neurotoksyczność paracetamolu

Neurotoksyczność paracetamolu (acetaminofenu) jest rzadkim, ale poważnym powikłaniem, które może wystąpić przy przedawkowaniu lub długotrwałym stosowaniu tego popularnego leku przeciwbólowego i przeciwgorączkowego. W przeciwieństwie do dobrze udokumentowanej hepatotoksyczności, neurotoksyczne działanie paracetamolu jest mniej poznane w praktyce klinicznej.

Mechanizm neurotoksyczności paracetamolu wiąże się z powstawaniem toksycznego metabolitu N-acetylo-p-benzochinonominy (NAPQI), który w warunkach przedawkowania nie jest wystarczająco szybko detoksyfikowany przez wątrobowy glutation. NAPQI może przenikać przez barierę krew-mózg, prowadząc do stresu oksydacyjnego w komórkach nerwowych, zaburzenia funkcji mitochondriów oraz inicjacji procesów apoptotycznych w neuronach.

Klinicznie neurotoksyczność paracetamolu może manifestować się jako zaburzenia świadomości, dezorientacja, pobudzenie psychoruchowe, a w ciężkich przypadkach drgawki i śpiączka. Objawy te mogą wystąpić nawet przy braku jednoznacznych oznak uszkodzenia wątroby. Diagnostyka obejmuje oznaczenie stężenia paracetamolu we krwi, parametrów funkcji wątroby oraz badania obrazowe OUN w celu wykluczenia innych przyczyn objawów neurologicznych.

Leczenie neurotoksyczności paracetamolu polega na natychmiastowym przerwaniu ekspozycji na lek, podaniu N-acetylocysteiny jako antidotum oraz wdrożeniu leczenia objawowego i podtrzymującego. Rokowanie zależy od czasu, jaki upłynął od przedawkowania do wdrożenia terapii, oraz od dawki przyjętego leku. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z chorobami neurologicznymi, niedożywionych oraz nadużywających alkoholu, u których ryzyko neurotoksyczności może być zwiększone.

Powiązane wpisy

  1. 12.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl