Choroba zapalna jelit
Leczenie
Zapalenie jelita grubego (IBD) to przewlekła choroba charakteryzująca się nawracającym stanem zapalnym przewodu pokarmowego, której leczenie opiera się na redukcji zapalenia, indukcji remisji oraz wygojeniu błony śluzowej. Standardowo stosuje się terapię „step-up”, jednak coraz częściej rekomendowana jest agresywna terapia „top-down” z użyciem leków biologicznych (np. infliksymab, adalimumab, wedolizumab) i immunosupresantów, a następnie leczenie podtrzymujące. W terapii IBD wykorzystuje się aminosalicylany (5-ASA) w dawkach dostosowanych do aktywności choroby, kortykosteroidy (prednizon 20-40 mg/dobę) do indukcji remisji, immunomodulatory (azatiopryna, 6-merkaptopuryna, metotreksat) oraz nowoczesne leki biologiczne i inhibitory kinazy Janusowej (tofacytynib, upadacytynib). Monitorowanie terapii obejmuje ocenę skuteczności i bezpieczeństwa, w tym badania krwi i kału, a także ścisłą współpracę z pacjentem w celu zapewnienia adherencji do leczenia.
- Cele leczenia zapalnych chorób jelit (IBD)
- Farmakologiczne metody leczenia IBD
- Aminosalicylany (5-ASA)
- Kortykosteroidy
- Immunomodulatory i immunosupresanty
- Leki biologiczne
- Małe cząsteczki
- Antybiotyki
- Leczenie chirurgiczne
- Operacja w przypadku wrzodziejącego zapalenia jelita grubego
- Operacja w chorobie Leśniowskiego-Crohna
- Nowe i przyszłe terapie w IBD
- Terapia kombinowana
- Terapia wspomagająca
- Rola diety w leczeniu IBD
- Badania kliniczne i przyszłe kierunki
- Spersonalizowane podejście do leczenia IBD
- Monitorowanie odpowiedzi na leczenie
- Zarządzanie powikłaniami i remisją
Cele leczenia zapalnych chorób jelit (IBD)
Zapalenie jelita grubego (IBD) to przewlekłe schorzenie, które charakteryzuje się nawracającymi epizodami zapalenia w obrębie przewodu pokarmowego. Główne cele leczenia IBD obejmują kilka kluczowych aspektów. Przede wszystkim dążymy do zmniejszenia stanu zapalnego, który wywołuje objawy choroby, co może prowadzić nie tylko do złagodzenia symptomów, ale również do długotrwałej remisji i zmniejszonego ryzyka powikłań1. W najlepszych przypadkach odpowiednie leczenie może prowadzić do wygojenia błony śluzowej, co jest obecnie uważane za jeden z głównych celów terapeutycznych w IBD2.
Tradycyjne podejście do leczenia zapalenia w IBD określa się jako terapię „step-up”, co oznacza rozpoczynanie od leków niższej klasy i stopniowe przechodzenie do silniejszych leków w razie potrzeby3. Jednak najnowsze badania wskazują, że najlepszym sposobem osiągnięcia wygojenia błony śluzowej i poprawy objawów jest wczesna agresywna terapia, po której następuje odpowiedni długoterminowy plan podtrzymujący. To nowe podejście, nazywane terapią „top-down”, zaczyna się od bardziej agresywnego leczenia z zastosowaniem leków biologicznych, potencjalnie w połączeniu z immunosupresantami, a następnie stosowanie innych leków, takich jak 5-ASA4.
Ponieważ IBD jest chorobą przewlekłą, po osiągnięciu remisji konieczna jest terapia podtrzymująca, aby utrzymać chorobę pod kontrolą5. Istotnym elementem skutecznego leczenia jest ścisłe przestrzeganie schematu leczenia przez pacjenta. Oznacza to zwracanie uwagi na instrukcje zawarte na etykiecie leku (np. przyjmowanie z posiłkami), przestrzeganie częstotliwości i dawkowania leków oraz terminowe odnawianie recept6.
