Właściwości farmakokinetyczne
Deksketoprofen

Właściwości farmakokinetyczne deksketoprofenu

Deksketoprofen, aktywny składnik wielu preparatów przeciwbólowych i przeciwzapalnych, charakteryzuje się specyficznymi właściwościami farmakokinetycznymi, które determinują jego działanie kliniczne. Poniżej przedstawiono szczegółową charakterystykę procesów wchłaniania, dystrybucji, metabolizmu i eliminacji tej substancji czynnej.¹

Wchłanianie

Proces wchłaniania deksketoprofenu różni się w zależności od drogi podania leku:

Podanie domięśniowe i dożylne

Po podaniu domięśniowym deksketoprofenu z trometamolem maksymalne stężenie substancji w osoczu (Cmax) występuje po około 20 minutach, przy czym obserwuje się zakres od 10 do 45 minut od momentu iniekcji.^{2 3}

Badania farmakokinetyczne wykazały, że dla pojedynczych dawek w zakresie od 25 mg do 50 mg pole powierzchni pod krzywą stężenia leku w czasie (AUC) jest proporcjonalne do dawki, zarówno po podaniu domięśniowym, jak i dożylnym.^{4 5}

Podanie doustne

Deksketoprofen podany doustnie w różnych postaciach farmaceutycznych również charakteryzuje się szybkim wchłanianiem:

• Po podaniu doustnym tabletek powlekanych stężenie maksymalne występuje po około 30 minutach (zakres 15-60 minut).^{6 7}
• W przypadku granulatu do sporządzania roztworu doustnego (Dexak SL, Ketesse SL), maksymalne stężenie występuje już po 15-20 minutach od momentu podania.⁸
• W przypadku roztworu doustnego w saszetce (Ketesse), stężenie maksymalne obserwuje się po 15-20 minutach (zakres 10-75 minut).⁹

Biodostępność i wpływ pokarmu

Przeprowadzone badania biorównoważności wykazały, że różne postacie farmaceutyczne deksketoprofenu mogą wykazywać pewne różnice w zakresie biodostępności:

• Porównanie tabletek i roztworu doustnego w saszetce wykazało biorównoważność pod względem całkowitego zakresu biodostępności (AUC), przy czym maksymalne stężenie (Cmax) było około 20% większe po podaniu roztworu doustnego w porównaniu do tabletki.¹⁰
• W przypadku granulatu do sporządzania roztworu doustnego w porównaniu do tabletek, maksymalne stężenie (Cmax) było około 30% wyższe po podaniu granulatu.¹¹

Istotnym aspektem farmakokinetyki deksketoprofenu jest wpływ pokarmu na wchłanianie substancji. Podczas podawania deksketoprofenu wraz z pokarmem całkowita biodostępność (AUC) nie ulega zmianie, jednakże obserwuje się zmniejszenie maksymalnego stężenia (Cmax) oraz wydłużenie czasu do osiągnięcia stężenia maksymalnego (wydłużenie Tmax).^{12 13}

Dystrybucja

Dystrybucja deksketoprofenu w organizmie charakteryzuje się szeregiem specyficznych parametrów:

Wiązanie z białkami osocza – Deksketoprofen wykazuje bardzo wysoki stopień wiązania z białkami osocza, sięgający 99%.^{14 15}

Objętość dystrybucji – Ze względu na wysoki stopień wiązania z białkami osocza, średnia objętość dystrybucji deksketoprofenu jest stosunkowo mała – mniejsza niż 0,25 l/kg.^{16 17}

Okres półtrwania – Farmakokinetyka deksketoprofenu charakteryzuje się dwoma wyraźnymi fazami:¹⁸

• Okres półtrwania w fazie dystrybucji wynosi około 0,35 godziny
• Okres półtrwania w fazie eliminacji wynosi od 1 do 2,7 godziny w przypadku podania pozajelitowego oraz około 1,65 godziny po podaniu doustnym^{19 20}

Metabolizm i eliminacja

Metabolizm

Istotną cechą metabolizmu deksketoprofenu jest zachowanie czystości stereoizomerycznej. Po podaniu deksketoprofenu z trometamolem w moczu występuje wyłącznie S-(+) enancjomer, co jednoznacznie wskazuje, że u ludzi nie dochodzi do przekształcania tej formy do R-(-) enancjomeru.^{21 22}

Eliminacja

Główną drogą eliminacji deksketoprofenu jest sprzęganie z glukuronidami, a następnie wydalanie przez nerki.^{23 24}

Kumulacja leku

Badania farmakokinetyczne po podaniu dawek wielokrotnych wykazały, że deksketoprofen nie kumuluje się w organizmie. Zaobserwowano, że:²⁵

• Po podaniu domięśniowym lub dożylnym, stężenie maksymalne (Cmax) i AUC po ostatnim podaniu nie różniły się od wartości uzyskanych po podaniu pojedynczej dawki.²⁶
• Po podaniu doustnym, AUC po ostatnim podaniu nie różni się od wartości uzyskanej po podaniu pojedynczej dawki.²⁷

Farmakokinetyka w szczególnych grupach pacjentów

Osoby w podeszłym wieku

U zdrowych osób w podeszłym wieku (65 lat i starszych) farmakokinetyka deksketoprofenu wykazuje pewne odmienności w porównaniu do młodszych pacjentów:²⁸

• Po podaniu dawki pojedynczej i dawek wielokrotnych doustnych, ekspozycja na deksketoprofen jest istotnie wyższa niż u młodych ochotników (wzrost do 55%)
• Nie obserwuje się jednak statystycznie istotnych różnic pod względem maksymalnego stężenia (Cmax) i czasu do osiągnięcia maksymalnego stężenia (Tmax)
• Średni okres półtrwania w fazie eliminacji po podaniu dawki pojedynczej i dawek wielokrotnych jest wydłużony (do 48%)
• Całkowity rzeczywisty klirens jest zmniejszony²⁹

Interakcje farmakokinetyczne

Badania przeprowadzone nad połączeniami deksketoprofenu z innymi substancjami czynnymi, np. tramadolem w preparacie Skudexa, wykazały, że równoczesne podawanie tych substancji nie powoduje istotnych zmian parametrów farmakokinetycznych żadnego ze składników czynnych u zdrowych osób.³⁰

Podsumowanie właściwości farmakokinetycznych

Deksketoprofen charakteryzuje się szybkim wchłanianiem niezależnie od drogi podania, wysokim stopniem wiązania z białkami osocza, stosunkowo krótkim okresem półtrwania oraz brakiem zmiany enancjomerycznej w organizmie. Lek nie ulega kumulacji po podaniu dawek wielokrotnych, a jego eliminacja zachodzi głównie poprzez sprzęganie z glukuronidami i wydalanie przez nerki. U osób w podeszłym wieku obserwuje się zwiększoną ekspozycję na lek oraz wydłużony okres półtrwania w fazie eliminacji, co może mieć znaczenie kliniczne przy długotrwałym stosowaniu.³¹