inhibitor kinazy tyrozynowej
Inhibitor kinazy tyrozynowej (TKI) to lek należący do klasy inhibitorów enzymów, który blokuje działanie kinaz tyrozynowych – enzymów odpowiedzialnych za przenoszenie grup fosforanowych z ATP na reszty tyrozynowe w białkach. Kinazy tyrozynowe odgrywają kluczową rolę w szlakach sygnałowych komórek, regulując procesy takie jak wzrost, różnicowanie i apoptoza.
W medycynie inhibitory kinazy tyrozynowej znalazły szerokie zastosowanie w leczeniu nowotworów, zwłaszcza tych, w których dochodzi do nadekspresji lub mutacji kinaz tyrozynowych. Pierwszym wprowadzonym do terapii TKI był imatynib, stosowany w przewlekłej białaczce szpikowej (CML) do blokowania aktywności nieprawidłowego białka BCR-ABL. Obecnie dostępnych jest wiele innych TKI, takich jak erlotynib, gefitynib, sunitynib czy pazopanib, stosowanych w leczeniu różnych typów nowotworów.
Mechanizm działania TKI polega na wiązaniu się z domeną ATP kinazy tyrozynowej, co uniemożliwia fosforylację białek substratowych i hamuje przekazywanie sygnału w komórce. W zależności od selektywności, TKI mogą działać na jedną konkretną kinazę lub hamować aktywność wielu różnych kinaz jednocześnie. Selektywność inhibitora ma istotne znaczenie dla profilu działań niepożądanych leku.
Najczęstsze działania niepożądane TKI obejmują wysypkę skórną, biegunkę, zmęczenie, nudności, wymioty oraz zaburzenia hematologiczne. Rzadziej występują poważniejsze powikłania, takie jak kardiotoksyczność, hepatotoksyczność czy śródmiąższowa choroba płuc. Ze względu na mechanizm działania, większość TKI wchodzi w liczne interakcje z innymi lekami, co wymaga ostrożności przy jednoczesnym stosowaniu innych preparatów.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Nintedanib – Właściwości farmakodynamiczne
Nintedanib jest drobnocząsteczkowym inhibitorem kinaz tyrozynowych, który hamuje aktywność receptorów PDGFR α/β, FGFR 1-3 oraz VEGFR 1-3, a także kinaz Lck, Lyn, Src i CSF1R poprzez kompetycyjne wiązanie z miejscem ATP. Mechanizm ten prowadzi do blokady kaskad sygnałowych kluczowych w patogenezie włóknienia tkanki, co potwierdzono w badaniach in vitro i na modelach zwierzęcych. Nintedanib skutecznie hamuje proliferację, migrację i transformację fibroblastów oraz wydzielanie składników macierzy pozakomórkowej, a także wpływa na polaryzację makrofagów i uwalnianie mediatorów profibrotycznych. Jego działanie przeciwfibrotyczne i przeciwzapalne potwierdzono w chorobach takich jak idiopatyczne włóknienie płuc (IPF), twardzina układowa (SSc) z towarzyszącą chorobą śródmiąższową płuc (SSc-ILD), reumatoidalne zapalenie stawów z ILD (RZS-ILD) oraz włóknienie innych narządów (płuca, skóra, serce, nerki, wątroba). Ponadto nintedanib wykazuje korzystny wpływ na naczynia krwionośne, zmniejszając apoptozę komórek śródbłonka, przebudowę naczyniową, proliferację mięśni gładkich naczyń oraz grubość ścian naczyń płucnych.
adenozynotrifosforan, apoptoza komórek śródbłonka, białkowa kinaza tyrozynowa, choroba śródmiąższowa płuc, działanie przeciwfibrotyczne, idiopatyczne włóknienie płuc, inhibitor kinazy białkowej, inhibitor kinazy tyrozynowej, kinaza receptora CSF1R, lek przeciwnowotworowy, macierz pozakomórkowa, mediator profibrotyczny, natężona pojemność życiowa, ostre zaostrzenie IPF, polaryzacja makrofagów, proliferacja fibroblastów, przebudowa naczyniowa płuc, receptor czynnika wzrostu dla fibroblastów, receptor czynnika wzrostu śródbłonka naczyniowego, receptor płytkopochodnego czynnika wzrostu, reumatoidalne zapalenie stawów, transformacja fibroblastów, twardzina układowa, włóknienie tkanki, zdolność dyfuzyjna gazów w płucach - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Dasatinib Krka 20 mg
Dasatinib Krka jest inhibitorem kinaz tyrozynowych stosowanym w leczeniu białaczek z chromosomem Philadelphia (Ph+), w tym przewlekłej białaczki szpikowej (CML) w fazie przewlekłej, akceleracji i przełomu blastycznego oraz ostrej białaczki limfoblastycznej (Ph+ ALL) u dorosłych i dzieci. Lek jest wskazany zarówno jako terapia pierwszego rzutu w nowo rozpoznanej Ph+ CML CP, jak i w przypadkach oporności lub nietolerancji na wcześniejsze leczenie, w tym imatynibem. U dzieci z Ph+ ALL dazatynib stosuje się w skojarzeniu z chemioterapią, dostosowując protokół do indywidualnego stanu klinicznego. Przed rozpoczęciem terapii konieczne jest potwierdzenie obecności chromosomu Philadelphia w badaniach cytogenetycznych lub molekularnych.
ALL Ph+, badanie cytogenetyczne, badanie molekularne, chemioterapia, chromosom Philadelphia, CML-CP, dazatynib, działanie niepożądane, faza akceleracji, faza przewlekła, imatynib, inhibitor kinazy tyrozynowej, leczenie drugiego rzutu, leczenie pierwszego rzutu, limfoblastyczna postać przełomu blastycznego, nietolerancja laktozy, nowo rozpoznana CML, ostra białaczka limfoblastyczna, powierzchnia ciała, przełom blastyczny, przewlekła białaczka szpikowa, tabletka powlekana - Leksykon chorób i schorzeń
Przewlekła białaczka szpikowa – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Przewlekła białaczka szpikowa (CML) to nowotwór hematologiczny charakteryzujący się nadprodukcją granulocytów, związany z obecnością chromosomu Philadelphia i genem fuzyjnym BCR-ABL. Choroba przebiega w trzech fazach: przewlekłej (ponad 90% pacjentów, <5% mieloblastów), akceleracji (10-30% mieloblastów) oraz blastycznej (>30% mieloblastów). Kluczowym elementem terapii są inhibitory kinazy tyrozynowej (TKI), które umożliwiają kontrolę choroby i poprawę jakości życia. Opieka pielęgniarska obejmuje monitorowanie morfologii krwi, poziomu transkryptu BCR-ABL (PCR), ocenę ryzyka infekcji, krwawień oraz wsparcie psychospołeczne. Pielęgniarki odgrywają istotną rolę w edukacji pacjentów, zarządzaniu skutkami ubocznymi TKI (np. nudności, wypadanie włosów, ryzyko krwawień) oraz koordynacji multidyscyplinarnej opieki.
anemia, biegunka, chromosom Philadelphia, diagnoza pielęgniarska, faza akceleracji, faza blastyczna, faza przewlekła, gen fuzyjny BCR-ABL, głęboka odpowiedź molekularna, infekcja, inhibitor kinazy tyrozynowej, komórka blastyczna, krwawienie, małopłytkowość, marker molekularny, neutropenia, nudności, opieka paliatywna, przewlekła białaczka szpikowa, reakcja łańcuchowa polimerazy, remisja bez leczenia, rozmaz krwi, skutek uboczny, supresja szpiku kostnego, telemedycyna, translokacja chromosomowa, wybroczyny, wypadanie włosów, wysypka skórna, zdalne monitorowanie - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Pazopanib Pharmascience
Pazopanib, inhibitor kinazy tyrozynowej, wymaga ścisłego monitorowania ze względu na ryzyko poważnych działań niepożądanych, zwłaszcza hepatotoksyczności. U pacjentów z łagodnymi zaburzeniami czynności wątroby zalecana dawka to 800 mg/dobę, natomiast u umiarkowanych zaburzeń – 200 mg/dobę; stosowanie u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami (bilirubina > 3 x GGN) jest przeciwwskazane. Monitorowanie czynności wątroby powinno odbywać się przed leczeniem, w 3., 5., 7., 9. tygodniu, a następnie okresowo. W przypadku wzrostu aminotransferaz 3-8 x GGN kontynuować terapię z cotygodniowym nadzorem, przy wzroście > 8 x GGN przerwać leczenie do normalizacji, a następnie ewentualnie wznowić w dawce 400 mg/dobę. Wzrost aminotransferaz > 3 x GGN z bilirubiną > 2 x GGN wymaga trwałego odstawienia leku. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów powyżej 60. roku życia oraz nosicieli allelu HLA-B*57:01. Ponadto, pazopanib może indukować nadciśnienie tętnicze (ciśnienie skurczowe ≥ 150 mm Hg lub rozkurczowe ≥ 100 mm Hg), które pojawia się najczęściej w pierwszych 18 tygodniach terapii i wymaga szybkiego leczenia hipotensyjnego oraz monitorowania ciśnienia co najmniej raz w tygodniu po rozpoczęciu leczenia. W przypadku przełomu nadciśnieniowego lub opornego nadciśnienia konieczne jest przerwanie terapii.
