działanie genotoksyczne
Działanie genotoksyczne odnosi się do zdolności różnych czynników do uszkadzania materiału genetycznego (DNA lub RNA) w komórkach żywych organizmów. Czynniki genotoksyczne mogą powodować mutacje, aberracje chromosomowe, fragmentację DNA oraz inne zmiany strukturalne w materiale genetycznym, co może prowadzić do niestabilności genomu.
Genotoksyczność jest ważnym elementem oceny bezpieczeństwa leków, związków chemicznych, promieniowania i innych potencjalnie szkodliwych czynników. Długotrwała ekspozycja na substancje genotoksyczne może zwiększać ryzyko rozwoju chorób nowotworowych, ponieważ uszkodzenia DNA mogą prowadzić do aktywacji onkogenów lub inaktywacji genów supresorowych nowotworów.
W praktyce klinicznej ocena genotoksyczności jest istotnym elementem badań przedklinicznych nowych leków. Do wykrywania działania genotoksycznego stosuje się szereg testów laboratoryjnych, takich jak test Amesa, test mikrojądrowy, test kometowy czy analiza aberracji chromosomowych. Wykrycie działania genotoksycznego substancji wymaga często szczegółowej oceny stosunku korzyści do ryzyka przed wprowadzeniem jej do praktyki klinicznej.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Isoptin 40 40 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa werapamilu wykazały dobrą ogólną tolerancję leku u zwierząt laboratoryjnych, przy czym działania niepożądane pojawiały się jedynie przy dawkach toksycznych, np. u psów rasy Beagle przy dawkach ≥60 mg/kg mc. obserwowano bradykardię, zwolnienie przewodnictwa przedsionkowo-komorowego oraz obniżenie ciśnienia tętniczego. W badaniach teratologicznych na królikach (5-15 mg/kg mc.) i szczurach (15-60 mg/kg mc.) nie stwierdzono działania teratogennego, choć dawki toksyczne (>60 mg/kg mc.) powodowały embriotoksyczność i zwiększoną resorpcję płodów. Wpływ na rozród oceniano przy dawkach do 180 mg/m²/dobę u królików i 360 mg/m²/dobę u szczurów (dla porównania maksymalna dawka u ludzi to 300 mg/m²/dobę), gdzie dawka zbliżona do klinicznej u szczurów wykazywała toksyczność dla zarodka oraz opóźnienie rozwoju płodu, związane z toksycznym działaniem na matkę (zmniejszone spożycie pokarmu, ograniczony przyrost masy ciała) i niedociśnieniem tętniczym.
aberracja chromosomalna, antagonista wapnia, bradykardia, ciśnienie tętnicze, działanie genotoksyczne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, embriotoksyczność, letalność zarodkowa, limfocyt ludzki, niedociśnienie tętnicze, potencjał mutagenny, przerost dziąseł, przewodnictwo przedsionkowo-komorowe, resorpcja płodu, siostrzane chromatydy, szpik kostny, test Amesa, transformacja komórkowa, werapamil - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Gemsol 40 mg/ml
Gemcytabina (Gemsol, 40 mg/ml) wykazuje działanie genotoksyczne, co wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów w wieku rozrodczym. Kobiety powinny stosować skuteczną antykoncepcję podczas terapii oraz przez 6 miesięcy po jej zakończeniu, natomiast mężczyźni – przez cały okres leczenia i co najmniej 3 miesiące po nim, aby zapobiec potencjalnym uszkodzeniom materiału genetycznego komórek rozrodczych. Brak jest danych klinicznych dotyczących bezpieczeństwa stosowania gemcytabiny w ciąży, jednak badania na modelach zwierzęcych wykazały jej szkodliwy wpływ na reprodukcję, co wyklucza stosowanie leku w ciąży bez wyraźnych wskazań medycznych. Ponadto, ze względu na potencjalne ryzyko toksycznego działania na dziecko, karmienie piersią powinno być przerwane podczas terapii gemcytabiną.
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Elmex 12,5 mg fluoru/g
Przedkliniczna ocena bezpieczeństwa żelu Elmex zawierającego 12,5 mg fluoru na gram (fluorki: Olaflur, Dectaflur, fluorek sodu) nie wykazała istotnych zagrożeń dla zdrowia ludzkiego. Badania obejmowały farmakologię bezpieczeństwa, toksyczność dawek wielokrotnych, genotoksyczność in vivo, potencjał rakotwórczy oraz wpływ na rozrodczość i rozwój. Wyniki wskazują na brak działania genotoksycznego, rakotwórczego i teratogennego w warunkach klinicznych, pomimo zróżnicowanych wyników genotoksyczności fluorku sodu w różnych modelach. Brak manifestacji zdarzeń niepożądanych u potomstwa oraz rozwoju nowotworów u zwierząt poddanych przewlekłej ekspozycji potwierdza bezpieczeństwo stosowania produktu.
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Pregabalin Stada 50 mg
Pregabalina wykazuje dobry profil bezpieczeństwa w badaniach przedklinicznych, z tolerancją dawek odpowiadających stosowanym klinicznie. W badaniach toksyczności wielokrotnych dawek na szczurach i małpach zaobserwowano objawy neurologiczne, takie jak ataksja i zmiany aktywności, zależne od dawki. Długotrwała ekspozycja u starszych szczurów w dawkach ≥5-krotnie przekraczających maksymalną dawkę kliniczną (600 mg/dobę) wiązała się ze zwiększoną częstością zaniku siatkówki. Brak działań teratogennych stwierdzono u myszy, szczurów i królików, choć toksyczność płodowa pojawiła się przy dawkach znacznie wyższych niż kliniczne. Zaburzenia rozwojowe u młodych szczurów występowały przy ekspozycji >2-krotnie przekraczającej maksymalną dawkę u ludzi, co wskazuje na potencjalne ryzyko przy wysokich dawkach w ciąży.
ataksja, badanie farmakologiczne bezpieczeństwa, badanie karcynogenności, badanie przedkliniczne, bruksizm, działanie genotoksyczne, działanie teratogenne, ekspozycja lecznicza, ekspozycja na pregabalinę, naczyniakomięsak krwionośny, ośrodkowy układ nerwowy, proliferacja komórek śródbłonka, toksyczność dawek wielokrotnych, toksyczność prenatalna i pourodzeniowa, zaburzenie płodności, zaburzenie słuchu, zahamowanie wzrostu, zanik siatkówki - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Trabectedin EVER PHARMA 1 mg
Trabektedyna jest przeciwwskazana w okresie ciąży ze względu na ryzyko poważnych wad wrodzonych u płodu, co potwierdzają badania na zwierzętach wykazujące przenikanie substancji przez łożysko. W przypadku zajścia w ciążę podczas terapii, konieczne jest natychmiastowe poinformowanie lekarza oraz ścisła obserwacja medyczna, zwłaszcza jeśli leczenie przypada na późny okres ciąży. Kobiety w wieku rozrodczym powinny stosować skuteczną antykoncepcję podczas terapii oraz przez 3 miesiące po jej zakończeniu, a w przypadku zajścia w ciążę podczas leczenia zaleca się konsultację genetyczną. Karmienie piersią jest przeciwwskazane podczas terapii trabektedyną oraz przez 3 miesiące po jej zakończeniu, ze względu na brak danych dotyczących bezpieczeństwa i przenikania substancji do mleka.
antykoncepcja, działanie genotoksyczne, działanie niepożądane, karmienie piersią, konserwacja gamet, konserwacja nasienia, konsultacja genetyczna, leczenie trabektedyną, łożysko, mechanizm działania, mleko ludzkie, nieodwracalna bezpłodność, płodność, przenikanie trabektedyny, substancja czynna, trabektedyna, wada wrodzona - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Propofol-Lipuro 5 mg/ml
Przedkliniczne badania toksykologiczne propofolu (Propofol-Lipuro 5 mg/ml) nie wykazały istotnych zagrożeń dla organizmu ludzkiego przy podaniu wielokrotnym, co potwierdzają stabilne parametry biochemiczne, hematologiczne oraz brak istotnych zmian histopatologicznych. Testy genotoksyczności nie wykazały mutagennego ani genotoksycznego potencjału, co jest kluczowe dla bezpieczeństwa długoterminowego stosowania. Brak jest jednak danych dotyczących potencjalnego działania rakotwórczego, co stanowi ograniczenie w pełnej ocenie profilu bezpieczeństwa. Badania neurotoksyczności na zwierzętach, w tym naczelnych, wskazują na ryzyko obumierania komórek nerwowych i możliwych deficytów poznawczych przy ekspozycji na propofol w okresie intensywnego rozwoju mózgu, choć kliniczne znaczenie tych obserwacji wymaga dalszych badań.
badanie przedkliniczne, deficyt poznawczy, działanie genotoksyczne, działanie teratogenne, działanie znieczulające, emulsja do wstrzykiwań, emulsja olej w wodzie, genotoksyczność, neurotoksyczność, obumieranie komórek nerwowych, olej sojowy oczyszczony, potencjał mutagenny, Propofol-Lipuro, reakcja alergiczna, synaptogeneza, tolerancja miejscowa, wstrzyknięcie domięśniowe, znieczulenie płytkie - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Fulvestrant Sandoz 250 mg/5 ml
Dane przedkliniczne fulwestrantu wskazują na niską toksyczność po jednorazowym podaniu oraz dobrą tolerancję różnych postaci leku przy dawkach wielokrotnych u zwierząt. Reakcje lokalne w miejscu wstrzyknięcia, takie jak zapalenie mięśni i ziarniniaki, były głównie efektem działania substancji pomocniczych, z nasileniem zapalenia u królików w porównaniu do soli fizjologicznej. Działania toksyczne obserwowane u szczurów i psów po podaniu domięśniowym wiązały się z aktywnością antyestrogenową fulwestrantu, obejmując zmiany w żeńskim układzie rozrodczym oraz inne narządy wrażliwe na hormony. U psów po 12-miesięcznej terapii odnotowano zapalenie tętnic. W badaniach kardiologicznych u psów stwierdzono niewielkie zmiany w EKG przy ekspozycji ponad 15-krotnie wyższej niż u ludzi, co sugeruje ograniczone znaczenie kliniczne. Fulwestrant nie wykazuje działania genotoksycznego, co potwierdza jego bezpieczeństwo genetyczne.
aktywność antyestrogenowa, badanie EKG, dystocja, działanie genotoksyczne, działanie rakotwórcze, gonadotropina, guz z komórek Leydiga, nowotwór sznura płciowego, obumieranie zarodka, pole pod krzywą stężenia, poronienie, rak piersi, ryzyko teratogenne, sprzężenie zwrotne, uniesienie odcinka ST, zahamowanie zatokowe, zapalenie mięśni, zapalenie tętnic, ziarniniak, ziarniszczak jajnika - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Loperamid Dr. Max 2 mg
Badania przedkliniczne leku Loperamid Dr.Max wykazały korzystny profil bezpieczeństwa substancji aktywnej. Długoterminowe badania toksyczności przewlekłej przeprowadzone na psach (do 12 miesięcy) i szczurach (do 18 miesięcy) nie ujawniły istotnych efektów toksycznych przy dawkach do 5 mg/kg/dobę u psów (30-krotnie wyższa niż MHUL) oraz do 40 mg/kg/dobę u szczurów (240-krotnie wyższa niż MHUL). Dawki nie wywołujące działania toksycznego (NTEL) wynosiły odpowiednio 1,25 mg/kg/dobę u psów i 10 mg/kg/dobę u szczurów, co stanowi odpowiednio 8- i 60-krotność MHUL. Badania genotoksyczności i kancerogenności nie wykazały potencjału mutagennego ani rakotwórczego loperamidu. Wpływ na reprodukcję zaobserwowano jedynie przy bardzo wysokich dawkach (40 mg/kg/dobę), które powodowały zaburzenia płodności i zmniejszone przeżycie płodu, jednak efekty te były związane z toksycznością u matki i nie występowały przy dawkach terapeutycznych.
arytmia, badanie in vitro, badanie in vivo, dawka niewywołująca działania toksycznego, dawka terapeutyczna, działanie genotoksyczne, działanie kancerogenne, działanie rakotwórcze, działanie toksyczne, kanał potasowy hERG, model zwierzęcy, NTEL, potencjał genotoksyczny, przedawkowanie leku, przeżycie płodu, rozwój płodu, toksyczność przewlekła, wpływ na reprodukcję, zaburzenie płodności - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Hexvix 8 mmol/l
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa leku Hexvix, zawierającego 85 mg heksylu aminolewulinianu (chlorowodorku) w jednej fiolce, wykazały brak istotnej toksyczności układowej u szczurów i psów. Po dopęcherzowym podaniu roztworu o stężeniu 1,7 mg/ml (8 mmol/l) obserwowano przejściowe zmiany miejscowe, takie jak leukocytoza, azotemia, czerwone zabarwienie moczu oraz spadek masy ciała u szczurów, a także marginalną hiperplazję i bazofilię nabłonka dróg moczowych u psów. Badania uczulające na modelu mysim wskazały na potencjalne działanie alergizujące przy kontakcie ze skórą, co jest istotne dla personelu medycznego. Testy genotoksyczności, w tym test Amesa, test mikrojąderkowy in vivo, test aberracji chromosomowych oraz test kometkowy z aktywacją światłem niebieskim, nie wykazały działania mutagennego ani uszkadzającego DNA. Badania reprodukcyjne na szczurach i królikach nie ujawniły wpływu heksylu aminolewulinianu na płodność, rozwój zarodkowy ani występowanie wad rozwojowych. Należy jednak podkreślić brak danych dotyczących potencjalnego działania rakotwórczego substancji. Wyniki te potwierdzają korzystny profil bezpieczeństwa Hexvix w kontekście stosowania dopęcherzowego, z uwzględnieniem konieczności zachowania ostrożności przy kontakcie skórnym.
aberracja chromosomowa, aminolewulinian heksylu, azotemia, badanie przedkliniczne, bazofilia nabłonka, działanie genotoksyczne, działanie uczulające, heksyl aminolewulinianu, Hexvix, hiperplazja komórek, leukocytoza, nieprawidłowość rozwojowa, obumarcie zarodka, pęcherz moczowy, podanie dopęcherzowe, potencjał genotoksyczny, potencjał rakotwórczy, test Amesa, test kometkowy, test mikrojąderkowy, toksyczność układowa, tolerancja miejscowa - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Telmisartan HCT EGIS 80 mg + 12,5 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa produktu leczniczego Telmisartan HCT EGIS, zawierającego telmisartan i hydrochlorotiazyd, przeprowadzono na szczurach i psach z prawidłowym ciśnieniem tętniczym, stosując dawki zapewniające ekspozycję porównywalną do klinicznych dawek terapeutycznych u ludzi (do 80 mg telmisartanu + 25 mg hydrochlorotiazydu). Łączne podawanie obu substancji nie wywołało dodatkowych efektów toksycznych w porównaniu do podawania ich oddzielnie. Zaobserwowano typowe dla antagonistów receptora angiotensyny II zmiany toksykologiczne, takie jak obniżenie parametrów erytrocytarnych, zmiany hemodynamiczne nerek (wzrost stężenia azotu mocznikowego i kreatyniny), zwiększenie aktywności reniny w osoczu, hipertrofię lub hiperplazję komórek aparatu przykłębuszkowego oraz uszkodzenia śluzówki żołądka, które można było częściowo zapobiegać poprzez suplementację elektrolitów i izolację zwierząt. U psów obserwowano także rozszerzenie i zanik kanalików nerkowych, prawdopodobnie związane z farmakologicznym działaniem telmisartanu na układ renina-angiotensyna-aldosteron.
antagonista receptora angiotensyny II, aparat przykłębuszkowy, azot mocznikowy we krwi, czerwona krwinka, diuretyk tiazydowy, działanie genotoksyczne, działanie klastogenne, działanie mutagenne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, erytrocyt, fetotoksyczność, hemodynamika nerek, hipertrofia, inhibitor enzymu konwertującego angiotensynę, kanaliki nerkowe, potencjał karcynogenny, renina w osoczu, śluzówka żołądka, telmisartan i hydrochlorotiazyd, układ renina-angiotensyna-aldosteron - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Edolox 90 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa etorykoksybu, substancji czynnej preparatu Edolox, wykazały brak działania genotoksycznego oraz rakotwórczego u myszy, co pozytywnie wpływa na ocenę profilu bezpieczeństwa leku. U szczurów zaobserwowano rozwój gruczolaków wątrobowokomórkowych i pęcherzykowych tarczycy przy dawkach przekraczających ponad dwukrotnie dobową dawkę stosowaną u ludzi (90 mg), jednak zmiany te są specyficzne dla gatunku i wynikają z indukcji enzymów CYP, nieobserwowanej u ludzi. Toksyczność przewodu pokarmowego u szczurów była zależna od dawki i czasu ekspozycji, z owrzodzeniami pojawiającymi się przy stężeniach porównywalnych lub wyższych niż terapeutyczne u ludzi. U psów stwierdzono zaburzenia czynności nerek i przewodu pokarmowego przy stężeniach przekraczających wartości terapeutyczne, co wskazuje na konieczność monitorowania tych funkcji podczas terapii.
badania przedkliniczne, dawka terapeutyczna, działanie genotoksyczne, działanie kancerogenne, działanie teratogenne, etorykoksyb, gruczolak pęcherzykowy tarczycy, gruczolak wątrobowokomórkowy, indukcja CYP, indukcja CYP3A, narażenie układowe, owrzodzenie przewodu pokarmowego, potencjał rakotwórczy, przenikanie do mleka, toksyczność reprodukcyjna, wczesne poronienie, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności przewodu pokarmowego, zaburzenie układu sercowo-naczyniowego - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Capecitabine Glenmark 150 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa kapecytabiny wykazały typowe dla fluoropirymidyn objawy toksyczne, głównie dotyczące układu pokarmowego, limfatycznego i krwiotwórczego, które były odwracalne po zakończeniu terapii. Nie zaobserwowano toksyczności wątroby ani ośrodkowego układu nerwowego. W badaniach na małpach Cynomolgus stwierdzono zmiany w układzie sercowo-naczyniowym (wydłużenie odstępów PR i QT) jedynie po dożylnym podaniu dawki 100 mg/kg, natomiast doustne podawanie nawet w dawce 1379 mg/m²/dobę nie wywołało takich efektów. Dwuletnie badania na myszach nie wykazały działania rakotwórczego kapecytabiny, co potwierdza jej bezpieczeństwo w długoterminowym stosowaniu.
atrofia narządów płciowych, działanie embriotoksyczne, działanie genotoksyczne, działanie klastogenne, działanie mutagenne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, fluoropirymidyna, kapecytabina, obumieranie płodu, ośrodkowy układ nerwowy, resorpcja płodu, szpik kostny, test Amesa, test mikrojądrowy, toksyczność po podaniu wielokrotnym, toksyczność skórna, układ krwiotwórczy, układ limfatyczny, układ pokarmowy, układ sercowo-naczyniowy, wydłużenie odstępu PR, wydłużenie odstępu QT - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Adriblastina PFS
Adriblastina PFS (doksorubicyna chlorowodorek) jest lekiem cytotoksycznym stosowanym wyłącznie pod ścisłym nadzorem doświadczonych onkologów, z uwzględnieniem wcześniejszych toksyczności leczenia cytotoksycznego. Kluczowym aspektem terapii jest monitorowanie kardiotoksyczności, która może wystąpić zarówno w formie wczesnej (tachykardia zatokowa, zmiany w EKG, arytmie), jak i opóźnionej (kardiomiopatia z obniżeniem LVEF i objawami zastoinowej niewydolności serca). Ryzyko zastoinowej niewydolności serca wzrasta wraz z dawką skumulowaną powyżej 300 mg/m², a maksymalna zalecana dawka nie powinna przekraczać 550 mg/m². Monitorowanie czynności serca powinno odbywać się za pomocą EKG, echokardiografii lub badania MUGA, szczególnie u pacjentów z czynnikami ryzyka, takimi jak wcześniejsza radioterapia śródpiersia, wiek >70 lat czy stosowanie innych leków kardiotoksycznych (np. trastuzumab). U dzieci i młodzieży ryzyko kardiotoksyczności jest podwyższone, a toksyczność ma charakter kumulatywny.
allopurinol, blok przedsionkowo-komorowy, bradykardia, cyklofosfamid, cytarabina, doksorubicyna, duszność, działanie genotoksyczne, echokardiografia, frakcja wyrzutowa lewej komory, granulocytopenia, hepatotoksyczność, hiperurykemia, kardiomiopatia, kardiotoksyczność, klirens układowy, krwotoczne zapalenie pęcherza, lek cytotoksyczny, leukopenia, małopłytkowość, neutropenia, obrzęk płuc, polichemioterapia, powikłanie zakrzepowo-zatorowe, radioterapia, stwardnienie żyły, supresja szpiku kostnego, tachyarytmia, tachykardia zatokowa, trastuzumab, uogólnione zakażenie, wodobrzusze, wtórna białaczka, wynaczynienie, wysięk opłucnowy, zakrzepowe zapalenie żył, zapalenie błon śluzowych, zapalenie jamy ustnej, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie osierdzia, zapalenie żył, zastoinowa niewydolność serca, zatorowość płucna, zespół lizy guza - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Fulwestrant Accord 250 mg/5 ml
Przedkliniczne badania toksykologiczne fulwestrantu wykazały niską toksyczność ostrą oraz dobrą tolerancję przy wielokrotnym podawaniu domięśniowym u różnych gatunków zwierząt. Reakcje miejscowe obejmowały zapalenie mięśni i ziarniniaki, związane z substancjami pomocniczymi. U szczurów i psów obserwowano efekty antyestrogenowe, głównie dotyczące żeńskiego układu rozrodczego oraz narządów wrażliwych na hormony. U psów po 12-miesięcznym podaniu fulwestrantu stwierdzono zapalenie tętnic. W badaniach kardiologicznych u psów po podaniu doustnym i dożylnym odnotowano zmiany w EKG (uniesienie odcinka ST, pojedynczy przypadek zahamowania zatokowego) przy ekspozycji >15-krotnie wyższej niż u ludzi, co ogranicza ich znaczenie kliniczne. Fulwestrant nie wykazywał działania genotoksycznego. Wpływ na reprodukcję i rozwój zarodka u szczurów i królików potwierdza mechanizm antyestrogenowy, manifestujący się odwracalnym zmniejszeniem płodności, zwiększoną śmiertelnością zarodków, dystocją, poronieniami oraz wadami rozwojowymi płodów.
dystocja, działanie antyestrogenowe, działanie genotoksyczne, fulwestrant, komórki Leydiga, nowotwór sznura płciowego, poronienie, przeżycie zarodków, uniesienie odcinka ST, wada płodu, zaawansowany rak piersi, zahamowanie zatokowe, zapalenie mięśni, zapalenie tętnic, ziarniniak, ziarniszczak jajnika, zmniejszenie płodności - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Risperidone Teva 50 mg
Przedkliniczne badania toksyczności rysperydonu w postaci zawiesiny o przedłużonym uwalnianiu, prowadzone na szczurach i psach przez okres do 12 miesięcy, wykazały głównie efekty związane z hiperprolaktynemią, takie jak pobudzenie gruczołów sutkowych, zmiany w układzie rozrodczym oraz zaburzenia OUN, co jest zgodne z antagonistycznym działaniem na receptory dopaminergiczne D2. Nie stwierdzono działania teratogennego, jednak odnotowano zaburzenia rozrodcze i rozwojowe, w tym zmniejszoną masę urodzeniową, obniżoną przeżywalność potomstwa oraz deficyty funkcji poznawczych u szczurów. U młodych zwierząt obserwowano zwiększoną śmiertelność, opóźnienie rozwoju i dojrzewania płciowego, przy czym osteodystrofia wystąpiła u szczurów po 12-24 miesiącach leczenia dawką 40 mg/kg mc./2 tygodnie, co odpowiada ośmiokrotności maksymalnej dawki ludzkiej (w przeliczeniu na mg/m²). U psów nie zaobserwowano osteodystrofii przy ekspozycji do 14-krotności maksymalnej dawki ludzkiej.
antagonista dopaminy, badanie karcynogenności, bezpieczeństwo kardiologiczne, blokada receptora dopaminergicznego, częstoskurcz komorowy torsade de pointes, deficyt funkcji poznawczej, działanie genotoksyczne, działanie teratogenne, gruczolak cewkowy nerki, gruczolak gruczołu sutkowego, gruczolak przysadki, guz chromochłonny, guz rdzenia nadnercza, hiperkalcemia, hiperprolaktynemia, hormonalnie czynny gruczolak trzustki, masa urodzeniowa, opóźnienie dojrzewania płciowego, opóźnienie rozwoju, ośrodkowy układ nerwowy, osteodystrofia, pheochromocytoma, pobudzenie gruczołu sutkowego, podrażnienie w miejscu wstrzyknięcia, przeżywalność potomstwa, receptor dopaminergiczny D2, rysperydon, układ rozrodczy, wydłużenie odstępu QT, zawiesina o przedłużonym uwalnianiu, zwiększona śmiertelność - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Elvanse 70 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa lisdeksamfetaminy dimezylanu wykazały, że substancja ta posiada potencjał uzależniający o opóźnionym i przemijającym charakterze, mniejszy niż w przypadku metylofenidatu czy kokainy, co może mieć znaczenie kliniczne w ocenie ryzyka nadużywania. W badaniach toksyczności po podaniu wielokrotnym obserwowano zmiany behawioralne typowe dla psychostymulantów, takie jak zwiększona aktywność, a także zmniejszenie masy ciała, obniżenie apetytu i spowolnienie wzrostu, co jest konsekwencją działania farmakologicznego leku. Testy genotoksyczności (test Amesa, test komórek chłoniaka myszy, test mikrojądrowy) nie wykazały działania genotoksycznego. Dane dotyczące rakotwórczości pochodzą z badań mieszaniny enancjomerów D i L amfetaminy (1:1) i nie wskazują na działanie rakotwórcze przy dawkach do 30 mg/kg mc./dobę u myszy samców, 19 mg/kg mc./dobę u myszy samic oraz 5 mg/kg mc./dobę u szczurów obu płci.
