choroba Leśniowskiego-Crohna

Choroba Leśniowskiego-Crohna to przewlekłe, nawracające schorzenie zapalne przewodu pokarmowego o charakterze autoimmunologicznym. Może zajmować każdy odcinek przewodu pokarmowego od jamy ustnej do odbytu, przy czym najczęściej dotyka końcowego odcinka jelita cienkiego (ileum) oraz jelita grubego. Charakterystyczne jest występowanie zmian zapalnych pełnościennych, niecałkowicie zagojonych oraz segmentarnych (tzw. zmiany przeskakujące), oddzielonych fragmentami zdrowej błony śluzowej.

Objawy choroby Leśniowskiego-Crohna są zróżnicowane i zależą od lokalizacji zmian. Najczęściej pacjenci zgłaszają przewlekłą biegunkę, bóle brzucha, gorączkę, utratę masy ciała oraz zmęczenie. W przebiegu choroby mogą występować powikłania jelitowe (zwężenia, przetoki, ropnie) oraz objawy pozajelitowe dotyczące stawów, skóry, oczu czy wątroby. Rozpoznanie opiera się na ocenie klinicznej, badaniach endoskopowych, obrazowych oraz histopatologicznych.

Leczenie choroby Leśniowskiego-Crohna ma charakter wielokierunkowy i długotrwały. W fazie zaostrzenia stosuje się aminosalicylany, glikokortykosteroidy, leki immunosupresyjne (azatiopryna, metotreksat) oraz terapie biologiczne (przeciwciała anty-TNF, inhibitory interleukiny, inhibitory JAK). Istotną rolę odgrywa również leczenie żywieniowe, które może mieć znaczenie zarówno terapeutyczne, jak i wspomagające. W przypadku powikłań, takich jak zwężenia, przetoki czy ropnie, konieczne może być leczenie chirurgiczne.

Powiązane wpisy

Leksykon leków
Działania niepożądane – Orlifique 0,1 mg + 0,02 mg

Lek Orlifique, zawierający lewonorgestrel 0,10 mg oraz etynyloestradiol 0,02 mg, jest złożonym doustnym środkiem antykoncepcyjnym charakteryzującym się profilem działań niepożądanych typowym dla tej klasy leków. Najczęściej obserwowane działania niepożądane (≥1%) obejmują nudności, bóle brzucha, zwiększenie masy ciała, bóle głowy, zaburzenia nastroju (w tym depresyjny i zmienny nastrój) oraz dolegliwości piersiowe (ból, wrażliwość). Szczególną uwagę należy zwrócić na powikłania zakrzepowo-zatorowe, zarówno żylne, jak i tętnicze, które mogą prowadzić do zawału mięśnia sercowego, udaru mózgu, przemijającego napadu niedokrwiennego (TIA), zakrzepicy żył oraz zatorowości płucnej. Częstość tych powikłań została oszacowana na podstawie badań epidemiologicznych u kobiet stosujących złożone doustne środki antykoncepcyjne, w tym Orlifique.
choroba Leśniowskiego-Crohna, doustny środek antykoncepcyjny, hipertriglicerydemia, insulinooporność, kamień żółciowy, krwawienie śródcykliczne, lewonorgestrel i etynyloestradiol, MedDRA, metabolizm glukozy, migrena, nadciśnienie tętnicze, nowotwór wątroby, obrzęk naczynioruchowy, opryszczka ciężarnych, ostuda, otoskleroza, pląsawica Sydenhama, porfiria, powikłanie zakrzepowo-zatorowe, przemijający napad niedokrwienny, rak piersi, rumień guzowaty, rumień wielopostaciowy, tętnicza choroba zakrzepowo-zatorowa, toczeń rumieniowaty układowy, tolerancja glukozy, udar mózgu, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaburzenie czynności wątroby, zakrzepica żył i tętnic, zakrzepica żylna, zapalenie trzustki, zatorowość płucna, zatrzymanie płynów, zawał mięśnia sercowego, zdarzenie zakrzepowo-zatorowe, zespół hemolityczno-mocznicowy, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa
Leksykon chorób i schorzeń
Choroba leśniowskiego-crohna – Leczenie

Choroba Leśniowskiego-Crohna to przewlekłe zapalne schorzenie jelit, które nie posiada leczenia przyczynowego, jednak dostępne terapie umożliwiają kontrolę objawów i indukcję remisji. Leczenie farmakologiczne obejmuje kortykosteroidy (np. prednizon, budezonid) stosowane krótkoterminowo w zaostrzeniach, aminosalicylany (mesalazyna, sulfasalazyna, balsalazyd) w łagodnych postaciach, immunosupresanty takie jak tiopuryny (azatiopryna, 6-merkaptopuryna) oraz metotreksat jako alternatywę. W terapii umiarkowanej do ciężkiej stosuje się biologiki: inhibitory TNF-α (infliksymab, adalimumab, certolizumab pegol), inhibitory integryny (wedolizumab, natalizumab), inhibitory IL-12/23 (ustekinumab) oraz nowsze inhibitory IL-23 (mirikizumab zatwierdzony przez FDA w 2025 r.). Ponadto, inhibitory JAK, takie jak upadacytynib (RINVOQ) i tofacitinib, stanowią nowoczesną opcję terapeutyczną. Antybiotyki (metronidazol, ciprofloksacyna) mogą wspomagać leczenie przetok i ropni, a odżywianie, w tym wyłączne żywienie dojelitowe (EEN), odgrywa istotną rolę zwłaszcza u dzieci. Wskazania do leczenia chirurgicznego obejmują powikłania takie jak zwężenia, przetoki, ropnie, perforacje czy nowotwory, jednak operacja nie jest leczeniem przyczynowym i wymaga dalszej terapii podtrzymującej.
aminosalicylan, choroba Leśniowskiego-Crohna, gojenie błony śluzowej, inhibitor IL-12/23, inhibitor IL-23, inhibitor integryny, inhibitor JAK, inhibitor TNF-alfa, kolektomia, kortykosteroid, leczenie podtrzymujące, leczenie skojarzone, lek biologiczny, lek immunomodulujący, metotreksat, proktokolektomia, przetoka okołoodbytowa, remisja choroby, resekcja jelita cienkiego, terapia biologiczna, terapia komórkami macierzystymi, tiopuryna, żywienie dojelitowe
Leksykon chorób i schorzeń
Choroba zapalna jelit – Leczenie

Zapalenie jelita grubego (IBD) to przewlekła choroba charakteryzująca się nawracającym stanem zapalnym przewodu pokarmowego, której leczenie opiera się na redukcji zapalenia, indukcji remisji oraz wygojeniu błony śluzowej. Standardowo stosuje się terapię „step-up”, jednak coraz częściej rekomendowana jest agresywna terapia „top-down” z użyciem leków biologicznych (np. infliksymab, adalimumab, wedolizumab) i immunosupresantów, a następnie leczenie podtrzymujące. W terapii IBD wykorzystuje się aminosalicylany (5-ASA) w dawkach dostosowanych do aktywności choroby, kortykosteroidy (prednizon 20-40 mg/dobę) do indukcji remisji, immunomodulatory (azatiopryna, 6-merkaptopuryna, metotreksat) oraz nowoczesne leki biologiczne i inhibitory kinazy Janusowej (tofacytynib, upadacytynib). Monitorowanie terapii obejmuje ocenę skuteczności i bezpieczeństwa, w tym badania krwi i kału, a także ścisłą współpracę z pacjentem w celu zapewnienia adherencji do leczenia.
aminosalicylan, choroba Leśniowskiego-Crohna, dysplazja, inhibitor integryny, inhibitor interleukiny, inhibitor kalcyneuryny, inhibitor kinazy janusowej, inhibitor TNF, kortykosteroid, kwas 5-aminosalicylowy, lek biologiczny, lek immunomodulujący, lek rozkurczowy, manifestacja pozajelitowa, przeszczep mikrobioty kałowej, stan zapalny, terapia kombinowana, terapia poznawczo-behawioralna, terapia step-up, terapia top-down, terapia żywieniowa, tofacytynib, upadacytynib, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zapalenie jelita grubego
Leksykon leków
Działania niepożądane – Diclac 50 50 mg

Diklofenak sodowy, stosowany zarówno w krótkotrwałym, jak i długotrwałym leczeniu, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, sklasyfikowanych według układów i narządów oraz częstości występowania. Najczęściej obserwuje się objawy ze strony układu nerwowego (ból głowy, zawroty głowy), przewodu pokarmowego (nudności, wymioty, biegunka, ból brzucha, niestrawność, wzdęcia, zmniejszony apetyt) oraz podwyższenie aktywności aminotransferaz wątrobowych. Rzadziej występują poważne powikłania, takie jak krwawienia z przewodu pokarmowego, choroba wrzodowa, zapalenie wątroby, reakcje skórne (wysypka, pokrzywka), a także zaburzenia hematologiczne (trombocytopenia, leukopenia, agranulocytoza). Bardzo rzadko notuje się ciężkie reakcje alergiczne, w tym anafilaksję, obrzęk naczynioruchowy, zaburzenia psychiczne (depresja, zaburzenia psychotyczne), poważne uszkodzenia wątroby (piorunujące zapalenie, martwica), a także ostre uszkodzenia nerek (ostra niewydolność, zespół nerczycowy).
agranulocytoza, białkomocz, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba Schönleina-Henocha, choroba wrzodowa żołądka, diklofenak sodowy, jałowe zapalenie opon mózgowych, klasyfikacja MedDRA, krwawienie z przewodu pokarmowego, krwiomocz, leukopenia, martwica brodawek nerkowych, martwica wątroby, nadciśnienie tętnicze, niedokrwienne zapalenie okrężnicy, niedokrwistość aplastyczna, niedokrwistość hemolityczna, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niewydolność serca, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, ostra niewydolność nerek, parestezja, piorunujące zapalenie wątroby, reakcja anafilaktyczna, rumień wielopostaciowy, śródmiąższowe zapalenie nerek, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, trombocytopenia, udar naczyniowy mózgu, wrzodziejące zapalenie okrężnicy, zaburzenie psychotyczne, zaburzenie widzenia, zapalenie naczyń, zapalenie okrężnicy, zapalenie płuc, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zawał mięśnia sercowego, zespół Kounisa, zespół Lyella, zespół nerczycowy, zespół Stevensa-Johnsona, zwiększenie aktywności aminotransferaz
Leksykon chorób i schorzeń
Anemia z niedoboru witamin – Leczenie

Anemia z niedoboru witamin, głównie witaminy B12 i kwasu foliowego (B9), wymaga precyzyjnej diagnostyki i terapii ukierunkowanej na uzupełnienie braków oraz eliminację przyczyn niedoboru. Leczenie witaminy B12 obejmuje iniekcje domięśniowe (1000 μg dziennie przez 7 dni, następnie raz w tygodniu przez 4 tygodnie, a potem raz w miesiącu) w ciężkich przypadkach lub doustną suplementację wysokimi dawkami (1000-2000 μg/dobę) w łagodniejszych postaciach. Kwas foliowy podaje się doustnie w dawce 1 mg/dobę przez około 4 miesiące, z koniecznością wykluczenia niedoboru B12 przed rozpoczęciem terapii, aby uniknąć maskowania niedoboru B12 i pogorszenia objawów neurologicznych. W przypadku niedokrwistości złośliwej oraz zespołów złego wchłaniania leczenie jest dożywotnie. Po rozpoczęciu terapii obserwuje się retikulocytozę po 3-4 dniach, poprawę parametrów hematologicznych w ciągu 3-4 tygodni oraz normalizację kwasu metylomalonowego w ciągu 7 dni. Objawy neurologiczne mogą wymagać do 6 miesięcy leczenia, a niektóre uszkodzenia mogą być nieodwracalne, jeśli terapia nie zostanie wdrożona w odpowiednim czasie.
anemia z niedoboru witamin, celiakia, choroba Leśniowskiego-Crohna, czynnik wewnętrzny, Helicobacter pylori, hemoglobina, inhibitor pompy protonowej, iniekcja domięśniowa, kwas foliowy, kwas metylomalonowy, niedobór witaminy B12, niedokrwistość złośliwa, objawy hematologiczne, objawy neurologiczne, preparat donosowy, preparat podjęzykowy, resekcja żołądka, średnia objętość krwinki, transfuzja krwi, wada cewy nerwowej, zanikowe zapalenie błony śluzowej żołądka, zespół złego wchłaniania
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Arthrotec Forte 75 mg + 0,2 mg

Arthrotec Forte, zawierający 75 mg diklofenaku sodowego oraz 0,2 mg mizoprostolu, jest lekiem o licznych bezwzględnych przeciwwskazaniach, które należy skrupulatnie uwzględnić przed rozpoczęciem terapii. Preparat jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na diklofenak, mizoprostol, kwas acetylosalicylowy, inne NLPZ, prostaglandyny oraz substancje pomocnicze. Nie należy go stosować w aktywnej chorobie wrzodowej żołądka i dwunastnicy, perforacji lub krwawieniu z przewodu pokarmowego, a także w przypadku innych aktywnych krwawień, w tym naczyniowo-mózgowych. Arthrotec Forte jest bezwzględnie przeciwwskazany u kobiet w ciąży, planujących ciążę oraz u kobiet w wieku rozrodczym bez skutecznej antykoncepcji ze względu na ryzyko skurczów macicy i teratogenności mizoprostolu. Ponadto, lek nie powinien być stosowany u pacjentów z astmą aspirynową, zastoinową niewydolnością serca (NYHA II–IV), chorobą niedokrwienną serca, chorobami naczyń obwodowych i mózgowych oraz w leczeniu bólu okołooperacyjnego po CABG. Przeciwwskazaniem jest także ciężka niewydolność nerek i wątroby, co wiąże się z zaburzeniami metabolizmu i wydalania składników leku.
analog prostaglandyny, Arthrotec Forte, astma aspirynowa, astma oskrzelowa, CABG, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba naczyń mózgowych, choroba naczyń obwodowych, choroba niedokrwienna serca, choroba wrzodowa dwunastnicy, choroba wrzodowa żołądka, cukrzyca, diklofenak sodowy, dysfunkcja narządowa, działanie teratogenne, hiperlipidemia, krwawienie naczyniowo-mózgowe, krwawienie z przewodu pokarmowego, kwas acetylosalicylowy, lek przeciwzakrzepowy, mizoprostol, nadciśnienie tętnicze, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, nieżyt nosa, NLPZ, perforacja przewodu pokarmowego, pokrzywka, pomostowanie tętnic wieńcowych, triada aspirynowa, udar mózgu, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaburzenia krzepnięcia krwi, zastoinowa niewydolność serca, zawał serca
Leksykon chorób i schorzeń
Atopowe zapalenie skóry – Rokowania, prognozy i postęp choroby

Atopowe zapalenie skóry (AZS) to przewlekła, zapalna dermatoza o zmiennym przebiegu, charakteryzująca się okresami zaostrzeń i remisji, co utrudnia indywidualne prognozowanie przebiegu choroby. Nowoczesne mechanistyczne modele uczenia maszynowego, oparte na danych longitudinalnych, umożliwiają wykrycie złożonych wzorców dynamiki nasilenia AZS i przewidywanie krótkoterminowej ewolucji objawów u poszczególnych pacjentów. Wśród biomarkerów surowiczych o potencjale diagnostycznym i prognostycznym wyróżniono m.in. IgE, CTACK/CCL27, TARC/CCL17 oraz MIF. Standaryzacja miar wyników, realizowana przez inicjatywę HOME, oraz integracja wielowymiarowych modeli predykcyjnych mogą znacząco poprawić personalizację terapii i kontrolę choroby.
ADHD, alergia pokarmowa, astma, atopowe zapalenie skóry, autoimmunologiczna choroba wątroby, autyzm, biomarker, biomarker surowicy, celiakia, chłoniak Hodgkina, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba sercowo-naczyniowa, choroba wieńcowa, choroba zapalna jelit, choroba zapalna skóry, CTACK, immunoglobulina E, łysienie plackowate, mięczak zakaźny, model predykcyjny, nadciśnienie tętnicze, neuropatia obwodowa, niewydolność serca, osteoporoza, pokrzywka, remisja choroby, rwa kulszowa, TARC, uczenie maszynowe, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zakrzepica żył głębokich, zapalenie żył, zespół jelita drażliwego
Leksykon chorób i schorzeń
Zespół jelita drażliwego – Rokowania, prognozy i postęp choroby

Rokowanie w zespole jelita drażliwego (IBS) jest korzystne pod względem śmiertelności – badania populacyjne wykazały, że IBS nie zwiększa ryzyka zgonu (HR=0,96; 95%CI=0,92-1,00). Choroba ma charakter przewlekły i zmienny, z około 55% pacjentów utrzymujących objawy po 7 latach od diagnozy. W przypadku poinfekcyjnego IBS (PI-IBS) oraz IBS niepoinfekcyjnego, wskaźnik całkowitego wyleczenia po 6 latach wynosi odpowiednio 43% i 31%. W trakcie obserwacji mniej niż 5% pacjentów z pierwotną diagnozą IBS rozwija inne choroby przewodu pokarmowego. Współistniejące zaburzenia psychiczne, takie jak lęk i depresja, występują u około 70% pacjentów i korelują z nasileniem objawów, częstszym poszukiwaniem pomocy medycznej oraz obniżoną jakością życia i produktywnością zawodową.
Bifidobacterium animalis, Bifidobacterium longum, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba refluksowa przełyku, ciąża pozamaciczna, dyspepsja, Lactobacillus acidophilus, lęk i depresja, martwe urodzenie, poinfekcyjny zespół jelita drażliwego, poronienie, probiotyk, rak jelita grubego, rak odbytnicy, rak okrężnicy, Saccharomyces cerevisiae, terapia poznawczo-behawioralna, zaburzenia psychiczne, zapalenie jelita grubego, zespół jelita drażliwego
Leksykon leków
Działania niepożądane – Yasminelle 3 mg + 0,02 mg

Yasminelle, zawierający 0,02 mg etynyloestradiolu (w postaci etynyloestradiolu klatratu betadeksu) oraz 3 mg drospirenonu, jest złożonym doustnym środkiem antykoncepcyjnym, który może wywoływać liczne działania niepożądane o różnym nasileniu i częstości. Najpoważniejsze z nich to żylne i tętnicze zaburzenia zakrzepowo-zatorowe, w tym zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna, zawał serca oraz udar mózgu, a także nadciśnienie tętnicze i rzadkie nowotwory wątroby. Stosowanie Yasminelle wiąże się również z nieznacznym wzrostem ryzyka rozwoju raka piersi, choć związek przyczynowo-skutkowy nie jest jednoznacznie potwierdzony. Ponadto, lek może powodować ostre lub przewlekłe zaburzenia czynności wątroby, które mogą wymagać przerwania terapii. Istotne są także potencjalne interakcje lekowe, zwłaszcza z induktorami enzymatycznymi, które mogą obniżać skuteczność antykoncepcyjną i powodować krwawienia śródcykliczne.
astma, bolesne miesiączkowanie, choroba Leśniowskiego-Crohna, chwiejność emocjonalna, depresja, dysplazja włóknisto-torbielowata piersi, interakcja lekowa, kandydoza, kandydoza pochwy, krwawienie śródcykliczne, łysienie, mięśniak macicy, migrena, mlekotok, nadciśnienie tętnicze, nerwowość, nowotwór wątroby, obrzęk naczynioruchowy, opryszczka ciężarnych, ostuda, padaczka, parestezja, pląsawica Sydenhama, porfiria, przemijający napad niedokrwienny, rak piersi, reakcja alergiczna, rumień guzowaty, rumień wielopostaciowy, tętnicze zaburzenie zakrzepowo-zatorowe, toczeń rumieniowaty układowy, torbiel jajnika, trądzik, udar, wirus opryszczki zwykłej, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaburzenie czynności wątroby, zakrzepica żylna, zapalenie pęcherza moczowego, zapalenie pochwy, zatorowość płucna, zawał serca, zespół hemolityczno-mocznicowy, żółtaczka cholestatyczna, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa, żylne zaburzenie zakrzepowo-zatorowe
Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Multimel N6-900E

Multimel N6-900E to trójkomorowa emulsja do infuzji przeznaczona do żywienia pozajelitowego u dorosłych i dzieci powyżej 2 roku życia, stosowana gdy odżywianie doustne lub dojelitowe jest niemożliwe, niedostateczne lub przeciwwskazane. Preparat zawiera zbilansowaną mieszankę aminokwasów (5,6–14,0 g azotu, 34–85 g aminokwasów w zależności od objętości 1000–2500 ml), glukozy (120–300 g) oraz tłuszczów (40–100 g), a także elektrolity: sód (32–80 mmol), potas (24–60 mmol), magnez (2,2–5,5 mmol), wapń (2–5 mmol), fosforany (10–25 mmol), octany (53–132 mmol) i chlorki (46–115 mmol). Wartość energetyczna całkowita wynosi od 1015 do 2540 kcal, z czego energia niebiałkowa to 880–2200 kcal, w tym glukoza dostarcza 480–1200 kcal, a tłuszcze 400–1000 kcal. Tłuszcze pochodzą z mieszaniny oleju z oliwek (80%) i oleju sojowego (20%), zapewniając korzystny profil kwasów tłuszczowych.
choroba Leśniowskiego-Crohna, ciężki uraz, długotrwałe żywienie pozajelitowe, emulsja do infuzji, emulsja tłuszczowa, krwawienie z przewodu pokarmowego, niedrożność przewodu pokarmowego, nienasycone kwasy tłuszczowe, niezbędne kwasy tłuszczowe, oczyszczony olej sojowy, oczyszczony olej z oliwek, odżywianie dojelitowe, odżywianie doustne, odżywianie pozajelitowe, parametry biochemiczne, parametry kliniczne, problem z połykaniem, rozległy zabieg operacyjny, roztwór aminokwasów, roztwór glukozy, skład aminokwasowy, stres metaboliczny, worek trójkomorowy, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, wyniszczenie nowotworowe, zaburzenie świadomości, zaburzenie wchłaniania jelitowego, zwiększone zapotrzebowanie metaboliczne
Leksykon chorób i schorzeń
Przetoka odbytu – Epidemiologia

Przetoka odbytu jest powszechnym schorzeniem proktologicznym, z częstością występowania szacowaną na około 823 przypadki na 100 000 osób, choć dane epidemiologiczne są niejednorodne i zależne od regionu. Choroba dotyka głównie mężczyzn (12,3/100 000) w wieku 20-60 lat, często rozwijając się jako powikłanie ropnia odbytu (15-38% przypadków). Czynniki ryzyka obejmują otyłość, cukrzycę, palenie tytoniu, hiperlipidemię i siedzący tryb życia. Przetoki okołoodbytowe są szczególnie istotne u pacjentów z chorobą Leśniowskiego-Crohna, u których ryzyko rozwoju przetoki wynosi 20-30%, a około 22,1% cierpi na chorobę przetokową. Diagnostyka opiera się na badaniu fizykalnym i obrazowaniu MRI, które jest złotym standardem przedoperacyjnym, umożliwiającym precyzyjną ocenę anatomii i planowanie leczenia. MRI zmniejsza częstość nawrotów i ponownych operacji, co jest kluczowe w terapii złożonych przetok.
badanie fizykalne, badanie pod znieczuleniem, badanie przesiewowe, biopsja, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba zapalna jelit, cytokina zapalna, gruczolakorak śluzowy, hiperlipidemia, nawrót choroby, nawrót miejscowy, oporność na leczenie, palenie tytoniu, przerzut do węzłów chłonnych, przerzut odległy, przetoka odbytu, rak płaskonabłonkowy, rezonans magnetyczny, ropień odbytu, siedzący tryb życia, terapia biologiczna, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zwieracz odbytu
Leksykon leków
Działania niepożądane – Aglan 15 mg

Meloksykam w dawce 15 mg/1,5 ml (Aglan, roztwór do wstrzykiwań) wykazuje profil działań niepożądanych typowy dla NLPZ, z dominującymi objawami ze strony układu pokarmowego, takimi jak dyspepsja, nudności, wymioty, ból brzucha, zaparcia, wzdęcia i biegunka. Poważne powikłania obejmują chorobę wrzodową, perforację oraz krwawienia z przewodu pokarmowego, które szczególnie u osób starszych mogą prowadzić do zgonu. Działania niepożądane klasyfikowane są według częstości występowania: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1000 do ≤1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1000), bardzo rzadko (<1/10 000) oraz nieznana. W badaniach klinicznych obejmujących 15 197 pacjentów stosujących meloksykam doustnie w dawkach 7,5 mg lub 15 mg przez okres do 1 roku, odnotowano także działania niepożądane ze strony układu sercowo-naczyniowego (obrzęki, nadciśnienie tętnicze, niewydolność serca) oraz ryzyko tętniczych zdarzeń zakrzepowych (zawał mięśnia sercowego, udar mózgu), zwłaszcza przy długotrwałym stosowaniu wysokich dawek.
agranulocytoza, biegunka, ból brzucha, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba wrzodowa, dyspepsja, krwawienie z przewodu pokarmowego, martwica brodawek nerkowych, meloksykam, nadciśnienie tętnicze, niedokrwistość, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niewydolność serca, nudności, obrzęk, ostra martwica kanalików nerkowych, ostra niewydolność nerek, perforacja przewodu pokarmowego, pokrzywka, skórne działania niepożądane, śródmiąższowe zapalenie nerek, świąd, tętnicze zdarzenie zakrzepowe, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, udar mózgu, układ pokarmowy, wrzód trawienny, wrzodziejące zapalenie jamy ustnej, zapalenie błony śluzowej żołądka, zapalenie jelita grubego, zawał mięśnia sercowego, zespół nerczycowy, zespół Stevensa-Johnsona
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Acatar Zatoki Tabs