AlAT, allel HLA-B*5701, aminotransferazy, białkomocz, bilirubina, frakcja wyrzutowa lewej komory, hepatotoksyczność, hiperbilirubinemia, hiperglikemia, hiperurykemia, inhibitor kinazy tyrozynowej, inhibitor UGT1A1, krwioplucie, krwotok do mózgu, mięsak tkanek miękkich, mikroangiopatia zakrzepowa, nadciśnienie tętnicze, napad drgawkowy, neutropenia, niedoczynność tarczycy, niewydolność serca, niewydolność wątroby, odma opłucnowa, perforacja przewodu pokarmowego, powikłanie zakrzepowo-zatorowe, przełom nadciśnieniowy, przemijający napad niedokrwienny, rak nerkowokomórkowy, rozwarstwienie tętnicy, śródmiąższowa choroba płuc, torsade de pointes, udar niedokrwienny mózgu, wydłużenie odstępu QT, zakrzepica żył, zapalenie płuc, zastoinowa niewydolność serca, zator płucny, zawał mięśnia sercowego, zespół Gilberta, zespół nerczycowy, zespół odwracalnej tylnej encefalopatii, zespół odwracalnej tylnej leukoencefalopatii, zespół rozpadu guza - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Sunitynib Adamed
Sunitynib Adamed, jako inhibitor kinazy tyrozynowej, wymaga szczegółowego monitorowania ze względu na liczne potencjalne działania niepożądane i interakcje farmakologiczne. Należy unikać jednoczesnego stosowania z silnymi induktorami lub inhibitorami CYP3A4, które mogą odpowiednio obniżać lub podwyższać stężenia leku w osoczu, wpływając na skuteczność i toksyczność terapii. Do istotnych działań niepożądanych należą reakcje skórne (w tym rumień wielopostaciowy, zespół Stevensa-Johnsona i martwica toksyczno-rozpływna naskórka), krwotoki (zwłaszcza z przewodu pokarmowego, układu oddechowego i mózgu), nadciśnienie tętnicze (ciśnienie skurczowe >200 mmHg lub rozkurczowe 110 mmHg), zaburzenia hematologiczne (neutropenia, małopłytkowość, niedokrwistość), a także poważne zdarzenia sercowo-naczyniowe, takie jak niewydolność serca, kardiomiopatia i wydłużenie odstępu QT z ryzykiem torsade de pointes. Zaleca się regularne monitorowanie morfologii krwi, czynności wątroby, tarczycy, frakcji wyrzutowej lewej komory (LVEF) oraz parametrów krzepnięcia u pacjentów stosujących sunitynib.
aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, amylaza, bezwzględna liczba neutrofili, białkomocz, bilirubina, frakcja wyrzutowa lewej komory, hepatotoksyczność, hipoglikemia, induktor CYP3A4, inhibitor CYP3A4, inhibitor kinazy tyrozynowej, kardiomiopatia, krwioplucie, krwotok z przewodu pokarmowego, lek przeciwzakrzepowy, lipaza, martwica kości szczęki, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, martwicze zapalenie powięzi, mikroangiopatia zakrzepowa, nadciśnienie tętnicze, nadczynność tarczycy, niedoczynność tarczycy, niedokrwienie mięśnia sercowego, niedokrwistość, niedokrwistość hemolityczna, niewydolność nerek, niewydolność serca, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, ostra niewydolność nerek, perforacja przewodu pokarmowego, pioderma zgorzelinowa, płytki krwi, przemijający napad niedokrwienny, rozwarstwienie tętnicy, rumień wielopostaciowy, tętniak, tętnicze zdarzenie zakrzepowo-zatorowe, torsade de pointes, udar naczyniowy mózgu, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie gojenia ran, zakrzepica żył głębokich, zakrzepowa plamica małopłytkowa, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie trzustki, zator tętnicy płucnej, zawał mięśnia sercowego, zespół hemolityczno-mocznicowy, zespół nerczycowy, zespół odwracalnej tylnej leukoencefalopatii, zespół ostrego rozpadu guza, zespół Stevensa-Johnsona, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon chorób i schorzeń
Rak z komórek merkla – Leczenie
Rak z komórek Merkla (MCC) to agresywny nowotwór neuroendokrynny skóry, wymagający wielodyscyplinarnego podejścia terapeutycznego. W wczesnych stadiach (I i II) standardem jest szerokie wycięcie miejscowe z marginesem 1-2 cm, biopsja węzła wartowniczego oraz adjuwantowa radioterapia, szczególnie przy guzach >1 cm lub obecności czynników ryzyka. Radioterapia, stosowana w ciągu 4-6 tygodni po operacji, znacząco redukuje 5-letnie ryzyko nawrotu miejscowego. W stadium III leczenie obejmuje wycięcie guza z limfadenektomią, radioterapię oraz immunoterapię (np. pembrolizumab) w przypadku nieoperacyjnych guzów. W stadium IV preferowaną terapią pierwszego rzutu jest immunoterapia inhibitorami punktów kontrolnych (avelumab, pembrolizumab, retifanlimab), natomiast chemioterapia (cisplatyna/karboplatyna z etopozydem, topotekan) jest zarezerwowana dla pacjentów niekwalifikujących się do immunoterapii lub po jej niepowodzeniu. Leczenie paliatywne obejmuje radioterapię i/lub chirurgię w celu łagodzenia objawów.
analog somatostatyny, avelumab, badanie obrazowe, biopsja węzła wartowniczego, chirurg onkologiczny, chirurgia mikrograficzna Mohsa, cisplatyna, cyklofosfamid, doksorubicyna, etopozyd, inhibitor deacetylazy histonowej, inhibitor kinazy tyrozynowej, inhibitory punktów kontrolnych, karboplatyna, leczenie adjuwantowe, leczenie paliatywne, limfadenektomia, nivolumab, nowotwór neuroendokrynny skóry, pembrolizumab, przeciwciało monoklonalne, przeszczep skóry, rak z komórek Merkla, retifanlimab, stadium zaawansowania nowotworu, szerokie wycięcie miejscowe, topotekan, wielodyscyplinarne konsylium, wielodyscyplinarny zespół specjalistów, winkrystyna - Leksykon substancji czynnych
Lopinawir – Interakcje
Lopinawir, stosowany w preparatach z rytonawirem, jest silnym inhibitorem CYP3A4, co prowadzi do istotnych interakcji farmakokinetycznych z lekami metabolizowanymi przez ten izoenzym. Współpodawanie lopinawiru/rytonawiru może znacząco zwiększać stężenia leków takich jak atorwastatyna (AUC wzrost 5,9-krotny), ryfabutyna (AUC wzrost 5,7-krotny), marawirok (AUC wzrost 295%) czy kolchicyna (AUC wzrost 3-krotny), co wymaga odpowiedniego dostosowania dawkowania lub przeciwwskazań. Z kolei indukcja metabolizmu przez lopinawir/rytonawir może obniżać stężenia leków takich jak efawirenz (AUC spadek 20%), newirapina (AUC spadek 27%) czy lamotrygina (AUC spadek 50%), co również wymaga korekty dawek. Szczególnie niebezpieczne są interakcje z lekami kardiologicznymi (amiodaron, dronedaron, ranolazyna), statynami metabolizowanymi przez CYP3A (lowastatyna, symwastatyna), lekami przeciwnowotworowymi (neratynib, ibrutynib, abemacyklib) oraz lekami przeciwwirusowymi na HCV (elbaswir/grazoprewir, glekaprewir/pibrentaswir), gdzie ryzyko ciężkich działań niepożądanych i toksyczności jest bardzo wysokie. Ryfampicyna indukuje CYP3A i znacznie obniża stężenia lopinawiru, co może prowadzić do utraty skuteczności terapii i jest przeciwwskazane w skojarzeniu.
Zaleca się szczegółową ocenę potencjalnych interakcji przed włączeniem nowych leków do terapii z lopinawirem/rytonawirem oraz regularne monitorowanie kliniczne i biochemiczne pacjentów, w tym stężeń leków w osoczu (np. digoksyna, karbamazepina, lamotrygina) oraz funkcji wątroby i nerek. W przypadku leków o wąskim indeksie terapeutycznym lub wysokim ryzyku toksyczności konieczne jest dostosowanie dawek lub unikanie jednoczesnego stosowania. Pacjentów należy edukować o konieczności konsultacji lekarskiej przed zastosowaniem leków OTC, suplementów czy alkoholu, który może nasilać działania niepożądane i wpływać na metabolizm lopinawiru/rytonawiru. Szczególną ostrożność należy zachować przy stosowaniu leków kardiologicznych, statyn, leków przeciwnowotworowych oraz leków przeciwgrzybiczych i przeciwdrgawkowych, ze względu na złożony profil interakcji farmakokinetycznych i ryzyko poważnych powikłań klinicznych.
biotransformacja, bloker kanału wapniowego, hamowanie CYP3A, hamowanie glikoproteiny P, hamowanie OATP1B1, hamowanie P-gp, hepatotoksyczność, indukcja CYP3A, indukcja glukuronidacji, inhibitor CYP2D6, inhibitor CYP3A, inhibitor integrazy, inhibitor kinazy tyrozynowej, inhibitor odwrotnej transkryptazy, izoenzym CYP3A, kwas fusydowy, lek kardiologiczny, lek przeciwdrgawkowy, lek przeciwgrzybiczny, lek przeciwmykobakteryjny, lek przeciwnowotworowy, lek zmniejszający stężenie lipidów, lopinawir/rytonawir, niedociśnienie tętnicze, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, nukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, rabdomioliza, zaburzenie hematologiczne, zapalenie błony naczyniowej oka, zespół rozpadu guza - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Sorafenib Teva 200 mg
Sorafenib Teva, dostępny w postaci tabletek powlekanych zawierających 200 mg sorafenibu (w formie sorafenibu tozylanu), jest inhibitorem kinaz tyrozynowych o działaniu wielokierunkowym, stosowanym w leczeniu zaawansowanego raka wątrobowokomórkowego (HCC) oraz zaawansowanego raka nerkowokomórkowego (RCC). Wskazania do terapii RCC obejmują pacjentów z niepowodzeniem wcześniejszej immunoterapii interferonem-alfa lub interleukiną-2, a także tych, którzy nie kwalifikują się do tych terapii z powodu przeciwwskazań lub stanu ogólnego. Każda tabletka o średnicy około 11 mm zawiera 5,37 mg sodu, co należy uwzględnić u pacjentów z ograniczeniem spożycia sodu.