deksamfetamina, działanie genotoksyczne, enancjomery amfetaminy, genotoksyczność, kokaina, lisdeksamfetaminy dimezylan, metylofenidat, neurotoksyczność, ośrodkowy układ nerwowy, rakotwórczość, test Amesa, test komórek chłoniaka, test mikrojądrowy, toksyczność reprodukcyjna, uszkodzenie włókien nerwowych, zaburzenia uczenia się, zmiany neurochemiczne - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Metformin Medreg 1000 mg
Metformina chlorowodorek, dostępna w dawkach 500 mg, 850 mg oraz 1000 mg, została poddana szerokim badaniom przedklinicznym, które potwierdziły jej korzystny profil bezpieczeństwa. Badania farmakologiczne nie wykazały istotnych negatywnych efektów na układy sercowo-naczyniowy, oddechowy oraz ośrodkowy układ nerwowy. Wielokrotne podawanie metforminy w dawkach znacznie przekraczających terapeutyczne nie wywołało toksyczności narządowej u różnych gatunków zwierząt. Ponadto, testy genotoksyczności (w tym test Amesa, aberracje chromosomowe i test mikrojądrowy) nie wykazały działania mutagennego, a badania kancerogenności na szczurach i myszach nie potwierdziły zwiększonego ryzyka rozwoju nowotworów.
aberracja chromosomowa, badanie farmakologiczne bezpieczeństwa, badanie genotoksyczności, badanie kancerogenności, działanie genotoksyczne, działanie teratogenne, metformina chlorowodorek, ośrodkowy układ nerwowy, potencjał genotoksyczny, potencjał rakotwórczy, profil bezpieczeństwa, profil bezpieczeństwa produktu leczniczego, rozwój prenatalny, ryzyko środowiskowe, test Amesa, test mikrojądrowy, toksyczność narządowa, toksyczność po podaniu wielokrotnym, toksyczny wpływ na rozród, układ sercowo-naczyniowy - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Leflunomide Aurovitas 20 mg
Lek Leflunomide Aurovitas przeszedł szerokie badania przedkliniczne na różnych gatunkach zwierząt, które wykazały toksyczność przewlekłą obejmującą głównie układ krwiotwórczy i limfatyczny. Obserwowano niedokrwistość, leukopenię, trombocytopenię oraz panmielopatię, co jest konsekwencją hamowania syntezy DNA przez lek. Zmiany morfologiczne erytrocytów, takie jak ciałka Heinza i Howell-Jolly’ego, wskazują na zaburzenia dojrzewania czerwonych krwinek. Działania toksyczne pojawiały się już przy dawkach zbliżonych do terapeutycznych stosowanych u ludzi, co podkreśla wąski indeks terapeutyczny leflunomidu. Dodatkowo, immunosupresyjne właściwości leku sprzyjały wtórnym zakażeniom oraz zmianom w narządach takich jak serce, wątroba, rogówka i drogi oddechowe. Badania mutagenności nie wykazały bezpośredniego działania genotoksycznego leflunomidu, jednak metabolit 4-trifluorometyloanilina (TFMA) indukował uszkodzenia chromosomów in vitro, choć znaczenie kliniczne tych obserwacji pozostaje niejasne.
4-trifluorometyloanilina, badanie przedkliniczne, chłoniak złośliwy, ciałko Heinza, ciałko Howell-Jolly’ego, działanie embriotoksyczne, działanie genotoksyczne, działanie immunosupresyjne, działanie teratogenne, gruczolak oskrzelikowo-pęcherzykowy, hamowanie syntezy DNA, hematopoeza, indeks terapeutyczny, krew obwodowa, leukopenia, małopłytkowość, męski narząd rozrodczy, mutacja punktowa, niedokrwistość, panmielopatia, potencjał mutagenny, potencjał rakotwórczy, profil bezpieczeństwa, rak płuca, rozwój płodu, szpik kostny, toksyczność ostra i przewlekła, układ krwiotwórczy, układ limfatyczny, uszkodzenie chromosomu - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Dulsevia 30 mg
Duloksetyna, substancja czynna leku Dulsevia, nie wykazuje działania genotoksycznego w standardowych testach, co zmniejsza ryzyko mutagenności. Badania rakotwórczości na szczurach nie potwierdziły działania kancerogennego, choć zaobserwowano obecność wielojądrzastych komórek w wątrobie bez zmian histopatologicznych. U myszy samic poddanych 2-letniej ekspozycji na wysoką dawkę 144 mg/kg/dobę stwierdzono wzrost częstości gruczolaków i raków wątroby, co przypisano indukcji enzymów mikrosomalnych, jednak znaczenie kliniczne tych wyników dla ludzi pozostaje nieustalone. W badaniach rozrodczych u samic szczurów przy dawce 45 mg/kg/dobę (odpowiadającej maksymalnej ekspozycji klinicznej AUC) odnotowano zmniejszenie spożycia pokarmu, redukcję masy ciała, zaburzenia cyklu rujowego, obniżenie wskaźnika żywych urodzeń i przeżycia potomstwa oraz opóźnienie wzrostu młodych, wskazujące na potencjalne ryzyko dla funkcji reprodukcyjnych i rozwoju potomstwa.
badanie rakotwórczości, badanie toksyczności, badanie toksykologiczne, cykl rujowy, dawka niepowodująca działań niepożądanych, duloksetyna, działanie genotoksyczne, działanie neurobehawioralne, ekspozycja kliniczna, embriotoksyczność, enzym mikrosomalny, gruczolak wątroby, indukcja enzymów wątrobowych, materiał genetyczny, parametr rozrodczy, potencjał teratogenny, profil bezpieczeństwa, układ kostny, układ sercowo-naczyniowy, wada rozwojowa, wakuolizacja wątrobowokomórkowa, wielojądrzasta komórka, wskaźnik żywych urodzeń, zaburzenie behawioralne, zmiana histopatologiczna - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Pazopanib Zentiva 400 mg
Badania przedkliniczne pazopanibu wykazały wielonarządową toksyczność związaną z mechanizmem hamowania receptorów VEGFR, ujawniającą się przy stężeniach osoczowych niższych niż kliniczne. Zaobserwowano zmiany strukturalne i funkcjonalne w kościach, zębach, łożyskach pazurów, narządach rozrodczych, tkankach hematologicznych, nerkach oraz trzustce. U młodych zwierząt stwierdzono istotne zaburzenia rozwojowe, w tym zahamowanie wzrostu kości i przebudowę zębów przy dawkach ≥ 10 mg/kg/dzień (około 0,1-0,2 klinicznej ekspozycji u dorosłych). Ponadto, pazopanib wykazał silne działanie embriotoksyczne i teratogenne już przy ekspozycji ponad 300-krotnie niższej niż u ludzi, powodując m.in. wady układu krążenia i zmniejszenie płodności u samic. U samców obserwowano zmniejszenie masy jąder i najądrzy oraz obniżenie parametrów nasienia przy dawkach odpowiadających 0,3 ekspozycji klinicznej.
aberracje chromosomalne, działanie embriotoksyczne i teratogenne, działanie genotoksyczne, embriotoksyczność, gruczolak, gruczolakorak dwunastnicy, ogniska eozynofilii, potencjał rakotwórczy, proliferacyjne zmiany wątroby, przebudowa zębów, szlak VEGF, test Amesa, test mikrojądrowy, wady układu krążenia, zaburzenia spermatogenezy, zanik jajników, zmniejszenie płodności - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Auroxetyn 10 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa atomoksetyny, substancji czynnej leku Auroxetyn (dostępnego w dawkach 10 mg, 18 mg, 25 mg i 40 mg), nie wykazały istotnych zagrożeń dla układu sercowo-naczyniowego, oddechowego ani ośrodkowego układu nerwowego. Badania toksyczności po podaniu wielokrotnym nie ujawniły efektów toksycznych przy ekspozycjach zbliżonych do tych u ludzi, w tym u osób wolno metabolizujących lek przez CYP2D6. Analizy genotoksyczności i karcynogenności potwierdziły brak mutagennego i rakotwórczego potencjału atomoksetyny. W badaniach rozwojowych na młodych szczurach zaobserwowano nieznaczne opóźnienia rozwojowe i zmiany w parametrach reprodukcyjnych przy dawkach ≥10 mg/kg mc./dobę, jednak bez wpływu na płodność. U ciężarnych królików, przy dawkach do 100 mg/kg mc./dobę, odnotowano zmniejszenie liczby żywych płodów i wzrost resorpcji, jednak efekty te wystąpiły przy dawkach wywołujących toksyczność u samic i mieściły się w zakresie wartości kontrolnych. Dawka 30 mg/kg mc./dobę nie powodowała działań niepożądanych.
atomoksetyna, atypowe pochodzenie tętnicy szyjnej, brak tętnicy podobojczykowej, działanie genotoksyczne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, ekspozycja terapeutyczna, enzym CYP2D6, genotoksyczność, karcynogenność, najądrze, organogeneza, ośrodkowy układ nerwowy, pole pod krzywą, potencjał genotoksyczny, potencjał karcinogenny, potencjał mutagenny, rozwój neurobehawioralny, toksyczność po podaniu wielokrotnym, układ sercowo-naczyniowy, wczesna resorpcja - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Etraga 25 mg/ml
Azacytydyna, substancja czynna preparatu Etraga, wykazuje wyraźny potencjał genotoksyczny potwierdzony badaniami in vitro, które wykazały indukcję mutacji genowych oraz aberracji chromosomowych w komórkach bakterii i ssaków. W badaniach na modelach zwierzęcych (myszy i szczury) stwierdzono działanie rakotwórcze, w tym rozwój nowotworów układu krwiotwórczego, chłonno-siateczkowego, płuc, sutków i skóry u myszy oraz nowotworów jądra u szczurów po długotrwałej ekspozycji dootrzewnowej (3 razy w tygodniu przez 50-52 tygodnie). Wyniki te podkreślają konieczność ostrożności w stosowaniu azacytydyny ze względu na jej onkogenny potencjał.
aberracja chromosomowa, azacytydyna, deformacja stopy, działanie genotoksyczne, egzencefalia, embriotoksyczność, karcynogenność, małoocze, mikrognacja, mikromelia, mutacja genowa, najądrze, nieprawidłowość rozwojowa mózgu, nieprawidłowość żebra, nowotwór jądra, nowotwór płuc, nowotwór sutka, nowotwór układu krwiotwórczego, obrzęk, obumarcie płodu, oligodaktylia, organogeneza, ośrodkowy układ nerwowy, plemnik, potencjał rakotwórczy, przepuklina mózgowa, resorpcja, syndaktylia, toksyczność rozwojowa, układ chłonno-siateczkowy, wewnątrzmaciczne obumarcie zarodka, wytrzewienie - Leksykon substancji czynnych
Ipratropiowy bromek – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Bezpieczeństwo stosowania ipratropiowego bromku zostało potwierdzone w licznych badaniach przedklinicznych na różnych gatunkach zwierząt, obejmujących różne drogi podania: wziewną, doustną i dożylną. W badaniach toksyczności ostrej dawki śmiertelne (LD50) po podaniu doustnym wynosiły 1585 mg/kg m.c. u myszy, 1925 mg/kg u szczurów oraz 1920 mg/kg u królików, natomiast po podaniu dożylnym były znacznie niższe: 13,6 mg/kg u myszy, 15,8 mg/kg u szczurów i około 18,2 mg/kg u psów. Po podaniu wziewnym minimalna dawka śmiertelna u samców świnek morskich wynosiła 199 mg/kg m.c., a u szczurów nie odnotowano śmiertelności nawet przy najwyższych technicznie możliwych dawkach (0,05 mg/kg m.c. przez 4 godziny lub 160 rozpyleń po 0,02 mg). Obserwowano typowe objawy antycholinergiczne, takie jak rozszerzenie źrenic, suchość błon śluzowych, tachykardia, drżenia i skurcze mięśniowe.
bromek ipratropiowy, duszność, działanie antycholinergiczne, działanie genotoksyczne, działanie guzotwórcze, działanie rakotwórcze, LD50, NOAEL, płodność, podanie donosowe, podanie doustne, podanie wziewne, poziom dawkowania, reakcja anafilaktyczna, rozszerzenie źrenic, skurcz mięśniowy, suchość błony śluzowej, szpik kostny, tachykardia, test Amesa, test mikrojądrowy, toksyczność ostra, toksyczność zarodka, układ oskrzelowo-płucny - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Amlodipine + Valsartan + Hydrochlorothiazide Polpharma 10 mg + 160 mg + 25 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa kombinacji amlodypiny, walsartanu i hydrochlorotiazydu wykazały brak toksycznego działania ogólnoustrojowego oraz negatywnego wpływu na narządy docelowe u zwierząt. W 13-tygodniowych badaniach na szczurach zaobserwowano odwracalne zmiany hematologiczne (zmniejszenie erytrocytów, hemoglobiny, hematokrytu i retykulocytów), wzrost stężenia mocznika, kreatyniny i potasu w surowicy oraz przerost komórek przykłębuszkowych w nerkach i miejscowe nadżerki żołądka. Zmiany te interpretowano jako nasilenie farmakologicznych efektów substancji czynnych, bez cech toksyczności wykraczającej poza oczekiwany profil działania. Nie stwierdzono działania genotoksycznego ani rakotwórczego dla kombinacji, a poszczególne składniki (amlodypina, walsartan, hydrochlorotiazyd) wykazały negatywne wyniki w tych aspektach w badaniach indywidualnych.
aparat przykłębuszkowy, azot mocznikowy, badanie mutagenności, bazofilia, działanie genotoksyczne, działanie rakotwórcze, gęstość nasienia, hemodynamika nerek, hormon folikulotropowy, kanaliki nerkowe, komórki przykłębuszkowe, komórki Sertoliego, kreatynina w surowicy, leki hipotensyjne, maksymalna tolerowana dawka, masa czerwonokrwinkowa, mocznik w surowicy, nadżerki żołądka, nefropatia, niedociśnienie, parametry czerwonokrwinkowe, potas w surowicy, przeżywalność potomstwa, testosteron - Leksykon substancji czynnych
Chloroheksydyna – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Chloroheksydyna wykazuje korzystny profil bezpieczeństwa potwierdzony licznymi badaniami przedklinicznymi. Toksyczność ostra u szczurów wynosi LD50 doustnie 2300-3000 mg/kg, dożylnie około 20 mg/kg, a u królików doustnie >2000 mg/kg, co wskazuje na niską toksyczność systemową i ograniczoną biodostępność z przewodu pokarmowego. Badania wielokrotnego podawania nie wykazały istotnych zagrożeń toksykologicznych, a testy genotoksyczności i karcynogenności nie potwierdziły działania mutagennego ani rakotwórczego, nawet przy dawkach do 38 mg/kg u szczurów. W zakresie wpływu na rozród i rozwój potomstwa, chloroheksydyna nie wykazuje negatywnego działania przy dawkach do 100 mg/kg/dobę (płodność) oraz do 300 mg/kg/dobę u szczurów i 40 mg/kg/dobę u królików (okres organogenezy), co stanowi wielokrotność dawek stosowanych klinicznie (30 ml/dobę jako płukanie ust).
benzokaina, biodostępność, błona śluzowa, chloroheksydyna, dawka LD50, diglukonian chloroheksydyny, działanie drażniące, działanie genotoksyczne, działanie karcynogenne, działanie mutagenne, działanie toksyczne, in vitro, in vivo, lidokaina, nabłonek przejściowy, odkażanie błon śluzowych, organogeneza, podanie dożylne, potencjał alergizujący, potencjał rakotwórczy, rozwój płodu, Sebidin Intensive, Skinsept mucosa, substancja rakotwórcza, toksyczność ostra, toksyczność po podaniu wielokrotnym, toksyczność systemowa, tolerancja miejscowa, właściwości mutagenne, wpływ na płodność - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Temozolomide Glenmark 180 mg
Temozolomid (dostępny w kapsułkach twardych o dawkach 5 mg, 20 mg, 100 mg, 140 mg, 180 mg, 250 mg) wykazuje działanie teratogenne i genotoksyczne, co czyni go przeciwwskazanym u kobiet w ciąży. Badania przedkliniczne na szczurach i królikach wykazały uszkodzenia płodu przy dawce 150 mg/m² powierzchni ciała. Brak jest danych klinicznych dotyczących stosowania temozolomidu w ciąży oraz przenikania leku do mleka kobiecego, co wymaga przerwania karmienia piersią na czas terapii. Kobiety w wieku rozrodczym muszą stosować skuteczną antykoncepcję przez cały okres leczenia oraz przez co najmniej 6 miesięcy po jego zakończeniu, a pacjentki powinny być szczegółowo poinformowane o ryzyku dla płodu i konieczności przerwania laktacji.
