Działania niepożądane
Daruph 16 mg

Działania niepożądane dazatynibu: kompleksowa analiza ryzyka

Dazatynib (Daruph), stosowany w leczeniu przewlekłej białaczki szpikowej (CML) oraz ostrej białaczki limfoblastycznej z chromosomem Philadelphia (Ph+ ALL), charakteryzuje się szerokim spektrum działań niepożądanych o różnym stopniu nasilenia i częstości występowania. Baza danych bezpieczeństwa obejmuje doświadczenia z badań klinicznych z udziałem 2900 pacjentów, w tym 324 dorosłych z nowo rozpoznaną CML w fazie przewlekłej, 2388 dorosłych z opornością lub nietolerancją imatynibu oraz 188 pacjentów pediatrycznych. Mediana czasu ekspozycji na lek wynosiła 19,2 miesiąca u dorosłych (zakres 0-93,2 miesiąca) oraz 26,3 miesiąca u dzieci i młodzieży (zakres 0-99,6 miesiąca).¹

Ogólna charakterystyka profilu bezpieczeństwa

Większość pacjentów leczonych dazatynibem doświadczyła działań niepożądanych w trakcie terapii. W populacji 2712 dorosłych pacjentów, u 520 osób (19%) wystąpiły zdarzenia niepożądane prowadzące do przerwania leczenia. Profil bezpieczeństwa u dzieci i młodzieży z CML w fazie przewlekłej był generalnie podobny do obserwowanego u dorosłych, z wyjątkiem braku zgłoszeń wysięku osierdziowego, wysięku opłucnowego, obrzęku płuc czy nadciśnienia płucnego. Wśród 130 pacjentów pediatrycznych z CML-CP, tylko u 2 pacjentów (1,5%) przerwano leczenie z powodu działań niepożądanych.²

Klasyfikacja działań niepożądanych według układów i narządów

Zaburzenia hematologiczne i układ limfatyczny

Zaburzenia hematologiczne należą do najczęstszych działań niepożądanych dazatynibu. Mielosupresja, obejmująca niedokrwistość, neutropenię i małopłytkowość, występuje bardzo często. Neutropenia z gorączką jest obserwowana często, natomiast rzadziej odnotowuje się powiększenie węzłów chłonnych i limfopenię. Rzadkim, ale potencjalnie poważnym powikłaniem jest aplazja układu czerwonokrwinkowego.³

Zaburzenia układu oddechowego i klatki piersiowej

Szczególnej uwagi wymagają powikłania płucne związane z dazatynibem. Wysięk w jamie opłucnej oraz duszność występują bardzo często. Często odnotowuje się obrzęk płuc, nadciśnienie płucne, nacieki w płucach, zapalenie płuc i kaszel. Do rzadszych powikłań należą: nadciśnienie tętnicze płucne, skurcz oskrzeli, astma oraz chłonkotok. Rzadko występują: zakrzepica płucna, ostry zespół zaburzeń oddychania i śródmiąższowa choroba płuc – powikłania potencjalnie zagrażające życiu.⁴

Zaburzenia kardiologiczne

Wśród powikłań kardiologicznych często występują: zastoinowa niewydolność serca/zaburzenia czynności serca, wysięk osierdziowy, zaburzenia rytmu serca (w tym tachykardia) oraz kołatanie serca. Niezbyt często raportowano zawał mięśnia sercowego (czasem zakończony zgonem), wydłużenie odstępu QT, zapalenie osierdzia, arytmię komorową (w tym tachykardię komorową), dławicę piersiową, powiększenie serca i nieprawidłowości załamka T w EKG.⁵

Zaburzenia naczyniowe

Bardzo często u pacjentów przyjmujących dazatynib występują krwotoki (z wyłączeniem krwawień z przewodu pokarmowego i OUN). Często obserwuje się nadciśnienie tętnicze i zaczerwienienia twarzy. Rzadziej odnotowuje się niedociśnienie, zakrzepowe zapalenie żył i zakrzepicę. Do rzadkich, ale poważnych powikłań naczyniowych należą: zakrzepica żył głębokich, zatorowość, sinica marmurkowata i mikroangiopatia zakrzepowa.⁶

