reumatoidalne zapalenie stawów
Reumatoidalne zapalenie stawów (RZS) jest przewlekłą, układową chorobą autoimmunologiczną, charakteryzującą się zapaleniem błony maziowej stawów (synovitis), prowadzącym do postępującego uszkodzenia struktur stawowych i okolicznych tkanek. Choroba dotyka około 0,5-1% populacji ogólnej, ze zwiększoną częstością występowania u kobiet (stosunek kobiet do mężczyzn wynosi 3:1).
Patogeneza RZS obejmuje złożone interakcje między czynnikami genetycznymi, środowiskowymi i immunologicznymi. Kluczową rolę odgrywają aktywowane limfocyty T i B, makrofagi oraz cytokiny prozapalne, takie jak TNF-α, IL-1, IL-6. Charakterystyczną cechą jest obecność autoprzeciwciał, w tym czynnika reumatoidalnego (RF) i przeciwciał przeciwko cyklicznemu cytrulinowanemu peptydowi (anty-CCP).
Klinicznie RZS manifestuje się symetrycznym zapaleniem stawów, szczególnie drobnych stawów rąk i stóp, sztywnością poranną trwającą ponad 60 minut, oraz objawami ogólnymi jak zmęczenie i stany podgorączkowe. Choroba może prowadzić do deformacji stawów, upośledzenia funkcji oraz manifestacji pozastawowych, obejmujących układy: sercowo-naczyniowy, oddechowy, nerwowy i narząd wzroku.
Diagnostyka opiera się na kryteriach klasyfikacyjnych ACR/EULAR z 2010 roku, obejmujących ocenę zajęcia stawów, badania serologiczne, markery ostrej fazy oraz czas trwania objawów. Wczesne rozpoznanie i leczenie są kluczowe dla zapobiegania nieodwracalnym uszkodzeniom stawów.
Leczenie RZS wymaga podejścia wielodyscyplinarnego i obejmuje modyfikujące przebieg choroby leki przeciwreumatyczne (DMARDs), w tym konwencjonalne syntetyczne (np. metotreksat), biologiczne (inhibitory TNF-α, IL-6) oraz celowane syntetyczne (inhibitory JAK). Dodatkowo stosuje się glikokortykosteroidy, niesteroidowe leki przeciwzapalne i leczenie objawowe. Celem terapii jest osiągnięcie remisji lub niskiej aktywności choroby.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Corhydron 100 100 mg
Lek Corhydron zawiera hydrokortyzon w postaci buforowanego hydrokortyzonu sodu bursztynianu, dostępny w dawkach 25 mg i 100 mg, przeznaczony do szybkiego podania pozajelitowego w stanach nagłych wymagających natychmiastowego działania glikokortykosteroidów. Wskazania obejmują pierwotną i wtórną niedomogę kory nadnerczy, różne typy wstrząsów (pourazowy, pooperacyjny, kardiogenny, anafilaktyczny, poprzetoczeniowy, pooparzeniowy), stan astmatyczny oporny na leczenie, ostre reakcje alergiczne, w tym obrzęk naczynioruchowy Quinckego, zespół Stevensa-Johnsona oraz zaostrzenia chorób autoimmunologicznych takich jak toczeń rumieniowaty układowy czy reumatoidalne zapalenie stawów. Hydrokortyzon podany pozajelitowo umożliwia szybkie uzupełnienie niedoboru kortyzolu i skuteczne zahamowanie procesów zapalnych i autoimmunologicznych, co jest kluczowe w zapobieganiu przełomowi nadnerczowemu i powikłaniom zagrażającym życiu.
Corhydron jest dostępny jako liofilizat do sporządzania roztworu do wstrzykiwań lub infuzji i powinien być stosowany pod ścisłym nadzorem lekarskim, głównie w warunkach szpitalnych lub ambulatoryjnych z możliwością monitorowania pacjenta. Dawkowanie jest indywidualizowane w zależności od ciężkości stanu klinicznego i rodzaju schorzenia, z tendencją do stosowania wyższych dawek w stanach nagłych, które następnie mogą być stopniowo redukowane lub zastępowane preparatami doustnymi. Szczególną uwagę należy zwrócić na odpowiednie przygotowanie leku przed podaniem oraz na konieczność szybkiego działania przeciwzapalnego i immunosupresyjnego w sytuacjach zagrożenia życia, gdzie doustne formy glikokortykosteroidów są niewystarczające lub niemożliwe do zastosowania.
autoimmunologiczne zapalenie wątroby, choroba Addisona, ciężki stan kliniczny, glikokortykosteroid, hydrokortyzon sodu bursztynianu, kortyzol endogenny, niedomoga kory nadnerczy, niedrożność dróg oddechowych, obrzęk błony śluzowej oskrzeli, obrzęk krtani, obrzęk naczynioruchowy Quinckego, proszek do sporządzania roztworu, przełom nadnerczowy, reumatoidalne zapalenie stawów, rumień wielopostaciowy, stan astmatyczny, stan spastyczny oskrzeli, toczeń rumieniowaty układowy, wstrząs anafilaktyczny, wstrząs kardiogenny, wstrząs pooparzeniowy, wstrząs pooperacyjny, wstrząs pourazowy, zapalenie naczyń, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Działania niepożądane – Coxydyna 60 mg
Profil bezpieczeństwa etorykoksybu, substancji czynnej leku Coxydyna, został oceniony na podstawie badań klinicznych obejmujących 9 295 pacjentów z chorobą zwyrodnieniową stawów (ChZS), reumatoidalnym zapaleniem stawów (RZS), przewlekłym bólem lędźwiowo-krzyżowym oraz zesztywniającym zapaleniem stawów kręgosłupa. W badaniach tych, w tym w programie MEDAL z udziałem 17 412 pacjentów stosujących dawki 60 mg lub 90 mg przez średnio 18 miesięcy, potwierdzono profil działań niepożądanych, który jest spójny w różnych wskazaniach. Do bardzo często występujących działań niepożądanych (≥1/10) należał ból brzucha, a często (≥1/100 do <1/10) obserwowano m.in. zaparcia, wzdęcia, zapalenie błony śluzowej żołądka, zgagę, nudności, wymioty, zawroty głowy, ból głowy, nadciśnienie tętnicze oraz obrzęki. Szczególną uwagę zwraca ryzyko poważnych zdarzeń sercowo-naczyniowych, takich jak zawał mięśnia sercowego, incydenty naczyniowo-mózgowe, przełom nadciśnieniowy i zastoinowa niewydolność serca, a także powikłań ze strony przewodu pokarmowego (owrzodzenia, perforacje, krwawienia), wątroby (zapalenie, niewydolność, żółtaczka) oraz nerek (niewydolność, zaburzenia czynności).
białkomocz, ból brzucha, ból pooperacyjny, choroba zwyrodnieniowa stawów, dna moczanowa, etorykoksyb, hiperkaliemia, incydent naczyniowo-mózgowy, incydent zakrzepowy, inhibitor COX-2, krwawienie z przewodu pokarmowego, leukopenia, nadciśnienie tętnicze, niedokrwistość, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niestrawność, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, owrzodzenie błony śluzowej, owrzodzenie dwunastnicy, przełom nadciśnieniowy, przewlekły ból lędźwiowo-krzyżowy, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, refluks żołądkowy, reumatoidalne zapalenie stawów, skurcz oskrzeli, śródmiąższowe zapalenie nerek, trombocytopenia, udar mózgu, układ sercowo-naczyniowy, zakażenie górnych dróg oddechowych, zakażenie układu moczowego, zapalenie błony śluzowej żołądka, zapalenie przełyku, zapalenie wątroby, zapalenie wyrostka zębodołowego, zastoinowa niewydolność serca, zatrzymanie płynów, zawał mięśnia sercowego, zespół jelita drażliwego, zespół nerczycowy, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa, żółtaczka, zwiększenie aktywności AlAT, zwiększenie aktywności AspAT, zwiększenie stężenia kreatyniny - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Zelsiglat 200 mg
Celekoksyb, składnik aktywny leku Zelsiglat, jest selektywnym inhibitorem COX-2 stosowanym w dawkach terapeutycznych 200-400 mg/dobę, wykazującym skuteczność w leczeniu bólu i stanu zapalnego w chorobie zwyrodnieniowej stawów, reumatoidalnym zapaleniu stawów oraz zesztywniającym zapaleniu stawów kręgosłupa. W badaniach klinicznych obejmujących tysiące pacjentów potwierdzono szybkie łagodzenie bólu (w ciągu 24 godzin) oraz poprawę funkcji ruchowych. Celekoksyb wykazuje mniejsze ryzyko owrzodzeń żołądka i dwunastnicy w porównaniu z klasycznymi NLPZ, takimi jak naproksen (1000 mg/dobę) i ibuprofen (2400 mg/dobę), co potwierdzono w badaniach endoskopowych trwających do 12 tygodni oraz w długoterminowym badaniu CLASS (6-15 miesięcy). Jednakże stosowanie celekoksybu z niskimi dawkami kwasu acetylosalicylowego (≤325 mg/dobę) zwiększa ryzyko powikłanych owrzodzeń przewodu pokarmowego czterokrotnie.