- Leksykon chorób i schorzeń
Guzy i masy adneksem – Leczenie
Leczenie guzów i mas adneksalnych wymaga indywidualnego podejścia, uwzględniającego charakterystykę zmiany, jej wielkość, lokalizację, objawy oraz wiek i potrzeby rozrodcze pacjentki. W przypadku prostych torbieli o średnicy ≤10 cm u kobiet w wieku rozrodczym preferowane jest postępowanie zachowawcze z obserwacją ultrasonograficzną co 2-3 miesiące. Leczenie farmakologiczne, w tym hormonalne środki antykoncepcyjne, ma ograniczoną skuteczność w bezpośrednim leczeniu mas adneksalnych. Interwencja chirurgiczna jest wskazana przy masach >10 cm, objawowych, wykazujących cechy złośliwości lub utrzymujących się >12 tygodni. Techniki chirurgiczne obejmują laparoskopię, laparotomię oraz chirurgię robotyczną, a zakres zabiegu jest dostosowany do wieku pacjentki i chęci zachowania płodności (cystektomia, adneksektomia, histerektomia z usunięciem przydatków). W przypadku zmian złośliwych stosuje się rozległe zabiegi chirurgiczne oraz uzupełniające metody terapeutyczne, takie jak chemioterapia (schematy oparte na 5-fluorouracylu, kapecytabinie, doksorubicynie, pochodnych platyny) i radioterapia, szczególnie w zaawansowanych stadiach i przy zajęciu węzłów chłonnych.
5-fluorouracyl, adneksektomia, bleomycyna, chemioterapia, cyklofosfamid, cystektomia jajnika, cytoredukcja, doksorubicyna, hormonalne środki antykoncepcyjne, immunoterapia, inhibitor kinazy tyrozynowej, kapecytabina, laparoskopia, leczenie zachowawcze, niesteroidowe leki przeciwzapalne, niwolumab, pochodne platyny, radioterapia, rak jajnika, salpingektomia, skręt jajnika, torbiel jajnika, USG przezpochwowe, winkrystyna - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Dasatinib Zentiva 20 mg
Dazatynib, substancja czynna leku Dasatinib Zentiva, jest inhibitorem kinazy tyrozynowej stosowanym w leczeniu przewlekłej białaczki szpikowej (CML) z chromosomem Philadelphia (Ph+) oraz ostrej białaczki limfoblastycznej (ALL) Ph+. Lek dostępny jest w formie tabletek powlekanych o dawkach 20 mg, 50 mg, 80 mg, 100 mg i 140 mg, co pozwala na precyzyjne dostosowanie terapii do indywidualnych potrzeb pacjenta, w tym populacji pediatrycznej, gdzie dawkowanie ustala się na podstawie masy ciała. Wskazania obejmują zarówno leczenie pierwszego rzutu u dorosłych i dzieci z nowo rozpoznaną Ph+ CML w fazie przewlekłej, jak i terapię drugiego rzutu u pacjentów z opornością lub nietolerancją na imatynib, w fazach przewlekłej, akceleracji i przełomu blastycznego choroby. W przypadku Ph+ ALL u dzieci dazatynib stosowany jest w skojarzeniu z chemioterapią, co zwiększa skuteczność leczenia. Decyzja o terapii powinna opierać się na potwierdzeniu obecności chromosomu Philadelphia oraz ocenie przebiegu choroby i wcześniejszych terapii.
Leczenie dazatynibem wymaga monitorowania przez lekarza specjalistę z doświadczeniem w terapii przeciwnowotworowej, ze względu na ryzyko działań niepożądanych i konieczność dostosowania dawki. Tabletki zawierają laktozę jednowodną w ilościach od 28 mg (20 mg tabletka) do 194 mg (140 mg tabletka), co jest istotne u pacjentów z nietolerancją galaktozy, niedoborem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy. Terapia powinna być prowadzona w ośrodkach specjalistycznych z odpowiednim zapleczem diagnostycznym. Dasatinib Zentiva stanowi ważną opcję terapeutyczną zarówno w leczeniu pierwszego rzutu, jak i w przypadku oporności lub nietolerancji na wcześniejsze leczenie, zapewniając elastyczność dawkowania i możliwość indywidualizacji terapii u dorosłych oraz pacjentów pediatrycznych.
badanie genetyczne, chemioterapia skojarzona, chromosom Philadelphia, działanie niepożądane, faza akceleracji, faza przewlekła, imatynib, inhibitor kinazy tyrozynowej, leczenie drugiego rzutu, leczenie pierwszego rzutu, lek przeciwnowotworowy, limfoblastyczna postać przełomu blastycznego, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, nietolerancja leku, oporność na leczenie, ostra białaczka limfoblastyczna, ostra białaczka limfoblastyczna z chromosomem Philadelphia, przełom blastyczny, przewlekła białaczka szpikowa, tabletka powlekana, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Gefitinib Synthon 250 mg
Gefitinib Synthon jest selektywnym, małocząsteczkowym inhibitorem kinazy tyrozynowej receptora EGFR, stosowanym w leczeniu niedrobnokomórkowego raka płuca (NDRP) z obecnością aktywujących mutacji EGFR, takich jak delecje w egzonie 19 oraz mutacja L858R. W badaniu WJTOG3405 wykazano, że gefitynib znacząco wydłuża czas wolny od progresji (HR=0,489; 95% CI: 0,336-0,710) w porównaniu do chemioterapii dwulekowej. Oporność na leczenie rozwija się zwykle po około roku, najczęściej z powodu wtórnej mutacji T790M (około 60% przypadków), co wskazuje na konieczność stosowania inhibitorów ukierunkowanych na tę mutację w kolejnych liniach terapii. Diagnostyka mutacji EGFR może być prowadzona zarówno na materiale z guza, jak i w krążącym DNA nowotworowym (ctDNA), gdzie odsetek odpowiedzi obiektywnych (ORR) u pacjentów z mutacją wykrytą w obu materiałach wynosi 77% (95% CI: 66-86%), a u pacjentów z mutacją wykrytą tylko w guzie 60% (95% CI: 44-74%).
amplifikacja genu, angiogeneza, apoptoza, drobnokomórkowy rak płuca, gefitynib, gen PIK3CA, inhibitor kinazy proteinowej, inhibitor kinazy tyrozynowej, krążące DNA nowotworowe, mutacja aktywująca EGFR, mutacja L858R, mutacja T790M, naskórkowy czynnik wzrostu, niedrobnokomórkowy rak płuca, odsetek odpowiedzi obiektywnych, proliferacja komórkowa, przerzuty nowotworowe, przeżycie całkowite, przeżycie wolne od progresji, związki platyny - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Dasatinib Sandoz 100 mg
Dazatynib jest inhibitorem kinazy proteinowej o szerokim spektrum działania, głównie hamującym kinazę BCR-ABL, kluczową w patogenezie przewlekłej białaczki szpikowej (CML). Lek wykazuje subnanomolarną skuteczność przy stężeniach 0,6-0,8 nM i wiąże się zarówno z aktywną, jak i nieaktywną formą enzymu, co wyróżnia go spośród innych inhibitorów kinaz tyrozynowych. Dodatkowo dazatynib hamuje kinazy z rodziny SRC, c-KIT, EPH oraz PDGFβ, co przyczynia się do jego efektywności w leczeniu białaczek opornych na imatynib, w tym poprzez przełamywanie oporności wynikającej z mutacji BCR-ABL, aktywacji alternatywnych szlaków sygnalizacyjnych oraz zwiększonej ekspresji genu oporności wielolekowej. W modelach in vivo dazatynib zapobiega progresji CML do fazy blastycznej oraz wykazuje zdolność do penetracji ośrodkowego układu nerwowego, co sugeruje potencjał w leczeniu zajęcia OUN przez proces białaczkowy.