badanie przedkliniczne, działanie genotoksyczne, działanie teratogenne, ekspozycja płodu, kriokonserwacja nasienia, metoda antykoncepcji, nieodwracalna bezpłodność, poradnictwo antykoncepcyjne, przenikanie leku, temozolomid, Temozolomide Glenmark, terapia temozolomidem, upośledzenie płodności, uszkodzenie płodu, wiek rozrodczy, zaburzenia płodności - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Pixigan 300 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa bupropionu chlorowodorku (substancji czynnej Pixigan) wykazały brak negatywnego wpływu na płodność, przebieg ciąży oraz rozwój płodowy u szczurów przy dawkach odpowiadających maksymalnej dawce terapeutycznej u ludzi. U królików, którym podawano dawki do 7-krotnie wyższe (w mg/m²), zaobserwowano jedynie nieznaczne zaburzenia układu szkieletowego, takie jak dodatkowe żebro piersiowe i opóźnione kostnienie paliczków, oraz zmniejszenie masy ciała płodów przy dawkach toksycznych. W badaniach toksyczności ogólnej u zwierząt laboratoryjnych (szczury, psy) dawki wielokrotnie przekraczające dawki terapeutyczne indukowały objawy neurologiczne (ataksja, drgawki, drżenia), wymioty oraz zwiększoną śmiertelność. Warto podkreślić, że indukcja enzymatyczna obserwowana u zwierząt nie występuje u ludzi, co ogranicza bezpośrednią ekstrapolację wyników dotyczących metabolizmu i toksyczności wątroby.
ataksja, bupropion chlorowodorek, dodatkowe żebro piersiowe, drżenia, działanie genotoksyczne, działanie mutagenne, działanie rakotwórcze, indukcja enzymatyczna, narażenie ogólnoustrojowe, opóźnione kostnienie, potencjał genotoksyczny, różnice międzygatunkowe, rozwój płodowy, toksyczność ogólna, toksyczność reprodukcyjna, wpływ na rozród, zaburzenia układu szkieletowego, zmiany wątrobowe - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Tamsulosin Medreg 0,4 mg
Przedkliniczne badania toksykologiczne tamsulosyny chlorowodorku, przeprowadzone na myszach, szczurach i psach, wykazały, że profil toksyczności leku jest zgodny z jego farmakologicznym działaniem jako antagonisty receptorów α1-adrenergicznych. Wysokie dawki tamsulosyny indukowały zmiany w zapisie EKG u psów, jednak dawki te znacznie przekraczały terapeutyczne stosowane u ludzi, co wskazuje na brak klinicznego znaczenia tych efektów w praktyce. Kompleksowa ocena genotoksyczności, obejmująca testy in vivo i in vitro, nie wykazała istotnych właściwości genotoksycznych, co potwierdza bezpieczeństwo leku pod tym względem.
antagonista receptorów alfa-1 adrenergicznych, działanie genotoksyczne, genotoksyczność, hiperprolaktynemia, potencjał rakotwórczy, rozwój płodu, stężenie prolaktyny, tamsulosyny chlorowodorek, test in vitro, test in vivo, toksyczność leku, toksyczność reprodukcyjna, wpływ na płodność, zmiana proliferacyjna, zmiany w EKG - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Trexan Neo 2,5 mg
Metotreksat, składnik preparatu Trexan Neo, wykazuje działanie teratogenne i genotoksyczne, co wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów w wieku rozrodczym. U kobiet konieczne jest potwierdzenie braku ciąży przed rozpoczęciem terapii oraz bezwzględny zakaz zajścia w ciążę podczas leczenia i przez co najmniej 6 miesięcy po jego zakończeniu, wraz ze stosowaniem skutecznej antykoncepcji i regularnym monitorowaniem testami ciążowymi. U mężczyzn zaleca się antykoncepcję w trakcie terapii i przez 3 miesiące po jej zakończeniu oraz powstrzymanie się od dawstwa nasienia w tym okresie. Ekspozycja na metotreksat w ciąży wiąże się ze znacznym wzrostem ryzyka poronień (42,5% vs. 22,5%), wewnątrzmacicznego zahamowania wzrostu płodu oraz poważnych wad rozwojowych (6,6% vs. 4% u pacjentek stosujących inne leki), obejmujących twarzoczaszkę, układ krążenia, OUN i kończyny.
amenorrhea, badanie ultrasonograficzne, działanie genotoksyczne, działanie teratogenne i genotoksyczne, ekspozycja na metotreksat, metotreksat, oligospermia, ośrodkowy układ nerwowy, pierwszy trymestr, poradnia genetyczna, poronienie samoistne, test ciążowy, twarzoczaszka, układ krążenia, wada rozwojowa, wada wrodzona, wewnątrzmaciczne zahamowanie wzrostu płodu, wskazanie nieonkologiczne, wskazanie onkologiczne, zaburzenie miesiączkowania - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Rispolept 2 mg
Przedkliniczne badania toksyczności rysperydonu wykazały dawkozależne efekty na układ hormonalny, w tym wpływ na gruczoły piersiowe i układ rozrodczy u szczurów i psów, związane z blokadą receptorów dopaminergicznych D₂ i hiperprolaktynemią. Nie stwierdzono działania teratogennego u szczurów i królików, jednak obserwowano zaburzenia reprodukcyjne, takie jak zmiany w zachowaniach rodzicielskich, obniżona masa urodzeniowa i przeżywalność potomstwa oraz deficyty funkcji poznawczych u dorosłych osobników po ekspozycji prenatalnej. U młodych zwierząt odnotowano zwiększoną śmiertelność, opóźnienie rozwoju i dojrzewania płciowego, przy czym u psów nie stwierdzono zaburzeń wzrostu kości długich przy ekspozycji do 3,6-krotnej maksymalnej dawki u młodzieży (1,5 mg/dobę), natomiast dawka 15-krotnie wyższa wywołała istotne zmiany w tym zakresie.
antagonista dopaminy, arytmia serca, badanie toksykologiczne, dojrzewanie płciowe, działanie genotoksyczne, działanie teratogenne, gruczoł piersiowy, gruczolak endokrynny trzustki, gruczolak gruczołu mlecznego, gruczolak przysadki, guz piersi, hiperprolaktynemia, maksymalna ekspozycja, pole pod krzywą, profil bezpieczeństwa, prolaktyna, przewlekła toksyczność, receptor dopaminergiczny D2, rysperydon, torsade de pointes, układ rozrodczy, wydłużenie odstępu QT - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Ketilept 100 mg 100 mg
Przeprowadzone badania przedkliniczne hemifumaranu kwetiapiny, substancji czynnej preparatu Ketilept, nie wykazały działania genotoksycznego zarówno in vitro, jak i in vivo, co potwierdza korzystny profil bezpieczeństwa leku pod tym kątem. W modelach zwierzęcych zaobserwowano jednak zmiany narządowe przy ekspozycji na poziomach klinicznie istotnych: u szczurów odkładanie barwnika w gruczole tarczowym, u małp Cynomolgus przerost komórek pęcherzykowych tarczycy, obniżenie stężenia T3 w osoczu, zmniejszenie hemoglobiny oraz liczby erytrocytów i leukocytów, a u psów zmętnienie soczewki i zaćmę. Warto podkreślić, że te zmiany nie zostały potwierdzone w długoterminowych badaniach klinicznych u ludzi.
badanie in vitro, badanie in vivo, badanie płodności, ciąża rzekoma, działanie genotoksyczne, ekspozycja na kwetiapinę, genotoksyczność, gruczoł tarczowy, hemifumaran kwetiapiny, krwinki czerwone i białe, okres międzyrujowy, płodność samców, profil bezpieczeństwa leku, przerost komórek pęcherzykowych tarczycy, przykurcz nadgarstka, stężenie hemoglobiny, stężenie prolaktyny, stężenie T3 w osoczu, substancja czynna, toksyczność rozwojowa, toksyczny wpływ kwetiapiny, zaćma, zmętnienie soczewki oka - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Ubistesin Forte (40 mg + 0,012 mg)/ml
Produkt leczniczy Ubistesin forte, zawierający artykainę chlorowodorek (40 mg/ml) oraz epinefrynę chlorowodorek (0,012 mg/ml), wykazuje w badaniach przedklinicznych akceptowalny profil bezpieczeństwa przy stosowaniu dawek terapeutycznych. Artykaina w dawkach przekraczających terapeutyczne wykazuje działanie kardiodepresyjne i rozszerzające naczynia, natomiast epinefryna wykazuje typowe efekty sympatykomimetyczne. W badaniach toksyczności przy wielokrotnym podawaniu podskórnym, działania niepożądane obserwowano u szczurów od dawki 50 mg/kg/dobę oraz u psów od 80 mg/kg/dobę po 4 tygodniach, jednakże mają one ograniczone znaczenie kliniczne ze względu na doraźny sposób stosowania leku.
artykaina chlorowodorek, badanie genotoksyczności, badanie in vitro, badanie in vivo, badanie toksyczności, dawka terapeutyczna, działanie genotoksyczne, działanie kardiodepresyjne, działanie niepożądane, działanie sympatykomimetyczne, działanie teratogenne, embriotoksyczność, epinefryna chlorowodorek, profil bezpieczeństwa, rozszerzenie naczyń krwionośnych, roztwór do wstrzykiwań, śmiertelność płodowa, substancja czynna, teratogenność, toksyczny wpływ na reprodukcję, wada rozwojowa, wstrzyknięcie podskórne - Leksykon substancji czynnych
Tamoksyfen – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Przedkliniczne badania tamoksyfenu obejmują szeroki zakres analiz farmakologicznych, toksykologicznych oraz genotoksycznych, wskazując na istotne aspekty bezpieczeństwa klinicznego tego leku. W badaniach toksyczności ostrej LD50 dla podania doustnego wynosiła 2,5-3 g/kg u szczurów i myszy, natomiast dożylne podanie wykazało znacznie niższą toksyczność z LD50 około 62,5 mg/kg. Przewlekłe podawanie tamoksyfenu (5-35 mg/kg/dobę przez 2 lata) u szczurów wiązało się z występowaniem zależnych od dawki nowotworów wątrobowokomórkowych oraz zaćmy. Działanie genotoksyczne potwierdzono po aktywacji wątrobowej, co stanowi istotny czynnik ryzyka, choć w badaniach na myszy nie wykazano genotoksyczności w układzie wewnątrzwydzielniczym. Ponadto, obserwowano rozwój guzów narządów rozrodczych u myszy oraz nowotworów wątroby u szczurów, co koreluje z klinicznymi doniesieniami o zwiększonym ryzyku raka błony śluzowej macicy u pacjentek stosujących tamoksyfen.
badanie farmakologiczne, dawka śmiertelna, dietylostylbestrol, dysplazja gruczołów pochwy, działanie estrogenowe, działanie genotoksyczne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, ekspozycja wewnątrzmaciczna, embriotoksyczność, etynyloestradiol, genotoksyczność, guz komórek śródmiąższowych, guz komórek warstwy ziarnistej, guz wątroby, implantacja jaja, nowotwór błony śluzowej macicy, nowotwór wątroby, podanie doustne, podanie dożylne, rak jasnokomórkowy szyjki macicy, rak wątrobowokomórkowy, rakotwórczość, spermatogeneza, tamoksyfen, toksyczność ostra, toksyczność przewlekła, toksyczność reprodukcyjna, układ wewnątrzwydzielniczy, wpływ na reprodukcję, zaćma, zmiana histopatologiczna - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Tetmodis 25 mg
Przedkliniczne badania toksyczności tetrabenazyny wykazały, że wielokrotne podawanie doustne prowadzi do obniżenia stężenia monoamin, co manifestuje się u zwierząt objawami takimi jak letarg, obniżona aktywność, zez oraz sedacja, stanowiąca czynnik ograniczający dawkę. W zakresie genotoksyczności, tetrabenazyna nie indukowała mutacji punktowych in vitro, jednak przy cytotoksycznych stężeniach zaobserwowano aberracje chromosomowe w komórkach jajnika chomika chińskiego, natomiast testy in vivo nie potwierdziły działania genotoksycznego. Brak jest danych dotyczących potencjału rakotwórczego leku. W badaniach reprodukcyjnych u szczurów nie stwierdzono wpływu na ciążę i przeżywalność płodu przy ekspozycji mniejszej niż kliniczna, choć odnotowano wydłużenie fazy cyklu estralnego i opóźnienie płodności u samic, bez wpływu na rozród samców. U królików nie wykazano negatywnego wpływu na reprodukcję, jednak ekspozycja była niższa niż kliniczna, co ogranicza interpretację wyników.
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Rispolept 1 mg/ml
Rysperydon, substancja czynna leku Rispolept (1 mg/ml, roztwór doustny), wykazuje w badaniach przedklinicznych dawkozależne działanie na układ rozrodczy i gruczoły piersiowe u niedojrzałych szczurów i psów, związane z blokadą receptorów dopaminergicznych D₂ i hiperprolaktynemią. U szczurów zaobserwowano niekorzystne efekty na zachowania rodzicielskie, masę urodzeniową i przeżywalność potomstwa, a także deficyty funkcji poznawczych po ekspozycji płodowej. Młode szczury wykazywały zwiększoną śmiertelność i opóźnienie rozwoju, a u młodych psów stwierdzono opóźnienie dojrzewania płciowego oraz wpływ na kości długie przy ekspozycji 15-krotnie przekraczającej maksymalną dawkę u młodzieży (1,5 mg/dobę). Rysperydon nie wykazuje działania genotoksycznego, jednak u gryzoni zaobserwowano rozwój gruczolaków przysadki, trzustki i gruczołów mlecznych, co wiąże się z przewlekłą hiperprolaktynemią i antagonizmem receptorów D₂, choć znaczenie tych zmian dla ludzi pozostaje niejasne.
antagonista dopaminy, badanie rakotwórczości, badanie toksykologiczne, deficyt poznawczy, dojrzewanie płciowe, działanie genotoksyczne, działanie rakotwórcze, gruczolak przysadki, gruczolak trzustki, guz piersi, hiperprolaktynemia, prolaktyna, receptor dopaminergiczny D2, rysperydon, teratogenność, toksyczność przewlekła, torsade de pointes, układ endokrynny, wydłużenie QT - Leksykon substancji czynnych
Orlik – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Orlik (Aquilegia vulgaris L.), będący składnikiem preparatu Padma 28 Formuła (15 mg ziela orlika na kapsułkę), został poddany standardowym badaniom toksyczności ostrej i przewlekłej w ramach oceny bezpieczeństwa całego preparatu złożonego. Wyniki badań nie wykazały istotnych zagrożeń toksycznych ani genotoksycznych, co sugeruje brak działania mutagennego i niskie ryzyko wywoływania zmian genetycznych przy stosowaniu zgodnym z zaleceniami. Badania wielokrotnego podawania preparatu również nie ujawniły negatywnego wpływu na organizm, potwierdzając bezpieczeństwo stosowania orlika w dawce 15 mg w kontekście toksyczności nieklinicznej.
bezpieczeństwo stosowania, dane przedkliniczne, działanie genotoksyczne, genotoksyczność, interakcje międzyskładnikowe, orlik pospolity, Padma 28, potencjał mutagenny, preparat ziołowy, rozwój pourodzeniowy, rozwój zarodka i płodu, toksyczność ostra, toksyczność po podaniu wielokrotnym, toksyczny wpływ na rozród, zmiany genetyczne - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Ferrum-Lek 50 mg Fe3+/ml
Kompleks wodorotlenku żelaza(III) z dekstranem, będący substancją czynną preparatu Ferrum Lek (50 mg jonów żelaza(III)/ml), przeszedł szerokie badania przedkliniczne potwierdzające jego bezpieczeństwo. Badania toksykologiczne na modelach zwierzęcych nie wykazały istotnej toksyczności po wielokrotnym podaniu, w tym braku efektów kumulacyjnych oraz zmian w narządach docelowych. Testy genotoksyczności nie ujawniły właściwości mutagennych ani genotoksycznych, co jest kluczowe dla oceny długoterminowego bezpieczeństwa stosowania preparatu parenteralnego.
Ocena wpływu na funkcje rozrodcze wykazała brak toksyczności w zakresie płodności, rozwoju zarodka, płodu oraz rozwoju pourodzeniowego potomstwa. Kompleksowa analiza przedkliniczna potwierdza, że stosowanie Ferrum Lek w zalecanych dawkach terapeutycznych nie niesie ze sobą istotnych zagrożeń dla bezpieczeństwa pacjenta. Wyniki badań potwierdzają akceptowalny profil bezpieczeństwa preparatu, co stanowi solidną podstawę do jego stosowania klinicznego.
badania przedkliniczne, dawka terapeutyczna, dokumentacja rejestracyjna, działanie genotoksyczne, ekspozycja na substancję, funkcje rozrodcze, jony żelaza, kompleks wodorotlenku żelaza z dekstranem, narządy docelowe, płodność, preparat żelaza parenteralny, rozwój pourodzeniowy, rozwój zarodkowo-płodowy, toksyczność po wielokrotnym podaniu, toksyczność reprodukcyjna, właściwości mutagenne - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Pregabalin Reddy 200 mg
Pregabalina wykazuje korzystny profil bezpieczeństwa w badaniach przedklinicznych, obejmujących farmakologię bezpieczeństwa, toksyczność po podaniu wielokrotnym, genotoksyczność, potencjał kancerogenny oraz wpływ na reprodukcję. W modelach zwierzęcych dawki odpowiadające stosowanym klinicznie u ludzi nie wywoływały istotnych klinicznie zaburzeń parametrów życiowych. Objawy neurologiczne, takie jak zmniejszenie lub nadmierna aktywność oraz ataksja, pojawiały się jedynie przy dawkach znacznie przekraczających dawki terapeutyczne. U starszych szczurów albinotycznych zanotowano zanik siatkówki przy dawkach ≥5-krotnie wyższych niż u ludzi. Nie stwierdzono działania teratogennego u myszy, szczurów i królików, a toksyczność płodowa i rozwojowa występowała tylko przy dawkach znacznie przekraczających dawki terapeutyczne. Zaburzenia płodności u szczurów były przemijające i obserwowane przy ekspozycji znacznie przekraczającej dawkę terapeutyczną. Pregabalina nie wykazuje działania genotoksycznego w testach in vitro i in vivo.
ataksja, bruksizm, działanie genotoksyczne, działanie teratogenne, farmakologia bezpieczeństwa, naczyniakomięsak krwionośny, nadreaktywność, osłabienie reakcji na dźwięk, ośrodkowy układ nerwowy, potencjał kancerogenny, pregabalina, proliferacja komórek śródbłonka, toksyczność płodowa, toksyczność po podaniu wielokrotnym, toksyczność rozwojowa, wpływ na płodność, zanik siatkówki - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Metotreksat Accord 100 mg/ml
Metotreksat Accord (100 mg/ml) wykazuje silne działanie teratogenne, co wymaga szczególnej ostrożności w kontekście płodności, ciąży i laktacji. Kobiety w wieku rozrodczym muszą stosować skuteczną antykoncepcję podczas terapii oraz przez minimum 6 miesięcy po jej zakończeniu, a przed rozpoczęciem leczenia należy potwierdzić brak ciąży testem ciążowym. W trakcie terapii zaleca się regularne wykonywanie testów ciążowych, zwłaszcza po przerwach w antykoncepcji. U mężczyzn istnieje potencjalne ryzyko genotoksycznego wpływu na plemniki, dlatego oni oraz ich partnerki powinni stosować antykoncepcję podczas leczenia i przez co najmniej 3 miesiące po jego zakończeniu, a mężczyźni nie powinni być dawcami nasienia w tym okresie. Metotreksat jest bezwzględnie przeciwwskazany w ciąży w leczeniu nieonkologicznym, a w onkologii stosowanie w ciąży, szczególnie w I trymestrze, jest dopuszczalne tylko jeśli korzyści przewyższają ryzyko dla płodu.
amenorrhea, dysfagia, działanie genotoksyczne, działanie teratogenne, efekt teratogenny, kriokonserwacja nasienia, metotreksat, oligospermia, oogeneza, ośrodkowy układ nerwowy, pierwszy trymestr, plemniki, poronienie samoistne, roztwór do infuzji, spermatogeneza, twarzoczaszka, układ krążenia, wada rozwojowa, wada wrodzona, wewnątrzmaciczne zahamowanie wzrostu płodu, wiek rozrodczy, zaburzenie miesiączkowania - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Dasatinib Sandoz 80 mg
Dazatynib, substancja czynna leku Dasatinib Sandoz, wykazuje toksyczność głównie w obrębie przewodu pokarmowego, układu krwiotwórczego oraz limfatycznego, co stanowiło podstawę do ustalenia ograniczeń dawkowania w badaniach przedklinicznych. W modelach zwierzęcych (szczury, małpy) obserwowano odwracalne zmiany, takie jak uszkodzenia jelita, zmniejszenie parametrów czerwonokrwinkowych i zmiany w szpiku kostnym oraz redukcję liczby limfocytów i masy narządów limfoidalnych. U małp stwierdzono także zwiększoną śródmiąższową mineralizację nerek po podaniu dazatynibu przez okres do 9 miesięcy. Dazatynib hamował agregację płytek krwi in vitro i wydłużał czas krwawienia in vivo u szczurów, jednak nie wywoływał samoistnych krwotoków. Badania kardiotoksyczności wykazały potencjał do wydłużania odstępu QT in vitro, lecz nie potwierdzono tego efektu w badaniach in vivo u małp. Testy genotoksyczności nie wykazały mutagenności, choć zaobserwowano efekt klastogenny in vitro na komórkach jajnika chomika chińskiego.
agregacja płytek krwi, badanie płodności, brodawczak, czas krwawienia, działanie fototoksyczne, działanie genotoksyczne, działanie immunosupresyjne, działanie mutagenne, działanie rakotwórcze, efekt klastogenny, grasica, gruczolak prostaty, hemostaza, kanał potasowy hERG, mineralizacja nerek, odstęp QT, parametry czerwonokrwinkowe, przewód pokarmowy, rak płaskonabłonkowy, rozwój embrionalno-płodowy, śledziona, szpik kostny, test Amesa, test mikrojądrowy, toksyczność dazatynibu, układ krwiotwórczy, układ krzepnięcia, układ limfatyczny, węzły chłonne, włókna Purkinjego, zapis EKG - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Kastel 10 mg + 10 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa produktu leczniczego Kastel, zawierającego rozuwastatynę i ramipryl, nie wykazały istotnych zagrożeń dla człowieka. Rozuwastatyna nie wykazała działania genotoksycznego ani rakotwórczego, choć nie badano jej wpływu na kanał potasowy hERG. W badaniach na zwierzętach zaobserwowano zmiany histopatologiczne w wątrobie (myszy, szczury, psy), zmiany w pęcherzyku żółciowym (psy) oraz toksyczność jąder (małpy, psy) przy dawkach wielokrotnie przekraczających ekspozycję kliniczną. U szczurów toksyczne dawki rozuwastatyny powodowały zmniejszenie wielkości, masy ciała i przeżycia noworodków, co wskazuje na potencjalne ryzyko reprodukcyjne przy wysokich dawkach.
aparat przykłębuszkowy, działanie genotoksyczne, działanie mutagenne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, gen HERG, genotoksyczność, kanał potasowy hERG, morfologia krwi, poszerzenie miedniczki nerkowej, ramipryl, rozuwastatyna, toksyczność jąder, toksyczność ostra, toksyczność reprodukcyjna, uszkodzenie nerek, zaburzenie równowagi elektrolitowej, zmiana histopatologiczna wątroby, zmiana pęcherzyka żółciowego - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Co-Prestarium Initio 7 mg + 5 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa preparatu Co-Prestarium Initio, zawierającego peryndopryl i amlodypinę, wykazały dobrą tolerancję u szczurów podczas 13-tygodniowego podawania doustnego, bez nowych lub nasilonych efektów toksycznych w porównaniu do poszczególnych składników. Peryndopryl wykazywał odwracalne uszkodzenia nerek u szczurów i małp, bez działania mutagennego ani teratogennego, choć inhibitory ACE mogą powodować opóźnienie rozwoju płodu i wady wrodzone u gryzoni i królików. Badania długoterminowe nie wykazały działania rakotwórczego peryndoprylu, a płodność szczurów pozostawała niezmieniona. Amlodypina w dawkach około 50-krotnie przekraczających maksymalną zalecaną dawkę dla ludzi (10 mg) powodowała opóźnienie porodu, wydłużenie jego trwania oraz zmniejszoną przeżywalność potomstwa.
działanie embriotoksyczne, działanie genotoksyczne, działanie kancerogenne, działanie mutagenne, działanie niepożądane, działanie teratogenne, gęstość nasienia, hormon folikulotropowy, inhibitor konwertazy angiotensyny, komórka Sertoliego, mutagenność, peryndopryl i amlodypina, potencjał rakotwórczy, śmiertelność okołoporodowa, spermatyda, testosteron, toksyczność przewlekła, toksyczność reprodukcyjna, uszkodzenie nerek - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Owoc Anyżu –
Przeprowadzono ocenę bezpieczeństwa przedklinicznego produktu leczniczego OWOC ANYŻU, 2,0 g/saszetkę, zgodnie z wymogami Dyrektywy 2001/83/EC. Test Ames’a wykonany na wodnym wyciągu z owocu anyżu z użyciem szczepów Salmonella typhimurium (TA98, TA100, TA102) wykazał brak potencjału mutagennego. Analiza anetolu, głównego składnika olejku eterycznego, ujawniła słabe działanie mutagenne in vitro, jednak dane in vivo wskazują na niskie prawdopodobieństwo genotoksyczności, co jest kluczowe dla bezpieczeństwa stosowania produktu. Estragol, obecny w owocach anyżu, również nie wykazuje istotnego klinicznie ryzyka genotoksycznego przy krótkoterminowym stosowaniu u młodzieży, dorosłych i osób starszych.