zapalenie trzustki

Zapalenie trzustki to stan zapalny narządu, który może występować w postaci ostrej lub przewlekłej. Ostre zapalenie trzustki charakteryzuje się nagłym początkiem, silnym bólem brzucha, często promieniującym do pleców, oraz podwyższonym poziomem enzymów trzustkowych w surowicy. Główne przyczyny to kamica żółciowa i nadużywanie alkoholu, które odpowiadają za około 70-80% przypadków.

Przewlekłe zapalenie trzustki rozwija się stopniowo i prowadzi do nieodwracalnego uszkodzenia miąższu narządu, włóknienia oraz upośledzenia funkcji zewnątrz- i wewnątrzwydzielniczej. Skutkuje to zaburzeniami trawienia, niedożywieniem i cukrzycą. Długotrwałe nadużywanie alkoholu pozostaje główną przyczyną tej postaci choroby.

Diagnostyka zapalenia trzustki opiera się na badaniach laboratoryjnych (lipaza, amylaza), obrazowych (USG, tomografia komputerowa, MRI) oraz ocenie klinicznej. Leczenie ostrego zapalenia jest głównie objawowe i obejmuje nawodnienie, leczenie przeciwbólowe oraz czasowe wstrzymanie żywienia doustnego. W ciężkich przypadkach może być konieczna hospitalizacja na oddziale intensywnej terapii. Leczenie przewlekłego zapalenia koncentruje się na łagodzeniu objawów, suplementacji enzymów trzustkowych oraz modyfikacji stylu życia.

Powiązane wpisy

Leksykon leków
Działania niepożądane – Provive 10 mg/ml

Provive (propofol 10 mg/ml, emulsja do wstrzykiwań/infuzji) jest stosowany w anestezjologii i intensywnej terapii do indukcji i podtrzymania znieczulenia. Indukcja przebiega zazwyczaj łagodnie, z minimalnymi objawami pobudzenia. Najczęstsze działania niepożądane to ból w miejscu wstrzyknięcia (≥1/10), który można ograniczyć podając lek do dużych żył przedramienia lub jednocześnie z lidokainą, oraz niedociśnienie tętnicze (≥1/100 do <1/10), które w sporadycznych przypadkach wymaga leczenia płynami dożylnymi i spowolnienia podawania propofolu. Inne często obserwowane działania to bradykardia, przemijający bezdech podczas indukcji, ból głowy oraz nudności i wymioty podczas wybudzania. Należy uwzględnić, że działania niepożądane mogą wynikać zarówno z leku, jak i z procedur medycznych lub stanu pacjenta.
anafilaksja, arytmia serca, asystolia, ból głowy, ból w miejscu wstrzyknięcia, bradykardia, ciężka bradykardia, depresja oddechowa, drgawki, emulsja do wstrzykiwań, gorączka pooperacyjna, hepatomegalia, hiperkaliemia, hiperlipidemia, indukcja znieczulenia, kwasica metaboliczna, leczenie inotropowe, martwica tkanek, mimowolne ruchy, napad padaczkowy, nastrój euforyczny, niedociśnienie tętnicze, niewydolność nerek, niewydolność serca, nudności i wymioty, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk płuc, opistotonus, ostra niewydolność wątroby, podanie pozanaczyniowe, priapizm, procedura anestezjologiczna, propofol, rabdomioliza, skurcz oskrzeli, uniesienie odcinka ST, zabarwienie moczu, zakrzepica, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zapalenie żył, zespół Brugada, zespół propofolowy
Leksykon substancji czynnych
Triamcynolon – Działania niepożądane

Triamcynolon, stosowany zarówno miejscowo (kremy, maści, aerozole) jak i ogólnoustrojowo (tabletki), wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych zależnych od drogi podania, dawki i czasu terapii. Miejscowe działania niepożądane obejmują pieczenie, świąd, podrażnienie, zmiany zanikowe skóry, teleangiektazje, rozstępy, trądzikopodobne zmiany oraz wtórne zakażenia. Szczególnie istotne jest ryzyko zaniku skóry i teleangiektazji przy długotrwałym stosowaniu na twarz. Preparat Pevisone (triamcynolon acetonid 0,1% + ekonazol 1%) u dorosłych wywołuje pieczenie i podrażnienie skóry (1,6%), a u dzieci rumień (1%). Po odstawieniu mogą wystąpić reakcje odstawienne, takie jak zaczerwienienie, pieczenie, świąd i łuszczenie skóry. Wchłanianie ogólnoustrojowe, zwłaszcza przy długotrwałym stosowaniu na dużych powierzchniach, może prowadzić do typowych dla kortykosteroidów działań niepożądanych, w tym zahamowania wzrostu u dzieci, zespołu Cushinga, wtórnej niedoczynności kory nadnerczy, hiperglikemii, zaburzeń elektrolitowych oraz zaburzeń psychicznych i neurologicznych.
aseptyczna martwica kości, ekonazol azotan, hiperglikemia, hirsutyzm, jaskra, kontaktowe zapalenie skóry, kortykosteroid, miopatia posteroidowa, nadciśnienie wewnątrzczaszkowe, niedoczynność kory nadnerczy, obrzęk naczynioruchowy, osteoporoza, reakcja odstawienna, rozstępy skórne, supresja osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, tarcza zastoinowa, teleangiektazja, triamcynolon, triamcynolonu acetonid, wrzód trawienny, wrzodziejące zapalenie przełyku, wytrzeszcz, zaćma, zanik skóry, zapalenie skóry wokół ust, zapalenie trzustki, zasadowica hipokaliemiczna, zastoinowa niewydolność serca, zespół Cushinga, zespół zakrzepowo-zatorowy
Leksykon leków
Działania niepożądane – Sitagliptin + Metformin hydrochloride +pharma 50 mg + 1000 mg

Produkt leczniczy Sitagliptin + Metformin hydrochloride +pharma, zawierający 50 mg sytagliptyny oraz 850 mg lub 1000 mg metforminy chlorowodorku, charakteryzuje się profilem bezpieczeństwa wynikającym z działania obu substancji. Mimo braku odrębnych badań klinicznych dla tego połączenia, wykazano biorównoważność z jednoczesnym podawaniem obu leków osobno. Najważniejsze działania niepożądane obejmują zapalenie trzustki, reakcje nadwrażliwości oraz ryzyko hipoglikemii, szczególnie wysokie przy terapii skojarzonej z pochodnymi sulfonylomocznika (13,8%) lub insuliną (10,9%). Działania niepożądane klasyfikowane są według MedDRA i częstości występowania, z najczęstszymi objawami ze strony układu pokarmowego (nudności, biegunka, wymioty) oraz reakcjami skórnymi i immunologicznymi o częstości nieznanej. W badaniu TECOS, obejmującym 7332 pacjentów leczonych sytagliptyną (100 mg/dobę lub 50 mg/dobę przy eGFR ≥30 i <50 mL/min/1,73 m²), częstość ciężkich działań niepożądanych była porównywalna z placebo, a zapalenie trzustki wystąpiło u 0,3% pacjentów na sytagliptynie versus 0,2% w grupie kontrolnej.
artropatia, badanie TECOS, biorównoważność, ciężkie działanie niepożądane, hipoglikemia, kwasica mleczanowa, martwicze zapalenie trzustki, niedobór witaminy B12, niedokrwistość megaloblastyczna, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk obwodowy, odpowiedź anafilaktyczna, ostra niewydolność nerek, ostre zapalenie trzustki, pemfigoid pęcherzowy, pochodne sulfonylomocznika, pokrzywka, reakcja nadwrażliwości, śródmiąższowa choroba płuc, sytagliptyna i metformina chlorowodorek, trombocytopenia, układ pokarmowy, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zapalenie kości i stawów, zapalenie naczyń skóry, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zespół Stevensa-Johnsona, złuszczająca choroba skóry
Leksykon leków
Działania niepożądane – Ramipril + Bisoprolol fumarate Aristo 10 mg + 5 mg

Produkt leczniczy Ramipril + Bisoprolol fumarate Aristo łączy działanie ramiprylu (inhibitor ACE) oraz bisoprololu (selektywny antagonista receptorów β1). Bisoprolol najczęściej wywołuje działania niepożądane takie jak ból głowy, zawroty głowy, nasilenie niewydolności serca, niedociśnienie, zimne kończyny oraz zaburzenia żołądkowo-jelitowe (nudności, wymioty, ból brzucha, biegunka, zaparcia), a także osłabienie i zmęczenie. Ramipryl charakteryzuje się m.in. uporczywym suchym kaszlem, niedociśnieniem, a także rzadziej występującymi, ale poważnymi działaniami niepożądanymi, takimi jak obrzęk naczynioruchowy, hiperkaliemia, zaburzenia funkcji nerek i wątroby, zapalenie trzustki, ciężkie reakcje skórne oraz neutropenia/agranulocytoza. Częstość występowania działań niepożądanych klasyfikowana jest według systemu MedDRA i obejmuje zakres od bardzo często (≥1/10) do bardzo rzadko (<1/10 000).
agranulocytoza, antagonista receptorów β1-adrenergicznych, arytmia, bisoprolol, bisoprolol fumaran, ciężka reakcja skórna, hiperkaliemia, hiponatremia, inhibitor konwertazy angiotensyny, klasyfikacja MedDRA, neutropenia, niedociśnienie, niewydolność serca, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk twarzy, ramipryl, reakcja anafilaktyczna, skurcz oskrzeli, suchy kaszel, toksyczna nekroliza naskórka, trombocytopenia, zaburzenia funkcji nerek, zaburzenia funkcji wątroby, zapalenie trzustki, zespół Stevensa-Johnsona
Leksykon leków
Działania niepożądane – Aribit ODT 15 mg

Aribit ODT zawierający arypiprazol w dawce 15 mg wykazuje szeroki profil działań niepożądanych, które należy monitorować podczas terapii. Najczęściej obserwowane działania to akatyzja oraz nudności, występujące u ponad 3% pacjentów w badaniach klinicznych. Szczególną uwagę należy zwrócić na poważne zaburzenia metaboliczne, takie jak rozwój cukrzycy, cukrzycowa śpiączka hiperosmolarna oraz kwasica ketonowa, które stanowią bezpośrednie zagrożenie życia. Ponadto, często występują zaburzenia neurologiczne (akatyzja, drżenie mięśniowe, zaburzenia pozapiramidowe), psychiatryczne (myśli i próby samobójcze), hematologiczne (leukopenia, neutropenia, trombocytopenia) oraz reakcje nadwrażliwości, w tym anafilaksja i obrzęk naczynioruchowy. Należy również monitorować objawy ze strony układu oddechowego (skurcz krtani, zachłystowe zapalenie płuc) oraz wątroby (niewydolność, zapalenie, żółtaczka).
akatyzja, anoreksja, arypiprazol, cukrzyca, cukrzycowa śpiączka hiperosmolarna, drżenie mięśniowe, dysfagia, fotofobia, hipotensja ortostatyczna, kwasica ketonowa, leukopenia, myśli samobójcze, neutropenia, niewydolność oddechowa, niewydolność wątroby, niewyraźne widzenie, obrzęk naczynioruchowy, ostra niewydolność nerek, podwójne widzenie, rabdomioliza, reakcja anafilaktyczna, reakcja fotoalergiczna, sedacja, skurcz krtani, tachykardia, trombocytopenia, zaburzenia pozapiramidowe, zachłystowe zapalenie płuc, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, żółtaczka
Leksykon leków
Działania niepożądane – Valsartan HCT Fair-Med 160 mg + 12,5 mg

Valsartan HCT Fair-Med to preparat łączący walsartan (antagonista receptora angiotensyny II) oraz hydrochlorotiazyd (diuretyk tiazydowy), którego profil działań niepożądanych obejmuje zarówno efekty charakterystyczne dla obu składników, jak i te wynikające z ich synergii. Najczęściej obserwowane działania niepożądane to hipokaliemia i zwiększenie stężenia lipidów we krwi (bardzo często), hiponatremia i hipomagnezemia (często), a także niedociśnienie (niezbyt często). Walsartan może powodować hiperkaliemię, co wymaga monitorowania elektrolitów, zwłaszcza u pacjentów z ryzykiem zaburzeń rytmu serca. Oba składniki mogą wpływać na funkcję nerek, prowadząc do zaburzeń czynności nerek lub ostrej niewydolności, co podkreśla konieczność regularnej kontroli parametrów nerkowych, takich jak kreatynina i azot mocznikowy. Dodatkowo, walsartan może wywoływać zmniejszenie hemoglobiny, obniżenie hematokrytu i małopłytkowość, natomiast hydrochlorotiazyd wiąże się z ryzykiem poważnych zaburzeń hematologicznych, w tym agranulocytozy i niedokrwistości aplastycznej.
agranulocytoza, anemia hemolityczna, azot mocznikowy, cholestaza wewnątrzwątrobowa, choroba posurowicza, cukromocz, depresja szpiku kostnego, hiperglikemia, hiperkalcemia, hiperlipidemia, hipokaliemia, hiponatremia, hydrochlorotiazyd, jaskra z zamkniętym kątem, leukopenia, małopłytkowość, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, martwicze zapalenie naczyń, neutropenia, niedociśnienie ortostatyczne, niedokrwistość aplastyczna, niekardiogenny obrzęk płuc, niewydolność nerek, obniżony hematokryt, obrzęk naczyniowy, ostra niewydolność nerek, parestezje, rumień wielopostaciowy, toczeń rumieniowaty skóry, walsartan, zaburzenie czynności nerek, zapalenie naczyń, zapalenie trzustki, zasadowica hipochloremiczna
Leksykon leków
Działania niepożądane – Vetira 100 mg/ml

Produkt leczniczy Vetira zawierający lewetyracetam (100 mg/ml, roztwór doustny) wykazuje profil bezpieczeństwa spójny we wszystkich grupach wiekowych i wskazaniach w leczeniu padaczki. Najczęściej obserwowane działania niepożądane to zapalenie błony śluzowej nosa i gardła, senność, ból głowy, zmęczenie oraz zawroty głowy ośrodkowego pochodzenia. Analiza danych z 3416 pacjentów z badań klinicznych kontrolowanych placebo oraz obserwacji po wprowadzeniu do obrotu pozwoliła na klasyfikację działań niepożądanych według układów narządów i częstości występowania (bardzo często ≥1/10, często ≥1/100 do <1/10, niezbyt często ≥1/1000 do <1/100, rzadko ≥1/10 000 do <1/1000, bardzo rzadko <1/10 000). Szczególną uwagę zwraca występowanie małopłytkowości, leukopenii, pancytopenii, encefalopatii, a także zaburzeń psychicznych, takich jak depresja, agresja, lęk czy myśli samobójcze. U pacjentów japońskich odnotowano wyższą częstość rabdomiolizy i wzrostu aktywności fosfokinazy kreatynowej.
agranulocytoza, anafilaksja, badanie elektrokardiograficzne, choreoatetoza, dyskineza, encefalopatia, fosfokinaza kreatynowa, hiperkinezja, hiponatremia, jadłowstręt, kontrola placebo, leukopenia, lewetyracetam, małopłytkowość, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, napad częściowy, napad padaczkowy, neutropenia, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, ostre uszkodzenie nerek, padaczka, pancytopenia, podwójne widzenie, rabdomioliza, roztwór doustny, rumień wielopostaciowy, topiramat, wydłużenie odstępu QT, wysypka polekowa z eozynofilią, zaburzenie koordynacji ruchów, zaburzenie psychotyczne, zahamowanie czynności szpiku kostnego, zapalenie błony śluzowej nosa i gardła, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zawroty głowy pochodzenia błędnikowego, zawroty głowy pochodzenia ośrodkowego, zespół DRESS, zespół Stevensa-Johnsona
Leksykon leków
Działania niepożądane – Cazacombi 5 mg + 12,5 mg

Produkt leczniczy Cazacombi, zawierający cylazapryl 5 mg oraz hydrochlorotiazyd 12,5 mg, wykazuje profil bezpieczeństwa zbliżony do monoterapii cylazaprylem. Najczęstsze działania niepożądane związane z cylazaprylem to kaszel, wysypka skórna oraz zaburzenia czynności nerek, z kaszlem występującym częściej u kobiet i osób niepalących. Hydrochlorotiazyd najczęściej powoduje zawroty głowy, a jego typowe zaburzenia biochemiczne i metaboliczne mogą być łagodzone przez jednoczesne podawanie cylazaprylu. Ciężkie działania niepożądane wymagające przerwania terapii występują u mniej niż 5% pacjentów na inhibitorach ACE i około 0,1% na tiazydach w monoterapii. W trakcie leczenia należy monitorować elektrolity i funkcję nerek, zwłaszcza ze względu na ryzyko hipokaliemii, hiponatremii oraz zaburzeń czynności nerek, szczególnie u pacjentów z grup ryzyka, takich jak osoby z niewydolnością serca czy zwężeniem tętnicy nerkowej.
agranulocytoza, anafilaksja, arytmia, cholestatyczne zapalenie wątroby, choroba niedokrwienna serca, częstoskurcz, diuretyk tiazydowy, dna moczanowa, dusznica bolesna, ginekomastia, hipercholesterolemia, hiperglikemia, hiperkalcemia, hipertriglicerydemia, hiperurykemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, hiponatremia, hipowolemia, impotencja, inhibitor ACE, kaszel, liszaj płaski, łuszczyca, małopłytkowość, mięsak Kaposiego, neuropatia obwodowa, neutropenia, nieczerniakowy nowotwór złośliwy skóry, niedociśnienie ortostatyczne, niedokrwienie mięśnia sercowego, niedokrwienie mózgu, niedokrwistość, niedokrwistość hemolityczna, niewydolność szpiku kostnego, obrzęk naczynioruchowy, ostra niewydolność nerek, ostry obrzęk płuc, pęcherzyca, pemfigoid pęcherzowy, pokrzywka, przemijający napad niedokrwienny, rak kolczystokomórkowy, rak podstawnokomórkowy, rumień wielopostaciowy, skurcz oskrzeli, śródmiąższowa choroba płuc, śródmiąższowe zapalenie nerek, śródmiąższowe zapalenie płuc, stan splątania, udar niedokrwienny, wysypka skórna, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie elektrolitowe, zapalenie naczyń, zapalenie oskrzeli, zapalenie ślinianki, zapalenie trzustki, zapalenie zatok, zasadowica metaboliczna, zawał mięśnia sercowego, zawrót głowy, zdarzenie niedokrwienne, zespół Lyella, zespół nerczycowy, zespół Stevensa-Johnsona, zespół toczniopodobny, złuszczające zapalenie skóry, żółtaczka cholestatyczna, zwężenie tętnicy nerkowej
Leksykon leków
Działania niepożądane – Ranopril 10 mg

Ranopril, zawierający lizynopryl (lizynopryl dwuwodny) w dawkach 5 mg, 10 mg i 20 mg, jest inhibitorem ACE stosowanym w terapii nadciśnienia tętniczego. Profil bezpieczeństwa leku obejmuje działania niepożądane o różnej częstości występowania. Do najczęstszych należą zawroty głowy, bóle głowy, kaszel suchy, objawy ortostatyczne (w tym niedociśnienie), biegunka i wymioty. Rzadziej obserwuje się zaburzenia hematologiczne, takie jak zmniejszenie hemoglobiny i hematokrytu, a bardzo rzadko poważniejsze powikłania hematologiczne (np. agranulocytoza, niedokrwistość hemolityczna). W zakresie układu sercowo-naczyniowego mogą wystąpić zawał mięśnia sercowego, incydenty naczyniowo-mózgowe, tachykardia oraz objaw Raynauda. W układzie oddechowym dominują kaszel i zapalenia błon śluzowych, a w przewodzie pokarmowym – biegunka, nudności, bóle brzucha oraz bardzo rzadko zapalenie trzustki i wątroby.
agranulocytoza, bezmocz, chłoniak rzekomy skóry, choroba autoimmunologiczna, dezorientacja, dławica piersiowa, dna moczanowa, eozynofilia, ginekomastia, hematokryt, hiperkaliemia, hipoglikemia, hiponatremia, impotencja, incydent naczyniowo-mózgowy, inhibitor konwertazy angiotensyny, leukocytoza, leukopenia, lizynopryl, małopłytkowość, mocznica, naciek płucny, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość na światło, neutropenia, niedokrwistość, niedokrwistość hemolityczna, niewydolność wątroby, objaw Raynauda, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk naczynioruchowy jelit, ostra niewydolność nerek, parestezja, pęcherzyca, pokrzywka, przeciwciała przeciwjądrowe, rumień wielopostaciowy, skąpomocz, skurcz oskrzeli, stężenie hemoglobiny, substancja czynna, toksyczne martwicze oddzielanie naskórka, zaburzenia rytmu serca, zaburzenie smaku, zahamowanie czynności szpiku kostnego, zapalenie krtani, zapalenie naczyń, zapalenie oskrzeli, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zapalenie zatok, zawał mięśnia sercowego, zawroty głowy błędnikowe, zespół nieprawidłowego wydzielania hormonu antydiuretycznego, zespół Stevensa-Johnsona, żółtaczka
Leksykon leków
Działania niepożądane – Aripiprazole Medical Valley 30 mg

Aripiprazol, dostępny w dawkach 5 mg, 10 mg, 15 mg i 30 mg, wykazuje profil działań niepożądanych obejmujący przede wszystkim zaburzenia pozapiramidowe, takie jak akatyzja (częstość ≥ 1/100 do < 1/10) oraz nudności (często). W badaniach klinicznych u pacjentów ze schizofrenią i zaburzeniami afektywnymi dwubiegunowymi częstość występowania akatyzji wynosiła odpowiednio do 12,1% i 6,2% w grupach leczonych aripiprazolem, przewyższając placebo. Inne często obserwowane działania to senność, zawroty głowy, bóle głowy, zaburzenia snu oraz zmęczenie. Rzadziej występują poważne powikłania, takie jak złośliwy zespół neuroleptyczny, zaburzenia rytmu serca (w tym torsades de pointes), oraz zaburzenia metaboliczne, w tym hiperglikemia i cukrzyca (częstość cukrzycy – często). W populacji młodzieży (13-17 lat) profil bezpieczeństwa jest podobny do dorosłych, z wyższą częstością senności i zaburzeń pozapiramidowych.
akatyzja, anoreksja, arypiprazol, arytmia komorowa, choroba zakrzepowo-zatorowa żył, drżenie, dysfagia, dystonia, fosfokinaza kreatynowa, hiperglikemia, hiperseksualność, hiponatremia, hipotensja ortostatyczna, kwasica ketonowa, leukopenia, neutropenia, niestrawność, nietrzymanie moczu, niewydolność wątroby, nudności, patologiczne uzależnienie od hazardu, późna dyskineza, priapizm, rabdomioliza, reakcja fotoalergiczna, reakcja uczuleniowa, sedacja, tachykardia, torsades de pointes, trombocytopenia, wysypka polekowa z eozynofilią, zaburzenie kontroli impulsów, zaburzenie pozapiramidowe, zachłystowe zapalenie płuc, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zatrzymanie moczu, zespół abstynencyjny noworodków, zespół serotoninowy, złośliwy zespół neuroleptyczny, żółtaczka
Leksykon substancji czynnych
Rytonawir – Działania niepożądane

Rytonawir, stosowany w terapii zakażeń HIV zarówno jako lek przeciwretrowirusowy, jak i substancja wzmacniająca farmakokinetykę innych inhibitorów proteazy, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych. Najczęściej obserwuje się zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego, takie jak biegunka (w tym ciężka z zaburzeniami równowagi elektrolitowej), nudności, wymioty oraz bóle brzucha. Często występują również zaburzenia neurologiczne (parestezje, bóle głowy, neuropatia obwodowa), zmęczenie, a w przypadku skojarzenia z lopinawirem – hipertriglicerydemia i hipercholesterolemia. Rytonawir może indukować istotne zaburzenia metaboliczne, w tym hipercholesterolemię, hipertriglicerydemię, dną moczanową oraz obrzęki, a także rzadziej cukrzycę i hiperglikemię. W trakcie terapii obserwuje się podwyższenie aktywności aminotransferaz (AspAT, AlAT) nawet pięciokrotnie powyżej normy, wzrost stężenia bilirubiny i GGTP, co wymaga regularnego monitorowania funkcji wątroby. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko zapalenia trzustki, zwłaszcza u pacjentów z hipertriglicerydemią, które może prowadzić do zgonu.
aminotransferaza wątrobowa, anafilaksja, autoimmunologiczne zapalenie wątroby, choroba Gravesa, choroba refluksowa przełyku, cukrzyca, dna moczanowa, eozynofilia, gamma-glutamylotranspeptydaza, hipercholesterolemia, hiperglikemia, hipertriglicerydemia, inhibitor proteazy, jadłowstręt, kamica nerkowa, kinaza kreatynowa, lek przeciwretrowirusowy, leukopenia, małopłytkowość, martwica kości, miopatia, nadciśnienie tętnicze, neuropatia obwodowa, neutropenia, niedociśnienie ortostatyczne, niedociśnienie tętnicze, obrzęk twarzy, ostra niewydolność nerek, parestezja, pokrzywka, rabdomioliza, skąpomocz, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, zaburzenia elektrolitowe, zaburzenia przewodu pokarmowego, zaburzenie autoimmunologiczne, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie smaku, zakażenie HIV, zakażenie oportunistyczne, zapalenie mięśni, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zawał mięśnia sercowego, zespół Cushinga, zespół Stevensa-Johnsona, żółtaczka
Leksykon leków
Działania niepożądane – Atorvastatin Medreg 40 mg

Atorvastatin Medreg, zawierający atorwastatynę w postaci trójwodnej soli wapniowej, jest inhibitorem reduktazy HMG-CoA stosowanym w terapii hiperlipidemii. W badaniach klinicznych obejmujących 16066 pacjentów leczonych średnio przez 53 tygodnie, 5,2% przerwało terapię z powodu działań niepożądanych, w porównaniu do 4,0% w grupie placebo. Najczęściej obserwowane działania niepożądane obejmują zaburzenia metaboliczne (hiperglikemia, hipoglikemia, przyrost masy ciała), zaburzenia psychiczne (koszmary senne, bezsenność), neurologiczne (bóle głowy, zawroty, neuropatia obwodowa), zaburzenia żołądkowo-jelitowe (nudności, biegunka, zapalenie trzustki), a także zmiany w funkcji wątroby (zapalenie, cholestaza, niewydolność). Istotne klinicznie podwyższenie aminotransferaz (>3x GGN) wystąpiło u 0,8% pacjentów, a zwiększenie kinazy kreatynowej (>3x GGN) u 2,5%, z ryzykiem rabdomiolizy u 0,4% leczonych, co wymaga szczególnej uwagi ze względu na możliwość ostrej niewydolności nerek.
aminotransferaza, atorwastatyna, cholestaza, cukrzyca, ginekomastia, hiperglikemia, hipoglikemia, immunozależna miopatia martwicza, inhibitor reduktazy HMG-CoA, kinaza kreatynowa, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, miastenia oczna, miopatia, neuropatia obwodowa, niedoczulica, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, ostra niewydolność nerek, parestezja, pokrzywka, rabdomioliza, rumień wielopostaciowy, śródmiąższowa choroba płuc, toczeń rumieniowaty układowy, zapalenie mięśni, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zespół Stevensa-Johnsona, zespół toczniopodobny
Leksykon substancji czynnych
Sorafenib – Działania niepożądane

Sorafenib, stosowany w terapii przeciwnowotworowej, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych obejmujących różne układy i narządy. Do najpoważniejszych powikłań należą zawał mięśnia sercowego, perforacja przewodu pokarmowego, polekowe zapalenie wątroby, krwawienia (w tym z przewodu pokarmowego, układu oddechowego i mózgu) oraz nadciśnienie tętnicze z możliwością przełomu nadciśnieniowego. Najczęściej obserwowane działania niepożądane to biegunka, zmęczenie, łysienie, zakażenia, zespół ręka-stopa (erytrodyzestezja dłoniowo-podeszwowa) oraz wysypka. Toksyczność skórna, w tym zespół ręka-stopa, występuje bardzo często (≥1/10). Sorafenib może powodować istotne zaburzenia hematologiczne (limfopenia, leukopenia, neutropenia, niedokrwistość, małopłytkowość) oraz poważne zaburzenia sercowo-naczyniowe, takie jak zastoinowa niewydolność serca (1,9% pacjentów), niedokrwienie mięśnia sercowego, wydłużenie odstępu QT i nadciśnienie tętnicze. Hepatotoksyczność manifestuje się hiperbilirubinemią i żółtaczką, a polekowe zapalenie wątroby występuje rzadko.
choroba refluksowa przełyku, dysfagia, encefalopatia, erytrodyzestezja dłoniowo-podeszwowa, hiperbilirubinemia, hiperkeratoza, hipofosfatemia, hipoglikemia, hipokalcemia, hipokaliemia, hiponatremia, leukocytoklastyczne zapalenie naczyń, leukopenia, limfopenia, małopłytkowość, nadciśnienie tętnicze, nadczynność tarczycy, neutropenia, niedoczynność tarczycy, niedokrwistość, obrzęk naczynioruchowy, obwodowa neuropatia czuciowa, odwodnienie, odwracalna tylna leukoencefalopatia, perforacja przewodu pokarmowego, polekowe zapalenie wątroby, przełom nadciśnieniowy, rak nerkowokomórkowy, rak wątrobowokomórkowy, reakcja anafilaktyczna, rogowiak kolczystokomórkowy, rumień wielopostaciowy, sorafenib, szumy uszne, tętniak i rozwarstwienie tętnicy, toksyczna nekroliza naskórka, wydłużenie odstępu QT, zaburzenia smaku, zapalenie dróg żółciowych, zapalenie pęcherzyka żółciowego, zapalenie trzustki, zastoinowa niewydolność serca, zawał mięśnia sercowego, zespół ręka-stopa, zespół Stevensa-Johnsona, złuszczające zapalenie skóry, zróżnicowany rak tarczycy
Leksykon substancji czynnych
Zydowudyna – Działania niepożądane

Zydowudyna, stosowana w terapii zakażeń HIV, wiąże się z istotnym ryzykiem działań niepożądanych, zwłaszcza hematologicznych, takich jak niedokrwistość (często wymagająca przetoczeń krwi), neutropenia i leukopenia, szczególnie u pacjentów z zaawansowanym zakażeniem HIV i liczbą komórek CD4 <100/mm³. Działania te nasilają się przy dawkach 1200-1500 mg/dobę oraz u pacjentów ze zmniejszoną rezerwą szpikową. Często obserwuje się także objawy ze strony przewodu pokarmowego (nudności, wymioty, biegunka), bóle głowy (bardzo często) oraz zaburzenia metaboliczne, w tym hipertriglicerydemię, hipercholesterolemię, insulinooporność i hiperglikemię. Szczególnie niebezpieczna jest kwasica mleczanowa, często powiązana z hepatomegalią i stłuszczeniem wątroby, która może prowadzić do zgonu. Charakterystycznym efektem jest lipoatrofia, obejmująca utratę tkanki tłuszczowej w obrębie twarzy, kończyn i pośladków, co wymaga przerwania terapii zydowudyną.
astenia, autoimmunologiczne zapalenie wątroby, bawoli kark, choroba Gravesa-Basedowa, dyspepsja, ginekomastia, granulocyt obojętnochłonny, hepatomegalia, hipercholesterolemia, hiperglikemia, hipertriglicerydemia, hipoplazja szpiku kostnego, insulinooporność, jadłowstręt, kardiomiopatia, komórka CD4+, kwasica mleczanowa, leczenie przeciwretrowirusowe, lek przeciwretrowirusowy, leukopenia, lipoatrofia, martwica kości, miopatia, neutropenia, niedokrwistość, niedokrwistość aplastyczna, pancytopenia, parestezja, przetoczenie krwi, rezerwa szpikowa, stężenie hemoglobiny, stłuszczenie wątroby, trombocytopenia, wybiórcza aplazja układu czerwonokrwinkowego, zaburzenie hematologiczne, zakażenie HIV, zapalenie trzustki, zapalenie wielomięśniowe, zespół Guillain-Barrè, zespół reaktywacji immunologicznej, zydowudyna
Leksykon leków
Działania niepożądane – Candepres HCT 12,5 mg + 8 mg

Produkt leczniczy Candepres HCT, zawierający kandesartan cyleksetyl oraz hydrochlorotiazyd, wykazuje profil działań niepożądanych zgodny z właściwościami farmakologicznymi obu składników. W badaniach klinicznych działania niepożądane miały przeważnie charakter łagodny i przemijający, a odsetek przerwania terapii z ich powodu wynosił 2,3-3,3%, porównywalnie do placebo (2,7-4,3%). Najczęściej obserwowane działania niepożądane to zakażenia dróg oddechowych (często), zaburzenia elektrolitowe takie jak hiperglikemia, hiperurykemia, hiponatremia i hipokaliemia (często), zawroty głowy i bóle głowy (często), a także glukozuria (często). Bardzo rzadko występowały poważne zaburzenia hematologiczne (leukopenia, agranulocytoza), reakcje anafilaktyczne, zaburzenia czynności nerek, obrzęk naczynioruchowy oraz toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko nieczerniakowych nowotworów złośliwych skóry (NMSC) związane z hydrochlorotiazydem, potwierdzone epidemiologicznie.
agranulocytoza, cholestaza wewnątrzwątrobowa, glukozuria, hemodializa, hiperglikemia, hiperkaliemia, hiperurykemia, hipokaliemia, hiponatremia, hydrochlorotiazyd, jaskra zamkniętego kąta, kandesartan cyleksetyl, komorowe zaburzenia rytmu serca, małopłytkowość, martwicze zapalenie naczyń, nadciśnienie tętnicze, nieczerniakowe nowotwory złośliwe skóry, niedociśnienie ortostatyczne, niedokrwistość aplastyczna, niedokrwistość hemolityczna, niewydolność nerek, obrzęk naczynioruchowy, ostra niewydolność oddechowa, parestezje, rak kolczystokomórkowy skóry, rak podstawnokomórkowy, reakcja anafilaktyczna, śródmiąższowe zapalenie nerek, toczeń rumieniowaty, toczeń rumieniowaty skórny, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, zaburzenia elektrolitowe, zahamowanie szpiku kostnego, zapalenie trzustki, zawroty głowy pochodzenia ośrodkowego, zespół ostrej niewydolności oddechowej, żółtaczka
Leksykon leków
Działania niepożądane – Myconafine 250 mg

Myconafine, zawierający 250 mg terbinafiny chlorowodorku, może wywoływać liczne działania niepożądane o różnej częstości i nasileniu, obejmujące układy hematologiczny, immunologiczny, nerwowy, pokarmowy, wątrobowy, skórny oraz mięśniowo-szkieletowy. Do najczęstszych należą zmniejszenie apetytu, dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego (niestrawność, nudności, bóle brzucha, biegunka) oraz bóle mięśni i stawów. Rzadziej obserwuje się poważne zaburzenia hematologiczne (neutropenia, agranulocytoza, trombocytopenia, pancytopenia), reakcje anafilaktyczne, zapalenie trzustki, niewydolność wątroby, ciężkie reakcje skórne (zespół Stevensa-Johnsona, martwica toksyczno-rozpływna naskórka) oraz rabdomiolizę. Objawy neurologiczne obejmują ból głowy (często), utratę smaku i węchu, parestezje oraz zaburzenia słuchu o częstości nieznanej. Monitorowanie pacjentów jest kluczowe, zwłaszcza w przypadku objawów sugerujących uszkodzenie wątroby, ciężkie reakcje skórne lub hematologiczne.
ageuzja, agranulocytoza, anosmia, cholestaza, choroba grypopodobna, choroba posurowicza, dysgeuzja, fotodermatoza, hipoestezja, hipogeuzja, łuszczyca, łysienie, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, neutropenia, niedokrwistość, niedosłuch, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, ostra uogólniona osutka krostkowa, pancytopenia, parestezja, podwyższona kinaza kreatynowa, podwyższone enzymy wątrobowe, rabdomioliza, reakcja anafilaktyczna, reakcja rzekomoanafilaktyczna, rumień wielopostaciowy, szum w uszach, terbinafina chlorowodorek, toczeń rumieniowaty skórny, toczeń rumieniowaty układowy, trombocytopenia, wysypka skórna, zapalenie naczyń, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zawroty głowy, zespół Stevensa-Johnsona, żółtaczka
Leksykon leków
Działania niepożądane – Sastium 50 mg

Lek Sastium, zawierający sertralinę (chlorowodorek), wykazuje profil działań niepożądanych zależny od dawki, z najczęstszymi objawami takimi jak nudności oraz zaburzenia seksualne (np. niezdolność do ejakulacji u 14% mężczyzn z zespołem lęku społecznego). Działania niepożądane klasyfikowane są według częstości: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1000) oraz o częstości nieznanej. Nagłe przerwanie terapii może wywołać objawy odstawienia, takie jak zawroty głowy, parestezje, bezsenność, nudności, drżenia i bóle głowy, dlatego zaleca się stopniowe zmniejszanie dawki. U osób starszych istnieje ryzyko hiponatremii, a u dzieci i młodzieży obserwuje się bóle głowy (22%), bezsenność (21%), biegunkę (11%) i nudności (15%).
choroba zwyrodnieniowa stawów, eozynofilowe zapalenie płuc, ginekomastia, hiperwentylacja, hiponatremia, krwotok miesiączkowy, krwotok poporodowy, martwica naskórka, mikroskopowe zapalenie jelita grubego, nieregularna miesiączka, nietrzymanie moczu, niewydolność wątroby, niezdolność do ejakulacji, objawy odstawienia, obrzęk naczynioruchowy, parestezja, priapizm, rabdomioliza, sertralina, skurcz krtani, skurcz mięśnia, SSRI, TCA, włóknienie płuc, zaburzenie obsesyjno-kompulsywne, zaburzenie seksualne, zaburzenie wytrysku, zaburzenie wzwodu, zapalenie jamy ustnej, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zespół lęku społecznego, zespół Stevensa-Johnsona, zespół stresu pourazowego, złamanie kości, żółtaczka
Leksykon leków
Przedawkowanie – Inflanor Plus 200 mg + 500 mg

Przedawkowanie Inflanor Plus, zawierającego paracetamol i ibuprofen, stanowi poważne zagrożenie zdrowotne, zwłaszcza ze względu na ryzyko opóźnionego, ciężkiego uszkodzenia wątroby. Dla dorosłych dawka toksyczna paracetamolu wynosi ≥10 g (≥20 tabletek), a u pacjentów z grup ryzyka już ≥5 g (≥10 tabletek). Czynniki zwiększające ryzyko to m.in. stosowanie leków indukujących enzymy wątrobowe, przewlekłe spożycie alkoholu oraz niedobór glutationu. Ibuprofen u dzieci może być toksyczny powyżej 400 mg/kg mc., natomiast u dorosłych dawka toksyczna nie jest precyzyjnie określona. Objawy przedawkowania paracetamolu rozwijają się etapowo: w pierwszych 24 h występują niespecyficzne symptomy (nudności, wymioty, ból brzucha), po 12-48 h pojawiają się zaburzenia metaboliczne i wzrost parametrów wątrobowych, a powyżej 48 h może dojść do encefalopatii, ostrej niewydolności wątroby i nerek. Ibuprofen wywołuje głównie objawy ze strony przewodu pokarmowego i OUN, a w ciężkich przypadkach kwasicę metaboliczną, wydłużenie INR oraz ostrą niewydolność nerek.
aminotransferazy, astma, białkomocz, bilirubina, czas protrombinowy, czynniki krzepnięcia krwi, dezorientacja, drgawki, encefalopatia, interwencja medyczna, jadłowstręt, kreatynina i mocznik, krwawienie z przewodu pokarmowego, krwiomocz, kwasica metaboliczna, leki indukujące enzymy wątrobowe, leki rozszerzające oskrzela, metionina, morfologia krwi, N-acetylocysteina, niedobór glutationu, niewydolność wątroby, obrzęk mózgu, odwodnienie, ostra niewydolność nerek, paracetamol i ibuprofen, parametry hemodynamiczne, przeszczepienie narządu, śpiączka, szumy uszne, uszkodzenie wątroby, węgiel aktywny, zaburzenia rytmu serca, zapalenie trzustki
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Ketipinor

Kwetiapina, ze względu na szerokie spektrum wskazań, wymaga indywidualnej oceny profilu bezpieczeństwa w kontekście diagnozy i dawki. Nie jest zalecana u pacjentów poniżej 18 lat z powodu braku danych klinicznych oraz zwiększonego ryzyka działań niepożądanych, takich jak wzrost łaknienia, hiperprolaktynemia, wymioty, zapalenie błony śluzowej nosa, omdlenia, podwyższone ciśnienie tętnicze i zaburzenia czynności tarczycy. Długoterminowe skutki u dzieci i młodzieży nie są znane. U młodych pacjentów z chorobą dwubiegunową i schizofrenią obserwowano zwiększoną częstość objawów pozapiramidowych (EPS). Istotne jest monitorowanie ryzyka myśli i zachowań samobójczych, szczególnie u osób poniżej 25 lat, z historią samouszkodzeń lub wczesnej fazy poprawy klinicznej. W badaniach klinicznych u młodych dorosłych (<25 lat) z ciężką depresją w przebiegu choroby dwubiegunowej odnotowano wzrost prób samobójczych (3,0% vs 0% placebo). Należy prowadzić ścisły nadzór kliniczny, zwłaszcza podczas rozpoczynania terapii i zmiany dawki.
agranulocytoza, akatyzja, choroba dwubiegunowa, ciężka neutropenia, depresja w chorobie dwubiegunowej, dyskineza późna, działanie antycholinergiczne, hiperglikemia, hipertermia, inhibitor MAO, jaskra z wąskim kątem, kwasica ketonowa, kwetiapina, lek trójpierścieniowy, myśli samobójcze, napad padaczkowy, niedociśnienie ortostatyczne, norkwetiapina, objawy pozapiramidowe, ostra uogólniona osutka krostkowa, prolaktyna, przerost gruczołu krokowego, receptor muskarynowy, remisja kliniczna, rumień wielopostaciowy, schizofrenia, SNRI, SSRI, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, zaburzenia maniakalne, zapalenie błony śluzowej nosa, zapalenie trzustki, zatrzymanie moczu, zespół bezdechu śródsennego, zespół DRESS, zespół serotoninowy, zespół Stevensa-Johnsona, złośliwy zespół neuroleptyczny, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Triquilar

Przed zastosowaniem preparatu Triquilar konieczna jest szczegółowa ocena korzyści i ryzyka, zwłaszcza w kontekście indywidualnych czynników ryzyka zakrzepowo-zatorowych. Stosowanie Triquilaru wiąże się ze zwiększonym ryzykiem żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ), szczególnie w pierwszym roku stosowania oraz po przerwie ≥4 tygodni. Epidemiologicznie, ryzyko ŻChZZ wynosi około 2/10 000 rocznie u kobiet niestosujących antykoncepcji hormonalnej oraz 5-7/10 000 u stosujących preparaty z lewonorgestrelem, jak Triquilar. ŻChZZ może prowadzić do zgonu w 1-2% przypadków. Przeciwwskazaniem do stosowania są m.in. otyłość (BMI >30 kg/m²), długotrwałe unieruchomienie, dodatni wywiad rodzinny oraz inne współistniejące czynniki ryzyka. W przypadku planowanych zabiegów chirurgicznych zaleca się przerwanie stosowania na co najmniej 4 tygodnie przed i 2 tygodnie po zabiegu, stosując alternatywną antykoncepcję. Pacjentki powinny być edukowane w zakresie rozpoznawania objawów ŻChZZ i zatorowości płucnej, które wymagają natychmiastowej konsultacji lekarskiej.
choroba Leśniowskiego-Crohna, dziedziczny obrzęk naczynioruchowy, hipertriglicerydemia, insulinooporność, kamica żółciowa, krwawienie śródcykliczne, krwotok do jamy brzusznej, łyżeczkowanie jamy macicy, migrena, nadciśnienie tętnicze, napad naczyniowo-mózgowy, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, nowotwór wątroby, opryszczka ciężarnych, ostuda, ostuda ciążowa, otoskleroza, pląsawica Sydenhama, porfiria, rak piersi, rak szyjki macicy, tętnicze zaburzenie zakrzepowo-zatorowe, toczeń rumieniowaty układowy, udar, wirusowe zapalenie wątroby typu C, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zakażenie HPV, zakrzepica żył głębokich, zakrzepica żylna, zapalenie trzustki, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, zespół hemolityczno-mocznicowy, złożony hormonalny środek antykoncepcyjny, żółtaczka, żółtaczka cholestatyczna, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa
Leksykon substancji czynnych
Alteplaza – Przeciwwskazania stosowania

Alteplaza, będąca aktywnym składnikiem leków takich jak Actilyse, jest stosowana jako trombolityk w leczeniu zawału mięśnia sercowego, ostrej masywnej zatorowości płucnej oraz ostrego udaru niedokrwiennego. Preparaty dostępne są w dawkach 20 mg i 50 mg, podawane dożylnie. Ze względu na mechanizm działania i ryzyko krwawień, istnieje szereg przeciwwskazań do jej stosowania, w tym nadwrażliwość na alteplazę, zaburzenia hemostazy (np. INR > 1,3 przy leczeniu warfaryną), świeże lub ciężkie krwawienia, krwawienia śródczaszkowe, podejrzenie krwawienia podpajęczynówkowego, a także uszkodzenia OUN, ciężkie niekontrolowane nadciśnienie tętnicze, choroby przewodu pokarmowego, nowotwory z ryzykiem krwawienia oraz ciężkie choroby wątroby. Szczególne przeciwwskazania dotyczą także świeżych urazów, dużych zabiegów chirurgicznych oraz specyficznych stanów klinicznych zależnych od wskazania do leczenia.
alteplaza, choroba wrzodowa, doustne antykoagulanty, drgawki, gospodarka węglowodanowa, krwawienie podpajęczynówkowe, krwawienie śródczaszkowe, lek trombolityczny, małopłytkowość, marskość wątroby, masaż serca, nadciśnienie tętnicze, nadciśnienie wrotne, niewydolność wątroby, płytki krwi, przejściowy atak niedokrwienny, skala NIHSS, skaza krwotoczna, tętniak, tętniak rozwarstwiający, tomografia komputerowa, udar krwotoczny, udar niedokrwienny, warfaryna, zaburzenia hemostazy, zakrzepica, zapalenie osierdzia, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zapalenie wsierdzia, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, żylaki przełyku
Leksykon chorób i schorzeń
Zapalenie opłucnej – Etiologia i przyczyny

Zapalenie opłucnej to stan zapalny błony surowiczej wyściełającej płuca i jamę klatki piersiowej, charakteryzujący się bólem nasilającym się przy oddychaniu. Etiologia jest zróżnicowana, z infekcjami wirusowymi jako najczęstszą przyczyną, obejmującą m.in. wirus grypy, Coxsackie B, RSV, CMV, EBV, adenowirusy, SARS-CoV-2. Infekcje bakteryjne, takie jak Streptococcus, Staphylococcus (w tym MRSA), Mycobacterium tuberculosis, Escherichia coli i Haemophilus influenzae, mogą prowadzić do ropniaka opłucnej (empyema). Rzadziej występują infekcje grzybicze i pasożytnicze (np. Histoplazmoza, Paragonimus westermani). Choroby autoimmunologiczne (RZS, SLE, zespół Sjögrena, FMF) oraz zatorowość płucna (odpowiedzialna za 5-21% przypadków bólu opłucnowego) stanowią istotne przyczyny zapalenia opłucnej. Nowotwory, zwłaszcza rak płuca, międzybłoniak i chłoniak, odpowiadają za około 56% przypadków rozpoznawanych biopsją chirurgiczną.
azbestoza, choroba autoimmunologiczna, endometrioza klatki piersiowej, gruźlica, jama opłucnowa, krwiak opłucnej, międzybłoniak, niedokrwistość sierpowatokrwinkowa, niewydolność serca, odma opłucnowa, przewlekła obturacyjna choroba płuc, rak płuca, reumatoidalne zapalenie stawów, rodzinna gorączka śródziemnomorska, ropa w jamie opłucnowej, ropniak opłucnej, rozwarstwienie aorty, stan zapalny opłucnej, toczeń rumieniowaty układowy, wirus syncytialny oddechowy, zapalenie opłucnej, zapalenie osierdzia, zapalenie płuc, zapalenie trzustki, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, zespół Sjögrena, złamanie żebra, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa
Leksykon leków
Działania niepożądane – Atorvastatin Krka 80 mg

Atorvastatin Krka, będący inhibitorem reduktazy HMG-CoA, stosowany jest w terapii zaburzeń lipidowych. Analiza danych klinicznych wykazała, że 5,2% pacjentów przerwało leczenie z powodu działań niepożądanych, w porównaniu do 4,0% w grupie placebo, przy średnim czasie terapii 53 tygodnie. Najczęściej obserwowane działania niepożądane obejmują infekcje górnych dróg oddechowych, hiperglikemię, bóle mięśniowo-szkieletowe, zaburzenia żołądkowo-jelitowe (np. zaparcia, wzdęcia, nudności), podwyższenie enzymów wątrobowych (istotne klinicznie u 0,8% pacjentów, >3x GGN) oraz wzrost aktywności kinazy kreatynowej (u 2,5% pacjentów >3x GGN, u 0,4% >10x GGN). Rzadkie, ale poważne działania obejmują miopatię, rabdomiolizę, ciężkie reakcje skórne (np. zespół Stevensa-Johnsona) oraz immunozależną miopatię martwiczą. Profil bezpieczeństwa u dzieci i młodzieży (10-17 lat) jest zbliżony do dorosłych, bez istotnego wpływu na wzrost i dojrzewanie płciowe.
aminotransferaza, anafilaksja, artralgia, atorwastatyna wapniowa, cholestaza, dyspepsja, ginekomastia, hiperglikemia, hipoglikemia, immunozależna miopatia martwicza, inhibitor reduktazy HMG-CoA, jadłowstręt, kinaza kreatynowa, leukocyturia, małopłytkowość, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, mialgia, miastenia, miastenia oczna, miopatia, neuropatia obwodowa, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, pokrzywka, rabdomioliza, reakcja alergiczna, rumień wielopostaciowy, śródmiąższowa choroba płuc, szum uszny, tendinopatia, zaburzenie lipidowe, zapalenie mięśni, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zaparcie, zespół Stevensa-Johnsona, zespół toczniopodobny
Leksykon leków
Działania niepożądane – Alventa 150 mg

Alventa, zawierająca chlorowodorek wenlafaksyny w kapsułkach o przedłużonym uwalnianiu (dawki 37,5 mg, 75 mg, 150 mg), wykazuje szeroki profil działań niepożądanych. Najczęściej (>1/10) obserwuje się nudności, suchość w jamie ustnej, ból głowy oraz nadmierne pocenie się, w tym nocne poty. Szczególną uwagę należy zwrócić na zespół odstawienny po nagłym przerwaniu terapii, objawiający się zawrotami głowy, parestezjami, zaburzeniami snu, lękiem, nudnościami, drżeniem, bólami głowy, objawami grypopodobnymi oraz nadciśnieniem. U pacjentów pediatrycznych (6-17 lat) profil działań niepożądanych jest podobny do dorosłych, z dodatkowymi objawami takimi jak zmniejszenie apetytu i masy ciała, podwyższenie ciśnienia tętniczego, wzrost cholesterolu, myśli samobójcze, zwiększona wrogość oraz samookaleczenia. Rzadkie, ale poważne działania niepożądane obejmują zespół serotoninowy, złośliwy zespół neuroleptyczny, zaburzenia rytmu serca (w tym torsade de pointes, migotanie komór), wydłużenie odstępu QT, kardiomiopatię stresową, rabdomiolizę, ciężkie reakcje skórne (zespół Stevensa-Johnsona), oraz zaburzenia hematologiczne (agranulocytoza, niedokrwistość aplastyczna, pancytopenia).
agranulocytoza, akatyzja, bezsenność, ból brzucha, ból głowy, ból mięśni, depersonalizacja, drgawki, drżenie, dyskineza, dyskineza późna, dystonia, eozynofilia płucna, hipercholesterolemia, hiperprolaktynemia, hiponatremia, jaskra z zamkniętym kątem, kardiomiopatia Takotsubo, kołatanie serca, krwawienie z nosa, krwawienie z przewodu pokarmowego, krwotok maciczny, krwotok miesiączkowy, krwotok poporodowy, migotanie komór, myśli samobójcze, nadciśnienie, nadmierne pocenie, neutropenia, niedokrwistość aplastyczna, nieprawidłowe wydzielanie ADH, niestrawność, nietrzymanie moczu, nudności, objawy grypopodobne, obniżone libido, obrzęk naczynioruchowy, pancytopenia, parestezja, pobudzenie, podwyższone ciśnienie krwi, rabdomioliza, reakcja anafilaktyczna, rumień wielopostaciowy, śródmiąższowa choroba płuc, suchość w jamie ustnej, szumy uszne, tachykardia, tachykardia komorowa, toksyczna nekroliza naskórka, torsade de pointes, trombocytopenia, wybroczyny, wydłużenie odstępu QT, wymioty, zaburzenia czucia, zaburzenia ejakulacji, zaburzenia erekcji, zaburzenia rytmu serca, zaburzenia snu, zaburzenia widzenia, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zawroty błędnikowe, zawroty głowy, zespół serotoninowy, zespół Stevensa-Johnsona, złośliwy zespół neuroleptyczny
Leksykon leków
Działania niepożądane – Itrax 100 mg

Na podstawie analizy danych z 107 badań klinicznych obejmujących 8499 pacjentów, w tym 165 dzieci w wieku 1-17 lat, bezpieczeństwo stosowania itrakonazolu (Itrax) wykazuje, że najczęstsze działania niepożądane u dorosłych to ból głowy (1,6%), nudności (1,6%) oraz ból brzucha (1,3%). U dzieci częstość występowania tych działań jest wyższa, z bólem głowy i wymiotami na poziomie 3,0%, bólem brzucha i biegunką po 2,4%, a zaburzeniami czynności wątroby i niedociśnieniem tętniczym po 1,2%. Rzadziej (<1%) obserwowano m.in. leukopenię, nadwrażliwość, zaburzenia smaku, parestezje, szumy uszne, zaburzenia widzenia, a także reakcje skórne takie jak świąd, wysypka i pokrzywka. Po wprowadzeniu leku do obrotu zgłoszono bardzo rzadkie (<1/10 000) poważne działania niepożądane, w tym ciężką hepatotoksyczność prowadzącą do ostrej niewydolności wątroby, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, zespół Stevensa-Johnsona, reakcje anafilaktyczne oraz zastoinową niewydolność serca.
biegunka, ból brzucha, ból głowy, fosfokinaza kreatynowa, grzybica paznokci, grzybica skóry, hepatotoksyczność, hiperbilirubinemia, hipertriglicerydemia, itrakonazol, leukoklastyczne zapalenie naczyń, leukopenia, nadwrażliwość na światło, niedociśnienie tętnicze, niestrawność, nudności, obrzęk naczynioruchowy, ostra niewydolność wątroby, ostra uogólniona osutka krostkowa, parestezje, reakcja anafilaktyczna, rumień wielopostaciowy, szumy uszne, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, utrata słuchu, wielomocz, wymioty, wzdęcia, zaburzenia czynności wątroby, zaburzenia erekcji, zaburzenia miesiączkowania, zaburzenia smaku, zaburzenia układu krwiotwórczego, zaburzenia widzenia, zakażenie grzybicze, zapalenie błony śluzowej nosa, zapalenie trzustki, zapalenie zatok, zaparcia, zastoinowa niewydolność serca, zespół choroby posurowiczej, zespół Stevensa-Johnsona, złuszczające zapalenie skóry
Leksykon leków
Działania niepożądane – Dexamethasone Krka 0,5 mg

Deksametazon w formie tabletek, stosowany zarówno w hormonalnej terapii zastępczej, jak i w farmakoterapii, wiąże się z szerokim spektrum działań niepożądanych, których ryzyko i nasilenie zależą od dawki oraz czasu trwania leczenia. Lek może maskować objawy infekcji, prowadząc do trudności w ich rozpoznaniu i leczeniu, a także sprzyjać wystąpieniu, pogorszeniu lub reaktywacji zakażeń wirusowych, grzybiczych, bakteryjnych i pasożytniczych, w tym oportunistycznych. Długotrwałe stosowanie może powodować zahamowanie czynności nadnerczy i rozwój zespołu Cushinga, objawiającego się m.in. twarzą księżycowatą, otyłością tułowia oraz retencją sodu z obrzękami i hipokaliemią, co może prowadzić do zaburzeń rytmu serca. W zakresie metabolizmu obserwuje się obniżoną tolerancję glukozy, rozwój cukrzycy, hipercholesterolemię, hipertriglicerydemię oraz zwiększony apetyt i przyrost masy ciała. Morfologia krwi może wykazywać leukocytozę, limfopenię, eozynopenię oraz policytemię.
centralna retinopatia surowicza, działanie niepożądane deksametazonu, eozynopenia, hipercholesterolemia, hipertriglicerydemia, hipokaliemia, hirsutyzm, hormonalna terapia zastępcza, jałowa martwica kości, jaskra, leukocytoza, limfopenia, miopatia, myśli samobójcze, nadciśnienie tętnicze, osteoporoza, padaczka utajona, patogen oportunistyczny, perforacja twardówki, policytemia, reakcja anafilaktyczna, retencja sodu, rzekomy guz mózgu, skurcz oskrzeli, strongyloidoza, tłuszczakowatość nadtwardówkowa, trądzik różowaty, trądzik steroidowy, twarz księżycowata, wrzód rogówki, wrzód żołądka, wytrzeszcz, zaćma, zaćma tylna podtorebkowa, zahamowanie czynności nadnerczy, zakażenie oportunistyczne, zakrzepica, zapalenie naczyń, zapalenie skóry, zapalenie trzustki, zapaść krążeniowa, zespół Cushinga
Leksykon substancji czynnych
Okskarbazepina – Działania niepożądane

Okskarbazepina, stosowana w monoterapii lub terapii skojarzonej napadów padaczkowych, charakteryzuje się szerokim spektrum działań niepożądanych, które należy uwzględnić w praktyce klinicznej. Najczęściej (>10%) obserwuje się senność, bóle głowy, zawroty głowy, podwójne widzenie, nudności, wymioty oraz zmęczenie. Istotnym działaniem niepożądanym jest hiponatremia, występująca często (około 2,7% pacjentów) z poziomem sodu w surowicy <125 mmol/l, która może przebiegać bezobjawowo lub manifestować się objawami neurologicznymi i psychicznymi. Rzadkie, ale poważne są zaburzenia hematologiczne, takie jak leukopenia, trombocytopenia, agranulocytoza czy pancytopenia, wymagające monitorowania morfologii krwi, zwłaszcza na początku terapii. Długotrwałe stosowanie może prowadzić do zaburzeń metabolizmu kostnego, w tym osteopenii i osteoporozy, co wskazuje na konieczność oceny gęstości mineralnej kości u pacjentów z czynnikami ryzyka.
AGEP, agranulocytoza, arytmia, ataksja, blok przedsionkowo-komorowy, DRESS, dyzartria, encefalopatia wątrobowa, eozynofilia, hamowanie szpiku kostnego, hiponatremia, lek przeciwpadaczkowy, leukopenia, monoterapia, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość wielonarządowa, napad padaczkowy, neutropenia, niedoczynność tarczycy, niedokrwistość aplastyczna, obrzęk naczynioruchowy, oczopląs, okskarbazepina, osteopenia, osteoporoza, pancytopenia, podwójne widzenie, podwyższone transaminazy, profil bezpieczeństwa, reakcja anafilaktyczna, rumień wielopostaciowy, skurcz oskrzeli, śródmiąższowe zapalenie nerek, śródmiąższowe zapalenie płuc, toczeń rumieniowaty układowy, trombocytopenia, vertigo, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zawroty głowy, zespół Lyella, zespół nieprawidłowego wydzielania wazopresyny, zespół Stevensa-Johnsona
Leksykon leków
Działania niepożądane – Losartan Krka 100 mg

Losartan potasowy, dostępny w dawkach 25 mg, 50 mg i 100 mg, został oceniony w licznych badaniach klinicznych obejmujących ponad 3000 dorosłych pacjentów z nadciśnieniem tętniczym, 177 dzieci i młodzieży, ponad 9000 pacjentów z przerostem lewej komory, 7700 z przewlekłą niewydolnością serca oraz 1500 z cukrzycą typu 2 i białkomoczem. Najczęstszym działaniem niepożądanym są zawroty głowy ośrodkowego pochodzenia (częstość ≥1/100 do <1/10). Istotnym klinicznie działaniem jest hiperkaliemia, szczególnie u pacjentów z cukrzycą typu 2 i nefropatią, występująca u 9,9% leczonych losartanem w porównaniu do 3,4% w grupie placebo. Profil bezpieczeństwa u dzieci jest zbliżony do dorosłych, choć dane są ograniczone. Inne często obserwowane działania to niedociśnienie ortostatyczne, zaburzenia czynności nerek, osłabienie, zmęczenie oraz reakcje nadwrażliwości, w tym obrzęk naczynioruchowy i reakcje anafilaktyczne, które wymagają szczególnej uwagi klinicznej.
białkomocz, cukrzyca typu 2, dławica piersiowa, hiperkaliemia, hipoglikemia, hiponatremia, incydent naczyniowo-mózgowy, losartan potasowy, małopłytkowość, migotanie przedsionków, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość na światło, nefropatia, niedociśnienie ortostatyczne, niedokrwistość, niewydolność nerek, obrzęk naczynioruchowy, plamica Schoenleina-Henocha, przerost lewej komory, przewlekła niewydolność serca, rabdomioliza, reakcja anafilaktyczna, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie erekcji, zapalenie naczyń krwionośnych, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zawroty głowy pochodzenia błędnikowego, zawroty głowy pochodzenia ośrodkowego
Leksykon leków
Działania niepożądane – Neurontin 300 300 mg

Gabapentyna (Neurontin) w dawkach 100 mg, 300 mg i 400 mg jest stosowana w leczeniu padaczki oraz bólu neuropatycznego. Profil działań niepożądanych jest szeroki i obejmuje objawy neurologiczne (senność, zawroty głowy, ataksja – bardzo często, tj. ≥1/10), psychiczne (depresja, lęk, splątanie – często, tj. ≥1/100 do <1/10), zaburzenia hematologiczne (leukopenia – często, trombocytopenia – częstość nieznana), metaboliczne (hiperglikemia, hipoglikemia, hiponatremia), a także reakcje alergiczne i immunologiczne, w tym potencjalnie zagrażające życiu reakcje anafilaktyczne i zespół nadwrażliwości. U pacjentów dializowanych obserwowano miopatie z podwyższonym poziomem kinazy kreatynowej. W populacji pediatrycznej częste są infekcje dróg oddechowych, zapalenie ucha środkowego, drgawki oraz agresywne zachowania i hiperkinezy. Po odstawieniu leku, zwłaszcza nagłym, mogą wystąpić objawy abstynencyjne (niepokój, bezsenność, nudności, drżenie), co wskazuje na ryzyko uzależnienia i wymaga stopniowego odstawiania przez co najmniej 7 dni.
ataksja, ból neuropatyczny, depresja oddechowa, drgawki, drgawki kloniczne mięśni, dysfagia, dyzartria, fosfokinaza kreatynowa, gabapentyna, ginekomastia, hiperglikemia, hipoglikemia, hiponatremia, impotencja, kinaza kreatynowa, kołatanie serca, leukopenia, miopatia, monoterapia, nadciśnienie tętnicze, Neurontin, niepamięć, nietrzymanie moczu, objawy odstawienne, obrzęk obwodowy, ostra niewydolność nerek, ostre zapalenie trzustki, padaczka, rabdomioliza, reakcja anafilaktyczna, schyłkowa niewydolność nerek, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, trombocytopenia, uzależnienie lekowe, zakażenie dróg oddechowych, zapalenie oskrzeli, zapalenie trzustki, zapalenie ucha środkowego, zapalenie wątroby, zawroty głowy, zespół nadwrażliwości, zespół Stevensa-Johnsona, żółtaczka
Leksykon leków
Działania niepożądane – Gabapentin Teva 600 mg

Gabapentin Teva, stosowany w terapii padaczki oraz bólu neuropatycznego, charakteryzuje się szerokim spektrum działań niepożądanych, które klasyfikuje się według częstości występowania: bardzo częste (≥1/10), częste (≥1/100 do <1/10), niezbyt częste (≥1/1000 do <1/100), rzadkie (≥1/10 000 do <1/1000), bardzo rzadkie (<1/10 000) oraz o nieznanej częstości. Najczęściej obserwowane działania niepożądane dotyczą układu nerwowego (senność, zawroty głowy, ataksja), układu psychicznego (depresja, lęk, zaburzenia myślenia) oraz objawów odstawienia, które mogą pojawić się w ciągu 48 godzin po przerwaniu leczenia i obejmują m.in. niepokój, bezsenność, nudności, drżenia i bóle głowy. U pacjentów z niewydolnością nerek poddawanych hemodializom odnotowano miopatie z podwyższonym stężeniem kinazy kreatynowej. W populacji pediatrycznej dominują zakażenia dróg oddechowych, zapalenie ucha środkowego, drgawki oraz agresywne zachowania i hiperkinezy.
agresja, ataksja, ból neuropatyczny, choreoatetoza, depresja oddechowa, drgawka, drgawki kloniczne, dysfagia, dyskineza, dystonia, gabapentyna, ginekomastia, hemodializa, hiperglikemia, hiperkineza, hipertrofia piersi, hipoglikemia, hiponatremia, kinaza kreatynowa, kołatanie serca, leukopenia, łysienie, małopłytkowość, miopatia, myśli samobójcze, nadciśnienie tętnicze, niedowidzenie, nietrzymanie moczu, obrzęk naczynioruchowy, oczopląs, ostra niewydolność nerek, ostre zapalenie trzustki, padaczka, rabdomioliza, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, rumień wielopostaciowy, schyłkowa niewydolność nerek, senność, szumy uszne, toksyczna nekroliza naskórka, zaburzenia seksualne, zakażenie dróg oddechowych, zapalenie oskrzeli, zapalenie płuc, zapalenie trzustki, zapalenie ucha środkowego, zapalenie wątroby, zawroty głowy, zespół DRESS, zespół nadwrażliwości, zespół odstawienny, zespół Stevensa-Johnsona, żółtaczka
Leksykon leków
Działania niepożądane – Daruph 16 mg

Dazatynib, stosowany w leczeniu przewlekłej białaczki szpikowej (CML) oraz ostrej białaczki limfoblastycznej z chromosomem Philadelphia (Ph+ ALL), wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, które obejmują głównie zaburzenia hematologiczne (mielosupresja, niedokrwistość, neutropenia, małopłytkowość), powikłania płucne (wysięk opłucnowy, duszność, obrzęk płuc, nadciśnienie płucne) oraz kardiologiczne (niewydolność serca, zaburzenia rytmu, wysięk osierdziowy). W badaniach klinicznych z udziałem 2900 pacjentów mediana czasu ekspozycji wynosiła 19,2 miesiąca u dorosłych i 26,3 miesiąca u dzieci. U 19% dorosłych odnotowano przerwanie leczenia z powodu działań niepożądanych, podczas gdy w populacji pediatrycznej odsetek ten wyniósł 1,5%. Szczególnie istotne są rzadkie, ale potencjalnie zagrażające życiu powikłania, takie jak aplazja układu czerwonokrwinkowego, śródmiąższowa choroba płuc, zawał mięśnia sercowego, zespół Stevensa-Johnsona oraz ciężkie krwawienia z przewodu pokarmowego.
Profil bezpieczeństwa u dzieci i młodzieży jest zbliżony do dorosłych, z wyjątkiem braku zgłoszeń wysięku osierdziowego, opłucnowego, obrzęku płuc i nadciśnienia płucnego. U pacjentów pediatrycznych mogą wystąpić specyficzne działania niepożądane związane z rozwojem, takie jak opóźnienie zrastania się nasad kości i wzrostu. Zalecane jest regularne monitorowanie parametrów hematologicznych, funkcji wątroby i nerek, układu sercowo-naczyniowego oraz oddechowego. Wczesne wykrycie działań niepożądanych umożliwia modyfikację dawki, czasowe przerwanie terapii lub wdrożenie leczenia wspomagającego. W przypadku ciężkich powikłań, takich jak wysięk opłucnowy, nadciśnienie płucne, niewydolność serca czy zespół rozpadu guza, konieczne jest natychmiastowe przerwanie leczenia i odpowiednia interwencja medyczna.
aplazja układu czerwonokrwinkowego, arytmia komorowa, biegunka, ból brzucha, dławica piersiowa, duszność, hiperurykemia, kołatanie serca, krwawienie z przewodu pokarmowego, krwotok, łysienie, martwica kości, mielosupresja, mikroangiopatia zakrzepowa, nacieki w płucach, nadciśnienie płucne, nadciśnienie tętnicze, neutropenia z gorączką, nudności, obrzęk płuc, opóźnienie zrastania nasad kości, ostra białaczka limfoblastyczna, proteinuria, przewlekła białaczka szpikowa, rabdomioliza, sinica marmurkowata, świąd, wydłużenie odstępu QT, wymioty, wysięk osierdziowy, wysięk w jamie opłucnej, wysypka skórna, zaburzenia rytmu serca, zakrzepica żył głębokich, zapalenie błony śluzowej, zapalenie mięśni, zapalenie okrężnicy, zapalenie osierdzia, zapalenie płuc, zapalenie ścięgien, zapalenie skóry, zapalenie stawów, zapalenie trzustki, zapalenie żołądka, zastoinowa niewydolność serca, zatorowość, zawał mięśnia sercowego, zespół rozpadu guza, zespół Stevensa-Johnsona
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Fibralipid 200 mg

Lek Fibralipid, zawierający 200 mg fenofibratu mikronizowanego, jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na fenofibrat lub składniki pomocnicze (m.in. sacharoza 47,49 mg, metylu parahydroksybenzoesan 0,0214 mg), niewydolnością wątroby (w tym marskością żółciową), chorobą pęcherzyka żółciowego, ciężką niewydolnością nerek (eGFR <30 mL/min/1,73 m²), przewlekłym lub ostrym zapaleniem trzustki (z wyjątkiem ostrego zapalenia związanego z ciężką hipertrójglicerydemią) oraz u pacjentów z reakcjami fototoksycznymi po fibratach lub ketoprofenie. Fenofibrat metabolizowany jest głównie w wątrobie, a zaburzenia jej funkcji mogą prowadzić do kumulacji leku i zwiększenia ryzyka działań niepożądanych. Ponadto, lek może zwiększać wydzielanie cholesterolu do żółci, co sprzyja kamicy żółciowej.
W przypadku łagodnej do umiarkowanej niewydolności nerek (eGFR 30-60 mL/min/1,73 m²) konieczne jest ostrożne rozważenie korzyści i ryzyka terapii oraz monitorowanie funkcji nerek i ewentualna modyfikacja dawki. Stosowanie Fibralipidu u pacjentów jednocześnie przyjmujących statyny i posiadających czynniki ryzyka miopatii (np. wcześniejsze zaburzenia mięśniowe, niedoczynność tarczycy, zaburzenia nerek, wiek >70 lat) jest odradzane. Leku nie należy stosować u kobiet planujących ciążę, w ciąży oraz karmiących piersią z powodu braku danych bezpieczeństwa. Przed zabiegami chirurgicznymi zaleca się czasowe odstawienie leku ze względu na potencjalne działanie przeciwzakrzepowe fenofibratu. U pacjentów z cukrzycą konieczne jest monitorowanie glikemii i dostosowanie terapii przeciwcukrzycowej podczas leczenia fenofibratem.
choroba pęcherzyka żółciowego, ciężka niewydolność nerek, działanie przeciwzakrzepowe, fenofibrat mikronizowany, fibrat, fotosensytywność, hipertrójglicerydemia, kamica żółciowa, kapsułka twarda, ketoprofen, kontrola glikemii, lek przeciwcukrzycowy, marskość wątroby żółciowa, miopatia, nadwrażliwość na fenofibrat, niedoczynność tarczycy, niewydolność wątroby, reakcja fototoksyczna, zaburzenie funkcji nerek, zaburzenie lipidowe, zapalenie trzustki
Leksykon leków
Działania niepożądane – Trileptal 600 mg

Produkt leczniczy Trileptal (okskarbazepina) wykazuje szeroki profil działań niepożądanych, które należy monitorować podczas terapii padaczki. Najczęściej (>10%) obserwuje się senność, bóle głowy, nieukładowe zawroty głowy, podwójne widzenie, nudności, wymioty oraz uczucie zmęczenia. Hiponatremia występuje często (2,7% pacjentów z sodem <125 mmol/l), zwykle bezobjawowo, choć w bardzo rzadkich przypadkach może prowadzić do poważnych objawów neurologicznych, takich jak napady padaczkowe, encefalopatia, zaburzenia świadomości i splątanie. Inne istotne działania niepożądane obejmują zaburzenia hematologiczne (leukopenia, agranulocytoza, pancytopenia), reakcje nadwrażliwości wielonarządowej, zaburzenia endokrynologiczne (niedoczynność tarczycy), oraz rzadkie, ale ciężkie reakcje skórne, takie jak DRESS, AGEP, zespół Stevensa-Johnsona i zespół Lyella.
agranulocytoza, amnezja, amylaza, aplazja szpiku kostnego, arytmia, astma, ataksja, białkomocz, blok przedsionkowo-komorowy, ból głowy, depresja, diplopia, drżenie, dyzartria, encefalopatia, encefalopatia wątrobowa, eozynofilia, fosfataza zasadowa, hiponatremia, leukopenia, lipaza, nadciśnienie tętnicze, napad padaczkowy, neutropenia, niedoczynność tarczycy, niedokrwistość aplastyczna, niewydolność nerek, nudności, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk płuc, oczopląs, okskarbazepina, osmolalność surowicy, osteopenia, osteoporoza, ostra uogólniona osutka krostkowa, padaczka, pancytopenia, pobudzenie psychoruchowe, reakcja anafilaktyczna, rumień wielopostaciowy, senność, skurcz oskrzeli, śródmiąższowa choroba płuc, śródmiąższowe zapalenie nerek, toczeń rumieniowaty układowy, trombocytopenia, wymioty, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zawroty głowy nieukładowe, zespół DRESS, zespół Lyella, zespół nadwrażliwości wielonarządowej, zespół nieadekwatnego wydzielania ADH, zespół Stevensa-Johnsona
Leksykon leków
Przedawkowanie – Fenirex 500 mg + 25 mg + 200 mg

Lek Fenirex zawiera paracetamol (500 mg), feniraminę maleinian (25 mg) oraz kwas askorbinowy (200 mg). Przedawkowanie tego preparatu niesie ryzyko poważnych powikłań, głównie ze strony układu nerwowego i wątroby. Feniramina może wywołać drgawki, zaburzenia świadomości i śpiączkę, szczególnie u dzieci. Toksyczność paracetamolu jest najgroźniejsza i przebiega fazowo, z początkowymi niespecyficznymi objawami (bladość skóry, nudności, wymioty, brak apetytu, bóle w prawym podżebrzu) pojawiającymi się w ciągu 24 godzin. Uszkodzenie wątroby rozwija się w 12-48 godzin, prowadząc do encefalopatii wątrobowej, krwotoków, hipoglikemii, obrzęku mózgu, a nawet śmierci. Dodatkowo może wystąpić ostra niewydolność nerek z ostrą martwicą kanalików nerkowych, niezależnie od stopnia uszkodzenia wątroby, a także zaburzenia rytmu serca i zapalenie trzustki.
białkomocz, bóle brzucha, ciśnienie wewnątrzczaszkowe, czynniki krzepnięcia, drgawki, dysfunkcja wątroby, encefalopatia wątrobowa, feniramina, glukoneogeneza, glutation, hepatotoksyczność, hiperamonemia, hipoglikemia, induktory enzymów wątrobowych, krwiomocz, kwas askorbowy, kwasica metaboliczna, martwica kanalików nerkowych, metionina, N-acetylocysteina, NAPQI, niedożywienie, niewydolność wątroby, nudności i wymioty, obrzęk mózgu, ostra niewydolność nerek, paracetamol, śpiączka, toksyczność paracetamolu, węgiel aktywowany, zaburzenia metabolizmu glukozy, zaburzenia rytmu serca, zaburzenia świadomości, zapalenie trzustki, zatrucie paracetamolem
Leksykon leków
Działania niepożądane – SITAGLIPTIN BIOTON 100 mg

Lek SITAGLIPTIN BIOTON, stosowany w terapii cukrzycy typu 2, charakteryzuje się profilem bezpieczeństwa obejmującym zarówno działania niepożądane o znanej częstości, jak i te o częstości nieznanej. Najpoważniejsze działania niepożądane to zapalenie trzustki oraz reakcje nadwrażliwości, w tym anafilaksja. Ryzyko hipoglikemii jest istotnie zwiększone przy jednoczesnym stosowaniu sytagliptyny z pochodnymi sulfonylomocznika (4,7-13,8%) oraz insuliną (9,6%). Działania niepożądane klasyfikowane są według układów i narządów oraz częstości występowania, gdzie częstość bardzo częsta to ≥1/10, a rzadkość bardzo rzadka to <1/10 000 przypadków. Wśród często występujących działań wymienia się m.in. ból głowy i hipoglikemię, natomiast rzadziej obserwuje się trombocytopenię czy śródmiąższową chorobę płuc.
artropatia, badanie TECOS, cukrzyca typu 2, dysfagia, farmakoterapia, hipoglikemia, leczenie skojarzone, martwicze zapalenie trzustki, monoterapia sytagliptyną, obrzęk naczynioruchowy, odpowiedź anafilaktyczna, ostra niewydolność nerek, ostre zapalenie trzustki, pemfigoid pęcherzowy, pochodna sulfonylomocznika, reakcja nadwrażliwości, śródmiąższowa choroba płuc, sytagliptyna, trombocytopenia, zaburzenie czynności nerek, zakażenie górnych dróg oddechowych, zapalenie błony śluzowej nosogardła, zapalenie kości i stawów, zapalenie naczyń skóry, zapalenie trzustki, zespół Stevensa-Johnsona, złuszczająca choroba skóry
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Fenardin

Przed rozpoczęciem terapii fenofibratem (Fenardin 267 mg, kapsułki twarde) konieczne jest wykluczenie lub leczenie wtórnych przyczyn hipercholesterolemii, takich jak niekontrolowana cukrzyca typu 2, niedoczynność tarczycy, zespół nerczycowy, dysproteinemia, choroby wątroby z zastojem żółci, alkoholizm oraz wpływ innych leków na profil lipidowy. Monitorowanie parametrów wątrobowych jest kluczowe, z pomiarem aktywności aminotransferaz co 3 miesiące przez pierwszy rok terapii, a następnie okresowo. Leczenie należy przerwać, gdy AspAT i AlAT przekroczą 3-krotną górną granicę normy lub pojawią się objawy zapalenia wątroby (żółtaczka, świąd). Ryzyko zapalenia trzustki oraz toksycznego działania na mięśnie, w tym rabdomiolizy, jest zwiększone, zwłaszcza u pacjentów z hipoalbuminemią, niewydolnością nerek, niedoczynnością tarczycy, wiekiem >70 lat, czy spożywających duże ilości alkoholu. W przypadku objawów miopatii i CPK >5-krotność normy, leczenie fenofibratem należy natychmiast przerwać.
AlAT, aminotransferazy, AspAT, cukrzyca typu 2, dyslipidemia, dysproteinemia, EGFR, fenofibrat, fibrat, hipercholesterolemia, hipertrójglicerydemia, inhibitor reduktazy HMG-CoA, kamica dróg żółciowych, kinaza kreatynowa, kreatynina, miopatia, niedoczynność tarczycy, niewydolność nerek, rabdomioliza, ryzyko sercowo-naczyniowe, statyna, symwastatyna, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zastój żółci, zespół nerczycowy, żółtaczka
Leksykon leków
Działania niepożądane – Dexamethasone Krka 4 mg/ml

Deksametazon Krka, dostępny w stężeniach 4 mg/ml oraz 8 mg/2 ml jako roztwór do wstrzykiwań lub infuzji, zawiera deksametazon sodu fosforan i wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, których ryzyko i nasilenie są ściśle zależne od dawki oraz czasu terapii. Krótkotrwałe stosowanie wiąże się z niskim ryzykiem, jednak pozajelitowe podawanie dużych dawek może prowadzić do poważnych powikłań, takich jak zaburzenia elektrolitowe (zatrzymanie sodu, zwiększone wydalanie potasu), obrzęki, nadciśnienie tętnicze, zaburzenia rytmu serca, zatrzymanie akcji serca oraz drgawki. Deksametazon może maskować objawy zakażeń, a także indukować lub zaostrzać infekcje wirusowe, bakteryjne, grzybicze i pasożytnicze, w tym aktywację węgorczycy. Ponadto, leczenie może prowadzić do zespołu Cushinga, zahamowania czynności kory nadnerczy, zaburzeń metabolicznych (hiperglikemia, cukrzyca, hipercholesterolemia, hipertriglicerydemia), a także do poważnych zaburzeń psychicznych, takich jak psychozy, mania, depresja i myśli samobójcze.
aseptyczna martwica kości, atrofia skóry, bakteryjne zapalenie rogówki, chorioretinopatia, deksametazonu fosforan, eozynopenia, guz rzekomy mózgu, hipercholesterolemia, hipertrichoza, hipertriglicerydemia, hirsutyzm, impotencja, jaskra, kardiomiopatia przerostowa, kora nadnerczy, leukocytoza, limfopenia, lipomatoza nadtwardówkowa, miopatia, nieregularna miesiączka, opryszczkowe zapalenie rogówki, osteoporoza, owrzodzenie rogówki, owrzodzenie żołądka i dwunastnicy, padaczka utajona, policytemia, reakcja anafilaktyczna, rozstępy, skurcz oskrzeli, teleangiektazja, tolerancja glukozy, trądzik steroidowy, węgorczyca, wrzód żołądka, wytrzeszcz oczu, zaburzenie elektrolitowe, zaćma, zaćma tylna podtorebkowa, zakażenie wirusowe, zapalenie naczyń, zapalenie ścięgna, zapalenie trzustki, zapaść krążeniowa, zatrzymanie sodu, zespół Cushinga
Leksykon leków
Działania niepożądane – Sitagliptin Grindeks 25 mg

Profil bezpieczeństwa leku Sitagliptin Grindeks został określony na podstawie badań klinicznych oraz obserwacji po wprowadzeniu do obrotu. Do najważniejszych działań niepożądanych należą zapalenie trzustki (częstość nieznana, w badaniu TECOS 0,3% vs 0,2% placebo), reakcje nadwrażliwości, w tym anafilaksja, oraz hipoglikemia, szczególnie w terapii skojarzonej z pochodnymi sulfonylomocznika (częstość 4,7-13,8%) i insuliną (9,6%). Inne często występujące działania to ból głowy (często), zaparcia (niezbyt często), a także zaburzenia czynności nerek i śródmiąższowa choroba płuc (częstość nieznana). Rzadko obserwowano trombocytopenię, a po wprowadzeniu do obrotu zgłaszano także poważne reakcje skórne, takie jak zespół Stevensa-Johnsona oraz pemfigoid pęcherzowy.
artropatia, bezpieczeństwo sercowo-naczyniowe, ból głowy, cukrzyca typu 2, hipoglikemia, martwicze zapalenie trzustki, nudności i wymioty, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk obwodowy, odpowiedź anafilaktyczna, ostra niewydolność nerek, ostre zapalenie trzustki, pemfigoid pęcherzowy, pochodna sulfonylomocznika, pokrzywka, reakcja nadwrażliwości, śródmiąższowa choroba płuc, suchość w jamie ustnej, sytagliptyna, trombocytopenia, zaburzenie czynności nerek, zapalenie błony śluzowej nosogardła, zapalenie naczyń skóry, zapalenie trzustki, zaparcie, zawroty głowy, zespół Stevensa-Johnsona
Leksykon leków
Działania niepożądane – Candesartan Cilexetil + Amlodipine + Hydrochlorothiazide Adamed 16 mg + 5 mg + 12,5 mg

Preparat Candesartan Cilexetil + Amlodipine + Hydrochlorothiazide Adamed wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, wynikających z obecności trzech substancji czynnych. Do najczęściej obserwowanych należą zaburzenia ze strony układu nerwowego (senność, zawroty głowy, bóle głowy), układu sercowo-naczyniowego (kołatanie serca, uderzenia gorąca), przewodu pokarmowego (nudności, ból brzucha, niestrawność) oraz obrzęki obwodowe. Rzadziej występują poważne zaburzenia hematologiczne, takie jak agranulocytoza, niedokrwistość aplastyczna, oraz zaburzenia metaboliczne, w tym hipokaliemia, hipomagnezemia, hiperkalcemia i hiperglikemia. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko wysięku do naczyniówki prowadzącego do ubytków pola widzenia, a także na potencjalne powikłania dermatologiczne, takie jak zespół Stevensa-Johnsona i martwica toksyczno-rozpływna naskórka.
agranulocytoza, amlodypina, częstoskurcz komorowy, diuretyk tiazydowy, ginekomastia, hiperglikemia, hiperkalcemia, hiperkaliemia, hiperurykemia, hipofosfatemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, hiponatremia, hydrochlorotiazyd, jaskra z zamkniętym kątem, kandesartan, leukopenia, małopłytkowość, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, martwicze zapalenie naczyń, migotanie przedsionków, neutropenia, nieczerniakowy rak skóry, niedociśnienie ortostatyczne, niedokrwistość aplastyczna, niedokrwistość hemolityczna, niewydolność nerek, obrzęk naczynioruchowy, ostra niewydolność nerek, rak płaskonabłonkowy, rak podstawnokomórkowy, rumień wielopostaciowy, toczeń rumieniowaty, wysięk do naczyniówki, zaburzenia pozapiramidowe, zahamowanie czynności szpiku kostnego, zapalenie naczyń krwionośnych, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zasadowica hipochloremiczna, zawał mięśnia sercowego, zespół ostrej niewydolności oddechowej, zespół Stevensa-Johnsona, żółtaczka cholestatyczna
Leksykon leków
Działania niepożądane – Tacrolimus STADA 1 mg

Profil działań niepożądanych takrolimusu jest złożony i obejmuje liczne objawy wynikające z jego silnego działania immunosupresyjnego oraz wpływu na różne układy organizmu. Najczęściej (>10%) obserwuje się drżenie mięśniowe, zaburzenia czynności nerek, hiperglikemię, cukrzycę, hiperkaliemię, zakażenia, nadciśnienie tętnicze oraz bezsenność. Wśród poważnych powikłań infekcyjnych należy zwrócić uwagę na zakażenia wirusem CMV, nefropatię związaną z wirusem BK oraz postępującą wieloogniskową leukoencefalopatię (PML) związaną z wirusem JC. Ponadto, leczenie takrolimusem zwiększa ryzyko rozwoju nowotworów, w tym zaburzeń limfoproliferacyjnych związanych z EBV oraz nowotworów skóry. Działania niepożądane klasyfikowane są według częstości występowania, od bardzo częstych (>1/10) do bardzo rzadkich (<1/10 000) oraz o nieznanej częstości.
agranulocytoza, aplazja czerwonokrwinkowa, bezsenność, choroba niedokrwienna serca, choroba śródmiąższowa płuc, choroba wenookluzyjna wątroby, cukrzyca, cytomegalowirus, drżenie mięśniowe, encefalopatia, gorączka neutropeniczna, hipercholesterolemia, hiperglikemia, hiperkaliemia, hiperlipidemia, hipertriglicerydemia, hiperurykemia, hipofosfatemia, hipokalcemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, hiponatremia, hipoprotrombinemia, hirsutyzm, kardiomiopatia, koagulopatia, krwawienie w OUN, kwasica metaboliczna, lek immunosupresyjny, leukocytoza, leukoencefalopatia wieloogniskowa, leukopenia, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, mikroangiopatia zakrzepowa, nadciśnienie tętnicze, nefropatia BK, nefropatia toksyczna, neuropatia nerwu wzrokowego, neuropatia obwodowa, neutropenia, niedokrwistość, niedokrwistość hemolityczna, niewydolność serca, pancytopenia, plamica małopłytkowa, refluks żołądkowo-przełykowy, tachykardia, takrolimus, torsades de pointes, trombocytopenia, udar mózgu, wysięk opłucnowy, wysięk osierdziowy, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie limfoproliferacyjne, zaćma, zakrzepica żył głębokich, zapalenie trzustki, zespół hemolityczno-mocznicowy, zespół ostrej niewydolności oddechowej, zespół Stevensa-Johnsona, zespół tylnej odwracalnej encefalopatii
Leksykon leków
Działania niepożądane – Posaconazole Sandoz 40 mg/ml

Pozakonazol w postaci zawiesiny doustnej (40 mg/ml) wykazuje zróżnicowany profil działań niepożądanych, potwierdzony analizą danych klinicznych u ponad 2400 pacjentów. Najczęściej obserwowane poważne działania niepożądane to nudności, wymioty, biegunka, gorączka oraz podwyższone stężenie bilirubiny. Szczególną uwagę należy zwrócić na hepatotoksyczność – od podwyższenia aktywności enzymów wątrobowych (AlAT, AspAT, fosfataza zasadowa, GGT) po ciężkie uszkodzenia wątroby, w tym niewydolność wątroby, która w rzadkich przypadkach może prowadzić do zgonu. Ponadto, lek może powodować zaburzenia rytmu serca, w tym wydłużenie odstępu QT, torsade de pointes, częstoskurcz komorowy i nagły zgon, co wymaga monitorowania EKG, zwłaszcza u pacjentów z czynnikami ryzyka.
bilirubina, choroba refluksowa przełyku, eozynofilia, funkcja wątroby, hepatotoksyczność, kardiotoksyczność, koagulopatia, kwasica cewkowa nerkowa, lek przeciwgrzybiczny, leukopenia, limfadenopatia, małopłytkowość, morfologia krwi, nadciśnienie płucne, neutropenia, niedokrwistość, niewydolność nadnerczy, ostra niewydolność nerek, pancytopenia, śródmiąższowe zapalenie nerek, śródmiąższowe zapalenie płuc, torsade de pointes, uszkodzenie wątroby, zakrzepica żył głębokich, zakrzepowa plamica małopłytkowa, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby cholestatyczne, zator płucny, zawał śledziony, zespół długiego QT, zespół hemolityczno-mocznicowy, zespół Stevensa-Johnsona
Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Olimel N5E

OLIMEL N5E to trójkomorowy preparat do żywienia pozajelitowego, przeznaczony dla dorosłych oraz dzieci powyżej 2 roku życia, stosowany w sytuacjach, gdy odżywianie drogą doustną lub jelitową jest niemożliwe, niewystarczające lub przeciwwskazane (np. zaburzenia świadomości, dysfagia, niedrożność przewodu pokarmowego, stany hiperkataboliczne, ostre zapalenie trzustki). Preparat zawiera aminokwasy (8,2%), glukozę (28,75%), emulsję tłuszczową (20%) z oleju z oliwek (80%) i oleju sojowego (20%) oraz elektrolity (Na, K, Mg, Ca, fosforany, octany, chlorki), zapewniając kompleksowe wsparcie żywieniowe. Dostępny jest w trzech objętościach: 1500 ml, 2000 ml i 2500 ml, różniących się zawartością składników odżywczych i wartością energetyczną (od ok. 1490 kcal do 2480 kcal), z proporcją energii niebiałkowej do azotu 165 kcal/g oraz zrównoważonym stosunkiem energii z glukozy do tłuszczów 53/47.
dysfagia, emulsja do infuzji, emulsja tłuszczowa, hiperkatabolizm, katabolizm białek, niedrożność przewodu pokarmowego, niewydolność jelit, niezbędne kwasy tłuszczowe, odżywianie doustne, odżywianie jelitowe, olej sojowy, olej z oliwek, osmolarność, równowaga wodno-elektrolitowa, wartość energetyczna, wartość energetyczna niebiałkowa, worek trójkomorowy, zapalenie jelit, zapalenie trzustki, zespół złego wchłaniania, żyła centralna, żywienie dojelitowe, żywienie pozajelitowe
Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Finomel Peri –

Finomel Peri to sterylna emulsja do infuzji przeznaczona do żywienia pozajelitowego dorosłych pacjentów, u których żywienie doustne lub dojelitowe jest niemożliwe, niewystarczające lub przeciwwskazane. Produkt jest dostępny w trójkomorowych workach zawierających 13% roztwór glukozy, 10% roztwór aminokwasów z elektrolitami oraz 20% emulsję tłuszczową, które po zmieszaniu tworzą jednorodną emulsję o osmolarności około 850 mOsm/l i pH około 6,0. Preparat jest wskazany m.in. w niedrożności przewodu pokarmowego, poważnych powikłaniach pooperacyjnych, ciężkich zaburzeniach połykania, zespołach złego wchłaniania, hiperkatabolizmie, chorobach nowotworowych z wyniszczeniem, ostrym zapaleniu trzustki oraz stanach, w których żywienie drogą przewodu pokarmowego mogłoby nasilić schorzenia. Dostępny jest w objętościach 1085 ml, 1450 ml i 2020 ml, dostarczając odpowiednio 751, 1003 i 1398 kcal, z bilansowanym stosunkiem energii pochodzącej z glukozy i tłuszczów (52/48) oraz 39% kalorii z tłuszczów.
aminokwas egzogenny, bilans azotowy, degradacja białek, dostęp centralny, dysfagia, emulsja tłuszczowa, hiperkatabolizm, kwas jednonienasycony, kwas omega-3, niedokrwienie jelit, niedożywienie, niedrożność przewodu pokarmowego, osmolarność, przetoka przewodu pokarmowego, równowaga wodno-elektrolitowa, triglicerydy, zapalenie jelit, zapalenie trzustki, zespół złego wchłaniania, żywienie dojelitowe, żywienie pozajelitowe
Leksykon leków
Działania niepożądane – Kostarox 30 mg

Etorykoksyb, substancja czynna leku Kostarox, jest selektywnym inhibitorem COX-2 stosowanym w leczeniu choroby zwyrodnieniowej stawów (ChZS), reumatoidalnego zapalenia stawów (RZS), przewlekłego bólu lędźwiowo-krzyżowego oraz zesztywniającego zapalenia stawów kręgosłupa. Badania kliniczne obejmujące ponad 17 000 pacjentów wykazały, że długotrwałe stosowanie etorykoksybu w dawkach 30 mg, 60 mg, 90 mg, a także 120 mg (w leczeniu ostrego zapalenia stawów w przebiegu dny moczanowej) jest związane z profilem działań niepożądanych podobnym do innych NLPZ, z ryzykiem poważnych incydentów sercowo-naczyniowych (zawał mięśnia sercowego, udar mózgu) nieprzekraczającym 1% rocznie. Najczęstsze działania niepożądane dotyczą przewodu pokarmowego (ból brzucha, zaparcia, wzdęcia, zapalenie błony śluzowej żołądka, zgaga, biegunka, nudności, wymioty), a także podwyższenia enzymów wątrobowych (AlAT, AspAT) oraz obrzęków i nadciśnienia tętniczego.
białkomocz, biegunka, ból brzucha, choroba wrzodowa, choroba zwyrodnieniowa stawów, dna moczanowa, enzymy wątrobowe, incydent naczyniowo-mózgowy, incydent zakrzepowy, inhibitor cyklooksygenazy-2, kreatynina, leukopenia, migotanie przedsionków, niedokrwistość, niestrawność, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, nudności, obrzęk naczynioruchowy, perforacja przewodu pokarmowego, przemijający napad niedokrwienny, przewlekły ból lędźwiowo-krzyżowy, reakcja anafilaktyczna, refluks żołądkowy, reumatoidalne zapalenie stawów, skurcz oskrzeli, śródmiąższowe zapalenie nerek, tachykardia, toksyczne martwicze oddzielanie naskórka, trombocytopenia, udar mózgu, uszkodzenie nerek, wrzód trawienny, wymioty, wzdęcie, zapalenie błony śluzowej żołądka, zapalenie naczyń, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zaparcie, zastoinowa niewydolność serca, zawał mięśnia sercowego, zespół nerczycowy, zespół Stevensa-Johnsona, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa, żółtaczka
Leksykon leków
Działania niepożądane – Ramizek Combi 2,5 mg + 5 mg

Lek Ramizek Combi, zawierający ramipryl i amlodypinę, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, które wynikają z profilu bezpieczeństwa obu substancji czynnych. Ramipryl jest związany z występowaniem uporczywego, suchego kaszlu, niedociśnienia tętniczego, a także poważnych działań niepożądanych takich jak obrzęk naczynioruchowy, hiperkaliemia (częstość często), niewydolność nerek i wątroby, zapalenie trzustki, neutropenia/agranulocytoza (rzadko) oraz ciężkie reakcje skórne. Amlodypina natomiast najczęściej powoduje senność, zawroty głowy, ból głowy, kołatanie serca, nagłe zaczerwienienie twarzy, obrzęki okolicy kostek oraz uczucie zmęczenia. Częstość występowania działań niepożądanych klasyfikowana jest od bardzo często (≥1/10) do bardzo rzadko (<1/10 000), co wymaga szczegółowego monitorowania pacjentów pod kątem parametrów życiowych i laboratoryjnych.
anoreksja, biegunka, ból brzucha, ból głowy, duszność, eozynofilia, hiperglikemia, hiperkaliemia, hiponatremia, kołatanie serca, leukopenia, martwica naskórka, morfologia krwi, nagłe zaczerwienienie, neutropenia, niedociśnienie tętnicze, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, nudności, obrzęk kostek, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk uogólniony, parestezja, ramipryl i amlodypina, reakcja alergiczna, reakcja skórna, SIADH, suchy kaszel, udar mózgu, zaburzenia rytmu serca, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zawał mięśnia sercowego, zawroty głowy, zespół Stevensa-Johnsona
Leksykon substancji czynnych
Kwas walproinowy – Działania niepożądane

Kwas walproinowy, stosowany w terapii padaczki oraz schorzeń neurologicznych i psychiatrycznych, wiąże się z licznymi działaniami niepożądanymi o różnej częstości występowania. Do najczęstszych należą niedokrwistość i trombocytopenia (≥1/10), które zwiększają ryzyko krwawień, a także drżenie, nudności i nadwrażliwość skórna. Często obserwuje się hiponatremię, zwiększenie masy ciała, zaburzenia psychiczne (agresja, pobudzenie), a także uszkodzenie wątroby (≥1/100 do <1/10), szczególnie u niemowląt i dzieci poniżej 3. roku życia. Rzadziej występują poważne powikłania, takie jak zapalenie trzustki (≥1/1000 do <1/100), encefalopatia, śpiączka, ciężkie reakcje skórne (zespół Stevensa-Johnsona, DRESS), zespół mielodysplastyczny, agranulocytoza oraz zaburzenia metaboliczne, w tym hiperamonemia i hipokarnitynemia. W populacji pediatrycznej ryzyko hepatotoksyczności i zapalenia trzustki jest szczególnie wysokie, a także częstsze są zaburzenia psychiczne i neurologiczne, co wymaga szczególnej ostrożności i monitorowania.
agranulocytoza, aplazja krwinek czerwonych, ataksja, brak miesiączki, diplopia, drgawka, drżenie, encefalopatia, halucynacja, hepatotoksyczność, hiperamonemia, hiperandrogenizm, hipokarnitynemia, hiponatremia, kwas walproinowy, letarg, leukopenia, makrocytemia, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, nadwrażliwość, napad drgawkowy, niedobór czynnika VIII, niedoczynność tarczycy, niedokrwistość, niedokrwistość makrocytowa, niepłodność męska, nieregularny cykl miesiączkowy, nietrzymanie moczu, niewydolność nerek, niewydolność szpiku kostnego, nudność, obrzęk naczynioruchowy, oczopląs, osłupienie, osteopenia, osteoporoza, otępienie przemijające, padaczka, pancytopenia, parestezja, parkinsonizm, rabdomioliza, rumień wielopostaciowy, śpiączka, śródmiąższowe zapalenie nerek, stan splątania, stupor, trombocytopenia, układowy toczeń rumieniowaty, uszkodzenie wątroby, walproinian sodu, zaburzenie pozapiramidowe, zaburzenie poznawcze, zapalenie jamy ustnej, zapalenie trzustki, zespół ciężkiej nadwrażliwości, zespół DRESS, zespół Fanconiego, zespół mielodysplastyczny, zespół niedostosowanego wydzielania hormonu antydiuretycznego, zespół policystycznych jajników, zespół Stevensa-Johnsona
Leksykon leków
Działania niepożądane – Sitagliptin +pharma 100 mg

Profil bezpieczeństwa leku Sitagliptin +pharma wskazuje na występowanie działań niepożądanych o różnej częstości i charakterystyce klinicznej. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko zapalenia trzustki (0,3% w grupie leczonej vs. 0,2% placebo) oraz reakcje nadwrażliwości, w tym anafilaksję. Hipoglikemia występuje często, zwłaszcza w terapii skojarzonej z pochodnymi sulfonylomocznika (4,7–13,8%) i insuliną (9,6%). Inne istotne działania niepożądane to trombocytopenia (rzadko), śródmiąższowa choroba płuc (częstość nieznana), bóle głowy (często), zawroty głowy (niezbyt często), zaparcia (niezbyt często) oraz obrzęk naczynioruchowy i wysypka (częstość nieznana). W badaniu TECOS, obejmującym 7332 pacjentów leczonych sytagliptyną, częstość ciężkich działań niepożądanych była porównywalna do placebo, z niewielkim wzrostem ryzyka ciężkiej hipoglikemii (2,7% vs. 2,5% u pacjentów stosujących insulinę/sulfonylomocznik). Profil bezpieczeństwa u pacjentów pediatrycznych (10-17 lat) jest zbliżony do dorosłych.
artropatia, badanie TECOS, EGFR, hipoglikemia, krwotoczne zapalenie trzustki, martwicze zapalenie trzustki, obrzęk naczynioruchowy, ostra niewydolność nerek, ostre zapalenie trzustki, pemfigoid pęcherzowy, pochodne sulfonylomocznika, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, śródmiąższowa choroba płuc, sytagliptyna, trombocytopenia, zaburzenie czynności nerek, zakażenie górnych dróg oddechowych, zapalenie błony śluzowej nosogardła, zapalenie kości i stawów, zapalenie naczyń skóry, zapalenie trzustki, zespół Stevensa-Johnsona, złuszczająca choroba skóry
Leksykon leków
Działania niepożądane – Sademlip 50 mg + 850 mg

Lek Sademlip, zawierający sytagliptynę (50 mg) i metforminę chlorowodorek (850 mg lub 1000 mg), wykazuje specyficzny profil działań niepożądanych, z uwzględnieniem poważnych zdarzeń takich jak zapalenie trzustki oraz reakcje nadwrażliwości. Hipoglikemia występuje często, zwłaszcza w terapii skojarzonej z pochodnymi sulfonylomocznika (13,8%) oraz insuliną (10,9%). Działania niepożądane sklasyfikowano według MedDRA, z częstością od bardzo często (≥1/10) do bardzo rzadko (<1/10 000) oraz częstość nieznana. Najczęstsze objawy to nudności, wzdęcia, biegunka, zaparcia, bóle brzucha, a także reakcje skórne i obrzęki naczynioruchowe. W terapii skojarzonej obserwuje się zwiększoną częstość hipoglikemii, zaparć, obrzęków obwodowych oraz bólu głowy i suchości w ustach.
badanie TECOS, cukrzyca typu 2, hipoglikemia, klasyfikacja MedDRA, kwasica mleczanowa, małopłytkowość, metformina, niedokrwistość megaloblastyczna, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk obwodowy, odpowiedź anafilaktyczna, ostra niewydolność nerek, ostre zapalenie trzustki, pemfigoid pęcherzowy, pochodna sulfonylomocznika, reakcja nadwrażliwości, śródmiąższowa choroba płuc, sytagliptyna, terapia skojarzona, zaburzenie czynności wątroby, zakażenie górnych dróg oddechowych, zapalenie błony śluzowej nosa, zapalenie kości i stawów, zapalenie naczyń skóry, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zespół Stevensa-Johnsona, złuszczająca choroba skóry
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Morphini sulfas WZF

Morphini sulfas WZF wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko działań niepożądanych i specyficzne przeciwwskazania dotyczące drogi podania – nie należy stosować podpajęczynówkowo, nadtwardówkowo ani podskórnie przy złym stanie skóry. U pacjentów z niedoczynnością tarczycy, astmą, przerostem gruczołu krokowego, niedociśnieniem, chorobami jelit, miastenią, zaburzeniami czynności wątroby i nerek, a także u osób starszych i osłabionych dawki morfiny należy odpowiednio zmniejszyć. Morfina może wywoływać niewydolność nadnerczy, zaburzenia hormonalne (zmniejszenie hormonów płciowych, wzrost prolaktyny), a także zaburzenia czynności wątroby i skurcz zwieracza Oddiego, co może prowadzić do powikłań dróg żółciowych i zapalenia trzustki. W trakcie terapii należy monitorować objawy niewydolności nadnerczy, takie jak nudności, wymioty, zmęczenie, zawroty głowy i niskie ciśnienie krwi.
astma, centralny bezdech senny, choroba zapalna jelit, depresja oddechowa, glikokortykosteroid, hiperalgezja, hipoksemia, kolka wątrobowa, kryzys naczyniowo-okluzyjny, miastenia, niedociśnienie, niedoczynność tarczycy, niedokrwistość sierpowatokrwinkowa, niedrożność jelit, niewydolność nadnerczy, obrzęk limfatyczny, opioidowy lek przeciwbólowy, ostra uogólniona osutka krostkowa, ostry zespół klatki piersiowej, ostry zespół wieńcowy, podanie nadtwardówkowe, podanie podpajęczynówkowe, przerost gruczołu krokowego, reakcja nadwrażliwości, skurcz oskrzeli, zaburzenia związane z używaniem opioidów, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zapalenie trzustki, zmniejszona rezerwa oddechowa, zwieracz Oddiego
Leksykon leków
Działania niepożądane – Bulgaplin 150 mg

Pregabalina, substancja czynna Bulgaplinu, została przebadana klinicznie na ponad 8900 pacjentach, w tym ponad 5600 w badaniach kontrolowanych placebo metodą podwójnie ślepej próby. Działania niepożądane były głównie łagodne lub umiarkowane, z odsetkiem odstawień z powodu działań niepożądanych wynoszącym 12% w grupie pregabaliny vs 5% w grupie placebo. Najczęstsze działania niepożądane to zawroty głowy i senność, szczególnie nasilone u pacjentów z ośrodkowym bólem neuropatycznym po urazie rdzenia kręgowego. Działania niepożądane sklasyfikowano według układów i narządów oraz częstości występowania, z kategoriami od bardzo często (≥ 1/10) do bardzo rzadko (< 1/10 000). Wśród często występujących działań wymienia się m.in. zapalenie jamy nosowo-gardłowej, zwiększenie apetytu, zaburzenia psychiczne (euforia, splątanie, bezsenność), zaburzenia układu nerwowego (zawroty głowy, senność, bóle głowy), zaburzenia oka (nieostre i podwójne widzenie), a także obrzęki obwodowe i zwiększenie masy ciała.
aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, arytmia zatokowa, ataksja, blok przedsionkowo-komorowy, ból neuropatyczny, bradykardia zatokowa, depersonalizacja, depresja oddechowa, drgawki kloniczne, dyskineza, fosfokinaza kreatynowa, ginekomastia, hipoglikemia, hipokineza, jaskrawe widzenie, nadciśnienie tętnicze, napad padaczkowy, neutropenia, niedociśnienie tętnicze, niedoczulica, niewydolność nerek, niewydolność serca zastoinowa, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk płuc, oczopląs, omamy, ośrodkowy układ nerwowy, parestezja, parkinsonizm, pregabalina, przeczulica, rabdomioliza, reakcja alergiczna, refluks żołądkowo-przełykowy, retencja moczu, senność, tachykardia zatokowa, toksyczne martwicze oddzielanie naskórka, uraz rdzenia kręgowego, uzależnienie lekowe, wodobrzusze, wydłużenie odstępu QT, zaburzenia połykania, zachowanie samobójcze, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zawroty błędnikowe, zawroty głowy, zespół Stevensa-Johnsona