ALL Ph+, c-KIT, chromosom Philadelphia, CML, dazatynib, domena kinazy BCR-ABL, droga sygnalizacyjna, faza akceleracji, faza przewlekła, imatynib, inhibitor kinazy BCR-ABL, inhibitor kinazy tyrozynowej, kinaza BCR-ABL, kinaza onkogenna, kinaza proteinowa, kinaza receptora efryny, kinaza SRC, komórka białaczkowa, nowotwór hematologiczny, odpowiedź cytogenetyczna, odpowiedź hematologiczna, oporność na imatynib, oporność wielolekowa, ośrodkowy układ nerwowy, ostra białaczka limfoblastyczna, przełom blastyczny mieloblastyczny, przewlekła białaczka szpikowa, receptor PDGFβ, toksyczność leku - Leksykon chorób i schorzeń
Sarcoma kaposiego – Leczenie
Sarcoma Kaposiego (SK) to nowotwór naczyniopochodny wywodzący się z komórek śródbłonka naczyń limfatycznych i krwionośnych, wywoływany przez HHV-8. Leczenie SK jest zindywidualizowane i zależy od typu (epidemiczny związany z HIV, klasyczny, endemiczny, jatrogenny), lokalizacji i rozległości zmian oraz stanu immunologicznego pacjenta. W SK związanym z HIV podstawą terapii jest HAART, która u około 40% pacjentów powoduje regresję zmian. W bardziej zaawansowanych przypadkach stosuje się chemioterapię, najczęściej doksorubicynę liposomalną lub paklitaksel, co poprawia skuteczność leczenia. W SK jatrogennym, szczególnie po przeszczepach, zaleca się redukcję immunosupresji oraz zamianę inhibitorów kalcyneuryny na sirolimus, który wykazuje działanie przeciwnowotworowe. Klasyczne i endemiczne SK zwykle ograniczają się do skóry i są leczone miejscowo, m.in. radioterapią (20-30 Gy), krioterapią, chirurgią czy terapią miejscową (imiquimod, alitretynoina). Radioterapia cechuje się wysoką skutecznością, z odpowiedzią sięgającą 100% i remisjami 30-90%.
alitretynoina, alkaloidy Vinca, bewacyzumab, bleomycyna, czynnik wzrostu śródbłonka naczyniowego, doksorubicyna liposomalna, etopozyd, gemcytabina, HAART, HHV-8, imiquimod, immunoterapia, inhibitor kalcyneuryny, inhibitor kinazy tyrozynowej, inhibitor mTOR, komórki śródbłonka, krioterapia, lenalidomid, ludzki herpeswirus typu 8, obrzęk limfatyczny, paklitaksel, pomalidomid, radioterapia, sarcoma Kaposiego, sirolimus, talidomid, temsyrolimus, terapia antyretrowirusowa, terapia intralezyjna, VEGF, winblastyna, winkrystyna, winorelbina - Leksykon substancji czynnych
Dazatynib – Dawkowanie i sposób podawania
Dazatynib, inhibitor kinazy tyrozynowej, jest stosowany w leczeniu przewlekłej białaczki szpikowej (CML) oraz ostrej białaczki limfoblastycznej z chromosomem Philadelphia (Ph+ ALL). Dawkowanie u dorosłych różni się w zależności od fazy choroby: w fazie przewlekłej CML standardowa dawka wynosi 100 mg raz na dobę, a w fazie zaawansowanej (akceleracja, przełom blastyczny) lub Ph+ ALL – 140 mg raz na dobę. Produkt Daruph, charakteryzujący się wyższą biodostępnością, wymaga odpowiednio zmniejszonych dawek: 79 mg i 111 mg raz na dobę. U dzieci i młodzieży dawkowanie jest ustalane na podstawie masy ciała, z dawkami od 40 mg do 100 mg (lub 32 mg do 79 mg dla Daruph). W przypadku konieczności zwiększenia dawki u dorosłych dopuszcza się podniesienie do 140 mg (faza przewlekła) lub 180 mg (faza zaawansowana), a u dzieci i młodzieży z Ph+ CML-CP dawkę można zwiększyć zgodnie z tabelą dawkowania, pod warunkiem tolerancji terapii. Preparaty w postaci tabletek powlekanych i proszku do zawiesiny nie są biorównoważne, co wymaga zachowania ostrożności przy zmianie formy podania.
achlorhydria, aspiracja szpiku kostnego, bezwzględna liczba neutrofilów, biodostępność, biorównoważność, całkowita odpowiedź hematologiczna, faza akceleracji, faza przewlekła CML, faza zaawansowana, hematopoetyczny czynnik wzrostu, inhibitor CYP3A4, inhibitor kinazy tyrozynowej, komórkowość szpiku kostnego, neutropenia i małopłytkowość, odpowiedź cytogenetyczna, ostra białaczka limfoblastyczna z chromosomem Philadelphia, pełna odpowiedź cytogenetyczna, pole pod krzywą, przełom blastyczny, przeszczepienie komórek macierzystych, przetoczenie masy czerwonokrwinkowej, przetoczenie płytek krwi, przewlekła białaczka szpikowa, większa odpowiedź molekularna, wysięk opłucnowy, zahamowanie czynności szpiku kostnego, zawiesina doustna - Leksykon chorób i schorzeń
Nadciśnienie płucne – Leczenie
Nadciśnienie płucne to schorzenie charakteryzujące się podwyższonym ciśnieniem w tętnicach płucnych, prowadzącym do przeciążenia prawej komory serca. Leczenie opiera się na farmakoterapii, obejmującej wazodilatatory takie jak blokery kanałów wapniowych (np. diltiazem, nifedypina, amlodypina), antagoniści receptora endoteliny (bosentan, ambrisentan, macytentan), inhibitory fosfodiesterazy typu 5 (sildenafil, tadalafil), stymulatory rozpuszczalnej cyklazy guanylowej (riocyguat) oraz prostacykliny i ich analogi (epoprostenol, treprostynil, iloprost, seleksypag). Epoprostenol, podawany dożylnie, pozostaje jednym z najskuteczniejszych leków w zaawansowanym nadciśnieniu płucnym, choć wymaga ciągłego wlewu i starannej pielęgnacji cewnika. Terapia wspomagająca obejmuje antykoagulanty (np. warfaryna), diuretyki, digoksynę oraz tlenoterapię domową. Terapia skojarzona, łącząca leki z różnych grup, jest rekomendowana przez wytyczne ESC/ERS 2022, szczególnie u pacjentów z PAH o niskim i umiarkowanym ryzyku, co poprawia wydolność wysiłkową i przeżycie.
ambrisentan, angioplastyka balonowa tętnic płucnych, antagonista receptora endoteliny, antykoagulant, bloker kanału wapniowego, bosentan, digoksyna, diuretyk, epoprostenol, idiopatyczne tętnicze nadciśnienie płucne, iloprost, inhibitor fosfodiesterazy typu 5, inhibitor kinazy tyrozynowej, lek przeciwzakrzepowy, macytentan, nadciśnienie płucne, niewydolność prawej komory serca, prawa komora serca, prostacyklina, przewlekłe zakrzepowo-zatorowe nadciśnienie płucne, seleksypag, septostomia przedsionkowa, sildenafil, tadalafil, terapia skojarzona, test 6-minutowego marszu, tętnica płucna, tętnicze nadciśnienie płucne, tlenoterapia, transplantacja płuc, warfaryna, wazodilatator - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Dasatinib Viatris 80 mg
Dasatinib Viatris jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną dazatynib lub na którąkolwiek z substancji pomocniczych, w tym laktozę jednowodną, której zawartość w tabletkach waha się od 28 mg (dawka 20 mg) do 194 mg (dawka 140 mg). Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z rzadkimi dziedzicznymi zaburzeniami metabolizmu laktozy, takimi jak nietolerancja laktozy, niedobór laktazy czy zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, u których obecność laktozy w preparacie może stanowić istotne ryzyko. Przed rozpoczęciem terapii konieczne jest przeprowadzenie szczegółowego wywiadu alergologicznego, zwłaszcza w kierunku wcześniejszych reakcji alergicznych na dazatynib lub inne inhibitory kinazy tyrozynowej.
anafilaksja, Dasatinib Viatris, dazatynib, desensytyzacja, duszność, inhibitor kinazy tyrozynowej, laktoza jednowodna, nadwrażliwość, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, nietolerancja laktozy, obrzęk naczynioruchowy, reakcja krzyżowa, substancja czynna, świąd, wysypka skórna, wywiad alergologiczny, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Interakcje leku – Prograf 5 mg
Takrolimus, metabolizowany głównie przez izoenzym CYP3A4 w wątrobie i jelitach, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne, które mogą znacząco zmieniać jego stężenie w surowicy i wpływać na skuteczność oraz bezpieczeństwo terapii. Inhibitory CYP3A4, takie jak ketokonazol, itrakonazol, klarytromycyna czy telitromycyna, mogą powodować znaczny wzrost stężenia takrolimusu, co zwiększa ryzyko nefrotoksyczności, neurotoksyczności oraz wydłużenia odstępu QT. Z kolei induktory tego enzymu obniżają stężenie leku, potencjalnie zmniejszając jego skuteczność. Wskazane jest ścisłe monitorowanie stężenia takrolimusu, czynności nerek, parametrów EKG oraz objawów toksyczności podczas jednoczesnego stosowania leków wpływających na CYP3A4. Szczególną ostrożność należy zachować przy łączeniu takrolimusu z innymi lekami immunosupresyjnymi (np. cyklosporyną, inhibitorami mTOR), lekami nefrotoksycznymi (aminoglikozydy, NLPZ, amfoterycyna B) oraz produktami roślinnymi jak wyciągi z cytryńca chińskiego.