Produkt leczniczy Acatar Zatoki Tabs zawiera ibuprofen w dawce 200 mg oraz fenylefryny chlorowodorek 6,1 mg, co wymaga szczególnej ostrożności podczas stosowania, zwłaszcza u pacjentów z grup ryzyka. Ibuprofen, jako niesteroidowy lek przeciwzapalny (NLPZ), niesie ryzyko powikłań ze strony przewodu pokarmowego, takich jak krwawienia, owrzodzenia i perforacje, które mogą wystąpić nawet bez objawów prodromalnych. Ryzyko to jest zwiększone u osób w podeszłym wieku, z chorobą wrzodową w wywiadzie, stosujących jednocześnie doustne kortykosteroidy, leki przeciwkrzepliwe lub przeciwpłytkowe. W takich przypadkach zaleca się stosowanie najmniejszej skutecznej dawki przez możliwie najkrótszy czas oraz rozważenie terapii ochronnej inhibitorami pompy protonowej lub mizoprostolem. Ponadto, u pacjentów z chorobami zapalnymi jelit (wrzodziejące zapalenie jelita grubego, choroba Leśniowskiego-Crohna) stosowanie leku może nasilać objawy choroby.
agregacja płytek krwi, astma oskrzelowa, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba niedokrwienna serca, czynność wątroby, incydent zatorowo-zakrzepowy, inhibitor cyklooksygenazy-2, inhibitor pompy protonowej, mieszana choroba tkanki łącznej, morfologia krwi, nefropatia analgetyczna, niesteroidowy lek przeciwzapalny, ostra uogólniona osutka krostkowa, owrzodzenie przewodu pokarmowego, perforacja przewodu pokarmowego, pozaszpitalne bakteryjne zapalenie płuc, reakcja nadwrażliwości, skurcz oskrzeli, toczeń rumieniowaty układowy, toksyczne martwicze oddzielanie naskórka, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, wstrząs anafilaktyczny, zastoinowa niewydolność serca, zawał mięśnia sercowego, zespół Stevensa-Johnsona, złuszczające zapalenie skóry
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Flectorgo

Flectorgo, zawierający diklofenak epolaminę w dawkach 12,5 mg lub 25 mg, jest niesteroidowym lekiem przeciwzapalnym (NLPZ) wymagającym ostrożności w stosowaniu, zwłaszcza u osób starszych, pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby, nerek, serca oraz u osób z chorobami przewodu pokarmowego. Zaleca się stosowanie najmniejszej skutecznej dawki przez najkrótszy możliwy czas, aby zminimalizować ryzyko działań niepożądanych, takich jak poważne powikłania żołądkowo-jelitowe (krwawienia, owrzodzenia, perforacje), reakcje alergiczne (w tym zespół Kounisa), oraz wzrost aktywności enzymów wątrobowych. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z historią wrzodów, stosujących jednocześnie leki przeciwzakrzepowe, kortykosteroidy lub SSRI, a także na osoby z chorobami autoimmunologicznymi i astmą, u których ryzyko powikłań jest zwiększone. W przypadku wystąpienia objawów niepożądanych, takich jak wysypka, krwawienie czy objawy wątroby, konieczne jest natychmiastowe przerwanie terapii.
agregacja płytek krwi, aseptyczne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, choroba Leśniowskiego-Crohna, cyklooksygenaza-2, diklofenak epolaminy, inhibitor pompy protonowej, krwawienie z przewodu pokarmowego, mieszana choroba tkanki łącznej, morfologia krwi, niesteroidowy lek przeciwzapalny, porfiria wątrobowa, reakcja anafilaktyczna, selektywny inhibitor COX-2, skaza krwotoczna, skurcz oskrzeli, syntetaza prostaglandynowa, toczeń rumieniowaty układowy, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, wrzód żołądkowo-jelitowy, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaburzenie hemostazy, zespół Kounisa, zespół Stevensa-Johnsona, złuszczające zapalenie skóry
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Moviprep –

Lek Moviprep, zawierający makrogol 3350, elektrolity (sód 181,6 mmol/l, siarczany 52,8 mmol/l, chlorki 59,8 mmol/l, potas 14,2 mmol/l) oraz witaminę C (askorbinian 56,5 mmol/l), jest przeciwwskazany u pacjentów z niedrożnością lub perforacją przewodu pokarmowego, zaburzeniami opróżniania żołądka (w tym gastroparezą), toksycznym rozszerzeniem okrężnicy (megacolon toxicum), fenyloketonurią (ze względu na obecność aspartamu 0,233 g/saszetka A) oraz niedoborem dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej. Ponadto, nie powinien być stosowany u pacjentów nieprzytomnych z powodu ryzyka aspiracji oraz u osób z nadwrażliwością na składniki preparatu. Preparat wymaga przyjęcia około 1 litra roztworu, co może stanowić problem u pacjentów z zaburzeniami połykania lub refluksem żołądkowo-przełykowym.
choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba nerek, choroba serca, dysfagia, fenyloketonuria, gastropareza, makrogol 3350, megacolon toxicum, Moviprep, niedobór dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej, niedrożność jelit, niedrożność jelita, niedrożność żołądka, perforacja jelit, perforacja żołądka, reakcja alergiczna, refluks żołądkowo-przełykowy, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaburzenie gospodarki elektrolitowej, zaburzenie opróżniania żołądka, zaburzenie połykania
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Acarbose Aurovitas 50 mg

Przeciwwskazania do stosowania akarbozy, dostępnej w dawkach 50 mg i 100 mg (Acarbose Aurovitas), obejmują przede wszystkim nadwrażliwość na substancję czynną lub składniki pomocnicze preparatu. Lek jest niewskazany u pacjentów z przewlekłymi chorobami jelit charakteryzującymi się zaburzeniami trawienia i wchłaniania, nieswoistymi zapaleniami jelit (IBD), owrzodzeniem okrężnicy oraz częściową niedrożnością jelit lub stanami predysponującymi do niedrożności. Mechanizm działania akarbozy, polegający na hamowaniu α-glukozydazy i zwiększonej fermentacji bakteryjnej w jelicie grubym, prowadzi do wzrostu produkcji gazów, co może nasilać objawy chorób przewodu pokarmowego i powodować powikłania, zwłaszcza w przypadku zespołu Roemhelda, dużych przepuklin oraz zwężeń i owrzodzeń jelit.
albumina, bilirubina, choroba Leśniowskiego-Crohna, dolegliwość przewodu pokarmowego, EGFR, enzym wątrobowy, fermentacja bakteryjna, funkcja nerek, inhibitor α-glukozydazy, klirens kreatyniny, lek przeciwcukrzycowy, marskość wątroby, nadwrażliwość na akarbozę, niedrożność jelit, niedrożność mechaniczna, nieswoiste zapalenie jelit, niewydolność nerek, owrzodzenie jelita, owrzodzenie okrężnicy, przepuklina brzuszna, przepuklina rozworu przełykowego, przewlekła choroba jelit, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaburzenie czynności wątroby, zespół Roemhelda, zespół sercowo-żołądkowy, zwężenie jelita
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Digavar

Podczas terapii aceklofenakiem zaleca się stosowanie najmniejszej skutecznej dawki przez możliwie najkrótszy czas, aby ograniczyć ryzyko działań niepożądanych, zwłaszcza u pacjentów w podeszłym wieku, u których częściej występują powikłania takie jak krwawienia z przewodu pokarmowego i perforacje. Lek jest przeciwwskazany do łączenia z innymi NLPZ, w tym selektywnymi inhibitorami COX-2. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z astmą oskrzelową, zaburzeniami czynności nerek, serca i wątroby, a także u osób przyjmujących diuretyki. Monitorowanie czynności nerek i wątroby jest niezbędne, zwłaszcza u pacjentów z istniejącymi schorzeniami, gdyż aceklofenak może powodować odwracalną niewydolność nerek oraz zapalenie wątroby, które może przebiegać bezobjawowo. U pacjentów z nadciśnieniem i łagodną lub umiarkowaną zastoinową niewydolnością serca (klasa I wg NYHA) konieczna jest kontrola stanu zdrowia ze względu na ryzyko obrzęków i retencji płynów.
agranulocytoza, anemia, aseptyczne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, astma oskrzelowa, choroba Leśniowskiego-Crohna, doustny kortykosteroid, eozynofilia, hiperlipidemia, inhibitor pompy protonowej, krwawienie z przewodu pokarmowego, lek przeciwpłytkowy, lek przeciwzakrzepowy, małopłytkowość, mieszana choroba tkanki łącznej, mizoprostol, morfologia krwi, niesteroidowy lek przeciwzapalny, owrzodzenie i perforacja, porfiria wątrobowa, selektywny inhibitor cyklooksygenazy-2, selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, skaza krwotoczna, skurcz oskrzeli, toczeń rumieniowaty układowy, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaburzenie hematologiczne, zapalenie wątroby, zastoinowa niewydolność serca, zespół Stevensa-Johnsona, złuszczające zapalenie skóry
Leksykon chorób i schorzeń
Niekontrolowane wypróżnianie – Objawy

Inkontynencja kałowa to utrata kontroli nad wypróżnieniami, obejmująca zarówno inkontynencję z nagłym parciem (urge incontinence), jak i inkontynencję bierną (passive incontinence). Objawy mogą wahać się od niewielkiego wycieku stolca podczas oddawania gazów do całkowitej utraty kontroli nad wypróżnieniami. Często współwystępują objawy towarzyszące, takie jak biegunka, zaparcia, ból brzucha czy podrażnienie skóry okolicy odbytu. Inkontynencja kałowa znacząco obniża jakość życia pacjentów, powodując stres, lęk, izolację społeczną oraz obniżenie samooceny. Występuje częściej u osób starszych (około 10% populacji powyżej 65 roku życia) oraz u kobiet po porodzie, zwłaszcza przy czynnikach ryzyka takich jak duże dziecko, użycie kleszczy czy episiotomia. U dzieci najczęstszą przyczyną jest przewlekłe zaparcie prowadzące do enkoprezy.
biegunka, choroba Hirschsprunga, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba zapalna jelit, cukrzyca, ćwiczenia Kegla, enkopreza, impakcja kałowa, inkontynencja bierna, inkontynencja kałowa, mięśnie miednicy, neuropatia, nietrzymanie gazów, odbytnica, sfinkteroplastyka, stwardnienie rozsiane, stymulacja nerwu krzyżowego, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaparcia, zwieracz odbytu
Leksykon chorób i schorzeń
Wczesna lub przedwczesna menopauza – Etiologia i przyczyny

Wczesna menopauza (przed 45. r.ż.) i przedwczesna menopauza (przed 40. r.ż.) dotyczą odpowiednio około 5% i 1% populacji kobiet, z 50-90% przypadków o nieznanej etiologii (idiopatycznych). Przedwczesna niewydolność jajników (POI) charakteryzuje się trwałym brakiem miesiączki i obniżeniem estrogenów. Kluczowe czynniki ryzyka to predyspozycje genetyczne (30-40% przypadków POI), w tym zespoły chromosomalne (Turnera, łamliwego chromosomu X), oraz choroby autoimmunologiczne (30-60% przypadków), takie jak choroby tarczycy, toczeń czy cukrzyca typu 1. Interwencje medyczne, w tym obustronna owariektomia, histerektomia, chemioterapia (leki alkilujące) i radioterapia, mogą indukować przedwczesną menopauzę, przy czym ryzyko zależy od wieku i rodzaju terapii. Palenie tytoniu zwiększa ryzyko przedwczesnej menopauzy o 40-60%, przyspieszając jej wystąpienie o 1-2 lata. Inne czynniki to niedożywienie, toksyny środowiskowe, infekcje (świnka, HIV), oraz choroby współistniejące (epilepsja, cukrzyca, ME/CFS).
chemioterapia, choroba Addisona, choroba autoimmunologiczna, choroba Gravesa, choroba Hashimoto, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba Parkinsona, cukrzyca typu 1, cytomegalowirus, demencja, epilepsja, galaktozemia, gruźlica, histerektomia, HIV/AIDS, lek alkilujący, malaria, nagminne zapalenie przyusznic, nieswoiste zapalenie jelit, obustronna owariektomia, osteoporoza, przedwczesna menopauza, przedwczesna niewydolność jajników, radioterapia, reumatoidalne zapalenie stawów, świnka, toczeń rumieniowaty układowy, wczesna menopauza, zespół łamliwego chromosomu X, zespół przewlekłego zmęczenia, zespół Turnera
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Ibuprom Ultramax Sprint

Produkt leczniczy Ibuprom Ultramax Sprint zawiera 600 mg ibuprofenu w kapsułkach miękkich i wymaga szczególnej ostrożności w stosowaniu, zwłaszcza u osób dorosłych z chorobami przewlekłymi. Lek należy stosować po konsultacji lekarskiej, stosując najniższą skuteczną dawkę przez możliwie najkrótszy czas, aby zminimalizować ryzyko działań niepożądanych. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z toczniem rumieniowatym układowym, mieszaną chorobą tkanki łącznej, wrodzonymi zaburzeniami metabolizmu porfiryn oraz chorobami przewodu pokarmowego, nadciśnieniem tętniczym, zastoinową niewydolnością serca, zaburzeniami czynności nerek i wątroby, zaburzeniami hematopoezy i krzepnięcia oraz po dużych zabiegach chirurgicznych.
astma oskrzelowa, choroba alergiczna, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba przewodu pokarmowego, duży zabieg chirurgiczny, elementy morfotyczne krwi, jałowe zapalenie opon mózgowych, mieszana choroba tkanki łącznej, nadciśnienie tętnicze, najniższa skuteczna dawka, niesteroidowy lek przeciwzapalny, nietolerancja sorbitolu, obrzęk naczynioruchowy, ostra przerywana porfiria, pokrzywka, polipy nosa, przewlekła zapalna choroba jelit, przewlekłe zapalenie błony śluzowej nosa, skurcz oskrzeli, toczeń rumieniowaty układowy, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie gospodarki elektrolitowej, zaburzenie hematopoezy, zaburzenie krzepnięcia krwi, zaburzenie metabolizmu porfiryn, zapalenie migdałków podniebiennych, zapalenie zatok, zastoinowa niewydolność serca, zatrzymanie płynów
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Atywia Daily

