Działania niepożądane
Trileptal 600 mg

Działania niepożądane leku Trileptal

Produkt leczniczy Trileptal (okskarbazepiną), stosowany w leczeniu padaczki, charakteryzuje się określonym profilem bezpieczeństwa, który wymaga szczegółowej analizy ze strony personelu medycznego. Niniejszy artykuł przedstawia kompleksową charakterystykę działań niepożądanych leku, ich częstość występowania oraz implikacje kliniczne.¹

Profil bezpieczeństwa – charakterystyka ogólna

Profil bezpieczeństwa leku Trileptal został opracowany na podstawie wyników badań klinicznych, w których zidentyfikowano działania niepożądane związane z jego stosowaniem. Uwzględniono również klinicznie istotne doniesienia dotyczące działań niepożądanych uzyskane zarówno w programach badawczych, jak i doświadczeniach po wprowadzeniu leku na rynek.²

Najczęściej występującymi działaniami niepożądanymi, pojawiającymi się u ponad 10% pacjentów, są: senność, bóle głowy, nieukładowe zawroty głowy, podwójne widzenie, nudności, wymioty oraz uczucie zmęczenia.³

Działania niepożądane według układów narządów

Działania niepożądane zostały usystematyzowane według klasyfikacji układów i narządów MedDRA, z uwzględnieniem częstości występowania zgodnie z klasyfikacją CIOMS III: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000) oraz bardzo rzadko (<1/10 000).⁴

Szczegółowa charakterystyka działań niepożądanych

Zaburzenia hematologiczne

W zakresie zaburzeń krwi i układu chłonnego, okskarbazepiną może powodować szereg nieprawidłowości, które wahają się od niezbyt często występującej leukopenii do rzadkich, lecz poważnych powikłań jak hamowanie czynności szpiku kostnego, niedokrwistość aplastyczna, agranulocytoza, pancytopenia i neutropenia. Bardzo rzadko obserwuje się trombocytopenię.⁵

Zaburzenia immunologiczne

W zakresie układu immunologicznego rzadko występują reakcje anafilaktyczne, natomiast bardzo rzadko obserwuje się ogólną nadwrażliwość. Reakcje nadwrażliwości mogą dotyczyć wielu narządów jednocześnie (nadwrażliwość wielonarządowa), z objawami takimi jak wysypka i gorączka. Mogą zostać zajęte również inne układy: krwiotwórczy (eozynofilia, trombocytopenia, leukopenia, powiększenie węzłów chłonnych, powiększenie śledziony), wątroba (zapalenie wątroby, nieprawidłowe wyniki testów czynnościowych wątroby), układ mięśniowo-szkieletowy (obrzęk stawów, ból mięśni i stawów), układ nerwowy (encefalopatia wątrobowa), nerki (niewydolność nerek, śródmiąższowe zapalenie nerek, białkomocz), układ oddechowy (obrzęk płuc, astma, skurcz oskrzeli, śródmiąższowa choroba płuc, duszność) oraz obrzęk naczynioruchowy.⁶

Zaburzenia endokrynologiczne i metaboliczne

W trakcie terapii lekiem Trileptal często obserwuje się wzrost wagi, a niezbyt często niedoczynność tarczycy. W zakresie zaburzeń metabolicznych istotnym działaniem niepożądanym jest hiponatremia (często występująca), której częstość szacuje się na 2,7% pacjentów przy stężeniu sodu poniżej 125 mmol/l. Zazwyczaj przebiega ona bezobjawowo i nie wymaga dostosowania dawki.⁷

Rzadko notuje się zespół przypominający zespół nieprawidłowego wydzielania wazopresyny, przebiegający z takimi objawami jak letarg, nudności, zawroty głowy, zmniejszenie osmolalności surowicy, wymioty, bóle głowy, stany splątania lub inne objawy neurologiczne.⁸

W bardzo rzadkich przypadkach może wystąpić klinicznie istotna hiponatremia (stężenie sodu <125 mmol/l), której towarzyszą poważne objawy, jak napady padaczkowe, encefalopatia, zaburzenia świadomości, splątanie, zaburzenia widzenia, niedoczynność tarczycy, wymioty i nudności. Zazwyczaj zjawisko to występuje w pierwszych 3 miesiącach terapii, choć odnotowano przypadki, gdy stężenie sodu spadło poniżej 125 mmol/l po ponad roku od rozpoczęcia leczenia.⁹

Zaburzenia psychiczne i neurologiczne

Wśród zaburzeń psychicznych często obserwuje się pobudzenie (np. nerwowość), chwiejność afektu, stany dezorientacji, depresję i apatię.¹⁰

W obszarze zaburzeń układu nerwowego bardzo często (u ponad 10% pacjentów) występują senność, bóle głowy i nieukładowe zawroty głowy. Często obserwuje się ataksję, drżenie, oczopląs, zaburzenia uwagi, amnezję oraz zaburzenia mowy (w tym dyzartrię), które nasilają się podczas zwiększania dawki leku.¹¹

Zaburzenia narządu wzroku i słuchu

W zakresie zaburzeń oka bardzo często obserwuje się podwójne widzenie, a często nieostre widzenie i inne zaburzenia widzenia.¹²

Wśród zaburzeń ucha i błędnika często występują układowe zawroty głowy.¹³

Zaburzenia układu sercowo-naczyniowego

Bardzo rzadko występuje blok przedsionkowo-komorowy i niemiarowość w zakresie zaburzeń serca, natomiast niezbyt często obserwuje się nadciśnienie tętnicze.¹⁴

Zaburzenia żołądkowo-jelitowe

W obrębie zaburzeń żołądka i jelit bardzo często występują wymioty i nudności. Często obserwuje się biegunkę, ból brzucha i zaparcia. Bardzo rzadko dochodzi do zapalenia trzustki i/lub zwiększenia aktywności lipazy i/lub amylazy.¹⁵

Zaburzenia wątroby

W zakresie zaburzeń wątroby i dróg żółciowych bardzo rzadko występuje zapalenie wątroby.¹⁶

Zaburzenia skóry

Wśród zaburzeń skóry i tkanki podskórnej często występuje wysypka, łysienie i trądzik. Niezbyt często obserwuje się pokrzywkę. Rzadko dochodzi do osutki polekowej z eozynofilią i objawami układowymi (DRESS) oraz ostrej uogólnionej osutki krostkowej (AGEP). Bardzo rzadko występują: zespół Stevensa-Johnsona, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka (zespół Lyella), obrzęk naczynioruchowy i rumień wielopostaciowy.¹⁷

Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe

W zakresie zaburzeń mięśniowo-szkieletowych rzadko obserwuje się zmniejszoną gęstość mineralną kości, osteopenię, osteoporozę oraz złamania u pacjentów leczonych przewlekle produktem leczniczym Trileptal. Mechanizm oddziaływania leku na metabolizm kości pozostaje nieustalony. Bardzo rzadko występuje toczeń rumieniowaty układowy.¹⁸

Zaburzenia ogólne

W zakresie zaburzeń ogólnych i stanów w miejscu podania bardzo często obserwuje się zmęczenie, a często osłabienie.¹⁹

Nieprawidłowości w badaniach diagnostycznych

W badaniach diagnostycznych niezbyt często stwierdza się zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych i fosfatazy zasadowej we krwi, natomiast rzadko obserwuje się zmniejszenie stężenia T4 (o niejasnym znaczeniu klinicznym).²⁰

Urazy i zatrucia

W kategorii urazów, zatruć i powikłań po zabiegach niezbyt często zgłaszane są upadki.²¹

Działania niepożądane u dzieci

Profil bezpieczeństwa w populacji pediatrycznej jest zasadniczo podobny do obserwowanego u osób dorosłych.²²

Tabela działań niepożądanych

Szczególne sytuacje kliniczne

Hiponatremia jako istotne działanie niepożądane

Hiponatremia jest jednym z bardziej znaczących działań niepożądanych leku Trileptal. U 2,7% pacjentów obserwowano stężenie sodu w surowicy poniżej 125 mmol/l, które zwykle przebiegało bezobjawowo i nie wymagało dostosowania dawki.²³

W bardzo rzadkich przypadkach może wystąpić klinicznie istotna hiponatremia (stężenie sodu <125 mmol/l), której towarzyszą poważne objawy, takie jak:²⁴

• Napady padaczkowe – mogą nasilać podstawową chorobę
• Encefalopatia – zaburzenie funkcji mózgu o różnym nasileniu
• Zaburzenia świadomości – od lekkiego splątania do śpiączki
• Splątanie – dezorientacja, zaburzenia poznawcze
• Zaburzenia widzenia (np. nieostre widzenie) – dodatkowe ograniczenie funkcjonowania
• Niedoczynność tarczycy – może nasilać inne objawy
• Wymioty i nudności – mogą prowadzić do dalszych zaburzeń elektrolitowych

Hiponatremia najczęściej występuje w pierwszych 3 miesiącach terapii, choć zdarzają się przypadki pacjentów, u których obniżenie stężenia sodu poniżej 125 mmol/l nastąpiło po ponad roku od rozpoczęcia terapii.²⁵

Ciężkie reakcje skórne

Szczególnej uwagi wymagają rzadkie, ale potencjalnie zagrażające życiu ciężkie reakcje skórne, takie jak:²⁶

• Osutka polekowa z eozynofilią i objawami układowymi (DRESS) – ciężka reakcja polekowa z zajęciem narządów wewnętrznych
• Ostra uogólniona osutka krostkowa (AGEP) – charakteryzująca się licznymi drobnymi, jałowymi krostkami
• Zespół Stevensa-Johnsona – ciężka reakcja pęcherzowa obejmująca skórę i błony śluzowe
• Toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka (zespół Lyella) – najcięższa postać reakcji skórnej z rozległym oddzielaniem się naskórka
• Obrzęk naczynioruchowy – obrzęk tkanki podskórnej i podśluzówkowej
• Rumień wielopostaciowy – charakterystyczna wysypka z tarczowatymi zmianami

Zgłaszanie działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.²⁷