antybiotyk chinolonowy, antybiotyk makrolidowy, bloker kanału wapniowego, cytochrom P450, farmakokinetyka, glikoproteina p, hepatotoksyczność, hiperkaliemia, induktor enzymatyczny, inhibitor CYP3A4, inhibitor kinazy tyrozynowej, inhibitor pompy protonowej, krążenie jelitowo-wątrobowe, kwas mykofenolowy, lek immunosupresyjny, lek moczopędny oszczędzający potas, lek przeciwarytmiczny, lek przeciwgrzybiczny, mikroangiopatia zakrzepowa, nefrotoksyczność, neurotoksyczność, niesteroidowy lek przeciwzapalny, odstęp QT, szczepionka żywa atenuowana, takrolimus, zakrzepowa plamica małopłytkowa, zespół hemolityczno-mocznicowy - Leksykon substancji czynnych
Sunitynib – Przeciwwskazania stosowania
Sunitynib, dostępny w kapsułkach o dawkach 12,5 mg, 25 mg, 37,5 mg oraz 50 mg, jest inhibitorem kinaz tyrozynowych stosowanym w terapii przeciwnowotworowej. Bezwzględnym przeciwwskazaniem do jego stosowania jest nadwrażliwość na substancję czynną lub substancje pomocnicze, takie jak żółcień pomarańczowa FCF (E110), tartrazyna (E102) czy mannitol, które mogą wywoływać reakcje alergiczne o różnym nasileniu, od wysypki po wstrząs anafilaktyczny. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z historią reakcji alergicznych na inne inhibitory kinaz tyrozynowych ze względu na ryzyko reakcji krzyżowej. Wskazane jest przeprowadzenie dokładnego wywiadu alergologicznego przed rozpoczęciem terapii.
choroba wieńcowa, działanie przeciwnowotworowe, inhibitor CYP3A4, inhibitor kinazy tyrozynowej, kapsułka twarda, krwawienie, lek przeciwkrzepliwy, lek przeciwnowotworowy, lek przeciwpłytkowy, małopłytkowość, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość, niewydolność nerek, niewydolność serca, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, powikłania sercowo-naczyniowe, reakcja alergiczna, substancja pomocnicza, sunitynib, wstrząs anafilaktyczny, wydłużenie odstępu QT, zaburzenia krzepnięcia, zaburzenia rytmu serca, zawał mięśnia sercowego, zespół onkologiczny, zespół wielodyscyplinarny - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Pazopanib STADA 400 mg
Pazopanib jest doustnym inhibitorem kinazy tyrozynowej o wysokiej selektywności i silnym działaniu na receptory VEGFR-1, -2, -3, PDGFR-α, -β oraz c-KIT, z wartościami IC₅₀ odpowiednio 10, 30, 47, 71, 84 i 74 nM. Mechanizm działania opiera się na hamowaniu autofosforylacji tych receptorów, co prowadzi do zahamowania angiogenezy i proliferacji komórek nowotworowych. W modelach in vivo pazopanib skutecznie blokuje fosforylację VEGFR-2 indukowaną przez VEGF, ogranicza unaczynienie guza oraz hamuje wzrost ksenoprzeszczepów nowotworów człowieka. Farmakogenetyczna analiza wykazała istotną korelację między obecnością allelu HLA-B*57:01 a zwiększonym ryzykiem hepatotoksyczności (AlAT >5 x GGN, toksyczność stopnia 3 wg NCI CTC), występującą u 19% nosicieli tego allelu w porównaniu do 10% pacjentów bez allelu.
aminotransferaza alaninowa, angiogeneza, autofosforylacja receptorów, działanie przeciwnowotworowe, farmakogenomika, hepatotoksyczność, inhibitor kinazy białkowej, inhibitor kinazy tyrozynowej, interferon alfa, interleukina-2, kryteria MSKCC, leczenie systemowe, neoangiogeneza, pazopanib, płytkopochodny czynnik wzrostu, proliferacja komórek nowotworowych, przerzut, przeżycie bez progresji choroby, przeżycie ogólne, radioterapia, rak jasnokomórkowy, rak nerkowokomórkowy, receptor czynnika komórek macierzystych, receptor naczyniowo-śródbłonkowy czynnika wzrostu, resekcja nerki, skala ECOG, terapia drugiej linii, terapia pierwszej linii - Leksykon chorób i schorzeń
Sarcoma nabłonkowate – Patofizjologia i mechanizm
Sarcoma nabłonkowate (ES) to rzadki, agresywny mięsak tkanek miękkich, charakteryzujący się utratą funkcji białka INI1 (kodowanego przez gen SMARCB1 na 22q11.2) w ponad 90% przypadków, co prowadzi do deregulacji kompleksu SWI/SNF i nadaktywacji kompleksu PRC2, skutkującej metylacją histonów (H3K27Me3) i zahamowaniem różnicowania komórek. Utrata INI1 może wynikać z delecji homozygotycznych, mutacji punktowych lub mechanizmów epigenetycznych. ES wykazuje także nadekspresję cykliny D1, VEGF oraz aktywację szlaków mTOR, VEGF, EGFR i MET, co ma znaczenie terapeutyczne. Różnice molekularne między typem proksymalnym a dystalnym ES obejmują m.in. nadekspresję MYC i genów cyklu komórkowego w typie proksymalnym oraz wzbogacenie szlaków Notch/Hedgehog i układu immunologicznego w typie dystalnym, co wpływa na agresywność i rokowanie choroby. Genetycznie ES cechuje się złożonym profilem aberracji liczby kopii i wysokim obciążeniem mutacjami, co odróżnia go od złośliwego guza rhabdoidowego (MRT).
W leczeniu ES istotne znaczenie ma tazemetostat – doustny, selektywny inhibitor EZH2, zatwierdzony przez FDA jako terapia pierwszego rzutu w zaawansowanych, nawrotowych lub nieresekcyjnych przypadkach ES z niedoborem INI1. Terapie celowane obejmują także inhibitory kinazy tyrozynowej (np. pazopanib) oraz immunoterapię z użyciem niwolumabu, ipilimumabu, tigolumabu i atezolizumabu, szczególnie w guzach z niedoborem SMARCB1 lub SMARCA4. Pomimo postępów, biologia ES pozostaje słabo poznana, a dalsze badania z wykorzystaniem modeli in vitro i in vivo są niezbędne do lepszego zrozumienia patogenezy i opracowania nowych strategii terapeutycznych, zwłaszcza dla agresywnego wariantu proksymalnego.
analiza transkryptomiczna, cyklina D1, czynnik wzrostu śródbłonka naczyniowego, gen SMARCB1, immunohistochemia, inaktywacja SMARCB1, inhibitor EZH2, inhibitor kinazy tyrozynowej, metylacja histonów, metylotransferaza histonowa, mięsak tkanek miękkich, porównawcza hybrydyzacja genomowa, sarcoma nabłonkowate, sekwencjonowanie nowej generacji, szlak sygnałowy mTOR, trimetylacja histonu - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Suganet 12,5 mg
Lek Suganet zawiera sunitynib w postaci jabłczanu sunitynibu i jest dostępny w kapsułkach twardych o dawkach 12,5 mg, 25 mg oraz 50 mg. Bezwzględnym przeciwwskazaniem do jego stosowania jest nadwrażliwość na sunitynib lub jakikolwiek składnik pomocniczy preparatu. Objawy nadwrażliwości mogą obejmować reakcje skórne (wysypka, pokrzywka, obrzęk naczynioruchowy), objawy ze strony układu oddechowego (duszność, skurcz oskrzeli, obrzęk krtani), układu krążenia (niedociśnienie, tachykardia, zaburzenia rytmu serca), przewodu pokarmowego (nudności, wymioty, biegunka alergiczna) oraz reakcje anafilaktyczne (nagły spadek ciśnienia, utrata przytomności). Wystąpienie tych objawów po wcześniejszym podaniu sunitynibu stanowi bezwzględne przeciwwskazanie do ponownego zastosowania leku.
duszność, inhibitor kinazy tyrozynowej, jabłczan sunitynibu, kapsułka twarda, kortykosteroid, lek adrenergiczny, lek przeciwhistaminowy, nadwrażliwość, nadwrażliwość na lek, niedociśnienie, obrzęk krtani, obrzęk naczynioruchowy, pokrzywka, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, reakcja krzyżowa, skurcz oskrzeli, Suganet, sunitynib, tachykardia, wywiad alergologiczny, zaburzenie rytmu serca - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Imatinib Sandoz 400 mg
Lek Imatinib Sandoz, dostępny w postaci tabletek powlekanych o dawkach 100 mg i 400 mg, zawiera imatynib w formie mezylanu i posiada jedno bezwzględne przeciwwskazanie do stosowania – nadwrażliwość na substancję czynną lub składniki pomocnicze preparatu. Reakcje nadwrażliwości mogą obejmować spektrum od łagodnych zmian skórnych do ciężkich, zagrażających życiu reakcji anafilaktycznych, co wymaga natychmiastowego przerwania terapii i wdrożenia odpowiedniego leczenia. Przed rozpoczęciem terapii konieczna jest szczegółowa ocena historii alergii pacjenta, zwłaszcza w kontekście wcześniejszych reakcji na inhibitory kinazy tyrozynowej lub substancje o podobnej strukturze chemicznej. W przypadku potwierdzonej nadwrażliwości należy rozważyć alternatywne metody leczenia oraz dokładnie dokumentować historię reakcji alergicznych.
- Leksykon leków
Przeciwwskazania – Dasatinib SUN 140 mg
Dasatinib SUN jest inhibitorem kinazy tyrozynowej stosowanym w terapii, którego jedynym bezwzględnym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na dazatynib lub substancje pomocnicze, w tym laktozę jednowodną. Zawartość laktozy w tabletkach różni się w zależności od dawki: od 27 mg w dawce 20 mg do 188 mg w dawce 140 mg. Przed rozpoczęciem terapii konieczne jest szczegółowe zebranie wywiadu alergicznego, zwłaszcza w kierunku reakcji na dazatynib, leki o podobnej strukturze chemicznej oraz nietolerancję laktozy, która może wykluczyć stosowanie tego preparatu.
dazatynib, hipotensja, inhibitor kinazy tyrozynowej, laktoza jednowodna, nadwrażliwość na substancję czynną, nietolerancja disacharydów, nietolerancja laktozy, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk twarzy, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, reakcja skórna, skurcz oskrzeli, tachykardia, wysypka alergiczna - Leksykon chorób i schorzeń
Przewlekła białaczka szpikowa – Etiologia i przyczyny
Przewlekła białaczka szpikowa (CML) jest nowotworem mieloproliferacyjnym charakteryzującym się obecnością chromosomu Filadelfia (Ph) u 90-95% pacjentów, powstałego w wyniku translokacji t(9;22)(q34;q11.2). Ta aberracja genetyczna prowadzi do powstania genu fuzyjnego BCR-ABL1, kodującego białko o konstytutywnie zwiększonej aktywności kinazy tyrozynowej, które stymuluje niekontrolowaną proliferację komórek mieloidalnych, hamuje apoptozę i zaburza różnicowanie komórek macierzystych szpiku. CML nie jest chorobą dziedziczną, a jej rozwój wiąże się z czynnikami ryzyka takimi jak ekspozycja na wysokie dawki promieniowania jonizującego, wiek (szczyt zachorowań między 40. a 60. rokiem życia) oraz płeć (częstsze występowanie u mężczyzn). W około 5-10% przypadków CML Ph-ujemnych obserwuje się inne mutacje genetyczne (np. SETBP1, ASXL1, NRAS/KRAS), co wiąże się z gorszym rokowaniem i ograniczoną skutecznością inhibitorów kinazy tyrozynowej (TKI).
aberracja chromosomowa, apoptoza, benzen, chromosom Filadelfia, gen BCR-ABL1, inhibitor kinazy tyrozynowej, kinaza tyrozynowa, komórki białaczkowe, komórki krwiotwórcze, komórki macierzyste szpiku, komórki mieloidalne, marker diagnostyczny, mutacja genetyczna, mutacje genów, nowotwór mieloproliferacyjny, proliferacja komórek, promieniowanie jonizujące, przewlekła białaczka szpikowa, radioterapia, remisja choroby, szpik kostny, terapia celowana, translokacja chromosomów, translokacja genetyczna, wtórny nowotwór - Leksykon chorób i schorzeń
Gist (guz podścieliskowy przewodu pokarmowego) – Etiologia i przyczyny
Gastrointestinal stromal tumor (GIST) to nowotwór wywodzący się z przewodu pokarmowego, powstający najczęściej w wyniku mutacji somatycznych w genach KIT (75-80% przypadków) i PDGFRA (5-10%). Mutacje te prowadzą do konstytutywnej aktywacji receptorów kinazy tyrozynowej, co skutkuje niekontrolowanym wzrostem komórek. Najczęstsze mutacje w genie KIT dotyczą eksonu 11 (~90%), a w PDGFRA eksonów 12, 14 i 18, z mutacją D842V w PDGFRA (~8%) wiążącą się z opornością na imatynib. Około 10-15% GIST to guzy typu „dzikiego” bez mutacji KIT/PDGFRA, często związane z mutacjami w genach SDH, NF1, BRAF i innych. GIST występuje głównie u osób powyżej 50. roku życia, z nieco wyższą częstością u mężczyzn, a rzadko u dzieci, gdzie dominują guzy typu dzikiego i SDH-niedoborowe, wykazujące oporność na standardowe inhibitory kinazy tyrozynowej.
chemioterapia, choroba von Recklinghausena, czynnik wzrostu komórek macierzystych, dehydrogenaza bursztynianowa, guz podścieliskowy przewodu pokarmowego, hipermetylacja, inhibitor kinazy tyrozynowej, komórki Cajala, mutacja D842V, mutacja genetyczna, mutacja genu KIT, neurofibromatoza typu 1, perystaltyka jelit, przyzwojak, radioterapia, receptor CD117, receptor kinazy tyrozynowej, triada Carneya, zespół Carneya-Stratakisa - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Letrox 75 mikrogramów
Przed rozpoczęciem terapii lewotyroksyną konieczne jest wykluczenie lub odpowiednie leczenie chorób współistniejących, takich jak choroba wieńcowa, dusznica bolesna, nadciśnienie tętnicze, niedoczynność przysadki lub kory nadnerczy oraz guzki autonomiczne. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z niedoczynnością nadnerczy lub przysadki, u których brak wcześniejszej terapii kortykosteroidami przed podaniem lewotyroksyny może wywołać przełom nadnerczowy. U pacjentów z chorobami serca, w tym z zawałem mięśnia sercowego w wywiadzie, należy unikać nawet łagodnej nadczynności tarczycy indukowanej farmakoterapią, a monitorowanie stężenia hormonów tarczycy powinno być częstsze. U niemowląt przedwcześnie urodzonych z niską masą urodzeniową wskazane jest ścisłe monitorowanie parametrów hemodynamicznych ze względu na ryzyko zapaści krążeniowej. W przypadku podejrzenia autonomicznej czynności tarczycy zaleca się wykonanie testu z TRH lub scyntygrafii supresyjnej.
amina sympatykomimetyczna, amiodaron, autonomiczna czynność tarczycy, biotyna, choroba Addisona, choroba wieńcowa, cukrzyca, długotrwała niedoczynność tarczycy, dusznica bolesna, furosemid, guzek autonomiczny, inhibitor kinazy tyrozynowej, kora nadnerczy, lek przeciwzakrzepowy, menopauza, monitorowanie leczenia, nadciśnienie tętnicze, niedoczynność przysadki, niewydolność serca, obrzęk naczynioruchowy, osteoporoza, padaczka, przełom nadnerczowy, reakcja nadwrażliwości, redukcja masy ciała, salicylan, scyntygrafia supresyjna, sewelamer, test TRH, wcześniak, zaburzenie czynności kory nadnerczy, zaburzenie rytmu serca z tachykardią, zapalenie mięśnia sercowego, zapaść krążeniowa, zawał mięśnia sercowego - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Daruph
Produkt leczniczy Daruph charakteryzuje się wyższą biodostępnością w porównaniu z innymi preparatami zawierającymi dazatynib, co wyklucza ich zamienność. Dazatynib jest substratem i inhibitorem CYP3A4, co wymaga ostrożności przy jednoczesnym stosowaniu z silnymi inhibitorami (np. ketokonazol, erytromycyna) oraz induktorami CYP3A4 (np. deksametazon, ryfampicyna), które mogą odpowiednio zwiększać lub zmniejszać ekspozycję na lek. Wchłanianie dazatynibu zależy od kwaśnego pH żołądka, a jego biodostępność może być obniżona u pacjentów z wysokim pH żołądka lub achlorhydrią, np. po stosowaniu inhibitorów pompy protonowej czy po gastrektomii. Zaleca się przyjmowanie antagonistów H2 i inhibitorów pompy protonowej 2 godziny po podaniu Daruph oraz unikanie jednoczesnego podawania preparatów zawierających wodorotlenek glinu/magnezu w krótkim odstępie czasowym od dazatynibu.
achlorhydria, arytmia, chłonkotok, cytochrom P450, ginekomastia, Helicobacter pylori, induktor CYP3A4, inhibitor CYP3A4, inhibitor kinazy tyrozynowej, krwawienie śródczaszkowe, małopłytkowość, mikroangiopatia zakrzepowa, neutropenia, niedobór laktazy, niedokrwistość, nietolerancja galaktozy, opóźnienie zrastania nasad kości, osteopenia, ostra niewydolność wątroby, pH żołądka, piorunujące zapalenie wątroby, repolaryzacja komór serca, retencja płynów, substrat CYP3A4, tętnicze nadciśnienie płucne, wirusowe zapalenie wątroby typu B, wydłużenie QTc, wysięk opłucnowy, wysięk osierdziowy, zaburzenia czynności wątroby, zahamowanie wzrostu, zanikowe zapalenie żołądka, zastoinowa niewydolność serca, zespół długiego QT, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Asikreba 25 mg
Lek Asikreba zawiera sunitynibu jabłczan i jest dostępny w kapsułkach twardych o dawkach 12,5 mg, 25 mg, 37,5 mg oraz 50 mg, różniących się kolorem i oznaczeniami dla łatwej identyfikacji. Wskazania do stosowania obejmują: nowotwory podścieliskowe przewodu pokarmowego (GIST) u dorosłych pacjentów z nieoperacyjnym guzem i/lub przerzutami, po niepowodzeniu terapii imatynibem z powodu oporności lub nietolerancji; zaawansowany rak nerkowokomórkowy (MRCC) z przerzutami, gdzie wcześniejsze leczenie imatynibem nie jest wymagane; oraz wysoko zróżnicowane nowotwory neuroendokrynne trzustki (pNET) z progresją choroby i przerzutami lub nieoperacyjnością. Kapsułki 37,5 mg zawierają substancje pomocnicze E110 i E102, co jest istotne u pacjentów z nadwrażliwością na te barwniki.