Przed rozpoczęciem terapii produktem Atywia Daily (etynyloestradiol 0,03 mg + dienogest 2 mg) konieczna jest szczegółowa ocena stanu zdrowia pacjentki oraz omówienie zasadności stosowania, ze szczególnym uwzględnieniem ryzyka żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ). Produkt zwiększa ryzyko ŻChZZ 1,6-krotnie w porównaniu do antykoncepcji bezhormonalnej, z częstością 8-11 przypadków na 10 000 kobiet rocznie (w porównaniu do 6 przypadków na 10 000 dla preparatów z lewonorgestrelem). Ryzyko jest najwyższe w pierwszym roku stosowania oraz po przerwie ≥4 tygodni. Przeciwwskazaniem do stosowania są m.in. stany po zakrzepicy, otyłość (BMI >30 kg/m²), długotrwałe unieruchomienie, dodatni wywiad rodzinny, wiek >35 lat oraz inne choroby predysponujące do zakrzepicy. Pacjentki powinny być poinformowane o objawach zakrzepicy i konieczności natychmiastowej konsultacji lekarskiej w przypadku ich wystąpienia. Ponadto, stosowanie Atywia Daily wiąże się ze zwiększonym ryzykiem tętniczych incydentów zakrzepowo-zatorowych (np. zawał mięśnia sercowego, udar), szczególnie u kobiet z czynnikami ryzyka takimi jak palenie tytoniu, nadciśnienie tętnicze, migrena z aurą czy wiek >35 lat.
anemia sierpowatokrwinkowa, choroba Leśniowskiego-Crohna, depresja, dienogest, etynyloestradiol, incydent naczyniowo-mózgowy, insulinooporność, krwawienie śródcykliczne, krwioplucie, migrena z aurą, nadciśnienie tętnicze, obrzęk naczynioruchowy, ostuda, otoskleroza, otyłość, padaczka, pląsawica Sydenhama, przemijający napad niedokrwienny, rak piersi, rak szyjki macicy, rak wątroby, tętnicze zaburzenia zakrzepowo-zatorowe, toczeń rumieniowaty układowy, udar, wirus brodawczaka ludzkiego, włókniakomięśniak macicy, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, wskaźnik masy ciała, zakrzepica żył głębokich, zapalenie trzustki, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, zespół hemolityczno-mocznicowy, złożone hormonalne środki antykoncepcyjne, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa
Leksykon leków
Działania niepożądane – Ibuprom Max Rapid 400 mg

Ibuprofen stosowany w dawkach dostępnych bez recepty do 1200 mg/dobę przez krótki okres najczęściej powoduje działania niepożądane ze strony przewodu pokarmowego, takie jak ból brzucha, nudności, niestrawność, a rzadziej poważne powikłania jak wrzody trawienne, perforacja czy krwawienie, które mogą mieć charakter śmiertelny, zwłaszcza u osób starszych. Długotrwałe stosowanie wysokich dawek (do 2400 mg/dobę) wiąże się z niewielkim wzrostem ryzyka incydentów zakrzepowo-zatorowych, w tym zawału mięśnia sercowego i udaru mózgu. Inne rzadkie działania niepożądane obejmują zaburzenia hematopoezy (np. agranulocytoza, pancytopenia), reakcje nadwrażliwości (anafilaksja, obrzęk naczynioruchowy), aseptyczne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, nefrotoksyczność oraz ciężkie reakcje skórne (zespół Stevensa-Johnsona, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka).
agranulocytoza, anafilaksja, aseptyczne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, astma, choroba Leśniowskiego-Crohna, hipernatremia, ibuprofen, incydent zakrzepowo-zatorowy, krwawienie z przewodu pokarmowego, leukopenia, martwica brodawek nerkowych, mieszana choroba tkanki łącznej, nadciśnienie tętnicze, niedokrwistość, niewydolność serca, obrzęk naczynioruchowy, ostra niewydolność nerek, ostra uogólniona osutka krostkowa, pancytopenia, perforacja przewodu pokarmowego, reakcja nadwrażliwości, rumień wielopostaciowy, skurcz oskrzeli, szum uszny, tętniczy incydent zatorowo-zakrzepowy, toczeń rumieniowaty układowy, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, trombocytopenia, udar mózgu, wrzód trawienny, wrzodziejące zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, wstrząs anafilaktyczny, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie hematopoezy, zaburzenie psychotyczne, zawał mięśnia sercowego, zespół DRESS, zespół Kounisa, zespół Stevensa-Johnsona, złuszczające zapalenie skóry
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Axotret

Izotretynoina (Axotret) jest lekiem o silnym działaniu teratogennym, wskazanym do leczenia ciężkich postaci trądziku opornych na standardowe terapie. Stosowanie u kobiet w wieku rozrodczym wymaga ścisłego przestrzegania Programu Zapobiegania Ciąży, obejmującego skuteczną antykoncepcję przez minimum 1 miesiąc przed, w trakcie oraz 1 miesiąc po zakończeniu terapii, regularne testy ciążowe o czułości co najmniej 25 mlU/ml oraz comiesięczne wizyty kontrolne. Terapia jest bezwzględnie przeciwwskazana u kobiet w ciąży, a w przypadku zajścia w ciążę podczas leczenia należy natychmiast przerwać podawanie leku i skierować pacjentkę do specjalisty. Mężczyźni powinni unikać przekazywania leku innym osobom i nie być dawcami krwi podczas terapii oraz przez 1 miesiąc po jej zakończeniu. Izotretynoina może powodować liczne działania niepożądane, w tym zaburzenia psychiczne (depresja, lęk, myśli samobójcze), reakcje skórne (rumień wielopostaciowy, zespół Stevensa-Johnsona), zaburzenia okulistyczne (suchość oczu, pogorszenie widzenia w ciemnościach), bóle mięśni i stawów oraz rzadkie przypadki łagodnego nadciśnienia wewnątrzczaszkowego.
alergiczne zapalenie naczyń, choroba jelit, choroba Leśniowskiego-Crohna, ciężki trądzik, cukrzyca, działanie teratogenne, fosfokinaza kreatynowa, hipertrójglicerydemia, izotretynoina, łagodne nadciśnienie wewnątrzczaszkowe, lek przeciwbakteryjny, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, obrzęk tarczy nerwu wzrokowego, otyłość, Program Zapobiegania Ciąży, reakcja anafilaktyczna, rezonans magnetyczny, rumień wielopostaciowy, ślepota zmierzchowa, trądzik bliznowaty, trądzik guzkowy, trądzik skupiony, zaburzenia metabolizmu lipidów, zapalenie rogówki, zapalenie stawów krzyżowo-biodrowych, zapalenie trzustki, zespół Stevensa-Johnsona, zespół suchego oka, zmętnienie rogówki
Leksykon chorób i schorzeń
Wrzodziejące zapalenie jelita grubego – Patofizjologia i mechanizm

Wrzodziejące zapalenie jelita grubego (WZJG) to przewlekła, nawracająca choroba zapalna obejmująca błonę śluzową okrężnicy i odbytnicy, charakteryzująca się nieziarniniakowym zapaleniem, ropnymi kryptami i hiperplazją komórek kubkowych. Patogeneza WZJG jest wieloczynnikowa, obejmując predyspozycje genetyczne (ponad 200 loci, w tym około 30 specyficznych dla WZJG, m.in. geny związane z IL-23, HNF4α, CDH1, ECM1), zaburzenia bariery jelitowej (zmniejszona ekspresja MUC2, białek tight junction jak klaudyna-8, okludyna, ZO-1, oraz receptorów PPAR-γ), dysregulację układu immunologicznego (nadaktywacja makrofagów, komórek dendrytycznych, inflamasomu NLRP3, dominacja odpowiedzi Th2/IL-13, zaburzenie równowagi Th17/Treg, ekspansja limfocytów B IgG+), dysbiozę mikrobioty jelitowej (zmniejszona różnorodność, spadek Firmicutes, wzrost Enterobacteriaceae) oraz wpływ czynników środowiskowych, w tym roli wirusa HBx. Kluczowe szlaki sygnałowe zaangażowane w patogenezę to NF-κB, PI3K/Akt, JAK/STAT, MAPK, Notch, HIF-1α oraz RORγT, a także mechanizmy stresu oksydacyjnego i autofagii, które wpływają na integralność bariery i odpowiedź zapalną.
badanie asocjacyjne całego genomu, bariera jelitowa, bariera nabłonkowa, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba zapalna jelit, czynnik transkrypcyjny, dysbioza mikrobioty jelitowej, hiperplazja komórek kubkowych, inflamasom, inflamasom NLRP3, inhibitor JAK, krótkołańcuchowy kwas tłuszczowy, limfocyt Th17, makrofag, mikrobiota jelitowa, nieswoista choroba zapalna jelit, odporność wrodzona i adaptacyjna, odpowiedź immunologiczna, peptyd przeciwdrobnoustrojowy, przepuszczalność jelitowa, reaktywna forma tlenu, receptor aktywowany przez proliferatory peroksysomów gamma, receptor rozpoznający wzorce, receptor TLR4, receptor Toll-podobny, ścisłe połączenie, stres oksydacyjny, szlak sygnałowy JAK/STAT, szlak sygnałowy PI3K/Akt, tofacytynib, upadacytynib, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, wzorzec molekularny związany z uszkodzeniem, zmiana histopatologiczna
Leksykon chorób i schorzeń
Stwardnienie rozsiane – Epidemiologia

Stwardnienie rozsiane (SM) jest najczęstszą demielinizacyjną chorobą zapalną ośrodkowego układu nerwowego, z globalną chorobowością szacowaną na 35,9 na 100 000 mieszkańców (około 2,8-2,9 mln chorych). Chorobowość wzrosła o około 26% w ciągu ostatnich trzech dekad, szczególnie w krajach wysokorozwiniętych. Najwyższe wskaźniki obserwuje się w Europie i Ameryce Północnej (np. Szwecja 219/100 000, Kanada 182/100 000, USA 126-362/100 000), a najniższe w Azji i Afryce (5-10/100 000). Zapadalność globalna wynosi 2,1-2,5 na 100 000 rocznie, z ponad 62 000 nowych przypadków w 2021 roku. SM dotyka głównie kobiety (stosunek 2:1 do mężczyzn, w USA nawet 3:1), z szczytem zachorowań w wieku 20-30 lat. Czynniki ryzyka obejmują zakażenie EBV, niski poziom witaminy D (25(OH)D), palenie tytoniu oraz otyłość we wczesnym okresie życia. Występuje wyraźny gradient szerokości geograficznej, z wyższą chorobowością w rejonach oddalonych od równika, co wiąże się z ekspozycją na światło UV i genetyką populacji północnoeuropejskiej.
alemtuzumab, antygen jądrowy, choroba demielinizacyjna, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba Parkinsona, chorobowość, fingolimod, fumaran dimetylu, interferon beta, leczenie drugiej linii, mononukleoza zakaźna, natalizumab, objawy kliniczne, octan glatirameru, okrelizumab, ośrodkowy układ nerwowy, otyłość, palenie tytoniu, przeciwciało monoklonalne, remisja, rezonans magnetyczny, stwardnienie rozsiane, światło ultrafioletowe, Światowa Organizacja Zdrowia, terapia modyfikująca przebieg choroby, układ immunologiczny, wirus Epsteina-Barr, witamina D, zaburzenia neurologiczne, zapadalność
Leksykon substancji czynnych
Mesalazyna – Dawkowanie i sposób podawania

Mesalazyna (kwas 5-aminosalicylowy) jest podstawowym lekiem w terapii chorób zapalnych jelit, takich jak wrzodziejące zapalenie jelita grubego oraz choroba Leśniowskiego-Crohna. Dawkowanie mesalazyny u dorosłych w fazie zaostrzenia wrzodziejącego zapalenia jelita grubego wynosi od 2 do 4,5 g na dobę, podawane w 3-4 dawkach podzielonych, natomiast w fazie remisji co najmniej 2 g/dobę. W chorobie Leśniowskiego-Crohna dawka maksymalna w fazie ostrej to 4,5 g/dobę, a w remisji do 3 g/dobę. Tabletki dojelitowe o przedłużonym uwalnianiu (Mezavant) stosuje się w dawkach 2,4-4,8 g raz na dobę w fazie ostrej i 2,4 g w fazie remisji. Czopki doodbytnicze (np. Crohnax 250 mg, Salofalk 500 mg i 1 g) oraz zawiesiny doodbytnicze (Salofalk 4 g/60 ml) stosuje się miejscowo, z dawkowaniem dostosowanym do fazy choroby i mocy preparatu. U dzieci powyżej 6 lat dawki ustala się indywidualnie, z maksymalną dawką do 75 mg/kg masy ciała na dobę, nie przekraczając 4 g/dobę w fazie ostrej i 2 g/dobę w remisji. U dzieci powyżej 10 lat i masie ciała >50 kg stosuje się również Mezavant w dawkach analogicznych do dorosłych. U osób starszych zwykle nie wymaga się modyfikacji dawkowania, jednak preparaty takie jak Salaza należy stosować ostrożnie, zwłaszcza przy prawidłowej funkcji nerek.
choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba zapalna jelit, czopek doodbytniczy, czynność nerek, dawka podzielona, granulat o przedłużonym uwalnianiu, kwas 5-aminosalicylowy, leczenie podtrzymujące, mesalazyna, nawrót choroby, remisja, tabletka dojelitowa, tabletka dojelitowa o przedłużonym uwalnianiu, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zaostrzenie choroby, zapalenie odbytnicy, zawiesina doodbytnicza
Leksykon chorób i schorzeń
Pyoderma gangrenosum – Etiologia i przyczyny