celekoksyb, choroba zwyrodnieniowa stawów, cyklooksygenaza, esomeprazol, gastroprotekcja, hematokryt, implantacja zarodka, inhibitor COX-2, izoformy cyklooksygenazy, koksyb, krwawienie z przewodu pokarmowego, kwas acetylosalicylowy, mediator prostanoidowy, niesteroidowy lek przeciwzapalny, omeprazol, ośrodkowy układ nerwowy, owrzodzenie żołądka i dwunastnicy, owulacja, perforacja przewodu pokarmowego, polip gruczolakowy, powikłanie zatorowo-zakrzepowe, przewód tętniczy, reumatoidalne zapalenie stawów, stężenie hemoglobiny, sulfonamid, synteza prostaglandyn, synteza tromboksanu, udar mózgu, wrzód trawienny, zawał mięśnia sercowego, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa, zwężenie odźwiernika - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Piroxicam Jelfa 20 mg
Piroksykam, należący do grupy oksykamów niesteroidowych leków przeciwzapalnych (kod ATC: M01AC01), wykazuje wielokierunkowe działanie farmakodynamiczne obejmujące odwracalne hamowanie enzymu cyklooksygenazy, co prowadzi do zmniejszenia syntezy prostanoidów i ograniczenia procesów zapalnych. Ponadto, lek redukuje uwalnianie enzymów lizosomalnych z leukocytów oraz obniża produkcję czynnika reumatoidalnego zarówno w surowicy, jak i płynie maziówkowym u pacjentów z seropozytywnym reumatoidalnym zapaleniem stawów. Piroksykam charakteryzuje się długim okresem półtrwania, co umożliwia stosowanie go w schemacie jednorazowej dawki dobowej, zapewniając stabilne stężenia terapeutyczne i ciągły efekt przeciwzapalny, przeciwbólowy oraz przeciwgorączkowy.
biologiczny okres półtrwania, biosynteza prostaglandyn, cyklooksygenaza, czynnik reumatoidalny, dawka dobowa, działanie przeciwbólowe, działanie przeciwgorączkowe, działanie przeciwzapalne, enzym lizosomalny, klasyfikacja ATC, lek przeciwreumatyczny, mediator zapalenia, niesteroidowy lek przeciwzapalny, objawy zapalne, oksykam, piroksykam, płyn maziówkowy, reumatoidalne zapalenie stawów, stan zapalny, synteza prostanoidów, tabletka powlekana - Leksykon leków
Interakcje leku – Etuxor 60 mg
Etorykoksyb wykazuje liczne interakcje farmakodynamiczne i farmakokinetyczne, które mają istotne znaczenie kliniczne. U pacjentów stosujących doustne leki przeciwzakrzepowe, np. warfarynę, dawka 120 mg/dobę etorykoksybu zwiększa INR o około 13%, co wymaga monitorowania czasu protrombinowego, zwłaszcza na początku terapii lub po zmianie dawki. NLPZ, w tym etorykoksyb, mogą osłabiać działanie leków moczopędnych, inhibitorów ACE i antagonistów receptora angiotensyny II, co u osób z zaburzoną czynnością nerek (szczególnie odwodnionych lub w podeszłym wieku) może prowadzić do pogorszenia funkcji nerek, w tym ostrej niewydolności. Etorykoksyb w dawce 120 mg nie wpływa na działanie małych dawek kwasu acetylosalicylowego (81 mg/dobę), jednak jednoczesne stosowanie zwiększa ryzyko owrzodzeń przewodu pokarmowego. W przypadku metotreksatu, dawka 120 mg etorykoksybu może zwiększyć stężenie metotreksatu w osoczu o 28% i zmniejszyć jego klirens nerkowy o 13%, co wymaga monitorowania toksyczności. Ponadto, etorykoksyb zwiększa AUC etynyloestradiolu o 37% przy dawce 60 mg i o 50-60% przy dawce 120 mg, co należy uwzględnić przy stosowaniu doustnych leków antykoncepcyjnych ze względu na ryzyko działań niepożądanych, takich jak incydenty zakrzepowe.
antagonista receptora angiotensyny II, choroba wrzodowa żołądka, cyklosporyna, czas protrombinowy, digoksyna, doustny lek antykoncepcyjny, doustny lek przeciwzakrzepowy, działanie antyagregacyjne, działanie nefrotoksyczne, etorykoksyb, etynyloestradiol, hormonalna terapia zastępcza, induktor enzymu, inhibitor CYP3A4, inhibitor konwertazy angiotensyny, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, interakcja z alkoholem, izoenzym cytochromu P450, ketokonazol, klirens nerkowy, kwas acetylosalicylowy, lek moczopędny, lek zobojętniający, lit pierwiastek, metotreksat, międzynarodowy wskaźnik znormalizowany, mikonazol, minoksydyl, niesteroidowy lek przeciwzapalny, ostra niewydolność nerek, owrzodzenie przewodu pokarmowego, prednizolon, prednizon, reumatoidalne zapalenie stawów, ryfampicyna, salbutamol, skoniugowany estrogen, sulfotransferaza, takrolimus, warfaryna, worykonazol, zaburzenie czynności wątroby, żylny incydent zakrzepowy - Leksykon leków
Interakcje leku – Coxydyna 120 mg
Etorykoksyb, substancja czynna leku Coxydyna, wykazuje liczne interakcje farmakodynamiczne i farmakokinetyczne, które mają istotne znaczenie kliniczne. W dawce 120 mg/dobę powoduje zwiększenie INR o około 13% u pacjentów przyjmujących doustne leki przeciwzakrzepowe, co wymaga monitorowania czasu protrombinowego. NLPZ, w tym etorykoksyb, mogą osłabiać działanie leków moczopędnych, inhibitorów ACE i antagonistów receptora angiotensyny II, zwiększając ryzyko pogorszenia czynności nerek, zwłaszcza u osób z zaburzeniami nerkowymi. Etorykoksyb nie wpływa na działanie przeciwpłytkowe małych dawek kwasu acetylosalicylowego (81 mg/dobę), jednak skojarzenie to zwiększa ryzyko owrzodzeń przewodu pokarmowego. W przypadku metotreksatu w dawce 120 mg etorykoksybu obserwuje się wzrost stężenia metotreksatu o 28% i zmniejszenie klirensu nerkowego o 13%, co wymaga monitorowania toksyczności. Ponadto, etorykoksyb zwiększa stężenie etynyloestradiolu w doustnych lekach antykoncepcyjnych o 37-60%, a w terapii hormonalnej zastępczej podnosi poziomy estronu (41%), ekwiliny (76%) i 17-β-estradiolu (22%), co może zwiększać ryzyko działań niepożądanych.
antagonista receptora angiotensyny II, cyklosporyna, czas protrombinowy, digoksyna, doustny lek antykoncepcyjny, etorykoksyb, etynyloestradiol, hepatotoksyczność, hormonalna terapia zastępcza, inhibitor konwertazy angiotensyny, interakcja farmakokinetyczna, izoenzym cytochromu P450, ketokonazol, klirens nerkowy, krwawienie z przewodu pokarmowego, kwas acetylosalicylowy, lek moczopędny, lek przeciwzakrzepowy, lek zobojętniający, lit pierwiastek, metotreksat, międzynarodowy współczynnik znormalizowany, mikonazol, minoksydyl, nefrotoksyczność, niesteroidowy lek przeciwzapalny, ostra niewydolność nerek, owrzodzenie przewodu pokarmowego, parametr farmakokinetyczny, reumatoidalne zapalenie stawów, ryfampicyna, salbutamol, skoniugowany estrogen, sulfotransferaza, takrolimus, worykonazol - Leksykon chorób i schorzeń
Włóknienie płucne – Etiologia i przyczyny
Włóknienie płucne charakteryzuje się uszkodzeniem i bliznowaceniem tkanki płucnej, prowadzącym do zaburzeń wymiany gazowej. Etiologia jest wieloczynnikowa, obejmując przyczyny polekowe (np. bleomycyna, amiodaron), popromienne, środowiskowe (np. pleśnie, dym tytoniowy), autoimmunologiczne (np. reumatoidalne zapalenie stawów, twardzina układowa) oraz zawodowe (np. azbest, krzemionka). Idiopatyczne włóknienie płuc (IPF) stanowi najczęstszą i najcięższą formę, diagnozowaną po wykluczeniu innych przyczyn, z dominacją u mężczyzn powyżej 50. roku życia. Czynniki ryzyka IPF to m.in. palenie tytoniu (ok. 75% pacjentów), narażenie zawodowe, refluks żołądkowo-przełykowy (GERD) oraz predyspozycje genetyczne, w tym mutacje w genach MUC5B, TERT, TERC, SFTPA2 i SFTPC. Patogeneza łączy teorię zapalną i nieprawidłowej naprawy nabłonka pęcherzyków płucnych, prowadząc do aktywacji fibroblastów i nadmiernej produkcji macierzy pozakomórkowej.
alergiczne zapalenie pęcherzyków płucnych, azbestoza, bliznowacenie tkanki płucnej, choroba autoimmunologiczna, dysfunkcja mitochondrialna, idiopatyczne włóknienie płuc, krzemica, lek przeciwnowotworowy, nadciśnienie płucne, odma opłucnowa, pneumokonioza, pylica płuc, refluks żołądkowo-przełykowy, reumatoidalne zapalenie stawów, sarkoidoza, skracanie telomerów, toczeń rumieniowaty układowy, twardzina układowa, włóknienie płucne, zapalenie naczyń, zapalenie skórno-mięśniowe, zapalenie wielomięśniowe, zespół antysyntetazowy, zespół Sjögrena - Leksykon chorób i schorzeń
Mieszana choroba tkanki łącznej – Patofizjologia i mechanizm
Mieszana choroba tkanki łącznej (MCTD) to rzadka, układowa choroba autoimmunologiczna charakteryzująca się wysokim mianem przeciwciał anty-U1-RNP, szczególnie skierowanych przeciwko podjednostce 70 kDa kompleksu U1-RNP. Patogeneza MCTD obejmuje złożone mechanizmy immunologiczne, w tym bezpośrednie wiązanie autoprzeciwciał z komórkami śródbłonka, tworzenie kompleksów immunologicznych aktywujących kaskadę dopełniacza oraz stymulację limfocytów CD4+ do produkcji IL-1 i IL-6. Kluczową rolę odgrywają modyfikacje apoptotyczne białka U1-70kDa, które prowadzą do przełamania tolerancji immunologicznej, oraz aktywacja receptorów Toll-podobnych (TLR3, TLR7), co indukuje produkcję interferonów typu I (IFN-I) i IFN-γ, nasilając autoimmunizację. Genetycznie MCTD jest powiązana z allelami HLA-DRB1*04:01 i HLA-B*08, różniąc się od innych chorób tkanki łącznej, a polimorfizmy genów interferonowych i mikroRNA (np. miR-146a rs2910164) wpływają na podatność i fenotyp kliniczny choroby.
interferon gamma, interferon typu I, interleukina-1, interleukina-6, metylacja DNA, mieszana choroba tkanki łącznej, mikroRNA, nadciśnienie płucne, objaw Raynauda, przeciwciała anty-U1-RNP, receptory toll-podobne, reumatoidalne zapalenie stawów, sklerodaktylia, śródmiąższowa choroba płuc, sygnatura interferonowa, toczeń rumieniowaty układowy, twardzina układowa, VEGF, waskulopatia, zapalenie opłucnej, zapalenie osierdzia, zapalenie skórno-mięśniowe, zapalenie wielomięśniowe, zwłóknienie płuc - Leksykon substancji czynnych
Nawłoć – Wskazania do stosowania
Ziele nawłoci (Solidago virgaureae L. herbae) jest składnikiem preparatu Phytodolor, występującym w formie wyciągu (1:1,5-2,5) z etanolem 60% (V/V), stanowiącym 20 ml na 100 ml produktu (20% objętości). Preparat zawiera również wyciągi z kory i liści osiki (60 ml/100 ml) oraz kory jesionu (20 ml/100 ml), wszystkie w ekstrakcji etanolem 60% (V/V). Phytodolor jest wskazany do stosowania u dorosłych pacjentów z dolegliwościami bólowymi o podłożu zapalnym i zwyrodnieniowym układu ruchu, w tym chorobą zwyrodnieniową kręgosłupa, stawów kolanowych, biodrowych i rąk oraz reumatoidalnym zapaleniem stawów i zapaleniem pochewek ścięgnistych. Preparat podawany jest w formie kropli doustnych, co umożliwia wygodne dawkowanie i szybsze wchłanianie substancji czynnych.
choroba reumatyczna, choroba zwyrodnieniowa kręgosłupa, choroba zwyrodnieniowa stawów, dolegliwość bólowa, Fraxinus excelsior, kora i liście osiki, kora jesionu, krople doustne, niesteroidowy lek przeciwzapalny, NLPZ, Populus tremula, powikłanie nerkowe, powikłanie żołądkowo-jelitowe, preparat przeciwreumatyczny, proces zapalny, przewlekły zespół bólowy, reumatoidalne zapalenie stawów, Solidago virgaureae, terapia przeciwzapalna, zapalenie pochewek ścięgnistych, ziele nawłoci - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Methotrexat-Ebewe 5 mg
Methotrexat-Ebewe, dostępny w tabletkach o dawkach 2,5 mg, 5 mg i 10 mg, jest wskazany do leczenia ciężkich, opornych postaci uogólnionej łuszczycy pospolitej oraz łuszczycowego zapalenia stawów, szczególnie po niepowodzeniu terapii konwencjonalnej. W reumatologii stanowi lek pierwszego wyboru w terapii reumatoidalnego zapalenia stawów jako DMARD, skutecznie hamując progresję choroby i zmniejszając dolegliwości bólowe. W onkologii stosowany jest w skojarzonych protokołach leczenia nowotworów złośliwych i ostrych białaczek, jednak doustna forma podania jest zalecana jedynie w wybranych przypadkach. Przed rozpoczęciem terapii konieczna jest dokładna ocena kliniczna i laboratoryjna pacjenta, a także uwzględnienie zawartości laktozy jednowodnej w tabletkach (od 78,6 mg w dawce 2,5 mg do 314,4 mg w dawce 10 mg), co jest istotne u pacjentów z nietolerancją laktozy.
biopsja wątroby, choroba autoimmunologiczna, DMARD, działanie immunomodulujące, działanie niepożądane, fototerapia, funkcja wątroby, laktoza jednowodna, łuszczyca pospolita, łuszczycowe zapalenie stawów, metotreksat, morfologia krwi, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, ostra białaczka, profil bezpieczeństwa leku, reumatoidalne zapalenie stawów, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon chorób i schorzeń
Ból palców – Objawy
Ból palców jest objawem o różnorodnej etiologii, obejmującej urazy (złamania, skręcenia, zwichnięcia), schorzenia zapalne (reumatoidalne zapalenie stawów, zapalenie ścięgien), neuropatie (zespół cieśni nadgarstka) oraz inne jednostki chorobowe, takie jak palec spustowy, choroba Raynauda czy dna moczanowa. Charakterystyka bólu (tępy, ostry, pulsujący, piekący), lokalizacja (stawy, opuszki, podstawa palca) oraz towarzyszące objawy (obrzęk, zaczerwienienie, sztywność, drętwienie, mrowienie) są kluczowe dla różnicowania przyczyn. Wczesne objawy mogą obejmować łagodny dyskomfort, sztywność poranną i ograniczenie precyzyjnych ruchów, natomiast zaawansowane stadia prowadzą do trwałych deformacji, znacznego ograniczenia funkcji ręki i zaniku mięśni. Warto zwrócić uwagę na wzorce bólu: nasilanie się podczas ruchu (np. w zapaleniu stawów, palcu spustowym) lub ból w spoczynku (np. zaawansowane zapalenie stawów, infekcje, uszkodzenia nerwów).
ból palców, choroba de Quervaina, choroba Dupuytrena, choroba Raynauda, choroba zwyrodnieniowa stawów, deformacja stawu, dna moczanowa, drętwienie palca, dysfagia, infekcja palca, obrzęk palca, palec młotkowaty, palec spustowy, pieczenie, przykurcz ścięgna, remisja objawów, reumatoidalne zapalenie stawów, skręcenie palca, sztywność stawu, uszkodzenie nerwu, zaczerwienienie, zanik mięśni dłoni, zapalenie ścięgien, zapalenie stawów, zasinienie, zespół cieśni nadgarstka, złamanie bokserskie, złamanie palca, zwichnięcie palca - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Opokan FAST 15 mg/1,5 ml
Opokan FAST to roztwór do wstrzykiwań zawierający meloksykam w stężeniu 15 mg/1,5 ml (10 mg/ml), stosowany krótkotrwale w leczeniu zaostrzeń reumatoidalnego zapalenia stawów, zesztywniającego zapalenia stawów kręgosłupa oraz choroby zwyrodnieniowej stawów. Preparat jest wskazany u pacjentów, u których podanie leku drogą doustną lub doodbytniczą jest niemożliwe lub przeciwwskazane, np. z powodu nudności, wymiotów czy zaburzeń połykania. Opokan FAST zapewnia szybkie działanie przeciwbólowe i przeciwzapalne, co jest istotne w ostrych stanach zapalnych i nasilonym bólu, a jego średnia osmolarność wynosi 947 mOsm/kg. Warto również zwrócić uwagę na zawartość sodu – 4,1 mg w jednej ampułce, co może mieć znaczenie u pacjentów na diecie niskosodowej.
choroba zwyrodnieniowa stawów, dieta niskosodowa, droga doodbytnicza, droga doustna, działanie przeciwbólowe, działanie przeciwzapalne, meloksykam, niesteroidowy lek przeciwzapalny, NLPZ, oksykam, osmolarność, osteoartroza, podanie parenteralne, przewlekły stan zapalny, reumatoidalne zapalenie stawów, roztwór do wstrzykiwań, schorzenie reumatologiczne, stan zapalny stawów, staw krzyżowo-biodrowy, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Ketokaps Med 100 mg
Ketokaps Med to niesteroidowy lek przeciwzapalny (NLPZ) zawierający 100 mg ketoprofenu w kapsułce miękkiej, stosowany w leczeniu objawowym chorób reumatycznych takich jak reumatoidalne zapalenie stawów (RZS), choroba zwyrodnieniowa stawów (osteoartroza) oraz zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa (ZZSK). Lek wykazuje działanie przeciwzapalne, przeciwbólowe i przeciwgorączkowe, poprawiając ruchomość stawów i redukując ból oraz stan zapalny. Wskazany jest także w łagodzeniu bólów o umiarkowanym nasileniu, w tym bólu mięśniowo-szkieletowego, pooperacyjnego i pourazowego, a także w leczeniu bolesnego miesiączkowania poprzez hamowanie syntezy prostaglandyn, które są głównymi mediatorami bólu w tym schorzeniu.
ból mięśniowo-szkieletowy, ból pooperacyjny, ból pourazowy, ból somatyczny, bolesne miesiączkowanie, choroba zwyrodnieniowa stawów, dysmenorrhea, działanie przeczyszczające, kapsułka miękka, ketoprofen, niesteroidowy lek przeciwzapalny, osteoartroza, reakcja alergiczna, reumatoidalne zapalenie stawów, skurcz macicy, staw krzyżowo-biodrowy, synteza prostaglandyn, upośledzenie funkcji stawów, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa, zmiany w tkankach miękkich - Leksykon leków
Działania niepożądane – Doloxib 90 mg
Profil bezpieczeństwa etorykoksybu, substancji czynnej leku Doloxib, został oceniony na podstawie badań klinicznych obejmujących 9295 pacjentów z chorobą zwyrodnieniową stawów, reumatoidalnym zapaleniem stawów, przewlekłym bólem lędźwiowo-krzyżowym oraz zesztywniającym zapaleniem stawów kręgosłupa. Dawkowanie stosowane w badaniach wynosiło 30 mg, 60 mg, 90 mg oraz 120 mg, a okres leczenia sięgał do 3,5 roku. Najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi były: ból brzucha, zawroty głowy, ból głowy, nadciśnienie tętnicze, obrzęki oraz podwyższenie aktywności enzymów wątrobowych (AlAT, AspAT). Wśród działań niepożądanych o mniejszej częstości występowania odnotowano m.in. niedokrwistość, leukopenię, trombocytopenię, reakcje nadwrażliwości, zaburzenia psychiczne, arytmie, migotanie przedsionków, dusznicę bolesną, zawał mięśnia sercowego oraz udar mózgu. W badaniach klinicznych wykazano, że stosowanie etorykoksybu wiąże się ze zwiększonym ryzykiem ciężkich incydentów tętniczych, takich jak zawał mięśnia sercowego i udar mózgu, z bezwzględnym ryzykiem nieprzekraczającym 1% rocznie.
białkomocz, choroba zwyrodnieniowa stawów, dna moczanowa, dusznica bolesna, etorykoksyb, hiperkaliemia, infekcja górnych dróg oddechowych, leukopenia, migotanie przedsionków, nadciśnienie tętnicze, niedokrwistość, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niestrawność, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, owrzodzenie jamy ustnej, owrzodzenie żołądka, przełom nadciśnieniowy, przemijający napad niedokrwienny, przewlekły ból okolicy lędźwiowo-krzyżowej, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, reumatoidalne zapalenie stawów, selektywny inhibitor COX-2, skurcz oskrzeli, śródmiąższowe zapalenie nerek, tachykardia, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, trombocytopenia, udar naczyniowy mózgu, zabieg chirurgiczny stomatologiczny, zapalenie naczyń, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zapalenie wyrostka zębodołowego, zastoinowa niewydolność serca, zawał mięśnia sercowego, zawroty głowy pochodzenia błędnikowego, zespół jelita drażliwego, zespół nerczycowy, zespół Stevensa-Johnsona, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa, żółtaczka - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Celbic 200 mg
CELBIC (celekoksyb) w dawce 200 mg w kapsułkach twardych wymaga indywidualizacji dawkowania w zależności od wskazania klinicznego, z uwzględnieniem ryzyka powikłań sercowo-naczyniowych, które wzrasta wraz z dawką i czasem terapii. Standardowa dawka w chorobie zwyrodnieniowej stawów to 200 mg raz na dobę lub w dwóch dawkach podzielonych, z możliwością zwiększenia do 200 mg dwa razy na dobę (maksymalnie 400 mg/dobę) przy braku poprawy po 2 tygodniach. Podobne schematy stosuje się w reumatoidalnym zapaleniu stawów oraz zesztywniającym zapaleniu stawów kręgosłupa, gdzie dawka maksymalna również wynosi 400 mg/dobę. Leczenie należy prowadzić najniższą skuteczną dawką przez możliwie najkrótszy czas, z regularną oceną skuteczności i tolerancji terapii.
albuminy w surowicy, alternatywne metody leczenia, celekoksyb, choroba zwyrodnieniowa stawów, cytochrom CYP2C9, dawka dobowa, dawka podzielona, działanie niepożądane, kapsułki twarde, leczenie objawowe, marskość wątroby, niesteroidowe leki przeciwzapalne, reumatoidalne zapalenie stawów, substrat enzymu, układ krążenia, układ sercowo-naczyniowy, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Voltaren 25 mg/ml
Voltaren w postaci roztworu do wstrzykiwań (25 mg/ml) zawiera diklofenak sodowy w dawce 75 mg w ampułce 3 ml i jest stosowany w leczeniu ostrych stanów zapalnych i bólowych. Podanie domięśniowe jest wskazane w chorobach reumatycznych, takich jak reumatoidalne zapalenie stawów, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa, choroba zwyrodnieniowa stawów, zapalenie stawów kręgosłupa, reumatyzm pozastawowy, a także w ostrych napadach dny moczanowej, kolce nerkowej i wątrobowej, bólach pourazowych i pooperacyjnych oraz ciężkich napadach migreny. Domięśniowe podanie umożliwia szybkie uśmierzenie bólu i kontrolę procesu zapalnego, szczególnie gdy leczenie doustne jest niewystarczające lub niemożliwe.
ból pooperacyjny, choroba zwyrodnieniowa stawów, choroby reumatyczne, chrząstka stawowa, diklofenak sodowy, dna moczanowa, kolka nerkowa, kość podchrzęstna, migrena, moczan sodu, niesteroidowy lek przeciwzapalny, podanie domięśniowe, podanie dożylne, reumatoidalne zapalenie stawów, reumatyzm pozastawowy, stan zapalny pourazowy, sztywność poranna, zapalenie kaletek maziowych, zapalenie pochewek ścięgnistych, zapalenie stawów kręgosłupa, zespół bólowy kręgosłupa, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa - Leksykon chorób i schorzeń
Alergia na nikiel – Etiologia i przyczyny
Alergia na nikiel jest najczęstszą przyczyną alergicznego kontaktowego zapalenia skóry (ACD), klasyfikowaną jako reakcja nadwrażliwości typu IV. Mechanizm patofizjologiczny obejmuje indukcję i wywołanie reakcji, gdzie jony niklu (Ni++) działają jako hapteny, przenikając przez warstwę rogową naskórka i tworząc kompleksy z białkami, które są prezentowane limfocytom T CD4+ na cząsteczkach MHC klasy II. Kluczową rolę odgrywa receptor toll-podobny 4 (TLR4) oraz specyficzne wiązanie jonów niklu przez aminokwas histydynę w receptorach limfocytów T. Czynniki ryzyka rozwoju alergii to m.in. płeć (15-20% kobiet vs 3-10% mężczyzn), przekłuwanie ciała, ekspozycja zawodowa, choroby autoimmunologiczne, stany zapalne, predyspozycje genetyczne oraz wiek, z największą częstością u nastolatków. Ekspozycja na „wolny nikiel” z powierzchni przedmiotów codziennego użytku (biżuteria, guziki, monety, sztućce, implanty) jest kluczowa dla indukcji uczulenia, a nikiel może również przenikać do organizmu drogą pokarmową, wywołując systemowy zespół alergii na nikiel (SNAS).
alergia kontaktowa, alergiczne kontaktowe zapalenie skóry, autoimmunologiczna choroba tarczycy, choroba autoimmunologiczna, choroba Sjögrena, cytokina i chemokina, główny układ zgodności tkankowej, hapten, jon niklu, limfocyt CD4+, limfocyt T, nadwrażliwość typu IV, patofizjologia, predyspozycja genetyczna, przewlekłe zapalenie skóry, reakcja alergiczna, receptor Toll-podobny 4, reumatoidalne zapalenie stawów, spondyloartropatia, stan zapalny, stres oksydacyjny, swędząca wysypka, systemowy zespół alergii na nikiel, toczeń rumieniowaty układowy, twardzina, warstwa rogowa naskórka, wrzodziejące zapalenie jelita grubego - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Aspicam 15 mg
Aspicam, zawierający meloksykam w dawce 15 mg w formie tabletek, jest stosowany w leczeniu objawowym schorzeń reumatycznych, takich jak choroba zwyrodnieniowa stawów (ChZS), reumatoidalne zapalenie stawów (RZS) oraz zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa (ZZSK). W ChZS lek jest wskazany do krótkotrwałej terapii zaostrzeń, umożliwiając skuteczne łagodzenie bólu i stanu zapalnego. W przypadku RZS i ZZSK terapia może mieć charakter długotrwały, co pozwala na kontrolę przewlekłego procesu zapalnego, zmniejszenie dolegliwości bólowych oraz spowolnienie progresji zmian destrukcyjnych, a także poprawę funkcji stawów i ruchomości kręgosłupa.
choroba autoimmunologiczna, choroba zapalna, choroba zwyrodnieniowa stawów, laktoza jednowodna, leczenie przeciwzapalne, meloksykam, nietolerancja laktozy, objawy bólowe i zapalne, przewlekły proces zapalny, reumatoidalne zapalenie stawów, schorzenia reumatyczne, stawy krzyżowo-biodrowe, sztywność poranna, tabletki 15 mg, terapia, właściwości przeciwzapalne i przeciwbólowe, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa - Leksykon chorób i schorzeń
Kostochondryt – Patofizjologia i mechanizm
Kostochondryt to zapalenie chrząstki łączącej żebra z mostkiem, najczęściej obejmujące 2.-5. połączenia żebrowo-chrzęstne, z zajęciem wielomiejscowym w ponad 90% przypadków. Schorzenie dotyczy głównie dorosłych w wieku 40-50 lat, z nieznaczną przewagą kobiet. Patofizjologia jest wieloczynnikowa i obejmuje mechanizmy zapalenia neurogenicznego, nierównowagi mięśniowej, neuropatii nerwów międzyżebrowych, bólu mięśniowo-powięziowego oraz dysfunkcji biomechanicznej stawów żebrowo-mostkowych i żebrowo-kręgowych. Ruchy klatki piersiowej podczas oddychania (około 22 000-23 000 razy dziennie) powodują przeciążenie stawów przednich, szczególnie przy sztywności stawów tylnych, co prowadzi do bólu i stanu zapalnego. W procesie zapalnym uwalniane są cytokiny i mediatory, takie jak prostaglandyny, które aktywują receptory bólu i powodują obrzęk oraz tkliwość w obrębie chrząstek żebrowo-mostkowych.
ból mięśniowo-powięziowy, Candida albicans, centralne uwrażliwienie, chrząstka żebrowo-mostkowa, dysbioza jelitowa, fibromialgia, infekcja bakteryjna, infekcja grzybicza, infekcja wirusowa, klatka piersiowa kurza, klatka piersiowa lejkowata, kostochondryt, łuszczycowe zapalenie stawów, macierz pozakomórkowa, mediator zapalny, niedobór tiaminy, niedobór witaminy D, połączenie żebrowo-chrzęstne, połączenie żebrowo-mostkowe, pomostowanie aortalno-wieńcowe, przebudowa macierzy pozakomórkowej, reumatoidalne zapalenie stawów, skolioza, Staphylococcus aureus, staphylococcus epidermidis, staw międzykręgowy, staw mostkowo-obojczykowy, staw żebrowo-kręgowy, staw żebrowo-mostkowy, Streptococcus pneumoniae, uwalnianie cytokin, włókno kolagenowe, zapalenie neurogeniczne, zespół SAPHO, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Depo-Medrol z Lidokainą (40 mg + 10 mg)/ml
Depo-Medrol z Lidokainą to zawiesina do wstrzykiwań zawierająca 40 mg metyloprednizolonu octanu oraz 10 mg lidokainy chlorowodorku jednowodnego w 1 ml, przeznaczona do krótkotrwałego, miejscowego stosowania jako terapia uzupełniająca w ostrych epizodach i zaostrzeniach schorzeń reumatologicznych oraz stanów zapalnych tkanek miękkich. Wskazania obejmują m.in. reumatoidalne zapalenie stawów, zapalenie błony maziowej w przebiegu choroby zwyrodnieniowej stawów, pourazową chorobę zwyrodnieniową, ostre i podostre zapalenie kaletki maziowej, zapalenie nadkłykcia, ostre nieswoiste zapalenie pochewki ścięgna oraz ostre dnawe zapalenie stawów. Preparat znajduje także zastosowanie w leczeniu guzów torbielowatych, zapaleń rozcięgien i ganglionów. Podanie miejscowe (iniekcje dostawowe, okołostawowe lub do tkanek miękkich) umożliwia szybkie zmniejszenie stanu zapalnego i dolegliwości bólowych, a obecność lidokainy redukuje dyskomfort związany z iniekcją.
choroba autoimmunologiczna, choroba Dupuytrena, choroba zwyrodnieniowa stawów, dna moczanowa, dnawe zapalenie stawów, dysfagia, fizykoterapia, ganglion, glikokortykosteroid, iniekcja dostawowa, kwas moczowy, lek przeciwbólowy, lidokaina chlorowodorek jednowodny, łokieć golfisty, łokieć tenisisty, metyloprednizolon octan, pourazowa choroba zwyrodnieniowa stawów, reumatoidalne zapalenie stawów, rozcięgno podeszwowe, torbiel galaretowata, zanik tkanek, zapalenie błony maziowej, zapalenie kaletki maziowej, zapalenie nadkłykcia, zapalenie pochewki ścięgna, zapalenie rozcięgna, zapalenie ścięgna - Leksykon chorób i schorzeń
Selektywna niedobór iga – Diagnostyka i diagnoza
Selektywny niedobór immunoglobuliny A (SIgAD) definiuje się jako stężenie IgA w surowicy poniżej 7 mg/dl (0,07 g/l) przy prawidłowych poziomach IgG i IgM u pacjentów powyżej 4 roku życia, potwierdzone co najmniej dwukrotnie metodą nefelometrii lub inną techniką o odpowiedniej czułości. Diagnostyka obejmuje pomiar immunoglobulin, morfologię krwi z rozmazem oraz ocenę limfocytów B, T i NK, a także badania dodatkowe, takie jak ocena podklas IgG, odpowiedzi przeciwciał na antygeny białkowe i polisacharydowe, testy czynności narządów oraz badania w kierunku chorób autoimmunologicznych. W diagnostyce różnicowej należy wykluczyć CVID, niedobory podklas IgG, przejściową hipogammaglobulinemię niemowląt oraz nabyty niedobór IgA. U dzieci poniżej 4 lat niskie poziomy IgA mogą być przejściowe, dlatego diagnozę należy potwierdzić po ukończeniu tego wieku.
alergiczne zapalenie spojówek, alergiczny nieżyt nosa, astma, autoimmunologiczne zapalenie tarczycy, autoprzeciwciała, badanie tarczycy, celiakia, choroba Gravesa-Basedowa, cukrzyca typu 1, giardioza, hipogammaglobulinemia, immunoglobuliny, limfocyty, miastenia, młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów, morfologia krwi, nieswoiste zapalenie jelit, pierwotny niedobór odporności, podklasy IgG, pospolity zmienny niedobór odporności, przeciwciała anty-tTG, reakcja anafilaktyczna, reumatoidalne zapalenie stawów, selektywny niedobór immunoglobuliny A, stężenie IgA, toczeń rumieniowaty układowy, zapalenie dróg oddechowych - Leksykon chorób i schorzeń
Zaburzenie skubania skóry (dermatillomania) – Objawy
Zaburzenie skubania skóry (dermatillomania, zaburzenie ekskoriacji) to przewlekłe zaburzenie z grupy obsesyjno-kompulsywnych, charakteryzujące się kompulsywnym, trudnym do opanowania przymusem skubania skóry, prowadzącym do uszkodzeń tkanek, infekcji, blizn oraz znacznego cierpienia psychicznego. Występuje u 1,4-5,4% dorosłych, częściej u kobiet, zwykle rozpoczynając się w wieku 13-15 lat. Objawy obejmują zarówno automatyczne, nieświadome, jak i świadome, celowe skubanie różnych obszarów ciała (twarz, głowa, ręce, nogi), często poprzedzone napięciem lub stresem. Diagnoza opiera się na kryteriach DSM-5, uwzględniających nawracające uszkodzenia skóry, próby ograniczenia zachowania oraz wykluczenie innych przyczyn medycznych i psychicznych. Zaburzenie to wiąże się z wysokim ryzykiem współwystępowania depresji, lęków, a także myśli i prób samobójczych (12% i 11,5% odpowiednio).
ADHD, antybiotykoterapia, choroba afektywna dwubiegunowa, cukrzyca typu 1, dermatillomania, DSM-5, dysmorfofobia, egzema, kompulsywne skubanie skóry, łuszczyca, posocznica, przeszczep skóry, remisja, reumatoidalne zapalenie stawów, rogowacenie mieszkowe, stan zapalny, stwardnienie rozsiane, toczeń, trądzik młodzieńczy, trichotillomania, zaburzenie dysmorficzne ciała, zaburzenie ekskoriacjii, zaburzenie lękowe, zaburzenie lękowe uogólnione, zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne, zaburzenie paniczne, zaburzenie ze spektrum autyzmu, zakażenie skóry, zespół Pradera-Williego, zespół stresu pourazowego - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Bocheńska lecznicza sól jodowo-bromowa
Bocheńska Lecznicza Sól Jodowo-Bromowa to proszek krystaliczny zawierający min. 0,03% jodków i 0,05% bromków oraz wapń, magnez, sód, potas, chlorki i żelazo. Stosowana jest w formie kąpieli i inhalacji, wykazując szerokie zastosowanie w leczeniu chorób reumatycznych (reumatoidalne zapalenie stawów, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa, choroby zwyrodnieniowe, zapalenia mięśni i ścięgien, zapalenie korzonków nerwowych), schorzeń pourazowych narządu ruchu oraz metabolicznych, takich jak dna moczanowa. Kąpiele solankowe wspomagają regenerację tkanek, poprawiają ukrwienie obwodowe kończyn oraz działają profilaktycznie w niedoczynności tarczycy dzięki zawartości jodu. W ginekologii wskazane są w przewlekłym zapaleniu przydatków, a w dermatologii jako terapia wspomagająca w łuszczycy, rybiej łusce, wyprysku przewlekłym i nerwicach naczyniowych.
astma oskrzelowa, choroba zwyrodnieniowa stawów, dnawe zapalenie stawów, łuszczyca, nadczynność tarczycy, nerwica naczyniowa, niedoczynność tarczycy, proszek krystaliczny, przewlekła choroba dróg oddechowych, przewlekłe zapalenie oskrzeli, przewlekłe zapalenie przydatków, przewlekłe zapalenie zatok, reumatoidalne zapalenie stawów, rybia łuska, schorzenie pourazowe narządu ruchu, schorzenie reumatyczne, stan zmęczenia, wyprysk przewlekły, zaburzenie ukrwienia obwodowego, zapalenie korzonków nerwowych, zapalenie mięśni i ścięgien, zatoka oboczna nosa, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa - Leksykon chorób i schorzeń
Palec młotkowaty i palec młoteczkowaty – Objawy
Palec młotkowaty i młoteczkowaty to deformacje palców stopy charakteryzujące się zgięciem odpowiednio środkowego stawu palca lub stawu dystalnego, wynikające z zaburzenia równowagi mięśniowo-ścięgnistej i prowadzące do skrócenia ścięgien oraz więzadeł. W początkowym stadium deformacje są elastyczne i możliwe do korekcji manualnej, z łagodnym bólem i ograniczoną ruchomością stawu. Postęp choroby powoduje utratę elastyczności, nasilenie dolegliwości bólowych, powstawanie modzeli, nagniotków, a w zaawansowanych przypadkach – trwałe usztywnienie palca i konieczność interwencji chirurgicznej. Czynniki ryzyka obejmują noszenie nieodpowiedniego obuwia, choroby współistniejące (np. RZS, cukrzyca), przewlekłe zapalenia stawów oraz urazy. Diagnostyka opiera się na badaniu fizykalnym i obrazowym, oceniającym stopień deformacji i biomechanikę stopy.
badanie radiologiczne, biomechanika stopy, deformacja kostna, deformacja stawu, elastyczna deformacja, infekcja skóry, interwencja chirurgiczna, korekcja chirurgiczna, leczenie zachowawcze, ograniczenie ruchomości stawu, owrzodzenie stopy, palec młoteczkowaty, palec młotkowaty, przykurcz ścięgna, reumatoidalne zapalenie stawów, sztywna deformacja, tkanka miękka, zaburzenie równowagi mięśniowej, zespół stopy cukrzycowej, zmiany zwyrodnieniowe stawów, zwichnięcie stawu - Leksykon chorób i schorzeń
Obrzęk węzłów chłonnych – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Limfadenopatia, czyli obrzęk węzłów chłonnych, jest reakcją układu immunologicznego na różnorodne bodźce, najczęściej infekcje wirusowe (np. przeziębienie, grypa, mononukleoza) lub bakteryjne (np. angina paciorkowcowa, zapalenie tkanki łącznej). Węzły chłonne powiększają się zwykle w miejscach najbliższych infekcji, a ich średnica powyżej 1 cm u dzieci lub znaczne powiększenie u dorosłych wymaga szczegółowej oceny. Diagnostyka obejmuje badanie fizykalne (ocena rozmiaru, konsystencji, ruchomości i tkliwości węzłów), badania krwi, obrazowe (USG, TK, MRI) oraz biopsję w przypadku podejrzenia nowotworu. Objawy towarzyszące, takie jak ból, zaczerwienienie, gorączka, nocne poty czy utrata masy ciała, mogą wskazywać na poważniejsze schorzenia, w tym chłoniaki czy białaczki.
angina paciorkowcowa, badanie obrazowe, białaczka, biopsja, biopsja węzła wartowniczego, chemioterapia, chłoniak, choroba autoimmunologiczna, ciepły kompres, HIV, infekcja bakteryjna, infekcja górnych dróg oddechowych, infekcja wirusowa, kortykosteroid, lek immunomodulujący, limfadenektomia, limfadenopatia, liszajec, mononukleoza, nowotwór, obrzęk limfatyczny, obrzęknięty węzeł chłonny, patogen, poty nocne, radioterapia, reakcja alergiczna, reumatoidalne zapalenie stawów, rezonans magnetyczny, ropień, toczeń rumieniowaty układowy, tomografia komputerowa, układ immunologiczny, układ odpornościowy, węzeł chłonny, zapalenie gruczołów ślinowych, zapalenie tkanki łącznej, zespół Reye’a - Leksykon chorób i schorzeń
Zapalenie przyzębia – Etiologia i przyczyny
Zapalenie przyzębia (periodontitis) to przewlekła choroba zapalna tkanek podtrzymujących zęby, wywołana przez biofilm bakteryjny, w szczególności przez patogeny z tzw. kompleksu czerwonego: Aggregatibacter actinomycetemcomitans, Porphyromonas gingivalis, Treponema denticola oraz Tannerella forsythia. Proces chorobowy rozpoczyna się od zapalenia dziąseł (gingivitis), które jest odwracalne, jednak nieleczone prowadzi do tworzenia kieszonek przyzębnych, destrukcji włókien kolagenowych, resorpcji kości wyrostka zębodołowego i w efekcie do ruchomości oraz utraty zębów. Czynniki ryzyka obejmują modyfikowalne elementy, takie jak niedostateczna higiena jamy ustnej, palenie tytoniu (zwiększające ryzyko 2-3-krotnie), niewyrównaną cukrzycę, stres, nieodpowiednią dietę oraz stosowanie niektórych leków, a także niemodyfikowalne, jak predyspozycje genetyczne (zwiększające ryzyko nawet 6-krotnie), wiek i zmiany hormonalne. Młodzieńcze zapalenie przyzębia to agresywna forma choroby, charakteryzująca się szybkim postępem i występująca u młodych pacjentów, z istotnym udziałem czynników genetycznych i zaburzonej odpowiedzi immunologicznej.
Aggregatibacter actinomycetemcomitans, agresywne zapalenie przyzębia, bakteria beztlenowa, biofilm bakteryjny, choroba neurodegeneracyjna, choroba sercowo-naczyniowa, kamień nazębny, kieszonka przyzębna, kompleks czerwony, kość wyrostka zębodołowego, płytka nazębna, Porphyromonas gingivalis, reumatoidalne zapalenie stawów, ruchomość zębów, Tannerella forsythia, toksyna bakteryjna, Treponema denticola, wczesne zapalenie przyzębia, więzadło przyzębia, zaburzenie odpowiedzi immunologicznej, zapalenie dziąseł, zapalenie przyzębia - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Diafer
Preparat Diafer (50 mg Fe/ml, roztwór do wstrzykiwań) jest dożylnym kompleksem żelaza, którego stosowanie wiąże się z ryzykiem ciężkich reakcji nadwrażliwości, w tym anafilaktycznych i rzekomoanafilaktycznych. Reakcje te mogą wystąpić nawet u pacjentów wcześniej tolerujących preparaty dożylne. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z alergiami, ciężką astmą, atopią oraz chorobami immunologicznymi, takimi jak toczeń rumieniowaty układowy czy reumatoidalne zapalenie stawów. Podawanie Diaferu powinno odbywać się wyłącznie pod nadzorem wykwalifikowanego personelu medycznego, w warunkach wyposażonych w sprzęt do resuscytacji i leczenia reakcji anafilaktycznych, z obserwacją pacjenta przez minimum 30 minut po iniekcji. W przypadku objawów nadwrażliwości konieczne jest natychmiastowe przerwanie podawania leku.
adrenalina, alergia atopowa, bakteriemia, choroba immunologiczna, ciężka astma, dysfagia, kortykosteroid, leczenie anafilaksji, obniżenie ciśnienia, podrażnienie skóry, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, resuscytacja, reumatoidalne zapalenie stawów, skurcz tętnicy wieńcowej, środek przeciwhistaminowy, toczeń rumieniowaty układowy, wypływ okołożylny, wyprysk, zawał mięśnia sercowego, zespół Kounisa - Leksykon chorób i schorzeń
Kostochondryt – Etiologia i przyczyny
Kostochondryt to zapalenie chrząstki łączącej żebra z mostkiem, o etiologii najczęściej idiopatycznej, choć zidentyfikowano liczne czynniki predysponujące. Do najważniejszych należą powtarzające się mikrourazy połączeń żebrowo-mostkowych, bezpośrednie urazy klatki piersiowej (np. wypadki, urazy sportowe, resuscytacja), infekcje wirusowe (w tym po COVID-19) oraz bakteryjne (Staphylococcus aureus, Actinomyces, Salmonella, Escherichia coli) i grzybicze (Candida albicans, Aspergillus). Schorzenie współwystępuje także z chorobami reumatycznymi (RZS, ZZSK, łuszczycowe zapalenie stawów), fibromialgią, chorobami zapalnymi jelit oraz osteoartrozą. Czynniki anatomiczne i posturalne, takie jak skolioza, niewłaściwa postawa, wiązanie klatki piersiowej, a także przewlekła astma, zwiększają ryzyko rozwoju kostochondrytu.
Actinomyces, Aspergillus, astma przewlekła, ból mięśniowo-powięziowy, Candida albicans, choroba Leśniowskiego-Crohna, COVID-19, deformacja klatki piersiowej, Escherichia coli, etiologia idiopatyczna, fibromialgia, infekcja wirusowa dróg oddechowych, kostochondryt, łuszczycowe zapalenie stawów, niedobór witaminy D, osteoartroza, połączenie żebrowo-mostkowe, reumatoidalne zapalenie stawów, Salmonella, skolioza, Staphylococcus aureus, staw żebrowo-kręgowy, torakotomia, uraz klatki piersiowej, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zakażenie grzybicze, zapalenie chrząstki, zapalenie neurogenne, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Cyclaid 50 mg
Cyclaid (cyklosporyna) wymaga indywidualnego dostosowania dawki, podawanej w 2 równych dawkach dobowych, z uwzględnieniem pory dnia i posiłków. W transplantologii dawka początkowa wynosi 10-15 mg/kg mc./dobę (w 2 dawkach) podawana od 12 godzin przed zabiegiem, utrzymywana przez 1-2 tygodnie, a następnie redukowana do dawki podtrzymującej 2-6 mg/kg mc./dobę. W terapii immunosupresyjnej z innymi lekami dawki początkowe mogą być niższe (3-6 mg/kg mc./dobę). W leczeniu pozatransplantacyjnym, np. endogennego zapalenia błony naczyniowej oka, dawka początkowa to 5 mg/kg mc./dobę, z możliwością zwiększenia do 7 mg/kg mc./dobę w opornych przypadkach. W zespole nerczycowym dawki początkowe wynoszą 5 mg/kg mc./dobę u dorosłych i 6 mg/kg mc./dobę u dzieci, z ograniczeniem do 2,5 mg/kg mc./dobę przy zaburzeniach czynności nerek. W reumatoidalnym zapaleniu stawów dawka początkowa to 3 mg/kg mc./dobę, a w łuszczycy i atopowym zapaleniu skóry 2,5-5 mg/kg mc./dobę, z maksymalną dawką 5 mg/kg mc./dobę. Leczenie wymaga ścisłego monitorowania czynności nerek (eGFR), parametrów wątrobowych, ciśnienia tętniczego oraz stężenia cyklosporyny we krwi, zwłaszcza przy współistniejących lekach wpływających na farmakokinetykę.
atopowe zapalenie skóry, białkomocz, choroba przeszczep przeciw gospodarzowi, ciśnienie tętnicze, czynność nerek, dawka podtrzymująca, dawka podzielona, EGFR, endogenne zapalenie błony naczyniowej oka, glomerulopatia, GVHD, infuzja dożylna, koncentrat do infuzji, leczenie podtrzymujące, lek immunosupresyjny, łuszczyca, metotreksat, nadciśnienie skurczowe, narząd miąższowy, nefrotoksyczność, niesteroidowy lek przeciwzapalny, NLPZ, ostrość widzenia, przeszczep narządów, przeszczep szpiku, remisja, reumatoidalne zapalenie stawów, stężenie bilirubiny, stężenie kreatyniny, terapia immunosupresyjna, terapia wielolekowa, wskazanie pozatransplantacyjne, wskaźnik przesączania kłębuszkowego, zaburzenie żołądkowo-jelitowe, zapalenie błony naczyniowej oka, zespół nerczycowy, zmiana łuszczycowa - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Feldene 20 mg/ml
Feldene w postaci roztworu do wstrzykiwań zawiera piroksykam w stężeniu 20 mg/ml i należy do grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ). Jest wskazany do leczenia objawowego choroby zwyrodnieniowej stawów, reumatoidalnego zapalenia stawów oraz zesztywniającego zapalenia stawów kręgosłupa, zwłaszcza gdy inne NLPZ okazały się nieskuteczne lub niewystarczające. Ze względu na profil bezpieczeństwa, piroksykam nie jest lekiem pierwszego wyboru i jego zastosowanie wymaga starannej oceny korzyści i ryzyka, uwzględniającej historię chorób współistniejących, odpowiedź na wcześniejsze leczenie NLPZ, czynniki ryzyka działań niepożądanych ze strony przewodu pokarmowego i układu sercowo-naczyniowego oraz przeciwwskazania.
alkohol benzylowy, choroba autoimmunologiczna, choroba wątroby, choroba zwyrodnieniowa stawów, chrząstka stawowa, etanol bezwodny, glikol propylenowy, leczenie objawowe, niesteroidowy lek przeciwzapalny, piroksykam, podanie parenteralne, reumatoidalne zapalenie stawów, schorzenie reumatyczne, staw krzyżowo-biodrowy, uzależnienie od alkoholu, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Depo-Medrol z Lidokainą (40 mg + 10 mg)/ml
Preparat Depo-Medrol z Lidokainą zawiera metyloprednizolonu octan (40 mg/ml) oraz lidokainę chlorowodorek jednowodny (10 mg/ml) i jest przeznaczony do podawania wyłącznie okołostawowo lub dostawowo. Przed podaniem należy sprawdzić zawiesinę pod kątem obecności cząstek stałych i zmian zabarwienia, a także unikać rozcieńczania lub mieszania z innymi roztworami ze względu na ryzyko niezgodności fizycznych. Dawkowanie metyloprednizolonu zależy od wielkości stawu: duże stawy (kolanowe, skokowe, barkowe) 20-80 mg, średnie (łokciowe, nadgarstkowe, śródręczno-paliczkowe) 10-40 mg, małe (międzypaliczkowe, mostkowo-obojczykowe, barkowo-obojczykowe) 4-10 mg. Wstrzyknięcia można powtarzać co 1-5 tygodni lub dłużej, w zależności od odpowiedzi klinicznej. Podanie wymaga precyzyjnej techniki, w tym aspiracji płynu stawowego w celu potwierdzenia prawidłowego umiejscowienia igły w przestrzeni maziówkowej, a następnie delikatnego poruszania stawem w celu rozprowadzenia zawiesiny.
aspiracja płynu, choroba zwyrodnieniowa stawów, fizykoterapia, ganglion pochewki ścięgna, lidokainy chlorowodorek jednowodny, metyloprednizolonu octan, nakłucie lędźwiowe, płyn stawowy, podanie okołostawowe, przestrzeń maziówkowa, reumatoidalne zapalenie stawów, wstrzyknięcie dostawowe, zapalenie kaletki maziowej, zapalenie nadkłykcia, zapalenie ścięgna, znieczulenie miejscowe - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Cuprenil 250 mg
Penicylamina (Cuprenil) wymaga indywidualnego dostosowania dawki w zależności od wskazania klinicznego, wieku pacjenta oraz odpowiedzi na leczenie. U dorosłych z reumatoidalnym zapaleniem stawów dawka początkowa wynosi 125-250 mg/dobę, z możliwością zwiększania co 4-12 tygodni do dawki maksymalnej 1500 mg/dobę; dawka podtrzymująca to 500-750 mg/dobę. U pacjentów w podeszłym wieku dawka początkowa nie powinna przekraczać 125 mg/dobę, a maksymalna dawka 1000 mg/dobę. W chorobie Wilsona dorośli otrzymują 1500-2000 mg/dobę w dawkach podzielonych, z redukcją do 750-1000 mg/dobę po remisji, przy czym dawki powyżej 2000 mg/dobę nie powinny być stosowane dłużej niż 1 rok. W cystynurii dawki są ustalane na podstawie stężenia cystyny w moczu, z celem utrzymania stężenia poniżej 200 mg/l, stosując u dorosłych 1000-3000 mg/dobę, a u dzieci 20-30 mg/kg mc./dobę. W zatruciu ołowiem dawki u dorosłych wynoszą 1000-1500 mg/dobę, a u dzieci 15-20 mg/kg mc./dobę, podawane w 2-3 dawkach podzielonych.