działanie niepożądane, GIST, imatynib, inhibitor kinazy tyrozynowej, kapsułka twarda, MRCC, nietolerancja imatynibu, nowotwór neuroendokrynny trzustki, nowotwór podścieliskowy przewodu pokarmowego, onkologia kliniczna, oporność na imatynib, pNET, progresja choroby, rak nerkowokomórkowy z przerzutami, sunitynibu jabłczan, tartrazyna, zaawansowany rak nerkowokomórkowy, żółcień pomarańczowa FCF - Leksykon leków
Interakcje leku – Eferox 88 mcg
Lewotyroksyna sodowa (Eferox) wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, które mogą znacząco wpływać na jej wchłanianie, metabolizm oraz skuteczność terapeutyczną. Substancje takie jak żywice jonowymienne (cholestyramina, kolestypol), sole metali dwu- i trójwartościowych (wapń, magnez, żelazo), inhibitory pompy protonowej (omeprazol, pantoprazol) oraz produkty sojowe i diety bogate w błonnik mogą obniżać wchłanianie lewotyroksyny, co wymaga zachowania odstępu czasowego minimum 4-5 godzin między podaniem leków. Inhibitory pompy protonowej mogą wymagać zwiększenia dawki lewotyroksyny ze względu na podwyższone pH żołądka. Leki takie jak amiodaron, glikokortykosteroidy, propranolol czy lit hamują konwersję T4 do aktywnego T3, co może osłabiać efekt terapeutyczny. Induktory enzymów cytochromu P-450 (ryfampicyna, barbiturany) nasilają metabolizm lewotyroksyny, również wymagając korekty dawki. Hormony płciowe, zwłaszcza estrogeny, zwiększają zapotrzebowanie na hormon tarczycy, natomiast androgeny zmniejszają stężenie TBG, wpływając na biodostępność leku.
amiodaron, biotyna, choroba sercowo-naczyniowa, cytochrom P-450, digoksyna, fenytoina, glikokortykosteroid, glikozyd nasercowy, globulina wiążąca tyroksynę, hormon płciowy, hormon tarczycy, indeks terapeutyczny, inhibitor kinazy tyrozynowej, inhibitor pompy protonowej, inhibitor proteazy, inhibitor reduktazy HMG-CoA, karbamazepina, konwersja T4 do T3, lek przeciwcukrzycowy, lek przeciwpadaczkowy, lek przeciwzakrzepowy, lek przeciwzapalny, lek sympatykomimetyczny, lewotyroksyna sodowa, nadczynność tarczycy, niedoczynność tarczycy, pochodna kumaryny, ryfampicyna, rytonawir, sertralina, środek kontrastowy z jodem, tachykardia, trójpierścieniowy lek przeciwdepresyjny, warfaryna, wole guzkowe, zaburzenie rytmu serca, żywice jonowymienne - Leksykon chorób i schorzeń
Ostre białaczka limfocytowa – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Rokowanie w ostrej białaczce limfoblastycznej (ALL) jest determinowane przez szereg czynników klinicznych i molekularnych, które wpływają na odpowiedź na leczenie oraz długoterminowe przeżycie. Kluczowe prognostyczne parametry to wiek pacjenta (najlepsze rokowanie u dzieci 1-10 lat z 5-letnim przeżyciem >90%, natomiast u osób >60 lat przeżycie 10-15%), liczba leukocytów przy diagnozie (korzystne poniżej 30 000/mm³ dla ALL B-komórkowej i poniżej 100 000/mm³ dla ALL T-komórkowej), obecność zmian cytogenetycznych (np. chromosom Philadelphia t(9;22) z 5-letnim przeżyciem około 50% dzięki terapii inhibitorami kinazy tyrozynowej), oraz odpowiedź na leczenie indukcyjne, w tym status minimalnej choroby resztkowej (MRD). Pozytywny MRD po indukcji wiąże się z gorszym przeżyciem wolnym od nawrotu i ogólnym, co wpływa na decyzje dotyczące przeszczepienia komórek macierzystych. Immunofenotyp i zajęcie ośrodkowego układu nerwowego również modyfikują rokowanie.
całkowita remisja, chromosom Philadelphia, hiperdiploidia, inhibitor kinazy tyrozynowej, komórka blastyczna, liczba białych krwinek, minimalna choroba resztkowa, ostra białaczka limfoblastyczna, profilowanie metylacji DNA, przeszczepienie allogeniczne, przeszczepienie komórek macierzystych, reakcja łańcuchowa polimerazy, remisja molekularna, szpik kostny, zajęcie ośrodkowego układu nerwowego - Leksykon chorób i schorzeń
Mięsak ewinga – Leczenie
Mięsak Ewinga to agresywny nowotwór kości i tkanek miękkich, najczęściej diagnozowany u dzieci i młodych dorosłych, wymagający wielospecjalistycznego podejścia terapeutycznego. Standardowe leczenie obejmuje chemioterapię skojarzoną (schemat VDC/IE lub VAC/IE) trwającą 6-9 miesięcy (około 14-15 cykli), leczenie miejscowe (chirurgia z zachowaniem kończyny lub amputacja, radioterapia o dawce 56-60 Gy) oraz chemioterapię adjuwantową. Chemioterapia zagęszczona (podawanie co 2 tygodnie) poprawia 5-letnie przeżycie wolne od zdarzeń do 73% w porównaniu do 65% przy standardowym 3-tygodniowym schemacie. Leczenie miejscowe jest dostosowane do resekcyjności guza, a radioterapia stosowana jest w przypadku nieresekcyjnych zmian lub uzupełniająco przy nieoptymalnych marginesach chirurgicznych. W przypadku przerzutów rokowanie jest gorsze (5-letnie przeżycie 20-30%), a terapia intensywniejsza, często z zastosowaniem wysokodawkowej chemioterapii i przeszczepienia komórek macierzystych.
aktynomycyna D, amputacja, antracyklina, białko fuzyjne, bleomycyna, chemioterapia, chemioterapia adjuwantowa, chemioterapia neoadjuwantowa, chirurg ortopeda, cyklofosfamid, doksorubicyna, etopozyd, gemcytabina z docetakselem, ifosfamid, inhibitor kinazy tyrozynowej, inhibitor PARP, inhibitor punktów kontrolnych immunologicznych, kabozantynib, lenwatynib, mesna, mięsak Ewinga, mikroprzerzut, nowotwór kości, olaparib, onkolog, operacja oszczędzająca kończynę, palbocyklib, pembrolizumab, promieniowanie jonizujące, przeciwciało monoklonalne, przeszczep komórek macierzystych, przeszczep kostny, radioterapeuta, radioterapia, radioterapia z modulacją intensywności wiązki, regorafenib, szczepionka przeciwnowotworowa, terapia CAR-T, terapia protonowa, terapia skojarzona, trabektedyna, translokacja chromosomowa, winkrystyna, wysokodawkowa chemioterapia - Leksykon chorób i schorzeń
Mastocytoza układowa – Zapobieganie i profilaktyka
Mastocytoza układowa to klonalna proliferacja komórek tucznych związana z mutacjami genu KIT, bez możliwości zapobiegania rozwojowi choroby. Profilaktyka koncentruje się na identyfikacji i unikaniu czynników wyzwalających degranulację mastocytów, takich jak bodźce fizyczne (ciepło, zimno, ucisk), wysiłek fizyczny, stres, niektóre leki (opioidy, środki kontrastowe, niesteroidowe leki przeciwzapalne), alkohol, pikantne pokarmy oraz jad owadów błonkoskrzydłych. Zaleca się spersonalizowane podejście do unikania leków, ograniczając je do tych, które wywołały reakcje u pacjenta. Leczenie okołooperacyjne obejmuje premedykację przeciwhistaminową (blokery H1 i H2 podawane na 1 godzinę przed zabiegiem), benzodiazepiny, kromoglikan sodu oraz kontynuację leków stabilizujących mastocyty. Przed procedurami z użyciem środków kontrastowych wskazana jest premedykacja przeciwhistaminowa i kortykosteroidowa, szczególnie u pacjentów z podwyższonym poziomem tryptazy w surowicy.
antagonista leukotrienów, autostrzykawka z adrenaliną, benzodiazepina, bodziec fizyczny, degranulacja komórek tucznych, degranulacja mastocytów, deprywacja snu, fototerapia, inhibitor kinazy tyrozynowej, jad owadów błonkoskrzydłych, kortykosteroid doustny, kromoglikan sodu, leczenie okołooperacyjne, lek przeciwhistaminowy, mastocytoza układowa, mutacja genu KIT, niesteroidowy lek przeciwzapalny, omalizumab, ośrodek referencyjny, podwyższony poziom tryptazy, proliferacja komórek tucznych, reakcja anafilaktyczna, środek kontrastowy, stabilizator komórek tucznych, stres emocjonalny, sukcynylocholina, technika redukcji stresu, wysiłek fizyczny, zespół multidyscyplinarny - Leksykon chorób i schorzeń
Rak nadnerczy – Patofizjologia i mechanizm
Rak nadnerczy (ACC) to rzadki, agresywny nowotwór kory nadnerczy o zapadalności 0,7-2 przypadków na milion rocznie, charakteryzujący się heterogenną prezentacją kliniczną i złym rokowaniem (5-letnie przeżycie 38-46%, mediana 17 miesięcy). Patogeneza ACC wiąże się z licznymi zmianami genetycznymi, w tym inaktywacją genów supresorowych (np. TP53, utrata heterozygotyczności chromosomu 17p13 w 76% przypadków) oraz aktywacją onkogenów (np. nadekspresja IGF2 w 60-90% przypadków, mutacje CTNNB1 aktywujące szlak Wnt/β-katenina). Mutacje TP53 występują somatycznie w 25-35% sporadycznych ACC, a germinalnie w 70-80% przypadków. Zmiany epigenetyczne, takie jak hipermetylacja promotorów genów H19, PLAGL1, G0S2 i NDRG2, korelują ze złym rokowaniem. Indeks proliferacyjny Ki-67 jest kluczowym prognostykiem nawrotu po resekcji, gdzie wartości <10% wiążą się z lepszym przeżyciem. Diagnostyka molekularna obejmuje techniki CGH i analizę mikrosatelitarną, które wykazują korelację między wielkością guza a liczbą zmian chromosomalnych.