Pyoderma gangrenosum (PG) to rzadka, nieinfekcyjna choroba dermatologiczna charakteryzująca się bolesnymi owrzodzeniami skóry, najczęściej na kończynach dolnych. Etiologia PG jest wieloczynnikowa i obejmuje dysfunkcję układu immunologicznego, zwłaszcza neutrofilów, oraz genetyczne predyspozycje, w tym mutacje w genie JAK2 i genach związanych z produkcją IL-1 (np. PSTPIP1). W patogenezie kluczową rolę odgrywają zaburzenia w regulacji cytokin prozapalnych, takich jak IL-8, IL-1, IL-6, IFN-γ, G-CSF, TNF-α oraz metaloproteinazy macierzy (MMP-9, MMP-10). Zaburzenia w szlakach limfocytów Th1, Th2, Th17 oraz zmniejszona aktywność Treg wskazują na złożony mechanizm zapalny. PG współwystępuje w 50-75% przypadków z chorobami układowymi, w tym zapalnymi jelit (wrzodziejące zapalenie jelita grubego w 5-12%, choroba Leśniowskiego-Crohna w 1-2%), chorobami reumatologicznymi i hematologicznymi, co podkreśla związek z autoimmunizacją i stanem zapalnym.
białaczka szpikowa, chemotaksja neutrofilów, choroba autoinflamacyjna, choroba Leśniowskiego-Crohna, czerwienica prawdziwa, czynnik martwicy nowotworu alfa, czynnik stymulujący tworzenie kolonii granulocytów, dysfunkcja układu immunologicznego, gammapatia monoklonalna, inhibitor kinazy białkowej, interferon gamma, interleukina-1, interleukina-8, limfocyt Th17, metaloproteinaza macierzy, mutacja genetyczna, mutacja genu JAK2, naciek neutrofilowy, owrzodzenie skóry, patergia, pyoderma gangrenosum, reumatoidalne zapalenie stawów, seronegatywne zapalenie stawów, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zespół autoimmunologiczny, zespół mielodysplastyczny, zespół PAPA, zespół PAPASH, zespół PASH
Leksykon substancji czynnych
Deksketoprofen – Przeciwwskazania stosowania

Deksketoprofen, niesteroidowy lek przeciwzapalny (NLPZ), jest wskazany w leczeniu bólu o nasileniu łagodnym do umiarkowanego, jednak jego stosowanie jest przeciwwskazane u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub inne NLPZ, a także u osób z historią reakcji alergicznych takich jak napad astmy, skurcz oskrzeli, pokrzywka czy obrzęk naczynioruchowy po zastosowaniu kwasu acetylosalicylowego lub innych NLPZ. Przeciwwskazania obejmują również pacjentów z reakcjami fotoalergicznymi lub fototoksycznymi po ketoprofenu lub fibratach, a także osoby z aktywną chorobą wrzodową żołądka, krwawieniami z przewodu pokarmowego, chorobą Leśniowskiego-Crohna, wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego oraz przewlekłą niestrawnością. Deksketoprofen nie powinien być stosowany u pacjentów z zaburzeniami krzepnięcia, aktywnym krwawieniem, umiarkowaną lub ciężką niewydolnością nerek (klirens kreatyniny ≤59 ml/min), ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby (Child-Pugh 10-15), ciężką niewydolnością serca oraz u osób ciężko odwodnionych.
Stosowanie deksketoprofenu jest również przeciwwskazane u kobiet w trzecim trymestrze ciąży oraz w okresie karmienia piersią ze względu na ryzyko przedwczesnego zamknięcia przewodu tętniczego Botalla u płodu oraz przenikanie leku do mleka matki. Preparaty zawierające etanol jako substancję pomocniczą nie mogą być podawane drogą centralną (dokanałową lub nadtwardówkową). W przypadku preparatów złożonych, takich jak Skudexa (deksketoprofen + tramadol), należy uwzględnić przeciwwskazania dotyczące obu substancji czynnych, w tym nadwrażliwość na tramadol, ostre zatrucia, stosowanie inhibitorów MAO, padaczkę oraz ciężką depresję oddechową. W każdej sytuacji klinicznej, gdy występują wymienione przeciwwskazania, zaleca się rozważenie alternatywnych metod leczenia przeciwbólowego lub przeciwzapalnego o korzystniejszym profilu bezpieczeństwa.
agregacja płytek krwi, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba wrzodowa żołądka, deksketoprofen, depresja oddechowa, działanie nefrotoksyczne, inhibitor MAO, ketoprofen, klirens kreatyniny, krwawienie z przewodu pokarmowego, nadwrażliwość na substancję czynną, napad astmy, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niewydolność nerek, niewydolność serca, obrzęk naczynioruchowy, odwodnienie, ostre uszkodzenie nerek, ostry nieżyt błony śluzowej nosa, padaczka, perforacja przewodu pokarmowego, pokrzywka, polip nosa, przewlekła niestrawność, przewód tętniczy Botalla, reakcja anafilaktyczna, reakcja fotoalergiczna, skala Child-Pugh, skaza krwotoczna, skurcz oskrzeli, tramadol, trzeci trymestr ciąży, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie krzepnięcia krwi
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Diclomax 25 mg

Diklofenak potasowy (Diclomax) jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub składniki pomocnicze, a także u osób z aktywną chorobą wrzodową żołądka i/lub dwunastnicy, nawracającym wrzodem lub krwawieniami z przewodu pokarmowego (≥2 epizody), zwłaszcza jeśli związane były z wcześniejszym stosowaniem NLPZ. Ryzyko krwawień jest szczególnie wysokie u osób starszych oraz pacjentów z historią schorzeń gastroenterologicznych. Ponadto, lek jest przeciwwskazany u pacjentów z wrodzonymi koagulopatiami, małopłytkowością, przyjmujących pełne dawki leków przeciwkrzepliwych, ciężką niewydolnością wątroby, porfirią wątrobową, zastoinową niewydolnością serca (klasa II-IV wg NYHA), chorobą niedokrwienną serca, chorobami naczyń obwodowych i mózgowych. Diklofenak zwiększa ryzyko incydentów zakrzepowo-zatorowych, w tym zawału mięśnia sercowego i udaru, szczególnie przy długotrwałym stosowaniu i wysokich dawkach. Przeciwwskazaniem jest także ciężka niewydolność nerek (GFR <30 ml/min), gdzie lek może pogorszyć funkcję nerek i powodować obrzęki.
choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba naczyń mózgowych, choroba naczyń obwodowych, choroba niedokrwienna serca, choroba wrzodowa żołądka, ciężka niewydolność nerek, ciężka niewydolność wątroby, Diclomax, diklofenak potasowy, filtracja kłębuszkowa, incydent zakrzepowo-zatorowy, koagulopatia, krwawienie lub perforacja, lek przeciwkrzepliwy, małopłytkowość, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość na substancję czynną, napad astmy, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, ostry nieżyt błony śluzowej nosa, pokrzywka, porfiria wątrobowa, przewód tętniczy płodu, triada aspirynowa, udar mózgu, wrzód żołądka, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaburzenie krzepnięcia, zastoinowa niewydolność serca, zawał mięśnia sercowego, zespół Samtera
Leksykon chorób i schorzeń
Enteritis promieniowa – Epidemiologia

Enteritis promieniowa jest częstym powikłaniem radioterapii w obrębie miednicy i jamy brzusznej, występującym u około 90% pacjentów poddawanych radioterapii miednicy, z trwałymi zmianami nawyków jelitowych. Ostra postać dotyczy niemal wszystkich pacjentów, a leczenie kontroluje objawy u ponad 80% przypadków. Przewlekła enteritis rozwija się u 5-55% pacjentów, przy czym dawka promieniowania 4500 cGy wiąże się z 5-15% ryzykiem przewlekłej enteropatii. W przypadku skojarzonej chemioradioterapii biegunka występuje u 30-87% pacjentów, a ciężka biegunka stopnia 3/4 u 20-40%. Czynniki ryzyka obejmują objętość i dawkę promieniowania (powyżej 45 Gy zwiększa ryzyko powikłań, a dawki >70 Gy powodują znaczne uszkodzenia), choroby współistniejące (np. choroby naczyń, zapalne jelit, HIV), wiek, palenie tytoniu oraz jednoczesną chemioterapię. Mikrobiota jelitowa, zwłaszcza obecność Escherichia-Shigella i enterotyp Faecalibacterium, może stanowić biomarker predykcyjny ciężkości enteritis promieniowej.
badanie histologiczne, badanie obrazowe, chemioradioterapia, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba sercowo-naczyniowa, endoskopia, enteritis promieniowa, limfocyt T CD4+, miażdżyca, mikrobiota jelitowa, nadciśnienie tętnicze, ostra enteritis promieniowa, probiotyk, przeszczep kału, przewlekła enteritis promieniowa, radioterapia jamy brzusznej, radioterapia miednicy, radioterapia uzupełniająca, uszkodzenie popromienne, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, wskaźnik neutrofili do limfocytów, zakażenie HIV, zapalna choroba jelit
Leksykon leków
Działania niepożądane – Metafen Ibuprofen Caps 200 mg

Ibuprofen, jako NLPZ, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, które najczęściej dotyczą układu pokarmowego, ze zgagą, bólami brzucha, nudnościami, wymiotami, wzdęciami, biegunką i zaparciami występującymi z częstością ≥1/100 do <1/10 przy dawkach dobowych do 1200 mg. Niezbyt często obserwuje się wrzodziejące zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, zaostrzenie chorób zapalnych jelit oraz zapalenie błony śluzowej żołądka. Bardzo rzadkie, ale poważne powikłania obejmują wrzody żołądka, perforacje, krwawienia z przewodu pokarmowego, aseptyczne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zaburzenia hematologiczne (niedokrwistość, leukopenia, agranulocytoza), ciężkie reakcje nadwrażliwości (obrzęk krtani, wstrząs anafilaktyczny), a także powikłania skórne typu SCAR (zespół Stevensa-Johnsona, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka). Długotrwałe stosowanie dużych dawek (do 2400 mg/dobę) wiąże się z niewielkim wzrostem ryzyka incydentów sercowo-naczyniowych, takich jak zawał mięśnia sercowego czy udar, oraz nadciśnienia tętniczego.
agranulocytoza, antybiotykoterapia, aseptyczne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba reumatyczna, ciężkie skórne działania niepożądane, kołatanie serca, krwawienie z przewodu pokarmowego, leczenie przeciwinfekcyjne, leukopenia, małopłytkowość, martwica brodawek nerkowych, martwicze zapalenie powięzi, mieszana choroba tkanki łącznej, nadciśnienie, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość na światło, niedokrwistość, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niewydolność nerek, niewydolność oddechowa, niewydolność serca, niewydolność wątroby, obrzęk języka, obrzęk twarzy, ostra uogólniona osutka krostkowa, ostre zapalenie wątroby, pancytopenia, perforacja, polekowa reakcja z eozynofilią i objawami ogólnymi, reakcja nadwrażliwości, reakcja psychotyczna, rumień wielopostaciowy, śródmiąższowe zapalenie nerek, szumy uszne, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, wrzód żołądka, wrzodziejące zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, zaburzenie autoimmunologiczne, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie ośrodkowego układu nerwowego, zaburzenie widzenia, zapalenie błony śluzowej żołądka, zapalenie jelita grubego, zapalenie przełyku, zapalenie trzustki, zawał mięśnia sercowego, zespół DRESS, zespół Kounisa, zespół nerczycowy, zespół Stevensa-Johnsona, złuszczające zapalenie skóry
Leksykon chorób i schorzeń
Przetoka pochwy – Diagnostyka i diagnoza

Przetoka pochwy stanowi patologiczne połączenie między ścianą pochwy a innym narządem miednicy, najczęściej pęcherzem moczowym, odbytnicą, moczowodem lub jelitem. Diagnostyka wymaga kompleksowego podejścia, obejmującego szczegółowy wywiad lekarski (z uwzględnieniem historii zabiegów ginekologicznych, porodów, radioterapii oraz chorób zapalnych jelit), badanie fizykalne i ginekologiczne, a także testy z barwnikami (np. błękit metylenowy, indygokarmin, betadyna) do oceny obecności i lokalizacji przetoki. Badania endoskopowe, takie jak cystoskopia, sigmoidoskopia czy kolonoskopia, umożliwiają bezpośrednią wizualizację i ocenę parametrów przetoki, a biopsje histopatologiczne są niezbędne przy podejrzeniu podłoża nowotworowego. Nowoczesne metody obrazowania, w tym TK (urografia, cystografia, badania z kontrastem doodbytniczym lub dopochwowym) oraz rezonans magnetyczny miednicy z kontrastem gadolinowym, dostarczają precyzyjnych informacji o anatomii i przebiegu przetoki, co jest kluczowe dla planowania leczenia chirurgicznego.
anoskopia, badanie ginekologiczne, badanie histopatologiczne, badanie ogólne moczu, błękit metylenowy, choroba Leśniowskiego-Crohna, cystoskopia, fistulografia, histerektomia, histerosalpingografia, histeroskopia, kolonoskopia, przetoka jelitowo-pochwowa, przetoka moczowodowo-pochwowa, przetoka odbytniczo-pochwowa, przetoka pęcherzowo-pochwowa, przetoka pochwy, radioterapia, rektoskopia, rezonans magnetyczny, sigmoidoskopia, test z barwnikiem, TK urografia, tomografia komputerowa, ultrasonografia przezodbytnicza, ultrasonografia przezpochwowa, urografia wsteczna, waginografia
Leksykon substancji czynnych
Kwas ursodeoksycholowy – Przeciwwskazania stosowania

Kwas ursodeoksycholowy (UDCA) jest szeroko stosowany w leczeniu chorób dróg żółciowych i wątroby, jednak jego podanie wymaga uwzględnienia licznych przeciwwskazań. Bezwzględne przeciwwskazania obejmują nadwrażliwość na UDCA lub substancje pomocnicze (np. laktozę jednowodną, azorubin w Ursopolu, kwas benzoesowy i składniki aromatu cytrynowego w Ursofalku), ostre zapalenie pęcherzyka żółciowego i dróg żółciowych, niedrożność przewodu żółciowego wspólnego lub pęcherzykowego, częste epizody kolki żółciowej, obecność zwapniałych kamieni żółciowych (nieprzepuszczalnych dla promieni rentgenowskich), osłabioną kurczliwość pęcherzyka żółciowego oraz u dzieci po nieudanej portoenterostomii lub bez poprawy przepływu żółci w atrezji dróg żółciowych. Ponadto, niewidoczny pęcherzyk żółciowy na zdjęciu rentgenowskim uniemożliwia monitorowanie terapii, co stanowi dodatkowe ograniczenie stosowania UDCA. Dawkowanie u dzieci powinno być dostosowane do masy ciała, zgodnie z tabelą dla preparatu Ursoxyn.
atrezja dróg żółciowych, badanie radiologiczne, cholecystektomia, choroba Leśniowskiego-Crohna, drogi żółciowe, gastroenterolog, hepatolog, kamienie cholesterolowe, kamienie żółciowe, kolka żółciowa, kurczliwość pęcherzyka żółciowego, kwas ursodeoksycholowy, kwasy żółciowe, laktoza jednowodna, marskość wątroby, nadwrażliwość, niedrożność dróg żółciowych, portoenterostomia, przewód pęcherzykowy, przewód żółciowy wspólny, reakcja anafilaktyczna, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zapalenie dróg żółciowych, zapalenie pęcherzyka żółciowego, zapalenie trzustki
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Dexak SL

Dexketoprofen w postaci leku Dexak SL wymaga ostrożności szczególnie u pacjentów z wywiadem alergicznym oraz chorobami przewodu pokarmowego, w tym wrzodową chorobą żołądka i/lub dwunastnicy, zwłaszcza jeśli była powikłana krwotokiem lub perforacją. Zaleca się unikanie jednoczesnego stosowania z innymi NLPZ, w tym selektywnymi inhibitorami COX-2, oraz stosowanie najmniejszej skutecznej dawki przez najkrótszy możliwy czas, aby zminimalizować ryzyko powikłań ze strony przewodu pokarmowego i układu sercowo-naczyniowego. W trakcie terapii mogą wystąpić ciężkie działania niepożądane, takie jak krwawienia, owrzodzenia i perforacje przewodu pokarmowego, które mogą prowadzić do zgonu, dlatego w przypadku ich wystąpienia lek należy natychmiast odstawić.
choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba wrzodowa dwunastnicy, choroba wrzodowa żołądka, deksketoprofen, inhibitor cyklooksygenazy-2, inhibitor pompy protonowej, inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, kortykosteroid doustny, krwawienie z przewodu pokarmowego, kwas acetylosalicylowy, lek antyagregacyjny, lek przeciwzakrzepowy, mizoprostol, niesteroidowy lek przeciwzapalny, owrzodzenie, perforacja, warfaryna, wrzodziejące zapalenie okrężnicy, zapalenie błony śluzowej żołądka, zapalenie przełyku
Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Meprelon 4 mg

Meprelon, zawierający metyloprednizolon w dawkach 4 mg, 8 mg oraz 16 mg, jest wskazany do systemowej terapii glikokortykosteroidowej w schorzeniach o podłożu zapalnym, autoimmunologicznym i alergicznym. W reumatologii stosuje się go w ciężkich postaciach reumatoidalnego zapalenia stawów oraz młodzieńczego RZS z zajęciem narządów wewnętrznych. W chorobach układu oddechowego Meprelon jest użyteczny w astmie oskrzelowej (w skojarzeniu z lekami rozszerzającymi oskrzela), zaostrzeniach POChP (leczenie do 10 dni) oraz w śródmiąższowych chorobach płuc i sarkoidozie w stadium II i III. W alergologii i dermatologii stosuje się go w ciężkich postaciach kataru siennego, alergicznego nieżytu nosa oraz w rozległych i nasilonych chorobach skóry, w tym autoimmunologicznych i alergicznych reakcjach skórnych. W hematologii wskazaniem jest autoimmunologiczna niedokrwistość hemolityczna, a w gastroenterologii – wrzodziejące zapalenie jelita grubego i choroba Leśniowskiego-Crohna. Meprelon jest także stosowany w leczeniu substytucyjnym niewydolności kory nadnerczy po zakończeniu wzrostu pacjenta.
alergiczny nieżyt nosa, alveolitis, astma oskrzelowa, choroba Addisona, choroba Leśniowskiego-Crohna, dermatoza neutrofilowa, glikokortykosteroid, hydrokortyzon, kortyzon, metyloprednizolon, młodzieńcze reumatoidalne zapalenie stawów, niedobór ACTH, niedokrwistość hemolityczna, niewydolność kory nadnerczy, osutka krostkowa, POChP, pokrzywka, przewlekła obturacyjna choroba płuc, reakcja anafilaktoidalna, reumatoidalne zapalenie stawów, rumień guzowaty, rumień wysiękowy, sarkoidoza, śródmiąższowe choroby płuc, toczeń rumieniowaty dyskoidalny, toczeń skórny, toksyczna martwica naskórka, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, wyprysk kontaktowy, wysypka polekowa, zapalenie pęcherzyków płucnych, zapalenie skórno-mięśniowe, zapalenie tęczówki, zespół Lyella, zespół nadnerczowo-płciowy, zespół Stilla, zespół Sweeta, zwłóknienie płuc
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Ibuprofen Zentiva

Lek Inflanor, zawierający ibuprofen, jest niesteroidowym lekiem przeciwzapalnym (NLPZ), którego stosowanie wymaga szczególnej ostrożności, zwłaszcza u pacjentów z chorobami przewodu pokarmowego, niewydolnością serca, nadciśnieniem tętniczym, zaburzeniami czynności nerek i wątroby oraz u osób starszych. Zaleca się stosowanie najmniejszej skutecznej dawki przez najkrótszy możliwy czas, z regularnym monitorowaniem stanu pacjenta, zwłaszcza przy dawkach powyżej 1200 mg/dobę, gdyż dawka 2400 mg/dobę wiąże się ze zwiększonym ryzykiem incydentów sercowo-naczyniowych. Ibuprofen może powodować poważne działania niepożądane, takie jak krwawienia, owrzodzenia i perforacje przewodu pokarmowego, ciężkie reakcje skórne (SJS, TEN, DRESS), nefrotoksyczność oraz zatrzymanie płynów, co wymaga szczególnej uwagi u pacjentów z chorobami współistniejącymi i stosujących leki zwiększające ryzyko powikłań (np. kortykosteroidy, leki przeciwzakrzepowe, SSRI). W przypadku wystąpienia objawów niepożądanych, takich jak krwawienie z przewodu pokarmowego, reakcje alergiczne czy objawy nefrotoksyczności, leczenie należy natychmiast przerwać.
Ibuprofen może maskować objawy zakażeń, co może opóźniać właściwe leczenie, dlatego w trakcie terapii zaleca się monitorowanie przebiegu infekcji. U pacjentów z astmą, alergiami lub chorobami układu oddechowego istnieje ryzyko skurczu oskrzeli i innych reakcji nadwrażliwości, w tym wstrząsu anafilaktycznego. Długotrwałe stosowanie NLPZ może prowadzić do nasilenia bólów głowy i nefropatii analgetycznej, zwłaszcza przy jednoczesnym stosowaniu kilku leków przeciwbólowych. U pacjentów z chorobami autoimmunologicznymi obserwowano aseptyczne zapalenie opon mózgowych. Konieczne jest także monitorowanie parametrów krzepnięcia, czynności wątroby i nerek oraz morfologii krwi, szczególnie u osób z grup ryzyka. Produkt zawiera mniej niż 23 mg sodu na tabletkę, co klasyfikuje go jako lek „wolny od sodu”. Pacjenci powinni być edukowani w zakresie zgłaszania objawów takich jak krwawienia, wysypka, obrzęki czy zaburzenia widzenia.
aseptyczne zapalenie opon mózgowych, astma oskrzelowa, ból głowy z nadużywania leków, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba niedokrwienna serca, inhibitor cyklooksygenazy-2, inhibitor pompy protonowej, inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, lek osłonowy, lek przeciwzakrzepowy, morfologia krwi, nadciśnienie tętnicze, nefropatia analgetyczna, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niewydolność serca, obrzęk naczynioruchowy, ostra uogólniona osutka krostkowa, pokrzywka, porfiria przerywana ostra, rumień wielopostaciowy, skurcz oskrzeli, śródmiąższowe zapalenie nerek, toczeń rumieniowaty układowy, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, udar mózgu, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, wstrząs anafilaktyczny, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie krzepnięcia krwi, zaburzenie metabolizmu porfiryn, zawał mięśnia sercowego, zespół DRESS, zespół Kounisa, zespół Stevensa-Johnsona, złuszczające zapalenie skóry
Leksykon chorób i schorzeń
Przetoka pochwy – Etiologia i przyczyny

Przetoka pochwy to patologiczne połączenie między pochwą a innym narządem miednicy mniejszej, najczęściej pęcherzem moczowym, odbytnicą, jelitem grubym lub cewką moczową, powstające w wyniku niedokrwienia i martwicy tkanek. W krajach rozwijających się główną etiologią są powikłania położnicze, zwłaszcza przedłużający się poród z zatrzymaniem, prowadzący do martwicy tkanek pod wpływem ucisku główki płodu. W krajach rozwiniętych dominują przyczyny jatrogenne, głównie powikłania po histerektomii (0,12% przypadków) oraz innych zabiegach ginekologicznych, urologicznych i chirurgicznych. Radioterapia oraz choroby zapalne, takie jak choroba Leśniowskiego-Crohna (występująca u około 10% pacjentek z tą chorobą), również stanowią istotne czynniki ryzyka. Przetoki mogą pojawić się zarówno w krótkim czasie po uszkodzeniu, jak i po wielu latach, szczególnie po radioterapii, co komplikuje ich leczenie.
choroba Leśniowskiego-Crohna, cięcie cesarskie, endometrioza, episiotomia, gruźlica, histerektomia, jelito cienkie i grube, martwica tkanki, mięśniak macicy, niedokrwienie tkanek, nietrzymanie moczu, operacja ginekologiczna, pęknięcie krocza, poród instrumentalny, przetoka cewkowo-pochwowa, przetoka odbytniczo-pochwowa, przetoka pochwowa, radioterapia, schistosomatoza, uchyłek cewki moczowej, uchyłkowatość jelita, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zakażenie HIV, zapalenie narządów miednicy mniejszej
Leksykon leków
Działania niepożądane – Nurofen Mięśnie i Stawy Forte 400 mg

Ibuprofen stosowany w dawkach dostępnych bez recepty, do maksymalnie 1200 mg na dobę i przez krótki czas, może powodować działania niepożądane, głównie ze strony przewodu pokarmowego. Ryzyko krwawień z przewodu pokarmowego jest zależne od dawki i czasu stosowania. Najczęściej obserwowane działania niepożądane to ból brzucha, nudności, niestrawność, a rzadziej biegunka, wzdęcia, zaparcia, wymioty oraz zapalenie błony śluzowej żołądka. Bardzo rzadko mogą wystąpić poważne powikłania, takie jak wrzody trawienne, perforacja, krwawienia (w tym krwawe wymioty i smoliste stolce), a także zaostrzenie chorób zapalnych jelit. Inne rzadkie działania obejmują zaburzenia hematopoezy (np. niedokrwistość, leukopenia), reakcje nadwrażliwości (pokrzywka, świąd, anafilaksja), zaburzenia psychiczne (depresja, zaburzenia psychotyczne), a także aseptyczne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych i ciężkie reakcje skórne (SCAR, zespół Stevensa-Johnsona).
agranulocytoza, anafilaksja, aseptyczne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, choroba Leśniowskiego-Crohna, ciężkie skórne działanie niepożądane, hipernatremia, ibuprofen, krwawienie z przewodu pokarmowego, leukopenia, martwica brodawek nerkowych, mieszana choroba tkanki łącznej, nadciśnienie tętnicze, nadreaktywność dróg oddechowych, niedokrwistość, niewydolność serca, obrzęk naczynioruchowy, ostra niewydolność nerek, ostra uogólniona osutka krostkowa, pancytopenia, perforacja przewodu pokarmowego, polekowa reakcja z eozynofilią, reakcja nadwrażliwości, rumień wielopostaciowy, skurcz oskrzeli, toczeń rumieniowaty układowy, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, trombocytopenia, udar mózgu, wrzód trawienny, zaburzenia hematopoezy, zaburzenie czynności wątroby, zapalenie jelita grubego, zawał mięśnia sercowego, zespół Kounisa, zespół Stevensa-Johnsona
Leksykon leków
Działania niepożądane – Sidretella 30 3 mg + 0,03 mg

Sidretella 30, zawierająca 30 µg etynyloestradiolu i 3 mg drospirenonu, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, z najczęstszymi objawami takimi jak nudności i bóle piersi (>6% pacjentek). Poważne powikłania obejmują tętniczą i żylną chorobę zakrzepowo-zatorową (VTE i ATE), które stanowią istotne zagrożenie życia. Inne istotne działania niepożądane to nadciśnienie tętnicze, zmiany skórne (trądzik, rumień guzowaty), zaburzenia miesiączkowania oraz infekcje pochwy. Występują również rzadkie, ale poważne stany, takie jak zapalenie trzustki u pacjentek z hipertriglicerydemią, dysfunkcje wątroby oraz nowotwory wątroby i piersi, choć związek przyczynowy z rakiem piersi nie jest jednoznacznie potwierdzony.
astma, ból piersi, cholestaza, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba zakrzepowo-zatorowa, depresja, doustny środek antykoncepcyjny, etynyloestradiol i drospirenon, hipertriglicerydemia, insulinooporność, kamica żółciowa, kandydoza pochwy, krwawienie międzymiesiączkowe, małopłytkowość, nadciśnienie tętnicze, niedociśnienie tętnicze, niedokrwistość hemolityczna, niewydolność nerek, nowotwór wątroby, obrzęk naczynioruchowy, ostuda, otoskleroza, pląsawica Sydenhama, porfiria, przemijający napad niedokrwienny, rak piersi, rumień guzowaty, rumień wielopostaciowy, tętnicze zaburzenia zakrzepowo-zatorowe, toczeń rumieniowaty układowy, trądzik, udar mózgu, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaburzenia czynności wątroby, zaburzenia metabolizmu glukozy, zaburzenia miesiączkowania, zakrzepica żył głębokich, zapalenie trzustki, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, zespół hemolityczno-mocznicowy, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Gexiro

Produkt leczniczy Gexiro, zawierający 500 mg paracetamolu i 150 mg ibuprofenu, jest przeznaczony do krótkotrwałego stosowania, nie dłużej niż 3 dni. Paracetamol w dawkach przekraczających zalecane może prowadzić do hepatotoksyczności, włącznie z niewydolnością wątroby i zgonem, dlatego u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby konieczne jest monitorowanie funkcji wątroby. Ibuprofen może powodować przemijające podwyższenie enzymów wątrobowych oraz rzadkie ciężkie reakcje wątrobowe. U pacjentów z niewydolnością nerek, serca, wątroby, stosujących leki moczopędne lub inhibitory ACE, a także u osób starszych, zaleca się stosowanie najmniejszej skutecznej dawki i monitorowanie czynności nerek, ze względu na ryzyko nefrotoksyczności i kumulacji metabolitów ibuprofenu. Szczególną ostrożność należy zachować przy jednoczesnym stosowaniu inhibitorów ACE, NLPZ i tiazydowych leków moczopędnych, ze względu na zwiększone ryzyko niewydolności nerek.
agregacja płytek krwi, antagonista receptora angiotensynowego, aseptyczne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, astma indukowana kwasem acetylosalicylowym, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba naczyń mózgowych, choroba naczyń obwodowych, choroba niedokrwienna serca, choroba wrzodowa, cukrzyca, dyskrazja krwi, dziedziczna nietolerancja galaktozy, flukloksacylina, hiperlipidemia, incydent zatorowo-zakrzepowy, inhibitor konwertazy angiotensyny, kortykosteroid, kwas acetylosalicylowy, kwasica metaboliczna z dużą luką anionową, lek przeciwzakrzepowy, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, nadciśnienie tętnicze, niedobór laktazy, niewydolność nadnerczy, niewydolność nerek, niewydolność serca, niewydolność wątroby, ospa wietrzna, owrzodzenie przewodu pokarmowego, paracetamol, porfiria, przewlekła choroba nerek, śródmiąższowe zapalenie nerek, tiazydowy lek moczopędny, toczeń rumieniowaty układowy, udar mózgu, uszkodzenie wątroby, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie hemostazy, zapalenie wątroby, zawał mięśnia sercowego, zespół nerczycowy, zespół Stevensa-Johnsona, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, złuszczające zapalenie skóry
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Ibuprofen TZF

Ibuprofen TZF należy stosować w najmniejszej skutecznej dawce i przez możliwie najkrótszy czas, aby ograniczyć ryzyko działań niepożądanych, zwłaszcza krwawień i perforacji przewodu pokarmowego oraz powikłań sercowo-naczyniowych. Dawkowanie powyżej 1200 mg/dobę, a szczególnie 2400 mg/dobę, wiąże się ze zwiększonym ryzykiem incydentów zatorowo-zakrzepowych, takich jak zawał mięśnia sercowego czy udar mózgu, zwłaszcza u pacjentów z nadciśnieniem tętniczym, niewydolnością serca (NYHA II-III), chorobą niedokrwienną serca, chorobami naczyń obwodowych i mózgowych. U pacjentów z ryzykiem powikłań ze strony przewodu pokarmowego (np. wcześniejsze owrzodzenia, wiek podeszły) zaleca się stosowanie najmniejszych dawek oraz rozważenie terapii skojarzonej z lekami ochronnymi (mizoprostol, inhibitory pompy protonowej). Ibuprofen może maskować objawy infekcji, co wymaga monitorowania pacjentów z zakażeniami, zwłaszcza pozaszpitalnym bakteryjnym zapaleniem płuc i ospą wietrzną.
aseptyczne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, astma oskrzelowa, brak laktazy, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba naczyń mózgowych, choroba naczyń obwodowych, choroba niedokrwienna serca, ciężkie skórne działanie niepożądane, cukrzyca, hiperlipidemia, incydent zatorowo-zakrzepowy, inhibitor ACE, inhibitor cyklooksygenazy-2, inhibitor pompy protonowej, inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, krwawienie z przewodu pokarmowego, kwas acetylosalicylowy, lek przeciwpłytkowy, lek przeciwzakrzepowy, martwica brodawek nerkowych, nadciśnienie tętnicze, nietolerancja galaktozy, niewydolność nerek, obrzęk naczynioruchowy, ostra uogólniona osutka krostkowa, owrzodzenie przewodu pokarmowego, perforacja przewodu pokarmowego, pokrzywka, polekowa reakcja z eozynofilią, przewlekłe zapalenie błony śluzowej nosa, rumień wielopostaciowy, skurcz oskrzeli, toczeń rumieniowaty układowy, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, udar mózgu, warfaryna, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie krzepnięcia krwi, zastoinowa niewydolność serca, zawał mięśnia sercowego, zespół Kounisa, zespół Stevensa-Johnsona, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, złuszczające zapalenie skóry, zwężenie tętnic wieńcowych
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Mercilon

Produkt leczniczy Mercilon zawiera 0,15 mg dezogestrelu i 0,02 mg etynyloestradiolu i jest złożonym hormonalnym środkiem antykoncepcyjnym, którego stosowanie wymaga szczegółowej oceny ryzyka przez lekarza. Mercilon wiąże się z około dwukrotnie wyższym ryzykiem żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ) w porównaniu do preparatów zawierających lewonorgestrel, z częstością 9-12 przypadków na 10 000 kobiet rocznie, szczególnie w pierwszym roku stosowania lub po przerwie ≥4 tygodni. Ryzyko to wzrasta u pacjentek z dodatkowymi czynnikami ryzyka, a ŻChZZ może być śmiertelna w 1-2% przypadków. Ponadto, stosowanie Mercilonu może wiązać się z nieznacznym wzrostem względnego ryzyka raka piersi (RR=1,24), a także rzadkimi przypadkami łagodnych i złośliwych nowotworów wątroby. U pacjentek leczonych lekami przeciwwirusowymi na HCV obserwowano istotny wzrost aktywności AlAT, zwłaszcza przy jednoczesnym stosowaniu etynyloestradiolu. Konieczna jest także ostrożność u kobiet z hipertriglicerydemią, ryzykiem zapalenia trzustki, zaburzeniami czynności wątroby, nadciśnieniem tętniczym oraz chorobami autoimmunologicznymi lub metabolicznymi, które mogą ulec zaostrzeniu podczas terapii.
aminotransferaza alaninowa, choroba Leśniowskiego-Crohna, ciśnienie tętnicze krwi, depresja, dezogestrel, dziurawiec zwyczajny, estrogen egzogenny, hipertriglicerydemia, insulinooporność obwodowa, łagodny nowotwór wątroby, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, obrzęk naczynioruchowy, opryszczka ciężarnych, ostuda, otoskleroza, pląsawica Sydenhama, porfiria, rak piersi, rak szyjki macicy, toczeń rumieniowaty układowy, tolerancja glukozy, wirus brodawczaka ludzkiego, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaburzenie czynności wątroby, zapalenie trzustki, zespół hemolityczno-mocznicowy, złośliwy nowotwór wątroby, żółtaczka cholestatyczna, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa
Leksykon leków
Działania niepożądane – Dorin 0,03 mg + 2 mg

Lek Dorin, zawierający 0,03 mg etynyloestradiolu i 2 mg dienogestu, stosowany jako doustna antykoncepcja, wiąże się z szerokim spektrum działań niepożądanych o różnej częstości i nasileniu. Na podstawie danych klinicznych z udziałem 4942 pacjentek oraz obserwacji po wprowadzeniu do obrotu, działania niepożądane sklasyfikowano według wytycznych MedDRA. Najczęściej występujące (≥1/100 do <1/10) to m.in. zapalenie pochwy, kandydoza, bóle głowy, bóle piersi, nudności, trądzik, a także zmiany nastroju i zaburzenia miesiączkowania. Rzadziej obserwuje się poważniejsze objawy, takie jak nadciśnienie tętnicze, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa, zaburzenia naczyniowo-mózgowe, a także zmiany skórne i zaburzenia psychiczne. Wśród działań niepożądanych odnotowano również przypadki nowotworów łagodnych (mięśniak gładki macicy, tłuszczak piersi) oraz potencjalne ryzyko raka piersi i szyjki macicy, choć związek przyczynowy nie jest jednoznacznie potwierdzony.
alergiczne zapalenie skóry, antykoncepcja doustna, astma, atopowe zapalenie skóry, bolesne miesiączkowanie, cholestaza, choroba Leśniowskiego-Crohna, dienogest, dyspepsja, dysplazja szyjki macicy, dystonia, działanie niepożądane, etynyloestradiol, guz wątroby, hipercholesterolemia, hipertriglicerydemia, hiperwentylacja, hirsutyzm, insulinooporność, jadłowstręt, kamica pęcherzyka żółciowego, kandydoza, krwawienie śródcykliczne, łuszczyca, łysienie, mięśniak gładki macicy, mlekotok, nadciśnienie tętnicze, niedociśnienie tętnicze, obrzęk naczynioruchowy, opryszczka ciężarnych, ostuda, otoskleroza, pląsawica Sydenhama, pokrzywka, porfiria, rak piersi, rak szyjki macicy, retencja płynów, rumień guzowaty, rumień wielopostaciowy, tętnicze zaburzenie zakrzepowo-zatorowe, tłuszczak piersi, toczeń rumieniowaty układowy, torbiel jajnika, torbiel przydatków macicy, trądzik, udar niedokrwienny, wirylizm, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaburzenie funkcji wątroby, zaburzenie metabolizmu glukozy, zaburzenie miesiączkowania, zaburzenie naczyniowo-mózgowe, zakażenie dróg moczowych, zakażenie grzybicze, zakrzepowe zapalenie żył, zapalenie jajników i jajowodów, zapalenie jelit, zapalenie oskrzeli, zapalenie pęcherza moczowego, zapalenie pochwy, zapalenie pochwy i sromu, zapalenie szyjki macicy, zapalenie trzustki, zapalenie zatok, zapalenie żołądka, zatorowość płucna, zespół hemolityczno-mocznicowy, zmiany włóknisto-torbielowate piersi, żółtaczka, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa
Leksykon chorób i schorzeń
Proktitis – Diagnostyka i diagnoza

Proktitis to zapalenie błony śluzowej odbytnicy manifestujące się dyskomfortem, krwawieniem oraz wydzieliną śluzową lub ropną. Diagnostyka opiera się na szczegółowym wywiadzie, badaniu fizykalnym (w tym per rectum) oraz badaniach endoskopowych (anoskopia, rektoskopia, sigmoidoskopia, kolonoskopia) z pobraniem wycinków do badania histopatologicznego. Kluczowe jest różnicowanie przyczyn zapalenia, w tym infekcyjnych (Neisseria gonorrhoeae, Chlamydia trachomatis, wirus Herpes simplex, LGV), nieswoistych chorób zapalnych jelit (IBD) oraz proktitis popromiennego. Badania laboratoryjne obejmują morfologię krwi, OB, CRP oraz testy serologiczne i mikrobiologiczne, w tym NAAT, posiewy kału i wymazy z odbytnicy. Wartości markerów stanu zapalnego (CRP, OB) mogą być podwyższone, a morfologia może wykazywać anemię lub leukocytozę. Diagnostyka obrazowa (MRI, TK) jest pomocna w ocenie rozległości zmian, zwłaszcza w IBD.
amplifikacja kwasów nukleinowych, anoskopia, badanie histopatologiczne, badanie per rectum, białko C-reaktywne, biopsja, Chlamydia trachomatis, choroba Leśniowskiego-Crohna, Clostridium difficile, hemoroidy, kolonoskopia, krwawienie z odbytnicy, morfologia krwi, Mycoplasma genitalium, Neisseria gonorrhoeae, nieswoiste choroby zapalne jelit, odczyn Biernackiego, posiew kału, proktitis, proktitis popromienne, rektoskopia, ropień kryptowy, sigmoidoskopia elastyczna, szczelina odbytu, teleangiektazja, wirus herpes simplex, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, wrzodziejące zapalenie odbytnicy, zapalenie odbytnicy, zespół jelita drażliwego
Leksykon substancji czynnych
Izotretynoina – Działania niepożądane

Izotretynoina, pochodna witaminy A, jest skutecznym lekiem w terapii ciężkich postaci trądziku, jednak jej stosowanie wiąże się z szerokim spektrum działań niepożądanych, które są często zależne od dawki i mogą ustępować po zmniejszeniu dawki lub zakończeniu terapii. Najczęstsze działania niepożądane obejmują suchość błon śluzowych (warg, nosa, oczu), zapalenia skóry, świąd, złuszczanie naskórka oraz bóle mięśni i stawów. Istotne jest monitorowanie narządu wzroku, gdyż mogą wystąpić zespół suchego oka, zmętnienie rogówki, ślepota zmierzchowa oraz zapalenie rogówki, co wymaga konsultacji okulistycznej i ewentualnego przerwania leczenia. Ponadto, należy kontrolować enzymy wątrobowe, lipidogram (w tym triglicerydy, których stężenie powyżej 800 mg/dl lub 9 mmol/l może prowadzić do ostrego zapalenia trzustki) oraz poziom glukozy we krwi, zwłaszcza u pacjentów z czynnikami ryzyka metabolicznego. Ryzyko rabdomiolizy wymaga unikania intensywnego wysiłku fizycznego i ostrożności przy jednoczesnym stosowaniu leków miotoksycznych.
alergiczne zapalenie naczyń, aminotransferazy, cheilitis, choroba Leśniowskiego-Crohna, działanie teratogenne, enzymy wątrobowe, ginekomastia, hiperurykemia, kinaza kreatynowa, kłębuszkowe zapalenie nerek, łagodne nadciśnienie wewnątrzczaszkowe, limfadenopatia, łysienie, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, neutropenia, obrzęk tarczy nerwu wzrokowego, rabdomioliza, reakcja anafilaktyczna, rumień wielopostaciowy, skurcz oskrzeli, ślepota zmierzchowa, trądzik, triglicerydy, trombocytopenia, wysypka rumieniowa, zaburzenia wątroby, zaćma, zapalenie cewki moczowej, zapalenie jelita krętego, zapalenie okrężnicy, zapalenie rogówki, zapalenie skóry, zapalenie spojówek, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zespół Stevensa-Johnsona, zespół suchego oka, złuszczanie naskórka, zmętnienie rogówki
Leksykon leków
Działania niepożądane – Regulon 0,03 mg + 0,15 mg

Regulon to złożony hormonalny środek antykoncepcyjny zawierający 30 µg etynyloestradiolu i 150 µg dezogestrelu. W pierwszych miesiącach stosowania mogą wystąpić zmiany w cyklu krwawień, takie jak brak, rzadsze, częstsze lub ciągłe krwawienia, a także zmiany w nasileniu i czasie trwania krwawień. Działania niepożądane sklasyfikowano według MedDRA i obejmują m.in. zaburzenia układu immunologicznego (nadwrażliwość, obrzęk naczynioruchowy), psychiczne (zmiany nastroju, zmniejszenie lub powiększenie popędu seksualnego), neurologiczne (bóle głowy, migrena), naczyniowe (żylna i tętnicza choroba zakrzepowo-zatorowa), żołądkowo-jelitowe (nudności, wymioty, biegunka), skórne (wysypka, pokrzywka, rumień) oraz zaburzenia układu rozrodczego i piersi (ból, tkliwość, wydzielina). Częstość występowania działań niepożądanych waha się od ≥1/100 do <1/10 (często) do nieznanej.
biegunka, ból brzucha, ból głowy, choroba Leśniowskiego-Crohna, działanie niepożądane, etynyloestradiol z dezogestrelem, hipertriglicerydemia, hormonalny środek antykoncepcyjny, induktor enzymu, interakcja lekowa, krwawienie międzymiesiączkowe, krwawienie z dróg rodnych, migrena, nadciśnienie tętnicze, nietolerancja szkieł kontaktowych, nomenklatura MedDRA, nowotwór hormonozależny, nudności, obrzęk naczynioruchowy, ostuda, otoskleroza, pląsawica Sydenhama, pokrzywka, popęd seksualny, porfiria, przemijający napad niedokrwienny, rak szyjki macicy, retencja płynów, rumień guzowaty, rumień wielopostaciowy, tętnicze zaburzenie zakrzepowo-zatorowe, tkliwość piersi, toczeń rumieniowaty układowy, udar mózgu, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, wydzielina z pochwy, wymioty, wysypka, zaburzenia metabolizmu, zaburzenie czynności wątroby, zakrzepica, zakrzepica żylna, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, zespół hemolityczno-mocznicowy, żółtaczka cholestatyczna, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa
Leksykon chorób i schorzeń
Niedokrwistość z niedoboru żelaza – Etiologia i przyczyny

Niedokrwistość z niedoboru żelaza, dotykająca około 30% populacji światowej, wynika z niedostatecznej ilości żelaza niezbędnego do syntezy hemoglobiny. Główne etiologie obejmują utratę krwi (najczęstsza przyczyna), niedostateczne spożycie, upośledzone wchłanianie oraz zwiększone zapotrzebowanie na żelazo. U mężczyzn i kobiet po menopauzie dominującą przyczyną jest przewlekłe krwawienie z przewodu pokarmowego, związane m.in. z chorobą wrzodową, nowotworami, żylakami przełyku czy chorobami zapalnymi jelit. U kobiet w wieku rozrodczym najczęstszą przyczyną są obfite krwawienia miesiączkowe, które mogą powodować utratę od 0,6 do 2,5% więcej żelaza dziennie niż u mężczyzn. Dodatkowo, czynniki takie jak regularne oddawanie krwi, urazy, hemoliza wewnątrznaczyniowa czy zaburzenia genetyczne (np. IRIDA) również mogą przyczyniać się do rozwoju niedokrwistości.
achlorhydria, angiodysplazja, bypass żołądkowy, celiakia, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba wrzodowa żołądka, choroba zapalna jelit, czerwona krwinka, endometrioza, erytropoetyna, hemoglobina, hemoliza wewnątrznaczyniowa, hemoroid, hipochlorhydria, inhibitor pompy protonowej, krwawienie miesiączkowe, krwawienie z przewodu pokarmowego, lek przeciwkrzepliwy, malaria, marskość wątroby, mięśniak macicy, niedokrwistość z niedoboru żelaza, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niewydolność serca, nowotwór przewodu pokarmowego, nowotwór złośliwy, objętość krwi, operacja bariatryczna, polip jelita grubego, przewlekła choroba nerek, schistosomatoza, suplementacja żelaza, utrata krwi, wchłanianie żelaza, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaburzenie hormonalne, zakażenie Helicobacter pylori, zanikowe zapalenie żołądka, zapalenie przełyku, zatrucie ołowiem, żelazo hemowe, żelazo niehemowe, zespół krótkiego jelita, żylaki przełyku
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Ibuprofen B. Braun 200 mg/50 ml

Ibuprofen B. Braun w postaci roztworu do infuzji 200 mg/50 ml jest niesteroidowym lekiem przeciwzapalnym (NLPZ) o licznych przeciwwskazaniach klinicznych. Lek nie powinien być stosowany u pacjentów z nadwrażliwością na ibuprofen, inne NLPZ lub substancje pomocnicze, w tym chlorek sodu (455 mg/50 ml, co odpowiada 179 mg sodu), co jest istotne u osób na diecie niskosodowej. Przeciwwskazania obejmują reakcje alergiczne po ASA lub NLPZ (skurcz oskrzeli, astma indukowana NLPZ, nieżyt nosa, obrzęk naczynioruchowy, pokrzywka), aktywne krwawienia (m.in. z naczyń mózgowych, przewodu pokarmowego), małopłytkowość, czynną chorobę wrzodową, ciężką niewydolność wątroby, nerek i serca (IV klasa NYHA), ciężkie odwodnienie oraz ostatni trymestr ciąży ze względu na ryzyko przedwczesnego zamknięcia przewodu tętniczego płodu i powikłań krwotocznych.
antykoagulant, astma oskrzelowa, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba naczyń mózgowych, choroba naczyń obwodowych, choroba niedokrwienna serca, choroba wrzodowa, kortykosteroid, krwawienie z naczyń mózgowych, krwawienie z owrzodzenia trawiennego, krwawienie z przewodu pokarmowego, kwas acetylosalicylowy, lek przeciwpłytkowy, małopłytkowość, nadciśnienie tętnicze, nawracająca choroba wrzodowa, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niewydolność nerek, niewydolność serca, niewydolność wątroby, nieżyt błony śluzowej nosa, obrzęk naczynioruchowy, odwodnienie, owrzodzenie przewodu pokarmowego, perforacja przewodu pokarmowego, pokrzywka, selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, skurcz oskrzeli, substancja czynna, trzeci trymestr ciąży, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie wodno-elektrolitowe, zapalenie błony śluzowej żołądka, zastoinowa niewydolność serca
Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Dicloreum 50 mg

Preparat Dicloreum 50 mg zawierający diklofenak sodowy, jako niesteroidowy lek przeciwzapalny (NLPZ), wymaga szczególnej ostrożności u kobiet w ciąży, karmiących piersią oraz planujących ciążę. Brak jest bezpośrednich danych dotyczących wpływu diklofenaku na płodność, ciążę i laktację w dostępnych materiałach, jednak ze względu na potencjalne ryzyko działań niepożądanych ze strony przewodu pokarmowego, zwłaszcza u pacjentek z chorobą wrzodową, wrzodziejącym zapaleniem okrężnicy czy chorobą Crohna, konieczne jest ścisłe monitorowanie. Zaleca się stosowanie najmniejszych skutecznych dawek przez możliwie najkrótszy czas oraz rozważenie leczenia skojarzonego z inhibitorami pompy protonowej w celu ochrony przewodu pokarmowego. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko krwawień, zwłaszcza u pacjentek przyjmujących jednocześnie kortykosteroidy, leki przeciwzakrzepowe, przeciwpłytkowe lub selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny.
choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba wrzodowa, diklofenak sodowy, działania niepożądane, działania niepożądane przewodu pokarmowego, inhibitory pompy protonowej, kortykosteroidy ogólnoustrojowe, krwawienie, krwawienie z przewodu pokarmowego, leki gastroprotekcyjne, leki przeciwpłytkowe, leki przeciwzakrzepowe, niesteroidowe leki przeciwzapalne, nieszczelność zespolenia żołądkowo-jelitowego, perforacja przewodu pokarmowego, selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny, tabletki dojelitowe, wrzodziejące zapalenie okrężnicy
Leksykon leków
Działania niepożądane – DicloDuo Combi 75 mg + 20 mg

DicloDuo Combi zawiera diklofenak (75 mg) i omeprazol (20 mg), które wykazują odrębne profile działań niepożądanych. Diklofenak najczęściej powoduje objawy ze strony przewodu pokarmowego, w tym nudności, wymioty, biegunkę, bóle brzucha i wzdęcia, a także poważne powikłania takie jak owrzodzenia, perforacje i krwawienia, szczególnie u osób starszych. Ponadto stosowanie diklofenaku w dawkach dobowych 150 mg i dłużej wiąże się z nieznacznym, ale istotnym wzrostem ryzyka incydentów zakrzepowo-zatorowych naczyń tętniczych, w tym zawału mięśnia sercowego i udaru mózgu. Omeprazol najczęściej wywołuje bóle głowy, bóle brzucha, zaparcia, biegunkę, wzdęcia oraz nudności i wymioty. Obie substancje mogą powodować poważne reakcje skórne (zespół Stevensa-Johnsona, toksyczna nekroliza naskórka) oraz ciężkie zaburzenia hematologiczne, takie jak agranulocytoza, pancytopenia i niedokrwistość aplastyczna, które wymagają natychmiastowego odstawienia leku.
agranulocytoza, aseptyczne zapalenie opon mózgowych, choroba Leśniowskiego-Crohna, hipokalcemia, hipomagnezemia, hiponatremia, incydent zakrzepowo-zatorowy, kandydoza przewodu pokarmowego, martwica brodawek nerkowych, martwica wątroby, mieszana choroba tkanki łącznej, mikroskopowe zapalenie jelita grubego, nadwrażliwość na światło, niedokrwienne zapalenie okrężnicy, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, ostra niewydolność nerek, pancytopenia, piorunujące zapalenie wątroby, reakcja anafilaktoidalna, rumień wielopostaciowy, skurcz oskrzeli, śródmiąższowe zapalenie nerek, toczeń rumieniowaty układowy, toksyczna nekroliza naskórka, udar mózgu, wrzodziejące zapalenie jamy ustnej, zapalenie cewkowo-śródmiąższowe, zawał mięśnia sercowego, zespół Kounisa, zespół Lyella, zespół nerczycowy, zespół Stevensa-Johnsona