absorpcja substancji czynnej, choroba Wilsona, chromatografia, CUPRENIL, cystynuria, dawka podtrzymująca, dawka podzielona, dieta uboga w metioninę, kamica cystynowa, kamienie cystynowe, kortykosteroid, młodzieńcze reumatoidalne zapalenie stawów, penicylamina, próby czynnościowe wątroby, przewlekłe aktywne zapalenie wątroby, remisja choroby, reumatoidalne zapalenie stawów, ujemny bilans miedzi, zatrucie ołowiem - Leksykon chorób i schorzeń
Wysięk osierdziowy – Patofizjologia i mechanizm
Wysięk osierdziowy to patologiczne nagromadzenie płynu w przestrzeni między blaszkami osierdzia, przekraczające fizjologiczne 15-50 ml. Powstaje na skutek zaburzenia równowagi między produkcją a drenażem płynu osierdziowego, który jest ultrafiltratem osocza. Mechanizmy patogenetyczne obejmują zwiększoną przepuszczalność naczyń włosowatych w stanach zapalnych i infekcyjnych (wysiękowy lub krwisty), wzrost ciśnienia mikronaczyniowego w niewydolności serca (wysięk przesiękowy), zmniejszone ciśnienie onkotyczne w marskości wątroby i zespole nerczycowym, a także upośledzony drenaż limfatyczny w chorobach nowotworowych i niedoczynności tarczycy. Krwotoczny wysięk może wynikać z urazów, rozwarstwienia aorty lub pęknięcia ściany serca. Szybkość gromadzenia się płynu decyduje o ryzyku tamponady serca – w ostrych przypadkach nawet 100-150 ml może wywołać tamponadę, podczas gdy przewlekłe wysięki mogą osiągać 1-2 litry bez objawów dzięki adaptacji osierdzia.
drenaż limfatyczny, dysfunkcja mięśnia sercowego, frakcja wyrzutowa, hiperwolemia, hipoalbuminemia, komórka nowotworowa, niewydolność serca, obrzęk płuc, perikardiocenteza, płyn wysiękowy, pojemność minutowa serca, przegroda przedsionkowa, reumatoidalne zapalenie stawów, rozwarstwienie aorty, tamponada serca, toczeń rumieniowaty układowy, worek osierdziowy, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, wysięk osierdziowy, zapalenie osierdzia, zawał mięśnia sercowego, zespół Dresslera, zespół nerczycowy - Leksykon leków
Interakcje leku – Etoricoxib Teva 60 mg
Etorykoksyb wykazuje liczne interakcje farmakodynamiczne i farmakokinetyczne z różnymi grupami leków, które mają istotne znaczenie kliniczne. Wśród interakcji farmakodynamicznych zwraca uwagę zwiększenie INR o około 13% u pacjentów przyjmujących warfarynę w dawce 120 mg etorykoksybu na dobę, co wymaga ścisłego monitorowania czasu protrombinowego. NLPZ, w tym etorykoksyb, mogą osłabiać działanie leków moczopędnych, inhibitorów ACE i antagonistów receptora angiotensyny II, zwiększając ryzyko pogorszenia funkcji nerek, zwłaszcza u osób starszych i z dysfunkcją nerek. Jednoczesne stosowanie małych dawek kwasu acetylosalicylowego (81 mg/dobę) jest możliwe, jednak zwiększa ryzyko owrzodzeń przewodu pokarmowego. Nefrotoksyczność może być nasilona przy kojarzeniu z cyklosporyną lub takrolimusem, a etorykoksyb zmniejsza wydalanie litu, co wymaga monitorowania jego stężenia w surowicy. Ponadto, dawka 120 mg etorykoksybu może zwiększać stężenie metotreksatu w osoczu o 28% i zmniejszać jego klirens nerkowy o 13%, co podnosi ryzyko toksyczności.
antagonista receptora angiotensyny II, cyklosporyna, cytochrom P450, digoksyna, doustny lek antykoncepcyjny, doustny lek przeciwzakrzepowy, dysfunkcja nerek, działanie hipotensyjne, etorykoksyb, etynyloestradiol, hepatotoksyczność, hormonalna terapia zastępcza, incydent zakrzepowo-zatorowy, inhibitor ACE, INR, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, ketokonazol, krwawienie z przewodu pokarmowego, kwas acetylosalicylowy, lek moczopędny, lek zobojętniający, metotreksat, mikonazol, nefrotoksyczność, niesteroidowy lek przeciwzapalny, ostra niewydolność nerek, owrzodzenie przewodu pokarmowego, perforacja, prednizolon, prednizon, reumatoidalne zapalenie stawów, ryfampicyna, skoniugowany estrogen, sulfotransferaza, takrolimus, toksyczność metotreksatu, warfaryna, worykonazol - Leksykon chorób i schorzeń
Nadmierna senność dzienna (hipersomnia) – Objawy
Nadmierna senność dzienna (hipersomnia) to zaburzenie neurologiczne charakteryzujące się niezdolnością do utrzymania czuwania i czujności w ciągu dnia, pomimo odpowiedniej lub wydłużonej ilości snu nocnego (≥11 godzin). Objawy muszą utrzymywać się niemal codziennie przez co najmniej 3 miesiące, zgodnie z definicją ICSD-3-TR. Hipersomnia dotyka około 20% populacji, z ciężką postacią u około 5%. Idiopatyczna hipersomnia (IH) diagnozowana jest u 5-10% pacjentów w klinikach snu, zwykle rozpoczynając się między 15 a 30 rokiem życia (średni wiek 21,8 lat). Charakterystyczne objawy to niekontrolowana potrzeba snu, długie, nieodświeżające drzemki, trudności z budzeniem się (tzw. „pijaństwo senne”), mgła mózgowa, zaburzenia funkcji poznawczych oraz objawy neuropsychiatryczne, takie jak lęk czy rozdrażnienie. Hipersomnia może znacząco obniżać jakość życia, prowadząc do zaburzeń funkcjonowania zawodowego, społecznego oraz zwiększonego ryzyka wypadków komunikacyjnych i przemysłowych.
choroba afektywna dwubiegunowa, choroba Alzheimera, choroba autoimmunologiczna, choroba neurodegeneracyjna, choroba Parkinsona, halucynacja, halucynacja hipnagogiczna, hipersomnia, hipersomnia wtórna, idiopatyczna hipersomnia, katapleksja, mgła mózgowa, Międzynarodowa Klasyfikacja Zaburzeń Snu, nadmierna senność dzienna, narkolepsja, niedobór żelaza, niedoczynność tarczycy, niedokrwistość z niedoboru żelaza, obturacyjny bezdech senny, paraliż senny, pijaństwo senne, przewlekła choroba nerek, reumatoidalne zapalenie stawów, toczeń rumieniowaty układowy, udar mózgu, uraz mózgu, zaburzenia funkcji poznawczych, zaburzenie nastroju, zaburzenie neurologiczne, zapalenie mózgu, zespół niespokojnych nóg, zespół opóźnionej fazy snu - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Leflunomid Egis 15 mg
Leflunomid Egis, dostępny w postaci tabletek powlekanych zawierających 15 mg leflunomidu, jest wskazany do leczenia aktywnej postaci reumatoidalnego zapalenia stawów oraz aktywnej postaci artropatii łuszczycowej u dorosłych pacjentów. Lek należy do grupy DMARD, co oznacza, że modyfikuje przebieg choroby, a nie tylko łagodzi objawy. Ze względu na potencjalne ryzyko kumulacji działań niepożądanych, szczególnie hepatotoksycznych i hematotoksycznych, konieczna jest ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu innych leków z grupy DMARD, takich jak metotreksat. Tabletki mają charakterystyczny wygląd (białe, okrągłe, o średnicy około 7,2 mm, z oznaczeniem „15”) i zawierają 28,1 mg laktozy, co jest istotne dla pacjentów z nietolerancją tego cukru.
artropatia łuszczycowa, DMARD, działanie niepożądane, farmakokinetyka leflunomidu, funkcja wątroby, hematotoksyczność, hepatotoksyczność, leflunomid, lek przeciwreumatyczny modyfikujący przebieg choroby, łuszczyca, metotreksat, nietolerancja laktozy, okres półtrwania, parametry hematologiczne, reumatoidalne zapalenie stawów, tabletka powlekana, wymywanie leku, zapalenie błony maziowej - Leksykon chorób i schorzeń
Osteoporoza – Objawy
Osteoporoza jest przewlekłą chorobą metaboliczną kości charakteryzującą się zmniejszoną gęstością mineralną kości (BMD) oraz zaburzeniami mikroarchitektury tkanki kostnej, co prowadzi do zwiększonej łamliwości i ryzyka złamań, zwłaszcza w obrębie kręgosłupa, biodra i nadgarstka. Choroba rozwija się stopniowo przez cztery stadia, z wartościami T-score w densytometrii DXA: osteopenia (T-score między -1 a -2,5), osteoporoza (T-score poniżej -2,5) oraz zaawansowana osteoporoza z licznymi złamaniami i widocznymi deformacjami. Wczesne stadia są bezobjawowe, co utrudnia diagnozę, a złamania niskoenergetyczne, zwłaszcza kompresyjne kręgów, stanowią główny objaw kliniczny. Czynniki ryzyka obejmują menopauzę, stosowanie glikokortykosteroidów, niskie BMI, palenie tytoniu, niedobory wapnia i witaminy D oraz choroby współistniejące.
badanie densytometryczne, badanie gęstości mineralnej kości, bisfosfoniany, BMI, denosumab, densytometria DXA, gęstość mineralna kości, glikokortykosteroidy, kifoza, mikroarchitektura tkanki kostnej, niedobór wapnia i witaminy D, osteopenia, osteoporoza, reumatoidalne zapalenie stawów, szczytowa masa kostna, T-score, teryparatyd, wdowi garb, złamania osteoporotyczne, złamanie biodra, złamanie nadgarstka