czynnik wzrostu śródbłonka naczyniowego, dehydrogenaza bursztynianowa, gen supresorowy nowotworu, guz chromochłonny, hybrydyzacja genomowa, indeks Ki-67, inhibitor kinazy tyrozynowej, insulinopodobny czynnik wzrostu, inwazja naczyń limfatycznych, kompleks Carneya, kora nadnerczy, mikroRNA, mutacja CTNNB1, mutacja TP53, onkogen, polipowatość gruczolakowata, rak kory nadnerczy, rak nadnerczy, szlak cAMP/PKA, szlak PI3K-mTOR, szlak Wnt, szlak Wnt/β-katenina, utrata heterozygotyczności, zespół Cushinga, zespół Li-Fraumeni, zespół Lyncha - Leksykon chorób i schorzeń
Przewlekła białaczka szpikowa – Patofizjologia i mechanizm
Przewlekła białaczka szpikowa (CML) jest nowotworem mieloproliferacyjnym wywołanym przez chromosom Philadelphia (Ph), powstały w wyniku translokacji t(9;22)(q34;q11.2), prowadzącej do powstania genu fuzyjnego BCR-ABL1. Białko BCR-ABL wykazuje konstytutywną aktywność kinazy tyrozynowej, aktywując kluczowe szlaki sygnałowe (JAK/STAT, PI3K/AKT/mTOR, RAS/RAF/MEK/ERK, MYC), co skutkuje zwiększoną proliferacją komórek granulocytarnych, hamowaniem apoptozy, zaburzeniami adhezji komórkowej oraz niestabilnością genomową. CML przebiega w trzech fazach: przewlekłej, akceleracji (10-19% blastów) oraz blastycznej (≥20% blastów). Komórki macierzyste białaczki (LSCs) o fenotypie Lin-, CD34+, CD38-, CD90+ wykazują oporność na inhibitory kinazy tyrozynowej (TKI), co stanowi główną przyczynę utrzymania choroby i nawrotów po terapii. Dodatkowo, mutacje w domenie kinazy ABL1, zwłaszcza mutacja „gatekeeper” T315I, prowadzą do oporności na imatynib i inne TKI pierwszej i drugiej generacji.
aberracja chromosomowa, adhezja komórkowa, apoptoza, autofagia, białko BCR-ABL, chromosom Philadelphia, ekspozycja na benzen, faza akceleracji CML, faza blastyczna CML, faza przewlekła CML, gen BCR-ABL1, inhibitor kinazy tyrozynowej, izochromosom 17, kinaza tyrozynowa, komórka macierzysta białaczki, komórka macierzysta szpiku kostnego, mutacja somatyczna, mutacja T315I, naprawa błędnie sparowanych zasad, naprawa DNA, niestabilność genetyczna, nowotwór mieloproliferacyjny, proliferacja komórek, promieniowanie jonizujące, przewlekła białaczka szpikowa, reaktywne formy tlenu, stres oksydacyjny, transformacja blastyczna, transformacja nowotworowa, translokacja chromosomowa - Leksykon substancji czynnych
Ziele męczennicy – Przeciwwskazania stosowania
Ziele męczennicy (Passiflora incarnata L.) jest składnikiem preparatów złożonych, takich jak Neurapas, gdzie występuje w dawce 32 mg/tabletkę powlekaną, obok ziela dziurawca (60 mg) i korzenia kozłka (28 mg). Podstawowym przeciwwskazaniem do stosowania preparatów zawierających ziele męczennicy jest nadwrażliwość na substancje czynne lub pomocnicze, w tym na laktozę jednowodną (90,5 mg/tabletkę) i glukozę ciekłą suszoną rozpyłowo (10,4 mg/tabletkę). Szczególną uwagę należy zwrócić na fotouczulające działanie ziela dziurawca, które wyklucza stosowanie u pacjentów z fotodermozami lub nadwrażliwością na promieniowanie UV.
antykoagulant kumarynowy, choroba autoimmunologiczna, cyklosporyna, ewerolimus, fotodermatoza, fotouczulenie, glikoproteina p, imatynib, induktor CYP3A4, inhibitor kinazy tyrozynowej, inhibitor proteazy, interakcja lekowa, irynotekan, korzeń kozłka, lek cytostatyczny, lek immunosupresyjny, lek przeciwzakrzepowy, nadwrażliwość, niedobór laktazy, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, nietolerancja galaktozy, Passiflora incarnata, preparat złożony, promieniowanie UV, przewlekła białaczka szpikowa, reakcja alergiczna, reakcja fotouczulająca, sirolimus, takrolimus, warfaryna, zaburzenie gospodarki węglowodanowej, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, ziele dziurawca, ziele męczennicy, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon chorób i schorzeń
Mastocytoza – Leczenie
Mastocytoza to rzadka choroba charakteryzująca się proliferacją i gromadzeniem komórek tucznych w różnych narządach. Leczenie zależy od typu mastocytozy (skórna lub układowa), stopnia zaawansowania i nasilenia objawów. Podstawą terapii jest kontrola objawów związanych z uwalnianiem mediatorów mastocytów, w tym unikanie czynników wyzwalających oraz stosowanie leków przeciwhistaminowych (H1 i H2). W mastocytozie skórnej, najczęściej występującej u dzieci, stosuje się miejscowe kortykosteroidy, fototerapię PUVA oraz leczenie objawowe. W mastocytozie układowej, w zależności od podtypu, stosuje się stabilizatory komórek tucznych (kromoglikan sodowy), antagoniści leukotrienów (montelukast), kortykosteroidy ogólnoustrojowe oraz bisfosfoniany w przypadku osteoporozy. Kluczowe jest noszenie autostrzykawki z adrenaliną ze względu na ryzyko anafilaksji.
adrenalina, allogeniczne przeszczepienie komórek macierzystych, anafilaksja, antagonista leukotrienów, antagonista receptora H1, antagonista receptora H2, awapritynib, białaczka z komórek tucznych, bisfosfonian, choroba przeszczep przeciwko gospodarzowi, fototerapia, hipotensja, imatynib, inhibitor kinazy tyrozynowej, interferon alfa-2b, kladrybina, komórki tuczne, kortykosteroid miejscowy, kromoglikan sodowy, lek przeciwhistaminowy, mastocytoma, mastocytoza, mastocytoza skórna, mastocytoza układowa, masytynib, midostauryna, montelukast, nilotynib, omalizumab, przeciwciało monoklonalne anty-IgE, psoralen, PUVA, stabilizator komórek tucznych, terapia cytoredukcyjna, tryptaza w surowicy, wąskopasmowe UVB - Leksykon substancji czynnych
Dazatynib – Przeciwwskazania stosowania
Dazatynib jest inhibitorem kinazy tyrozynowej stosowanym głównie w leczeniu przewlekłej białaczki szpikowej (CML) oraz ostrej białaczki limfoblastycznej z chromosomem Philadelphia (Ph+ ALL). Bezwzględnym przeciwwskazaniem do jego stosowania jest nadwrażliwość na dazatynib lub substancje pomocnicze, w tym laktozę jednowodną, której zawartość w preparatach waha się od 21 mg (dla dawki 20 mg) do 194 mg (dla dawki 140 mg). U pacjentów z nietolerancją galaktozy, całkowitym niedoborem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy stosowanie dazatynibu może być przeciwwskazane. Dodatkowo, preparaty mogą zawierać śladowe ilości sodu (1-6 mg na tabletkę), co jest istotne u pacjentów na diecie niskosodowej.
Stosowanie dazatynibu wymaga ostrożności u pacjentów z ciężką niewydolnością wątroby i nerek, zaburzeniami hematologicznymi, chorobami układu sercowo-naczyniowego (zwłaszcza z wydłużonym odstępem QT), ryzykiem krwawień oraz chorobami płuc, ze względu na ryzyko mielosupresji, kumulacji metabolitów, tętniczego nadciśnienia płucnego i wysięku opłucnowego. Konieczne jest monitorowanie objawów niepożądanych, takich jak wysypka, duszność, neutropenia, małopłytkowość, biegunka czy zaburzenia funkcji wątroby i nerek. W przypadku wystąpienia reakcji nadwrażliwości lub ciężkich działań niepożądanych, leczenie należy natychmiast przerwać i wdrożyć odpowiednie postępowanie. Decyzja o terapii powinna uwzględniać indywidualny profil ryzyka oraz historię nadwrażliwości na inne inhibitory kinazy tyrozynowej.
anemia, choroba płuc, choroba układu sercowo-naczyniowego, ciężka niewydolność nerek, ciężka niewydolność wątroby, dazatynib, inhibitor kinazy tyrozynowej, laktoza jednowodna, małopłytkowość, mielosupresja, nadwrażliwość krzyżowa, nadwrażliwość na substancję czynną, neutropenia, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, niewydolność oddechowa, ostra białaczka limfoblastyczna, przewlekła białaczka szpikowa, reakcja anafilaktyczna, ryzyko krwawienia, tętnicze nadciśnienie płucne, wydłużony odstęp QT, wysięk opłucnowy, zaburzenia układu krwiotwórczego, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy