Przeciwwskazania stosowania
Deksketoprofen

Przeciwwskazania stosowania deksketoprofenu

Deksketoprofen jest niesteroidowym lekiem przeciwzapalnym (NLPZ) stosowanym w leczeniu bólu o nasileniu łagodnym do umiarkowanego. Jako substancja aktywna występuje w wielu preparatach leczniczych dostępnych w różnych postaciach farmaceutycznych. Ze względu na mechanizm działania oraz profil bezpieczeństwa, istnieje szereg sytuacji klinicznych, w których stosowanie deksketoprofenu jest przeciwwskazane.¹

Nadwrażliwość na składniki preparatu

Stosowanie deksketoprofenu jest przeciwwskazane u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną, inne leki z grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ) lub na którąkolwiek substancję pomocniczą zawartą w produkcie leczniczym.² Reakcje nadwrażliwości mogą mieć różnorodny charakter i nasilenie, od łagodnych objawów skórnych po ciężkie reakcje anafilaktyczne zagrażające życiu.³

Astma i inne reakcje nadwrażliwości indukowane przez NLPZ

Deksketoprofen jest przeciwwskazany u pacjentów, u których substancje o podobnym mechanizmie działania (np. kwas acetylosalicylowy lub inne NLPZ) wywołują:

• napad astmy
• skurcz oskrzeli
• ostry nieżyt błony śluzowej nosa
• polipy nosa
• pokrzywkę
• obrzęk naczynioruchowy⁴

U tych pacjentów istnieje podwyższone ryzyko wystąpienia podobnych reakcji po zastosowaniu deksketoprofenu, co może prowadzić do poważnych powikłań zdrowotnych, w tym zagrażających życiu.⁵

Reakcje fotoalergiczne i fototoksyczne

Przeciwwskazaniem do stosowania deksketoprofenu jest również występowanie u pacjentów reakcji fotoalergicznych lub fototoksycznych podczas stosowania ketoprofenu lub fibratów w wywiadzie.⁶ Reakcje takie manifestują się nadwrażliwością skóry na światło słoneczne lub inne źródła promieniowania UV po zastosowaniu leku, co może prowadzić do poważnych zmian skórnych.⁷

Choroby przewodu pokarmowego

Deksketoprofen jest przeciwwskazany w następujących stanach związanych z przewodem pokarmowym:

• u pacjentów z czynną chorobą wrzodową żołądka lub krwawieniem z przewodu pokarmowego bądź ich podejrzeniem⁸
• u pacjentów, u których w wywiadzie stwierdzono krwawienie z przewodu pokarmowego lub perforację, związane z wcześniejszym leczeniem NLPZ⁹
• u pacjentów z wywiadem krwawienia z przewodu pokarmowego, owrzodzenia lub perforacji¹⁰
• u pacjentów z przewlekłą niestrawnością¹¹
• u pacjentów z chorobą Leśniowskiego-Crohna lub wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego¹²

Stosowanie deksketoprofenu w powyższych przypadkach może prowadzić do nasilenia objawów choroby, zwiększenia ryzyka krwawień lub perforacji przewodu pokarmowego.¹³

Zaburzenia związane z krwawieniem

Deksketoprofen nie może być stosowany u pacjentów:

• u których występuje inne czynne krwawienie lub zaburzenia przebiegające z krwawieniami¹⁴
• ze skazą krwotoczną i innymi zaburzeniami krzepnięcia krwi¹⁵

Powyższe przeciwwskazania wynikają z faktu, że deksketoprofen, podobnie jak inne NLPZ, hamuje agregację płytek krwi i może przedłużać czas krwawienia, co zwiększa ryzyko krwawień u pacjentów z już istniejącymi zaburzeniami hemostazy.¹⁶

Zaburzenia czynności nerek i wątroby

Stosowanie deksketoprofenu jest przeciwwskazane:

• u pacjentów z umiarkowaną lub ciężką niewydolnością nerek (klirens kreatyniny ≤59 ml/min)¹⁷
• u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby (wskaźnik Child-Pugh 10 do 15)¹⁸

Deksketoprofen jest metabolizowany głównie w wątrobie i wydalany przez nerki, dlatego u pacjentów z istotnie upośledzoną funkcją tych narządów może dochodzić do kumulacji leku w organizmie i nasilenia działań niepożądanych.¹⁹

Ciężka niewydolność serca

Przeciwwskazaniem do stosowania deksketoprofenu jest ciężka niewydolność serca.²⁰ U pacjentów z niewydolnością serca NLPZ mogą powodować pogorszenie funkcji nerek, retencję płynów i obrzęki, co może prowadzić do dekompensacji niewydolności serca.²¹

Odwodnienie

Deksketoprofen nie powinien być stosowany u pacjentów ciężko odwodnionych (z powodu wymiotów, biegunki lub przyjmowania niedostatecznej ilości płynów).²² Odwodnienie zwiększa ryzyko nefrotoksycznego działania NLPZ, które może prowadzić do ostrego uszkodzenia nerek.²³

Ciąża i laktacja

Stosowanie deksketoprofenu jest przeciwwskazane:

• u kobiet w trzecim trymestrze ciąży²⁴
• w okresie karmienia piersią²⁵

Stosowanie NLPZ w trzecim trymestrze ciąży wiąże się z ryzykiem przedwczesnego zamknięcia przewodu tętniczego Botalla u płodu, możliwym wydłużeniem czasu krwawienia u matki i dziecka oraz zahamowaniem czynności skurczowej macicy. W okresie karmienia piersią deksketoprofen może przenikać do mleka matki, co stwarza ryzyko wystąpienia działań niepożądanych u dziecka.²⁶

Ograniczenia dotyczące drogi podania

W przypadku preparatów deksketoprofenu zawierających etanol jako substancję pomocniczą, centralne (dokanałowe lub nadtwardówkowe) podawanie produktu jest przeciwwskazane ze względu na zawartość etanolu.²⁷ Dotyczy to form iniekcyjnych produktów zawierających deksketoprofen, takich jak Auxilen, Dekenor, Dexak 50, Dexketoprofen Adamed czy Dexketoprofen Sopharma.²⁸

Przeciwwskazania preparatów złożonych z deksketoprofenem

W przypadku preparatów złożonych zawierających deksketoprofen, takich jak Skudexa (deksketoprofen + tramadol), należy uwzględnić zarówno przeciwwskazania dotyczące deksketoprofenu, jak i drugiej substancji czynnej. W przypadku Skudexy należy dodatkowo wziąć pod uwagę przeciwwskazania do stosowania tramadolu, takie jak:

• nadwrażliwość na tramadol
• ostre zatrucie alkoholem, lekami nasennymi, przeciwbólowymi, opioidami lub psychotropowymi
• przyjmowanie inhibitorów MAO lub ich stosowanie w ciągu ostatnich 14 dni
• padaczka, której pomimo leczenia nie udaje się odpowiednio kontrolować
• ciężka depresja oddechowa²⁹

Preparat złożony Skudexa jest przeciwwskazany do stosowania u kobiet w ciąży i w trakcie karmienia piersią.³⁰

Kiedy odradzić pacjentowi stosowanie deksketoprofenu

Lekarz powinien odradzić stosowanie deksketoprofenu w następujących przypadkach:

Nadwrażliwość i reakcje alergiczne

• Jeśli pacjent miał wcześniej reakcje alergiczne na deksketoprofen, ketoprofen lub inne NLPZ³¹
• Jeśli u pacjenta występowały napady astmy, pokrzywka lub ostre reakcje alergiczne po przyjęciu kwasu acetylosalicylowego lub innych NLPZ³²
• Jeśli pacjent miał wcześniej reakcje fotoalergiczne lub fototoksyczne podczas stosowania ketoprofenu lub fibratów³³

Choroby przewodu pokarmowego

• Jeśli pacjent ma aktualnie chorobę wrzodową żołądka lub dwunastnicy³⁴
• Jeśli pacjent doświadczał w przeszłości krwawienia z przewodu pokarmowego lub perforacji po stosowaniu NLPZ³⁵
• Jeśli pacjent choruje na chorobę Leśniowskiego-Crohna lub wrzodziejące zapalenie jelita grubego³⁶
• Jeśli pacjent cierpi na przewlekłą niestrawność³⁷

Zaburzenia krzepnięcia i krwawienia

• Jeśli u pacjenta występuje aktualnie jakiekolwiek krwawienie³⁸
• Jeśli pacjent ma zaburzenia krzepnięcia krwi, w tym skazę krwotoczną³⁹

Zaburzenia czynności nerek i wątroby

• Jeśli pacjent ma umiarkowaną lub ciężką niewydolność nerek (klirens kreatyniny ≤59 ml/min)⁴⁰
• Jeśli pacjent cierpi na ciężkie zaburzenia funkcji wątroby (10-15 punktów w skali Child-Pugh)⁴¹

Inne stany kliniczne

• Jeśli pacjent ma ciężką niewydolność serca⁴²
• Jeśli pacjent jest znacznie odwodniony⁴³
• Jeśli pacjentka jest w trzecim trymestrze ciąży lub karmi piersią⁴⁴

W każdym z powyższych przypadków lekarz powinien rozważyć alternatywne metody leczenia przeciwbólowego lub przeciwzapalnego, o innym mechanizmie działania i bardziej korzystnym profilu bezpieczeństwa dla danego pacjenta w określonej sytuacji klinicznej.⁴⁵