Farmakologiczne metody leczenia IBD
Aminosalicylany (5-ASA)
Aminosalicylany, znane również jako leki 5-ASA, są często pierwszym krokiem w leczeniu łagodnego do umiarkowanego IBD, szczególnie wrzodziejącego zapalenia jelita grubego7. Leki te hamują produkcję prostaglandyn i leukotrienów oraz mają inne korzystne działania na kaskadę zapalną8. Do tej grupy należą: mesalazyna (Delzicol, Rowasa), balsalazyd (Colazal) i olsalazyna (Dipentum)9.
Skuteczność preparatów kwasu 5-aminosalicylowego w leczeniu choroby Leśniowskiego-Crohna pozostaje kontrowersyjna. Niektóre przeglądy sugerują, że doustne preparaty 5-ASA nie mają znaczącej przewagi w utrzymywaniu remisji u pacjentów z chorobą Leśniowskiego-Crohna. Jednak retrospektywne badanie przeprowadzone w Wielkiej Brytanii wykazało, że 5-ASA była szeroko stosowana jako długoterminowe leczenie choroby Leśniowskiego-Crohna, a około jedna czwarta pacjentów kontynuowała stosowanie 5-ASA przez ponad 10 lat. Terapia 5-ASA trwająca dłużej niż rok mogła zmniejszyć zużycie związanych z tym zasobów medycznych (w tym skierowań, hospitalizacji i operacji)10.
Kortykosteroidy
Kortykosteroidy są stosowane w leczeniu IBD od lat 50. XX wieku i mogą skutecznie indukować remisję w przypadku wystąpienia zaostrzenia11. Leki te łączą się z receptorami kortykosteroidowymi w cytoplazmie, aktywując je. Aktywowane receptory mogą następnie przedostać się do jądra komórkowego i oddziaływać z określonymi prozapalnymi czynnikami transkrypcyjnymi, co prowadzi do zahamowania transkrypcji niektórych genów zapalnych12.
Przeglądy systematyczne i metaanalizy potwierdziły korzyści płynące ze stosowania kortykosteroidów w indukcji remisji IBD. Niedawne badanie wykazało, że kortykosteroidy były skuteczniejsze niż 5-ASA w leczeniu choroby Leśniowskiego-Crohna13. Jednak ze względu na liczne działania niepożądane, takie jak utrata kości, cukrzyca, zaćma, zaburzenia emocjonalne i ciężki trądzik, lekarze starają się minimalizować stosowanie prednizonu. Ponadto, im dłużej stosuje się prednizon lub inne steroidy, tym mniejsze prawdopodobieństwo, że będą one działać14.
W przypadku zaostrzenia o umiarkowanym nasileniu, dawka prednizonu wynosząca 20-40 mg/dobę lub równoważna jest często wystarczająca do leczenia zaostrzeń. Po opanowaniu objawów następuje stopniowe zmniejszanie dawki steroidu15.
Immunomodulatory i immunosupresanty
Leki immunomodulujące są ważne dla pacjentów z IBD i obejmują głównie tiopuryny, metotreksat, inhibitory kalcyneuryny i inhibitory kinazy Janusowej16. Działają one poprzez tłumienie lub regulowanie pewnych aspektów układu odpornościowego, przeciwdziałając nieprawidłowej reakcji organizmu na żywność i bakterie w przewodzie pokarmowym17.
Pacjenci są kandydatami do immunomodulatorów (azatiopryna, 6-merkaptopuryna, metotreksat) lub leków anty-TNF (infliksymab, adalimumab, certolizumab pegol) i leków biologicznych, jeśli zaostrzenia są częste (1-2 razy), jeśli czas stosowania steroidów jest przedłużony (więcej niż kilka tygodni w roku), jeśli zmniejszenie dawki steroidu powoduje nawrót objawów (zależność od steroidów) lub jeśli steroidy nie wydają się działać (oporność na steroidy)18.
Leki immunomodulujące mają wolniejszy początek działania (zwykle 2-3-miesięczne opóźnienie) i, w konsekwencji, nie są stosowane do indukcji remisji. Jednak te środki wykazały skuteczność dzięki ich działaniu oszczędzającemu steroidy u osób z chorobą oporną na leczenie; są również stosowane jako leczenie pierwotne przetok i utrzymanie remisji u pacjentów nietolerujących lub niereagujących na aminosalicylany19.
Leki biologiczne
Leki biologiczne to nowsza kategoria terapii, w której leczenie jest skierowane na neutralizację białek w organizmie, które powodują stan zapalny20. Należą do nich inhibitory czynnika martwicy nowotworu-alfa (TNF-alfa), inhibitory integryny i inhibitory interleukiny21.
Leki anty-TNF działają, naśladując białka, które organizm naturalnie wytwarza, aby zmniejszyć aktywność układu odpornościowego22. Dostępne są cztery inhibitory TNF zalecane przez wiele wytycznych i wskazane do leczenia umiarkowanie do ciężko aktywnego IBD. Infliksymab i adalimumab są stosowane w leczeniu wrzodziejącego zapalenia jelita grubego i choroby Leśniowskiego-Crohna23.
Niektóre z tych leków są podawane dożylnie, a inne są wstrzykiwane samodzielnie przez pacjenta. Przykłady obejmują infliksymab (Remicade), adalimumab (Humira), golimumab (Simponi), certolizumab (Cimzia), wedolizumab (Entyvio), ustekinumab (Stelara) i risankizumab (Skyrizi)24.
Wprowadzenie terapii biologicznych, zwłaszcza wedolizumabu, stanowi ekscytujące uzupełnienie grupy leków stosowanych w leczeniu pacjentów z zapalną chorobą jelit. Ten lek jest podawany dożylnie co dwa miesiące, chociaż w pierwszych kilku miesiącach pacjent otrzymuje trzy dawki jako rozpoczęcie leczenia25. Jedną z zalet wedolizumabu jest to, że niektórzy pacjenci, którzy nie mogą przyjmować innych leków z powodu problemów, które mogą mieć w innych częściach ciała, takich jak wcześniejsze infekcje płuc lub problemy skórne i stawowe, mogą stosować ten lek26.
Małe cząsteczki
W ostatnim czasie pojawiły się doustne leki znane jako małe cząsteczki do leczenia IBD. Inhibitory kinazy Janusowej, zwane również inhibitorami JAK, są rodzajem leku o małych cząsteczkach, który pomaga zmniejszyć stan zapalny poprzez celowanie w części układu odpornościowego, które powodują stan zapalny w jelitach27. Niektóre inhibitory JAK stosowane w IBD to tofacytynib (Xeljanz) i upadacytynib (Rinvoq)28.
Doustny inhibitor JAK, tofacytynib (Xeljanz), został zatwierdzony do leczenia umiarkowanego do ciężkiego wrzodziejącego zapalenia jelita grubego29. Małe cząsteczki mają dodatkową zaletę, polegającą na tym, że nie niosą ryzyka immunogenności, które występuje w przypadku leków biologicznych30. W związku z tym istnieje możliwość stosowania tych leków na żądanie, na przykład podczas zaostrzeń choroby, aby uniknąć stosowania kortykosteroidów lub w połączeniu z lekiem biologicznym w celu poprawy remisji klinicznej poprzez celowanie w wiele szlaków immunologicznych31.
Antybiotyki
Antybiotyki mogą zmniejszyć ilość drenażu z przetok i ropni oraz czasami je leczyć u osób z chorobą Leśniowskiego-Crohna32. Mogą być stosowane, jeśli pacjent ma infekcję lub nadmierny wzrost bakterii33. Antybiotyki mogą być pomocne w chorobie Leśniowskiego-Crohna, ale mają ograniczone zastosowanie we wrzodziejącym zapaleniu jelita grubego, z wyjątkiem toksycznego zapalenia jelita grubego34.
Leczenie chirurgiczne
Jeśli zmiany dietetyczne, terapia lekami lub inne metody leczenia nie łagodzą objawów IBD, może być zalecana operacja35. Chociaż operacja była przez dziesięciolecia uważana za ostateczność w leczeniu IBD, w ostatnich latach niektórzy eksperci uważają ją za preferowaną alternatywę dla ciągłej terapii lekowej36.
Operacja w przypadku wrzodziejącego zapalenia jelita grubego
Operacja w przypadku wrzodziejącego zapalenia jelita grubego jest wykonywana z wielu powodów. Generalnie uważa się, że leczy wrzodziejące zapalenie jelita grubego, jeśli usunięte zostanie całe jelito grube. Niektóre częste powody konieczności usunięcia jelita grubego to: brak odpowiedzi na leki, poważne działania niepożądane leków, brak możliwości bezpiecznego przyjmowania leków, rozwój powiększonego jelita grubego zwanego toksycznym megacolon, liczne obszary dysplazji (zmiany przedrakowe), rozwój raka jelita grubego, dzieci, które nie rosną z powodu wrzodziejącego zapalenia jelita grubego37.
Operacja obejmuje usunięcie całego jelita grubego i odbytnicy. Następnie wykonywana jest wewnętrzna kieszeń, którą łączy się z odbytem. Pozwala to na wydalanie stolca bez konieczności posiadania worka na stolec na zewnątrz ciała38. W przypadku usunięcia jelita grubego, wrzodziejące zapalenie jelita grubego nie może powrócić po operacji39.
Operacja w chorobie Leśniowskiego-Crohna
Do dwóch trzecich osób z chorobą Leśniowskiego-Crohna wymaga co najmniej jednej operacji w ciągu życia40. Operacja może złagodzić objawy, ale nie leczy choroby Leśniowskiego-Crohna41. Korzyści z operacji w chorobie Leśniowskiego-Crohna są zwykle tymczasowe. Choroba często nawraca, często w pobliżu ponownie połączonej tkanki. Najlepszym podejściem jest po operacji podawanie leków w celu zmniejszenia ryzyka nawrotu42.
Operacja w przypadku choroby Leśniowskiego-Crohna może działać jak naciśnięcie gigantycznego przycisku resetowania, ponieważ operacja może usunąć bliznowatą tkankę i zwężenia, przetoki i ropnie, które powodują wiele objawów, na które leki nie są bardzo skuteczne. Po operacji choroby Leśniowskiego-Crohna leki podtrzymujące są często bardziej skuteczne i pomagają zapobiegać dalszym powikłaniom, które prowadzą do konieczności dalszej operacji w przyszłości43.
Nowe i przyszłe terapie w IBD
W ostatnich latach nastąpił napływ nowych i pojawiających się leków wchodzących na rynek, które wykazują obiecujące wyniki skuteczności u pacjentów z umiarkowaną do ciężkiej chorobą, którzy wcześniej nie reagowali na wiele leków44. Obejmują one leki przeciwadhezyjne, inhibitory cytokin, inhibitory kinazy Janusowej, inhibitory fosfodiesterazy, modulatory receptora fosforanu-1 sfingozyny i regulatory mikroRNA-124 (miR-124)45.
Przeszczep mikrobioty kałowej (FMT)
U pacjentów z IBD stwierdzono zmiany w składzie i funkcji mikrobioty jelitowej46. FMT to nowa terapia, która polega na przeszczepieniu funkcjonalnej mikrobioty z kału zdrowych dawców do przewodu pokarmowego pacjentów cierpiących na zaburzenia mikrobioty jelitowej, aby zrekonstruować mikroekologię jelita i wyleczyć chorobę47.
FMT jest oczekiwaną nową opcją leczenia IBD. Przyszłe badania powinny koncentrować się na dopasowaniu dawcy i biorcy w oparciu o charakterystykę mikrobiologiczną, wybór dróg podania i określenie optymalnej intensywności leczenia. Tymczasem konieczne są dodatkowe badania przedkliniczne i badania kliniczne, aby dostarczyć danych na temat długoterminowej skuteczności i bezpieczeństwa FMT48.
Medycyna spersonalizowana
Jeśli złożoność IBD zostanie zaakceptowana oraz fakt, że podejście z jednym celem i jednym lekiem zatrzymało postęp, jednym z rozwiązań jest całkowicie inne spojrzenie na IBD49. To podejście oparte na omice i sztucznej inteligencji drastycznie zmieni sposób leczenia IBD, ponieważ każdy pacjent otrzyma leki specjalnie zaprojektowane dla jego podstawowego mechanizmu choroby, w przeciwieństwie do leków, które szeroko blokują mechanizmy stanu zapalnego50.
Technologie wspomagane przez sztuczną inteligencję (AI), w tym uczenie maszynowe i głębokie uczenie, usprawniły procesy prognozowania struktury chemicznej, propozycji ścieżek syntezy i wyjaśnienia interakcji lek-cel. Narzędzia wspomagane przez AI, takie jak dokowanie molekularne i badania interakcji białko-białko, zidentyfikowały obiecujące związki przeciwzapalne, takie jak kurkumina i galusan epigallokatechiny51.
Terapia kombinowana
Czy łączenie wielu leków biologicznych może być alternatywną terapią, aby zmaksymalizować skuteczność przy mniejszej liczbie skutków ubocznych? Kilka badań wypróbowało terapie kombinowane (CoT) leków biologicznych lub leków biologicznych z małymi cząsteczkami (np. anty-TNF + anty-integryny) przeciwko IBD52.
Najczęstszym biologicznym schematem kombinacyjnym jest wedolizumab i ustekinumab, wedolizumab i anty-TNF, ustekinumab i anty-TNF53. Monoterapia lekami anty-TNF jest wyraźnie skuteczna zarówno w indukcji, jak i utrzymaniu remisji, ale niektóre badania sugerują lepsze wyniki, gdy leki anty-TNF są inicjowane w połączeniu z tiopuryną (np. azatiopryną) lub metotreksatem54.
Terapia wspomagająca
Oprócz leczenia podstawowego stanu zapalnego, pacjenci z zapalną chorobą jelit (IBD) mogą wymagać terapii objawowej, szczególnie gdy ich objawy nie są związane z aktywnym stanem zapalnym55. W ramach kompleksowego, spersonalizowanego planu leczenia medycznego, gastroenterolog może przepisać lub zalecić leki, które nie są przeznaczone do leczenia przyczyny IBD56.
Leki rozkurczowe
W przypadku bólu brzucha, który nie reaguje na inne leki stosowane w IBD, gastroenterolodzy mogą zalecić przepisanie leku rozkurczowego, który hamuje skurcze mięśni w jelicie, łagodząc ból i dyskomfort57.
Wsparcie żywieniowe
Osoby z IBD często mają niedobory witamin lub minerałów, ponieważ dysfunkcja trawienia uniemożliwia organizmowi wchłanianie ważnych składników odżywczych58. Lekarz może zalecić przyjmowanie suplementów witaminowych, jeśli organizm nie otrzymuje wszystkich potrzebnych składników odżywczych z pożywienia z powodu IBD59.
Terapie umysł-ciało
Interwencje umysł-ciało wykazały zmniejszenie depresji i lęku u pacjentów z IBD, ale korzyści mogą rozszerzyć się na poprawę objawów IBD60. Badacze zbadali wpływ strategii leczenia umysł-ciało (lub integracyjnych) na funkcjonowanie psychologiczne, jakość życia (QOL) i inne wyniki u pacjentów z IBD, populacji o wysokim wskaźniku współistniejących zaburzeń zdrowia psychicznego, takich jak depresja i lęk61.
Oprócz wysokiej zgodności z programem i niskiego wskaźnika rezygnacji, osoby w grupie leczonej wykazały znaczną poprawę w zakresie odczuwanego stresu (22,4%), lęku (23,7%), depresji (29,5%), odporności (10,6%) i jakości życia (8,9%)62. Inne odkrycia wykazały związek między terapiami umysł-ciało a obniżonym poziomem markerów zapalnych63.
Najpskuteczniejszymi podejściami umysł-ciało dla IBD są terapia poznawczo-behawioralna (CBT), szczególnie dla pacjentów ze współistniejącymi zaburzeniami nastroju lub lękowymi, oraz interwencje oparte na uważności64. Badania wykazały również korzystne wyniki w przypadku podejść opartych na CBT u pacjentów z IBD, w tym badanie RCT z 2021 r. informujące o poprawie poziomu stresu, jakości życia i wskaźników nawrotów po udziale w grupowej CBT65.
Rola diety w leczeniu IBD
Dieta odgrywa ważną rolę w wielu aspektach IBD, w tym w leczeniu aktywnej choroby, zarządzaniu objawami, zapewnieniu odpowiedniego odżywienia i potencjalnie wsparciu remisji66. U pacjentów z IBD występuje nierównowaga bakterii jelitowych, co przyczynia się do stanu zapalnego67.
Naukowcy z UMASS Medical School opracowali dietę przeciwzapalną IBD (IBD-AID™), aby przywrócić równowagę między pomocnymi i szkodliwymi bakteriami, jednocześnie promując dobre odżywianie68. Badania wskazują, że podejścia dietetyczne mogą być pomocne w zwalczaniu IBD, chociaż badania w tej dziedzinie są nadal w toku69.
Terapia żywieniowa może być stosowana do indukcji i utrzymania remisji w chorobie Leśniowskiego-Crohna70. Może to obejmować specjalną dietę podawaną przez sondę pokarmową lub składniki odżywcze wstrzykiwane do żyły w celu leczenia IBD71.
Badania kliniczne i przyszłe kierunki
Arsenał terapeutyczny do zarządzania IBD jest rozwijany i przeprofilowany w przyspieszonym tempie72. Chociaż postęp został zatrzymany, a osiągnięto pułap terapeutyczny, poszukiwane są innowacyjne podejścia do terapii IBD73.
Badania w ośrodkach akademickich testują nowe leki, procedury endoskopowe i inne terapie, takie jak przeszczepy kałowe, w leczeniu zapalnych chorób jelit lub powikłań, takich jak infekcja C. difficile74. Dzięki stałym badaniom pacjenci mogą mieć możliwość uczestniczenia w badaniach klinicznych, poszerzając naszą wiedzę na temat IBD i testując nowe terapie75.
Poszukuje się nowych podejść terapeutycznych, w tym leków z wcześniej zatwierdzonych klas i dla nowych klas terapeutycznych o różnych celach76. Więcej inhibitorów IL-12/IL-23 i środków przeciwintegrynowych/przeciwadhezyjnych podlega ocenie klinicznej pod kątem ich skuteczności i bezpieczeństwa w leczeniu IBD77.
Spersonalizowane podejście do leczenia IBD
Leczenie IBD zależy od natury i nasilenia objawów78. Gastroenterolodzy w Centrum IBD opracowują spersonalizowany plan leczenia dla pacjenta w oparciu o rodzaj IBD, nasilenie choroby i wyniki badań diagnostycznych79.
W leczeniu nowo zdiagnozowanych pacjentów skupiamy się na tym, który lek najlepiej pasuje do ich stylu życia. Czy czują się komfortowo samodzielnie się wstrzykując? Czy będą pamiętać o codziennym przyjmowaniu tabletki, czy wolą przychodzić co dwa miesiące na infuzję, a potem mieć to z głowy?80
Rzeczywistość jest taka, że musimy również zrozumieć, za co zapłaci ich ubezpieczenie. Wszystkie te leki są bardzo drogie, więc bez odpowiedniego ubezpieczenia nie będzie to możliwe dla większości pacjentów. Ściśle współpracujemy z naszym zespołem farmacji klinicznej, aby pomóc uzyskać zgodę ubezpieczenia lub znaleźć program pomocy pacjentom, aby pomóc każdemu pacjentowi uzyskać dostęp do leczenia81.
W IBD istnieje wiele szlaków, które mogą powodować stan zapalny. Z tego powodu pacjenci często muszą wypróbować wiele leków, aby znaleźć ten, który działa82. Ważne jest, aby wcześniej określić oczekiwania, aby pacjenci wiedzieli, jak szybko lek powinien zadziałać. Jeśli nie czują się lepiej do tego momentu, możemy zmienić ich lek lub zwiększyć dawkę83.
| Grupa leków | Przykłady | Mechanizm działania | Główne wskazania |
|---|---|---|---|
| Aminosalicylany (5-ASA) | Mesalazyna (Delzicol, Rowasa), Balsalazyd (Colazal), Olsalazyna (Dipentum) | Hamowanie produkcji prostaglandyn i leukotrienów | Łagodne do umiarkowanego WZJG, rzadziej choroba Leśniowskiego-Crohna |
| Kortykosteroidy | Prednizon, Budezonid (Entocort EC) | Hamowanie transkrypcji genów zapalnych | Ostre zaostrzenia IBD, nie do długotrwałego stosowania |
| Immunomodulatory | Azatiopryna, 6-merkaptopuryna, Metotreksat | Tłumienie reakcji immunologicznych | Utrzymanie remisji, leczenie przetok |
| Leki biologiczne anty-TNF | Infliksymab (Remicade), Adalimumab (Humira), Golimumab (Simponi), Certolizumab (Cimzia) | Neutralizacja TNF-alfa | Umiarkowane do ciężkiego IBD, oporność na inne leki |
| Leki biologiczne anty-integryny | Wedolizumab (Entyvio) | Blokowanie migracji leukocytów do jelit | IBD oporne na inne terapie |
| Leki biologiczne anty-interleukiny | Ustekinumab (Stelara), Risankizumab (Skyrizi), Mirikizumab (Omvoh) | Blokowanie IL-12/23 lub IL-23 | Choroba Leśniowskiego-Crohna i WZJG oporne na leczenie |
| Inhibitory JAK (małe cząsteczki) | Tofacytynib (Xeljanz), Upadacytynib (Rinvoq) | Hamowanie kinaz Janusowych | Umiarkowane do ciężkiego WZJG, choroba Leśniowskiego-Crohna |
| Antybiotyki | Metronidazol, Ciprofloksacyna | Leczenie infekcji, zmniejszenie ilości drenażu z przetok | Powikłania choroby Leśniowskiego-Crohna, nadmierny wzrost bakterii |
| Leki przeciwbiegunkowe | Loperamid (Imodium A-D) | Zwiększenie wchłaniania wody w jelicie | Kontrola biegunki w okresie remisji |
Monitorowanie odpowiedzi na leczenie
Monitorowanie składa się z dwóch części. Pierwsza dotyczy bezpieczeństwa i monitorowania działań niepożądanych84. Druga część obejmuje ocenę skuteczności leczenia. Ważne jest, aby utrzymywać dobrą komunikację z pacjentami, aby wcześnie sygnalizować, czyja terapia zawodzi i dlaczego, a także używać obiektywnych miar, aby spróbować wyodrębnić pacjentów, którzy mają powikłania, u których więcej leku może nie być najlepszym rozwiązaniem, w przeciwieństwie do pacjentów, którzy mają nieadekwatne poziomy leku w porównaniu do pacjentów, którzy po prostu mają oporny szlak zapalny85.
Podczas leczenia IBD będziesz proszony o wykonanie rutynowych badań krwi i kału, aby monitorować, jak dobrze działa leczenie i czy występują jakieś skutki uboczne86. Kontrolne wizyty są kluczową częścią leczenia i bezpieczeństwa. Należy pamiętać o umówieniu się i przestrzeganiu wszystkich wizyt oraz wykonywaniu rutynowych badań monitorujących87.
Zarządzanie powikłaniami i remisją
Ponieważ IBD może prowadzić do powikłań zdrowotnych zarówno wewnątrz przewodu pokarmowego, jak i poza nim (tzw. „manifestacje pozajelitowe”), regularne przyjmowanie leków jest najlepszym sposobem kontrolowania objawów IBD i zaostrzeń88.
Chociaż IBD jest chorobą przewlekłą, można ją leczyć89. Lekarze i pacjenci powinni współpracować przy opracowywaniu planu leczenia, którego celem jest kontrolowanie objawów i stanu zapalnego, przywrócenie pacjentowi normalnego samopoczucia, utrzymanie normalnego samopoczucia i minimalizowanie skutków ubocznych leków90.
Kluczem do sukcesu w przypadku wszystkich leków jest przyjmowanie ich zgodnie z zaleceniami. Nieprzyjmowanie leków zgodnie z zaleceniami może prowadzić do zaostrzeń choroby91. Z pomocą odpowiedniego leczenia większość pacjentów z IBD może prowadzić pełne i aktywne życie92.
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.