Działania niepożądane
Sorafenib

Charakterystyka działań niepożądanych sorafenibu

Sorafenib, jako substancja stosowana w terapii przeciwnowotworowej, charakteryzuje się szerokim spektrum działań niepożądanych o różnym nasileniu i częstości występowania. Działania te mogą dotyczyć różnych układów i narządów, a ich znajomość jest kluczowa dla prowadzenia bezpiecznej terapii i odpowiedniego monitorowania pacjentów.¹

Najpoważniejsze działania niepożądane

Do najpoważniejszych działań niepożądanych sorafenibu, które mogą potencjalnie zagrażać życiu, należą:^{2 3}

• Zawał mięśnia sercowego i/lub niedokrwienie
• Perforacja przewodu pokarmowego
• Polekowe zapalenie wątroby
• Krwawienia (w tym krwotok z przewodu pokarmowego, układu oddechowego oraz krwotok mózgowy)
• Nadciśnienie tętnicze i/lub przełom nadciśnieniowy

⁴

Najczęstsze działania niepożądane

Najczęściej występującymi działaniami niepożądanymi podczas terapii sorafenibem są:⁵

• Biegunka
• Zmęczenie
• Łysienie
• Zakażenia
• Zespół ręka-stopa (erytrodyzestezja dłoniowo-podeszwowa)
• Wysypka

⁶

Szczegółowe zestawienie działań niepożądanych

Działania niepożądane sorafenibu są klasyfikowane według częstości występowania zgodnie z konwencją MedDRA jako:<sup data-drug="Sorafenib Sandoz" data-section="Działania niepożądane" title="Działania niepożądane zgłaszane w licznych badaniach klinicznych lub po wprowadzeniu do obrotu zestawiono poniżej, w tabeli 1, według klasyfikacji układów i narządów (wg MedDRA) i zgodnie z częstością występowania. Kategorie częstości określono następująco: bardzo często (≥ 1/10), często (≥ 1/100 do < 1/10), niezbyt często (≥ 1/1000 do < 1/100), rzadko (≥ 1/10 000 do 7

• Bardzo często (≥1/10)
• Często (≥1/100 do <1/10)
• Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100)
• Rzadko (≥1/10 000 do <1/1000)
• Częstość nieznana (nie może być określona na podstawie dostępnych danych)

<sup data-drug="Sorafenib Stada" data-section="Działania niepożądane" title="Częstość występowania określono następująco: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do 8

Tabela działań niepożądanych sorafenibu

⁹

Poszczególne układy i narządy

Zaburzenia żołądka i jelit

Zaburzenia żołądkowo-jelitowe należą do najczęstszych działań niepożądanych sorafenibu i obejmują:¹⁰

• Biegunka – bardzo często
• Nudności – często
• Wymioty – często
• Zaparcia – często
• Zapalenie jamy ustnej (w tym suchość w jamie ustnej i ból języka) – często
• Dyspepsja – często
• Dysfagia – często
• Choroba refluksowa przełyku – często
• Zapalenie trzustki – niezbyt często
• Zapalenie błony śluzowej żołądka – niezbyt często
• Perforacja przewodu pokarmowego – rzadko

¹¹

Szczególnie niebezpiecznym powikłaniem jest perforacja przewodu pokarmowego, która wymaga natychmiastowej interwencji medycznej.¹²

Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej

Toksyczność skórna jest często obserwowana podczas leczenia sorafenibem:¹³

• Suchość skóry – bardzo często
• Wysypka – bardzo często
• Łysienie – bardzo często
• Zespół ręka-stopa (erytrodyzestezja dłoniowo-podeszwowa) – bardzo często
• Rumień – często
• Świąd – często
• Rogowiak kolczystokomórkowy/rak płaskonabłonkowy skóry – często
• Złuszczające zapalenie skóry – niezbyt często
• Trądzik – niezbyt często
• Łuszczenie się skóry – niezbyt często
• Hiperkeratoza – niezbyt często
• Wyprysk – niezbyt często
• Rumień wielopostaciowy – rzadko
• Zapalenie skóry wywołane wcześniejszym napromienieniem – rzadko
• Zespół Stevensa-Johnsona – rzadko
• Leukocytoklastyczne zapalenie naczyń krwionośnych – rzadko
• Toksyczna nekroliza naskórka – rzadko

¹⁴

Zespół ręka-stopa (erytrodyzestezja dłoniowo-podeszwowa) jest jednym z najbardziej charakterystycznych skórnych działań niepożądanych sorafenibu, charakteryzującym się bolesnymi zmianami skórnymi na dłoniach i podeszwach stóp.¹⁵

Zaburzenia sercowo-naczyniowe

Sorafenib może powodować poważne zaburzenia sercowo-naczyniowe:¹⁶

• Zastoinowa niewydolność serca – często (1,9% leczonych pacjentów)
• Niedokrwienie mięśnia sercowego i zawał – często
• Wydłużenie odstępu QT – często
• Nadciśnienie tętnicze – często
• Przełom nadciśnieniowy – niezbyt często

¹⁷

Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych

Sorafenib może wywołać hepatotoksyczność objawiającą się:¹⁸

• Hiperbilirubinemią i żółtaczką – często
• Zapaleniem pęcherzyka żółciowego – niezbyt często
• Zapaleniem dróg żółciowych – niezbyt często
• Polekowym zapaleniem wątroby – rzadko

¹⁹

Nieprawidłowości w badaniach laboratoryjnych

W trakcie leczenia sorafenibem często obserwuje się nieprawidłowe wyniki badań laboratoryjnych, które należy regularnie monitorować.²⁰

Zaburzenia enzymatyczne

• Podwyższona aktywność lipazy – bardzo często
  • Stopnia 3 lub 4 wg CTCAE: 11% pacjentów z RCC i 9% pacjentów z HCC leczonych sorafenibem
• Podwyższona aktywność amylazy – bardzo często
  • Stopnia 3 lub 4 wg CTCAE: 1% pacjentów z RCC i 2% pacjentów z HCC leczonych sorafenibem
• Klinicznie jawne zapalenie trzustki – rzadko
  • Stopnia 4 wg CTCAE u 2 z 451 pacjentów w badaniu RCC
  • Stopnia 2 wg CTCAE u 1 z 297 pacjentów w badaniu HCC

²¹

Zaburzenia elektrolitowe

• Hipofosfatemia – bardzo często
  • Występowała u 45% pacjentów z RCC i 35% pacjentów z HCC leczonych sorafenibem
  • Stopnia 3 wg CTCAE (1-2 mg/dl): 13% pacjentów z RCC i 11% pacjentów z HCC leczonych sorafenibem
• Hipokalcemia – bardzo często
  • Występowała u 12% pacjentów z RCC i 26,5% pacjentów z HCC leczonych sorafenibem
  • Stopnia 3 wg CTCAE (6,0-7,0 mg/dl): 1,1% pacjentów z RCC i 1,8% pacjentów z HCC leczonych sorafenibem
  • Stopnia 4 wg CTCAE (<6,0 mg/dl): 1,1% pacjentów z RCC i 0,4% pacjentów z HCC leczonych sorafenibem
• Hipokaliemia – często
  • Występowała u 5,4% pacjentów z RCC i 9,5% pacjentów z HCC leczonych sorafenibem
  • Stopnia 3 wg CTCAE: 1,1% pacjentów z RCC i 0,4% pacjentów z HCC leczonych sorafenibem
  • Nie zgłaszano hipokaliemii stopnia 4 wg CTCAE

²²

Nieprawidłowości hematologiczne

Do nieprawidłowych wyników badań laboratoryjnych stopnia 3 lub 4 wg CTCAE, które występowały u ≥ 5% chorych otrzymujących sorafenib, należą:²³

• Limfopenia
• Neutropenia

²⁴

Szczególne grupy pacjentów

Pacjenci ze zróżnicowanym rakiem tarczycy

W badaniach klinicznych obserwowano, że pewne działania niepożądane występowały ze znacznie większą częstością u pacjentów ze zróżnicowanym rakiem tarczycy niż u pacjentów z rakiem nerkowokomórkowym i wątrobowokomórkowym. Należą do nich:²⁵

• Zespół ręka-stopa
• Biegunka
• Łysienie
• Zmniejszenie masy ciała
• Nadciśnienie tętnicze
• Hipokalcemia
• Rogowiak kolczystokomórkowy/rak płaskokomórkowy skóry

²⁶

Monitorowanie bezpieczeństwa leku

Ze względu na szeroki profil działań niepożądanych sorafenibu, konieczne jest ścisłe monitorowanie pacjentów podczas terapii. Istotne jest zgłaszanie wszelkich podejrzewanych działań niepożądanych po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu, co umożliwia nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka.²⁷

Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych. Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu.²⁸