Wskazania do stosowania
Deksketoprofen

Wskazania do stosowania deksketoprofenu

Deksketoprofen jest niesteroidowym lekiem przeciwzapalnym (NLPZ) stosowanym w leczeniu objawowym różnych rodzajów bólu. Deksketoprofen jest prawoskrętnym enancjomerem ketoprofenu, wykazującym silne działanie przeciwbólowe, przeciwzapalne i przeciwgorączkowe. W praktyce klinicznej substancja ta dostępna jest w kilku postaciach: tabletki powlekane, granulat do sporządzania roztworu doustnego, roztwór doustny oraz roztwór do wstrzykiwań lub infuzji.¹

Wskazania dla postaci parenteralnych

Preparaty deksketoprofenu w formie roztworu do wstrzykiwań lub infuzji (Auxilen, Dekenor, Dexak 50, Dexketoprofen Adamed, Dexketoprofen Sopharma) zawierające 50 mg substancji czynnej w 2 ml roztworu są wskazane w objawowym leczeniu ostrego bólu o nasileniu umiarkowanym do ciężkiego, gdy doustne podawanie leku nie jest odpowiednie. Taka sytuacja ma miejsce w przypadku:^{1 2 3 4 5}

• Bólu pooperacyjnego – gdy pacjent nie może przyjmować leków doustnie, np. bezpośrednio po zabiegu operacyjnym lub gdy wymagane jest szybkie działanie przeciwbólowe
• Bólu w przebiegu kolki nerkowej – charakteryzującego się silnym, ostrym bólem w okolicy lędźwiowej, często promieniującym do podbrzusza
• Bólu okolicy lędźwiowo-krzyżowej – obejmującego dolną część pleców

⁶

Wskazania dla postaci doustnych

Doustne postaci leku zawierające 25 mg deksketoprofenu (tabletki powlekane, granulat do sporządzania roztworu doustnego, roztwór doustny w saszetce) mają nieco odmienne wskazania w zależności od konkretnego preparatu. Generalnie są one stosowane w objawowym leczeniu bólu o nasileniu łagodnym do umiarkowanego.^{7 8 9 10}

Niektóre preparaty, jak Ketesse, Ketesse SL i Dexak SL, mają w charakterystyce produktu leczniczego zaznaczenie, że są wskazane do krótkotrwałego leczenia objawowego ostrego bólu o nasileniu łagodnym do umiarkowanego.^{11 12 13}

Doustne formy deksketoprofenu mają zastosowanie w następujących sytuacjach klinicznych:^{14 15 16}

• Ból w układzie mięśniowym i kostno-stawowym – obejmujący różnego rodzaju dolegliwości bólowe związane z układem ruchu
• Bolesne miesiączkowanie (dysmenorrhea) – ból towarzyszący menstruacji
• Ból zębów – związany z różnymi schorzeniami stomatologicznymi

¹⁷

Preparat złożony Skudexa

Na uwagę zasługuje także preparat złożony Skudexa, zawierający połączenie 75 mg tramadolu chlorowodorku i 25 mg deksketoprofenu. Jest on wskazany do objawowego, krótkotrwałego leczenia bólu ostrego o nasileniu umiarkowanym do ciężkiego u dorosłych pacjentów, u których ból wymaga zastosowania połączenia tramadolu i deksketoprofenu.¹⁸

Kiedy i w jakich warunkach polecić stosowanie deksketoprofenu

Przy zalecaniu pacjentowi stosowania deksketoprofenu, należy rozważyć kilka kluczowych kwestii, aby zapewnić właściwe i bezpieczne leczenie.^{19 20}

Nasilenie bólu jako kryterium wyboru postaci leku

Wybór odpowiedniej postaci deksketoprofenu powinien zależeć od nasilenia bólu:^{21 22}

• Ból o nasileniu łagodnym do umiarkowanego – zaleca się stosowanie postaci doustnych zawierających 25 mg deksketoprofenu (tabletki, granulat, roztwór doustny)
• Ból o nasileniu umiarkowanym do ciężkiego, gdy doustne podawanie nie jest odpowiednie – wskazane jest zastosowanie postaci parenteralnych zawierających 50 mg deksketoprofenu w 2 ml roztworu
• Ból ostry o nasileniu umiarkowanym do ciężkiego, wymagający silniejszego leczenia – można rozważyć zastosowanie preparatu złożonego Skudexa (tramadol + deksketoprofen)

^{23 24}

Sytuacje kliniczne wskazane do stosowania deksketoprofenu

Deksketoprofen jest szczególnie polecany w następujących sytuacjach klinicznych:^{25 26}

1. Postaci doustne (25 mg):

• Bóle mięśniowo-kostno-stawowe – np. urazy, przeciążenia, zapalenia stawów, nerwobóle
• Bolesne miesiączkowanie – pierwotne i wtórne
• Ból pochodzenia stomatologicznego – ostre stany zapalne, po zabiegach stomatologicznych

²⁷

2. Postaci parenteralne (50 mg/2ml):

• Ból pooperacyjny – w okresie okołooperacyjnym, gdy pacjent nie może przyjmować leków doustnie lub gdy wymagane jest szybkie działanie przeciwbólowe
• Kolka nerkowa – ostra postać bólu związana z przemieszczaniem się kamieni nerkowych
• Silny ból okolicy lędźwiowo-krzyżowej – ostre epizody bólowe w obrębie dolnego odcinka kręgosłupa

²⁸

Szczególne sytuacje kliniczne

Istnieją sytuacje, w których stosowanie deksketoprofenu jest szczególnie uzasadnione:^{29 30}

Ból pooperacyjny

Deksketoprofen w postaci parenteralnej (Auxilen, Dekenor, Dexak 50) jest szczególnie przydatny w leczeniu bólu pooperacyjnego, gdy:³¹

• Pacjent nie może przyjmować leków doustnie (np. po znieczuleniu ogólnym, przy nudnościach i wymiotach)
• Wymagane jest szybkie działanie przeciwbólowe
• Potrzebne jest zmniejszenie zapotrzebowania na opioidy

³²

Kolka nerkowa

W przypadku kolki nerkowej deksketoprofen w postaci parenteralnej jest wskazany ze względu na:³³

• Silny, nagły charakter bólu wymagający szybkiego działania przeciwbólowego
• Często towarzyszące nudności i wymioty, które utrudniają przyjmowanie leków doustnie
• Właściwości przeciwzapalne, które mogą być pomocne w zmniejszeniu obrzęku dróg moczowych

³⁴

Bolesne miesiączkowanie

Przy bolesnym miesiączkowaniu deksketoprofen w postaci doustnej (tabletki, granulat, roztwór) jest zalecany ze względu na:^{35 36}

• Skuteczne działanie przeciwbólowe, szczególnie korzystne w bólu spazmatycznym
• Hamowanie syntezy prostaglandyn odpowiedzialnych za ból i nadmierne skurcze macicy
• Możliwość dostosowania postaci leku do preferencji pacjentki (tabletki, granulat, roztwór)

³⁷

Wybór postaci leku

Deksketoprofen dostępny jest w różnych postaciach, co umożliwia dostosowanie terapii do indywidualnych potrzeb pacjenta:³⁸

• Tabletki powlekane (25 mg) – wygodne w stosowaniu, najczęściej wybierana postać do leczenia ambulatoryjnego
• Granulat do sporządzania roztworu doustnego (25 mg) – alternatywa dla pacjentów mających trudności z połykaniem tabletek lub gdy pożądane jest szybsze wchłanianie
• Roztwór doustny w saszetce (25 mg) – gotowy do użycia, szczególnie przydatny dla pacjentów mających trudności z połykaniem
• Roztwór do wstrzykiwań/infuzji (50 mg/2 ml) – do stosowania w warunkach szpitalnych lub ambulatoryjnych, gdy konieczne jest szybkie działanie przeciwbólowe lub gdy podanie doustne jest niemożliwe

^{39 40}

Zalecenia dotyczące czasu trwania terapii

Warto zwrócić uwagę, że w przypadku niektórych preparatów deksketoprofenu w charakterystyce produktu leczniczego zaznaczono, że są one przeznaczone do krótkotrwałego leczenia objawowego, co podkreśla, że terapia nie powinna być prowadzona przez dłuższy czas.^{41 42 43}

Podobnie, w przypadku preparatu złożonego Skudexa wyraźnie zaznaczono, że jest on wskazany do objawowego, krótkotrwałego leczenia bólu ostrego.⁴⁴

Grupy docelowe pacjentów

Na podstawie charakterystyk produktów leczniczych zawierających deksketoprofen można określić docelowe grupy pacjentów:⁴⁵

• Pacjenci z ostrym bólem pooperacyjnym – gdy wymagane jest szybkie działanie przeciwbólowe lub gdy podanie doustne jest niemożliwe
• Pacjenci z kolką nerkową – gdy konieczne jest skuteczne i szybkie uśmierzenie silnego bólu
• Pacjenci z ostrym bólem okolicy lędźwiowo-krzyżowej – gdy potrzebne jest szybkie działanie przeciwbólowe i przeciwzapalne
• Pacjenci z bólem układu mięśniowo-szkieletowego – o nasileniu łagodnym do umiarkowanego
• Kobiety cierpiące na bolesne miesiączkowanie – gdy ból wymaga zastosowania skutecznego NLPZ
• Pacjenci z bólem zębów – gdy potrzebne jest skuteczne działanie przeciwbólowe i przeciwzapalne

^{46 47}

Warto zauważyć, że w charakterystyce produktu leczniczego Ketesse wyraźnie zaznaczono, że ten produkt leczniczy jest przeznaczony do stosowania u osób dorosłych.⁴⁸

Podsumowanie wskazań do stosowania deksketoprofenu

Deksketoprofen jest wartościowym lekiem w terapii bólu o różnym nasileniu i pochodzeniu. Jego dostępność w różnych postaciach farmaceutycznych (doustnych i parenteralnych) oraz w różnych dawkach pozwala na dostosowanie leczenia do indywidualnych potrzeb pacjenta i charakteru dolegliwości bólowych.^{49 50}

Postaci doustne (25 mg) są wskazane w leczeniu bólu o nasileniu łagodnym do umiarkowanego, takiego jak ból w układzie mięśniowym i kostno-stawowym, bolesne miesiączkowanie czy ból zębów. Są one przeznaczone do krótkotrwałego stosowania.^{51 52 53}

Postaci parenteralne (50 mg/2 ml) znajdują zastosowanie w objawowym leczeniu ostrego bólu o nasileniu umiarkowanym do ciężkiego, gdy doustne podawanie nie jest odpowiednie, np. w przypadku bólu pooperacyjnego, bólu w przebiegu kolki nerkowej i bólu okolicy lędźwiowo-krzyżowej.^{54 55 56}

Dla pacjentów z bólem ostrego o nasileniu umiarkowanym do ciężkiego, który wymaga silniejszego działania przeciwbólowego, dostępny jest również preparat złożony Skudexa, zawierający kombinację deksketoprofenu i tramadolu.⁵⁷