Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Chloroheksydyna

Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie stosowania chloroheksydyny

Chloroheksydyna jest substancją powszechnie stosowaną w produktach leczniczych przeznaczonych do odkażania skóry i błon śluzowych. Bezpieczeństwo jej stosowania zostało potwierdzone w licznych badaniach przedklinicznych, które dostarczają cennych informacji na temat profilu bezpieczeństwa tej substancji w różnych aspektach toksykologicznych.¹

Toksyczność ostra i dawki letalne

Chloroheksydyna charakteryzuje się stosunkowo niską toksycznością ostrą u zwierząt laboratoryjnych. Badania na szczurach wykazały, że dawka LD₅₀ po podaniu doustnym wynosi 2300-3000 mg/kg masy ciała, co jest związane z niską biodostępnością tej substancji z przewodu pokarmowego. Po podaniu dożylnym dawka LD₅₀ u szczurów jest znacznie niższa i wynosi około 20 mg/kg. U królików dawka LD₅₀ po podaniu doustnym również jest niska i wynosi powyżej 2000 mg/kg.²

W odniesieniu do produktu zawierającego chloroheksydynę (Skinsept mucosa), wykazano, że jednorazowa doustna dawka 15 ml/kg masy ciała u samców i samic szczurów nie wywołała skutków letalnych, objawów zatrucia ani uszkodzenia organów, co potwierdza niską toksyczność systemową tej substancji.³

Badania toksyczności po podaniu wielokrotnym

Konwencjonalne badania toksyczności po podaniu wielokrotnym nie ujawniły szczególnego zagrożenia dla człowieka. Dane niekliniczne z tych badań wskazują na dobry profil bezpieczeństwa chloroheksydyny przy długotrwałym stosowaniu.^{4 5}

Potencjał genotoksyczny

Badania przedkliniczne dotyczące potencjalnego działania genotoksycznego chloroheksydyny, zarówno w warunkach in vitro jak i in vivo, nie wykazały działania mutagennego tej substancji. Przeprowadzone testy nie ujawniają żadnego szczególnego zagrożenia dla człowieka w aspekcie genotoksyczności.^{6 7}

Potencjał rakotwórczy

Przeprowadzone badania przedkliniczne nie wykazały potencjału rakotwórczego chloroheksydyny. W badaniach na szczurach, którym podawano diglukonian chloroheksydyny w wodzie do picia w dawce 38 mg/kg, nie zaobserwowano działania karcynogennego.⁸ Dane niekliniczne z konwencjonalnych badań dotyczących potencjalnego działania rakotwórczego nie ujawniają żadnego szczególnego zagrożenia dla człowieka.⁹

Wpływ na rozród i rozwój potomstwa

Badania przedkliniczne dotyczące wpływu chloroheksydyny na rozród i rozwój potomstwa dostarczają następujących danych:

• W badaniach na szczurach, którym podawano chloroheksydynę w dawkach do 100 mg/kg/dobę, nie stwierdzono wpływu na płodność zwierząt^{10 11}
• Nie zaobserwowano wpływu na rozwój płodu u szczurów i królików, którym podawano chloroheksydynę w okresie organogenezy w dawkach odpowiednio do 300 mg/kg/dobę i 40 mg/kg/dobę. Dawki te były 300 i 40-krotnie wyższe niż typowe dawki stosowane u ludzi (30 ml na dobę jako płukanie ust)¹²
• Badania na szczurach i królikach po podaniu najwyższych dawek (300 mg/kg u szczurów i 40 mg/kg u królików) drogą doustną w okresie organogenezy nie wykazały działania toksycznego na procesy reprodukcji ani zmian teratogennych u płodów narażonych na chloroheksydynę¹³

Tolerancja miejscowa i potencjał alergizujący

Badania przedkliniczne dotyczące miejscowej tolerancji chloroheksydyny potwierdzają dobrą tolerancję zarówno przez błony śluzowe, jak i nabłonki przejściowe. W przypadku produktu Skinsept mucosa, badania na świnkach morskich wykazały dobrą tolerancję miejscową bez oznak wywoływania uczulenia. W teście na spojówce oka królika produkt wykazał jedynie działanie lekko drażniące.¹⁴

Dodatkowo, wyniki badań u zdrowych ochotników nad zewnętrznym podaniem jednorazowym i wielokrotnym również potwierdzają korzystny profil tolerancji miejscowej.¹⁵

Specyficzne badania bezpieczeństwa kombinacji chloroheksydyny

Należy zauważyć, że dla niektórych preparatów zawierających chloroheksydynę w połączeniu z innymi substancjami czynnymi (jak np. benzokaina czy lidokaina) brak jest specyficznych badań nieklinicznych dotyczących takiego połączenia.¹⁶ Jednak dane niekliniczne dotyczące każdej z substancji osobno pozwalają na właściwą ocenę bezpieczeństwa takich produktów.

W przypadku produktu Sebidin Intensive, który zawiera kombinację chloroheksydyny i benzokainy, dostępne są dane przedkliniczne dotyczące benzokainy, wskazujące na niską toksyczność ogólnoustrojową związaną ze słabą rozpuszczalnością w wodzie oraz minimalnym wchłanianiem. Wartości dawki doustnej LD₅₀ benzokainy wynosiły 2500 mg/kg u myszy oraz 3042 mg/kg u szczurów. Dodatkowo, benzokaina nie wykazywała właściwości mutagennych i nie została sklasyfikowana jako substancja rakotwórcza.¹⁷

Dla benzokainy brak jest dostępnych badań dotyczących wpływu na płodność oraz na rozród i rozwój potomstwa.¹⁸

Profil bezpieczeństwa chloroheksydyny w badaniach przedklinicznych

Na podstawie dostępnych danych przedklinicznych można stwierdzić, że chloroheksydyna charakteryzuje się korzystnym profilem bezpieczeństwa. Badania farmakologiczne dotyczące bezpieczeństwa, toksyczności po podaniu wielokrotnym, genotoksyczności, rakotwórczości oraz toksycznego wpływu na rozród i rozwój potomstwa nie ujawniają szczególnego zagrożenia dla człowieka.^{19 20}

Chloroheksydyna wykazuje niską toksyczność ostrą, nie ma działania genotoksycznego ani rakotwórczego, a także nie wpływa negatywnie na płodność ani rozwój płodu, nawet przy stosowaniu dawek wielokrotnie przekraczających te stosowane u ludzi. Dodatkowo, substancja ta jest dobrze tolerowana miejscowo, z minimalnym potencjałem alergizującym.²¹