Zaburzenia żołądkowo-jelitowe

Działania niepożądane ze strony przewodu pokarmowego występują bardzo często i obejmują: biegunkę, wymioty, nudności i ból brzucha. Często raportowane są: krwawienia z przewodu pokarmowego, zapalenie okrężnicy (w tym agranulocytowe zapalenie okrężnicy), zapalenie żołądka, zapalenie błony śluzowej (w tym jamy ustnej), niestrawność, wzdęcia, zaparcia i zaburzenia tkanek miękkich jamy ustnej. Do rzadszych, ale poważnych powikłań należą: zapalenie trzustki (w tym ostre), owrzodzenie górnego odcinka przewodu pokarmowego, zapalenie przełyku i wodobrzusze. Rzadko występują: gastroenteropatia związana z utratą białka, niedrożność jelita oraz śmiertelne krwawienie z przewodu pokarmowego.⁷

Zaburzenia skórne i tkanki podskórnej

Bardzo często występuje wysypka skórna. Często obserwuje się łysienie, zapalenie skóry (w tym wyprysk), świąd, trądzik, suchość skóry, pokrzywkę i nadmierne pocenie. Rzadziej odnotowuje się agranulocytowe zapalenie skóry, nadwrażliwość na światło, zaburzenia pigmentacji i zmiany pęcherzowe. Rzadko występuje zespół Stevensa-Johnsona – potencjalnie zagrażające życiu ciężkie powikłanie skórne.⁸

Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe

Bóle kostno-mięśniowe występują bardzo często. Często raportowane są: bóle stawów, bóle mięśni, osłabienie mięśni, sztywność mięśniowo-szkieletowa i skurcze mięśni. Rzadziej obserwuje się rabdomiolizę (potencjalnie zagrażającą życiu), martwicę kości, zapalenie mięśni, zapalenie ścięgien i zapalenie stawów. U dzieci i młodzieży rzadko może wystąpić opóźnienie zrastania się nasad kości i opóźnienie wzrostu.⁹

Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania

Bardzo często pacjenci doświadczają obrzęków obwodowych, zmęczenia, gorączki i obrzęku twarzy. Często występuje osłabienie, ból, ból w klatce piersiowej, obrzęk uogólniony, dreszcze i złe samopoczucie.¹⁰

Szczegółowa tabela działań niepożądanych dazatynibu

Poniższa tabela przedstawia kompleksowe zestawienie działań niepożądanych dazatynibu według klasyfikacji układów i narządów oraz częstości występowania.

Bezpieczeństwo w szczególnych populacjach pacjentów

Dzieci i młodzież

Profil bezpieczeństwa dazatynibu u dzieci i młodzieży z Ph+ CML-CP jest zasadniczo podobny do profilu bezpieczeństwa u dorosłych. Główne różnice obejmują brak zgłoszeń wysięku osierdziowego, wysięku opłucnowego, obrzęku płuc i nadciśnienia płucnego w populacji pediatrycznej. Odsetek przerwania leczenia z powodu działań niepożądanych był również niższy – wynosił zaledwie 1,5% (2 z 130 pacjentów) w porównaniu do 19% u dorosłych.¹¹

Warto jednak zwrócić uwagę, że u dzieci i młodzieży mogą wystąpić specyficzne działania niepożądane związane z rozwojem, takie jak opóźnienie zrastania się nasad kości i opóźnienie wzrostu, które klasyfikowane są jako rzadkie powikłania.¹²

Monitorowanie bezpieczeństwa

Wszyscy pacjenci leczeni dazatynibem powinni być regularnie monitorowani pod kątem potencjalnych działań niepożądanych. Szczególną uwagę należy zwrócić na parametry hematologiczne, funkcję wątroby i nerek, stan układu sercowo-naczyniowego oraz układu oddechowego. Wczesne wykrycie działań niepożądanych umożliwia odpowiednią interwencję, która może obejmować modyfikację dawki, czasowe przerwanie leczenia lub wprowadzenie terapii wspomagającej.¹³

W przypadku wystąpienia ciężkich działań niepożądanych takich jak wysięk opłucnowy, nadciśnienie płucne, niewydolność serca, ciężkie krwawienia czy zespół rozpadu guza, konieczne może być natychmiastowe przerwanie leczenia i wdrożenie odpowiedniego postępowania medycznego.¹⁴