cytochrom P450
Cytochrom P450 to nadrodzina enzymów zawierających hem, które odgrywają kluczową rolę w metabolizmie wielu substancji zarówno endogennych, jak i egzogennych, w tym leków, toksyn i związków chemicznych. Enzymy te są obecne we wszystkich tkankach organizmu, ale najwyższe stężenie występuje w wątrobie, gdzie stanowią główny element układu detoksykacyjnego.
W praktyce klinicznej znajomość działania cytochromu P450 jest niezwykle istotna ze względu na jego udział w interakcjach lekowych. Enzymy CYP450 mogą być induktorami (przyspieszającymi metabolizm) lub inhibitorami (hamującymi metabolizm) innych leków, co może prowadzić do zmniejszenia skuteczności terapeutycznej lub nasilenia działań niepożądanych. Szczególnie ważne w praktyce są izoformy CYP3A4, CYP2D6, CYP2C9, CYP2C19 i CYP1A2.
Polimorfizm genetyczny enzymów cytochromu P450 jest przyczyną zmienności osobniczej w metabolizmie leków. W zależności od aktywności enzymatycznej pacjentów dzieli się na metabolizatorów: szybkich, pośrednich, wolnych i ultraszybkich. Znajomość tych różnic jest fundamentem medycyny spersonalizowanej i umożliwia dostosowanie dawkowania leków do indywidualnych potrzeb pacjenta, minimalizując ryzyko działań niepożądanych.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Voriconazole Fosun Pharma 200 mg
Worykonazol, pochodna triazolu o kodzie ATC J02AC03, działa przeciwgrzybiczo poprzez hamowanie demetylacji 14-alfa-lanosterolu, co prowadzi do utraty ergosteroli w błonie komórkowej grzybów. Wykazuje szerokie spektrum działania przeciwko gatunkom Candida (w tym opornym na flukonazol C. krusei, C. glabrata i C. albicans) oraz Aspergillus, a także patogenom takim jak Scedosporium i Fusarium. Mediana średnich stężeń worykonazolu w osoczu wynosiła 2425 ng/ml (IQR 1193-4380 ng/ml), a maksymalnych 3742 ng/ml (IQR 2027-6302 ng/ml), bez korelacji między stężeniem a skutecznością. Worykonazol wykazuje działanie grzybobójcze in vitro przy MIC <1 mg/l dla większości gatunków Candida, choć oporność na flukonazol koreluje z wyższymi wartościami MIC, szczególnie u C. glabrata. W badaniach klinicznych wykazano skuteczność worykonazolu w leczeniu inwazyjnej aspergilozy, kandydemii oraz rzadkich zakażeń grzybiczych, z odpowiedzią kliniczną sięgającą 53% u pacjentów z aspergilozą i 65% u chorych na kandydemię. Profilaktyka pierwotna u pacjentów po allogenicznym przeszczepieniu komórek krwiotwórczych wykazała wyższą skuteczność worykonazolu w porównaniu do itrakonazolu, z sukcesem terapeutycznym u 48,7% vs. 33,2% (p=0,0002) oraz niższą częstością inwazyjnych zakażeń grzybiczych.
analiza farmakokinetyczno-farmakodynamiczna, białaczka szpikowa, biosynteza ergosterolu, cytochrom P450, działanie grzybobójcze, Europejski Komitet Badania Wrażliwości Drobnoustrojów, inwazyjne zakażenie grzybicze, kandydemia, kondycjonowanie mieloablacyjne, lek przeciwgrzybiczny, macierzyste komórki krwiotwórcze, mechanizm działania, minimalne stężenie hamujące, odsetek odpowiedzi na leczenie, odstęp QTc, ostra inwazyjna aspergiloza, spektrum działania przeciwgrzybiczego, współczynnik przeżycia - Leksykon leków
Interakcje leku – Angusta 25 mcg
Mizoprostol, substancja czynna produktu leczniczego Angusta, wykazuje istotne interakcje farmakologiczne, zwłaszcza z lekami stymulującymi skurcze macicy, takimi jak oksytocyna, inne prostaglandyny oraz alkaloidy sporyszu. Jednoczesne stosowanie tych substancji jest przeciwwskazane ze względu na ryzyko nadmiernej stymulacji mięśnia macicy, prowadzącej do hipertoni macicy, zaburzeń czynności skurczowej oraz potencjalnego zagrożenia dla płodu i matki. Ponadto, mimo braku dedykowanych badań interakcji dla Angusty, istnieje potencjalne ryzyko zmniejszenia skuteczności mizoprostolu przy jednoczesnym stosowaniu niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ), które konkurencyjnie oddziałują na receptory prostaglandynowe, a także możliwe nasilenie działania hipotensyjnego przy stosowaniu leków przeciwnadciśnieniowych. Zaleca się unikanie spożywania alkoholu podczas terapii ze względu na możliwy wpływ na metabolizm wątrobowy mizoprostolu oraz ogólne przeciwwskazania do spożywania alkoholu podczas indukcji porodu.
alkaloid sporyszu, cytochrom P450, działanie hipotensyjne, działanie niepożądane, hipertonia macicy, indukcja porodu, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, interakcja lekowa, lek przeciwnadciśnieniowy, mizoprostol, niesteroidowy lek przeciwzapalny, oksytocyna, prostaglandyna, receptor prostaglandynowy, skurcz macicy, zaburzenie czynności skurczowej - Leksykon substancji czynnych
Wyciąg z owoców kasztanowca – Interakcje
Wyciąg z owoców kasztanowca, zawierający saponiny trójterpenowe w przeliczeniu na escynę, jest stosowany w lecznictwie, jednak wymaga szczególnej uwagi ze względu na potencjalne interakcje farmakologiczne. Preparat Venoforton, zawierający ten wyciąg w formie płynu doustnego, nie powinien być stosowany jednocześnie z aminoglikozydami, zwłaszcza gentamycyną, ze względu na brak dokładnie poznanego mechanizmu, ale potencjalne ryzyko interakcji. Ponadto, preparaty złożone zawierające wyciąg z kasztanowca oraz nalewkę z miłorzębu, jak Venoforton, mogą wpływać na czas krzepnięcia krwi podczas terapii warfaryną, co wymaga monitorowania parametrów koagulacji i ewentualnej modyfikacji dawki. Wysoka zawartość etanolu (55-70% V/V) w preparacie może nasilać działanie depresyjne alkoholu na ośrodkowy układ nerwowy, co stanowi istotne ryzyko kliniczne i wymaga od pacjentów unikania spożywania napojów alkoholowych podczas terapii.
antybiotyk aminoglikozydowy, cytochrom P450, czas krzepnięcia, działanie depresyjne alkoholu, escyna, etanol, gentamycyna, lek przeciwbakteryjny, lek przeciwzakrzepowy, nalewka z kwiatostanu głogu, nalewka z miłorzębu, nalewka z ziela arniki, ośrodkowy układ nerwowy, parametr krzepnięcia, saponina trójterpenowa, Venoforton, warfaryna, wyciąg z owoców kasztanowca, wyciąg z ziela jemioły - Leksykon leków
Interakcje leku – Ansifora 50 mg
Sytagliptyna wykazuje niski potencjał interakcyjny, co potwierdzają badania farmakokinetyczne i farmakodynamiczne. Metabolizm leku odbywa się głównie przez CYP3A4 i CYP2C8, jednak u pacjentów z prawidłową funkcją nerek klirens sytagliptyny zależy przede wszystkim od wydalania nerkowego w formie niezmienionej. W przypadku ciężkiej niewydolności nerek (eGFR <30 ml/min) lub ESRD metabolizm przez CYP3A4 może mieć większe znaczenie, co wymaga ostrożności przy jednoczesnym stosowaniu silnych inhibitorów CYP3A4 (ketokonazol, itrakonazol, rytonawir, klarytromycyna). Sytagliptyna jest substratem glikoproteiny P i OAT3, przy czym hamowanie transportu przez OAT3 (np. przez probenecyd) ma niewielkie znaczenie kliniczne. W badaniach klinicznych nie stwierdzono istotnych interakcji z metforminą (1000 mg x2/dobę), cyklosporyną (600 mg jednorazowo), digoksyną (0,25 mg/dobę), lekami metabolizowanymi przez CYP3A4, CYP2C8, CYP2C9, ani z doustnymi środkami antykoncepcyjnymi.
alkohol etylowy, cukrzyca typu 2, cyklosporyna, CYP2C8, CYP3A4, cytochrom P450, digoksyna, endogenne inkretyny, GIP, gliburyd, glikoproteina p, GLP-1, glukoneogeneza wątrobowa, hipoglikemia, inhibitor CYP3A4, inhibitor DPP-4, insulina, itrakonazol, ketokonazol, klarytromycyna, klirens nerkowy, lek hipoglikemizujący, lek przeciwcukrzycowy, metformina, pochodna sulfonylomocznika, politerapia, probenecyd, rozyglitazon, rytonawir, schyłkowa niewydolność nerek, symwastatyna, sytagliptyna, tiazolidynodion, transporter anionów organicznych-3, transporter kationów organicznych, warfaryna, zaburzenie czynności nerek, zatrucie digoksyną - Leksykon substancji czynnych
Cyklosporyna – Przeciwwskazania stosowania
Cyklosporyna, jako lek immunosupresyjny, ma bezwzględne przeciwwskazania obejmujące nadwrażliwość na substancję czynną lub substancje pomocnicze, takie jak etanol (w stężeniach od 11,8% do 34% w różnych preparatach), makrogologlicerole, glikol propylenowy oraz pochodne oleju rycynowego. Szczególną uwagę należy zwrócić na interakcje farmakokinetyczne, zwłaszcza z preparatami zawierającymi Hypericum perforatum, które indukują enzymy CYP450 i białko P-gp, prowadząc do obniżenia stężenia cyklosporyny i ryzyka odrzutu przeszczepu. Ponadto, jednoczesne stosowanie z lekami będącymi substratami P-gp i OATP, takimi jak bozentan, eteksylan dabigatranu i aliskiren, jest przeciwwskazane ze względu na ryzyko zwiększenia ich stężenia i potencjalnie ciężkich działań niepożądanych, w tym krwawień i hepatotoksyczności.
aliskiren, białko transportujące aniony organiczne, bozentan, choroba autoimmunologiczna, cyklosporyna, cytochrom P450, działanie immunosupresyjne, etanol, eteksylan dabigatranu, glikol propylenowy, glikoproteina p, hepatotoksyczność, hiperkaliemia, Hypericum perforatum, inhibitor P-gp, lek immunosupresyjny, lek przeciwzakrzepowy, makrogologlicerolu hydroksystearynian, makrogologlicerolu rycynooleinian, makrogologlicerolu stearynian uwodorniony, nadciśnienie płucne, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość, nowotwór skóry, odrzucenie przeszczepu, polioksyetylowany olej rycynowy, transplantacja narządów, transplantologia, układ chłonny, uwodorniony olej rycynowy, wstrząs anafilaktyczny, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, ziele dziurawca - Leksykon leków
Interakcje leku – Solinco 5 mg
Solifenacyna, substancja czynna leku SOLINCO, wykazuje istotne interakcje farmakologiczne, zwłaszcza z lekami metabolizowanymi przez izoenzym CYP3A4. Silne inhibitory CYP3A4, takie jak ketokonazol (200 mg/dobę powoduje 2-krotne, a 400 mg/dobę 3-krotne zwiększenie AUC solifenacyny), rytonawir, nelfawir czy itrakonazol, znacząco podwyższają stężenie solifenacyny, co wymaga ograniczenia maksymalnej dawki SOLINCO do 5 mg oraz przeciwwskazań u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami nerek lub umiarkowanymi zaburzeniami czynności wątroby. Solifenacyna nie hamuje aktywności enzymów CYP1A1/2, 2C9, 2C19, 2D6 oraz 3A4, co sugeruje niskie ryzyko wpływu na klirens innych leków metabolizowanych przez te enzymy. Jednoczesne stosowanie leków cholinolitycznych może nasilać działania niepożądane i terapeutyczne, dlatego zaleca się zachowanie tygodniowej przerwy po zakończeniu terapii SOLINCO przed rozpoczęciem innego cholinolityku.
agonista receptora cholinergicznego, cytochrom P450, cyzapryd, czas protrombinowy, digoksyna, diltiazem, doustny lek antykoncepcyjny, działanie niepożądane, etynyloestradiol, fenytoina, induktor enzymu, inhibitor CYP3A4, itrakonazol, izoenzym CYP3A4, karbamazepina, ketokonazol, lek cholinolityczny, lek prokinetyczny, lewonorgestrel, metoklopramid, motoryka przewodu pokarmowego, nelfawir, perystaltyka przewodu pokarmowego, ryfampicyna, rytonawir, solifenacyna, Solinco, suchość jamy ustnej, warfaryna, werapamil, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Interakcje leku – AGARTHA 50 mg
Wildagliptyna, substancja czynna leku AGARTHA, wykazuje niski potencjał interakcji farmakokinetycznych, nie będąc substratem ani inhibitorem/induktorem enzymów CYP450, co minimalizuje ryzyko interakcji z lekami metabolizowanymi przez ten układ enzymatyczny. Badania kliniczne potwierdziły brak istotnych interakcji z doustnymi lekami przeciwcukrzycowymi (pioglitazon, metformina, glibenklamid) oraz lekami kardiologicznymi takimi jak digoksyna, warfaryna, amlodypina, ramipryl, walsartan i symwastatyna. Jednakże, u pacjentów stosujących wildagliptynę i inhibitory ACE (np. ramipryl) istnieje zwiększone ryzyko obrzęku naczynioruchowego, co wymaga monitorowania klinicznego, zwłaszcza na początku terapii skojarzonej.
amlodypina, antagonista receptora angiotensyny II, bloker kanału wapniowego, choroba tarczycy, cytochrom P450, digoksyna, działanie hipoglikemizujące, glibenklamid, gliburyd, glikoproteina p, hipoglikemia, inhibitor ACE, insulinooporność, interakcja farmakokinetyczna, kortykosteroid, lek przeciwcukrzycowy, metformina, nadciśnienie tętnicze, obrzęk naczynioruchowy, pioglitazon, ramipryl, statyna, sympatykomimetyk, symwastatyna, tiazyd, walsartan, warfaryna, wildagliptyna - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Lenalidomide Gedeon Richter 2,5 mg
Lenalidomid jest podawany doustnie i charakteryzuje się szybkim wchłanianiem, osiągając maksymalne stężenie w osoczu (Cₘₐₓ) w ciągu 0,5-2 godzin. Farmakokinetyka leku jest liniowa, a przy wielokrotnym dawkowaniu nie obserwuje się kumulacji. Pokarm, zwłaszcza wysokotłuszczowy i wysokokaloryczny, obniża AUC o około 20% i Cₘₐₓ o 50%, jednak w praktyce klinicznej lenalidomid może być podawany niezależnie od posiłków. Lek wykazuje niski stopień wiązania z białkami osocza (23-29%) i jest eliminowany głównie przez nerki (90% wydalane z moczem, z czego 82% w postaci niezmienionej). Okres półtrwania wynosi około 3-5 godzin, a klirens nerkowy przekracza filtrację kłębuszkową, co wskazuje na aktywną eliminację. Lenalidomid nie jest metabolizowany przez enzymy cytochromu P450 i nie wykazuje istotnych interakcji z transporterami leków, co minimalizuje ryzyko interakcji farmakokinetycznych.
AUC, białko oporności raka piersi, białko oporności wielolekowej, białko osocza, bilirubina całkowita, chłoniak z komórek płaszcza, choroba nerek w fazie końcowej, ciężkie zaburzenie czynności nerek, Cmax, cytochrom P450, enzym cytochromu P450, filtracja kłębuszkowa, hydroksy-lenalidomid, klirens kreatyniny, klirens nerkowy, łagodne zaburzenie czynności wątroby, lenalidomid, mieszanina racemiczna, N-acetylo-lenalidomid, okres półtrwania, polipeptyd transportujący aniony organiczne, pompa eksportująca sole kwasów żółciowych, szpiczak mnogi, transporter anionów organicznych, transporter kationów organicznych, umiarkowane zaburzenie czynności nerek, wydalanie nerkowe, wzór Cockcrofta-Gaulta, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zespół mielodysplastyczny - Leksykon leków
Interakcje leku – Alpraxil 1 mg
Alprazolam, metabolizowany głównie przez izoenzym CYP3A4 cytochromu P450, wykazuje liczne interakcje farmakodynamiczne i farmakokinetyczne, które mogą znacząco wpływać na jego profil terapeutyczny i bezpieczeństwo stosowania. Szczególnie istotne są interakcje z substancjami działającymi depresyjnie na ośrodkowy układ nerwowy (OUN), takimi jak inne benzodiazepiny, leki nasenne, przeciwpsychotyczne, przeciwdepresyjne, opioidowe leki przeciwbólowe oraz leki przeciwdrgawkowe, które mogą prowadzić do nasilonej sedacji, zaburzeń psychomotorycznych i depresji oddechowej. Spożywanie alkoholu podczas terapii alprazolamem jest przeciwwskazane ze względu na synergistyczne działanie depresyjne na OUN, zwiększające ryzyko ciężkich działań niepożądanych, w tym depresji oddechowej i utraty przytomności. Ponadto, inhibitory CYP3A4 (np. ketokonazol, itrakonazol, erytromycyna) mogą zwiększać stężenie alprazolamu w osoczu nawet o 50-75%, co wymaga odpowiedniej redukcji dawki, natomiast induktory CYP3A4 (np. karbamazepina, fenytoina) obniżają jego stężenie, osłabiając efekt terapeutyczny.
alprazolam, benzodiazepina, biodostępność, CYP3A4, cytochrom P450, depresja oddechowa, doustny środek antykoncepcyjny, działanie depresyjne, działanie sedatywne, działanie synergistyczne, induktor CYP3A4, inhibitor CYP3A4, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, lek nasenny i uspokajający, lek przeciwdepresyjny, lek przeciwdrgawkowy, lek przeciwhistaminowy, lek przeciwpsychotyczny, okres półtrwania, opioidowy lek przeciwbólowy, ośrodek oddechowy, ośrodkowy układ nerwowy, receptor GABA-ergiczny, sedacja, toksyczność, trójpierścieniowy lek przeciwdepresyjny, zaburzenie koordynacji - Leksykon leków
Interakcje leku – Osporil 4 mg/100 ml
Kwas zoledronowy, substancja czynna preparatu Osporil, charakteryzuje się niskim potencjałem interakcyjnym, co wynika z niskiego stopnia wiązania z białkami osocza oraz braku hamowania enzymów cytochromu P450 in vitro. W badaniach klinicznych nie wykazano istotnych interakcji z lekami przeciwnowotworowymi, diuretykami, antybiotykami czy lekami przeciwbólowymi. Niemniej jednak, szczególną ostrożność należy zachować przy jednoczesnym stosowaniu aminoglikozydów (ryzyko przedłużonego hipokalcemii), leków nefrotoksycznych (np. NLPZ, niektóre antybiotyki, immunosupresyjne), talidomidu u pacjentów ze szpiczakiem mnogim (zwiększone ryzyko nefrotoksyczności) oraz leków antyangiogennych, ze względu na podwyższone ryzyko martwicy kości szczęki. Monitorowanie stężenia wapnia i funkcji nerek jest wskazane, zwłaszcza przy długotrwałej terapii.
aminoglikozyd, antybiotyk, antybiotyk aminoglikozydowy, białko osocza, chemioterapia, cytochrom P450, diuretyk, gospodarka wapniowa, hipokalcemia, hipomagnezemia, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, kwas zoledronowy, lek antyangiogenny, lek immunosupresyjny, lek nefrotoksyczny, lek przeciwbólowy, lek przeciwnowotworowy, martwica kości szczęki, nefrotoksyczność, niesteroidowe leki przeciwzapalne, niewydolność nerek, nudności i wymioty, Osporil, szpiczak mnogi, talidomid, zabieg stomatologiczny, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie elektrolitowe - Leksykon leków
Interakcje leku – Rupafin 1 mg/ml
Badania kliniczne dotyczące interakcji rupatadyny przeprowadzono wyłącznie u dorosłych i młodzieży powyżej 12 lat, w dawce 10 mg w formie tabletek. Silne inhibitory CYP3A4, takie jak ketokonazol, itrakonazol czy klarytromycyna, powodują znaczące zwiększenie ekspozycji na rupatadynę – w badaniu z ketokonazolem wzrost ten wyniósł aż 10-krotnie, natomiast umiarkowane inhibitory (erytromycyna, flukonazol, diltiazem) zwiększają ekspozycję 2-3-krotnie. Sok grejpfrutowy, zawierający inhibitory CYP3A4 i wpływający na glikoproteinę P, powoduje 3,5-krotne zwiększenie stężenia rupatadyny w osoczu. Pomimo tych zmian farmakokinetycznych, nie zaobserwowano istotnego wpływu na odstęp QT ani wzrostu działań niepożądanych. Zaleca się unikanie jednoczesnego stosowania rupatadyny z silnymi inhibitorami CYP3A4 oraz sokiem grejpfrutowym, a w przypadku umiarkowanych inhibitorów – zachowanie ostrożności.
cytochrom P450, diltiazem, działanie sedatywne, erytromycyna, farmakokinetyka rupatadyny, flukonazol, fosfokinaza kreatynowa, inhibitor izoenzymu CYP3A4, inhibitor proteazy HIV, interakcja farmakodynamiczna, klarytromycyna, lek nasenny, lek o wąskim indeksie terapeutycznym, lek przeciwhistaminowy, lek przeciwlękowy, leki przeciwgrzybicze, midazolam, nefazodon, neuroleptyk, odstęp QT, opioidowy lek przeciwbólowy, ośrodkowy układ nerwowy, sok grejpfrutowy, statyna - Leksykon leków
Interakcje leku – Prostalong Max 320 mg
Produkt leczniczy Prostalong Max zawiera 320 mg etanolowego wyciągu z owoców boczni piłkowanej (Serenoa repens) i zgodnie z dostępnymi danymi klinicznymi nie wykazuje znanych interakcji farmakologicznych z innymi lekami. Mimo braku formalnych dowodów, zaleca się ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu z lekami przeciwkrzepliwymi (np. warfaryna, acenokumarol), przeciwpłytkowymi (kwas acetylosalicylowy, klopidogrel), hormonalnymi (finasteryd, dutasteryd) oraz lekami metabolizowanymi przez cytochrom P450, ze względu na potencjalne, choć nieudokumentowane, mechanizmy interakcji. W przypadku terapii z lekami o wąskim indeksie terapeutycznym wskazane jest standardowe monitorowanie skuteczności i bezpieczeństwa leczenia, w tym kontrola INR oraz obserwacja objawów krwawienia.
acenokumarol, agregacja płytek, boczen piłkowana, cytochrom P450, czynnik krzepnięcia, dutasteryd, enzym wątrobowy, finasteryd, gospodarka hormonalna, hamowanie enzymów, indeks terapeutyczny, INR, klopidogrel, kwas acetylosalicylowy, lek hormonalny, lek przeciwkrzepliwy, lek przeciwpłytkowy, profil farmakologiczny, receptor androgenowy, Serenoa repens, szlak enzymatyczny, warfaryna, wyciąg z boczni piłkowanej - Leksykon leków
Interakcje leku – Nintedanib STADA 100 mg
Nintedanib jest substratem glikoproteiny P (P-gp), co czyni jego farmakokinetykę podatną na interakcje z lekami wpływającymi na aktywność tego transportera. Silne inhibitory P-gp, takie jak ketokonazol, erytromycyna czy cyklosporyna, zwiększają ekspozycję na nintedanib odpowiednio o 1,61 raza (AUC) i 1,83 raza (Cmaks), co wymaga ścisłego monitorowania tolerancji i ewentualnej modyfikacji dawkowania. Z kolei silne induktory P-gp, w tym ryfampicyna, karbamazepina, fenytoina oraz ziele dziurawca, obniżają ekspozycję na nintedanib do 50,3% (AUC) i 60,3% (Cmaks), co może obniżać skuteczność terapeutyczną i wskazuje na konieczność rozważenia alternatywnych terapii. Nintedanib wykazuje minimalny metabolizm przez enzymy cytochromu P450 i nie wpływa na ich aktywność, co ogranicza ryzyko interakcji z lekami metabolizowanymi przez CYP. Ponadto, nie stwierdzono istotnego wpływu nintedanibu na farmakokinetykę doustnych hormonalnych środków antykoncepcyjnych ani bozentanu, co pozwala na ich jednoczesne stosowanie bez konieczności zmiany dawkowania.
Pomimo braku bezpośrednich danych dotyczących interakcji nintedanibu z alkoholem, istnieje potencjalne ryzyko nasilenia hepatotoksyczności oraz działań niepożądanych, takich jak zaburzenia żołądkowo-jelitowe i zawroty głowy, ze względu na addytywne obciążenie metaboliczne wątroby. W związku z tym zaleca się ograniczenie spożycia alkoholu lub całkowitą abstynencję podczas terapii nintedanibem. W praktyce klinicznej kluczowe jest dokładne przeanalizowanie farmakoterapii pacjenta pod kątem interakcji, zwłaszcza z lekami modulującymi aktywność P-gp, oraz dostosowanie leczenia w celu optymalizacji bezpieczeństwa i skuteczności terapii nintedanibem. Monitorowanie pacjentów i indywidualizacja dawkowania pozostają fundamentem postępowania w przypadku współistniejącej farmakoterapii.
- Leksykon leków
Interakcje leku – Zaranta 15 mg
Rozuwastatyna, będąca substratem transporterów OATP1B1 i BCRP, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne, które mogą znacząco zwiększać jej stężenie w osoczu i ryzyko miopatii. Szczególnie istotne jest unikanie jednoczesnego stosowania z cyklosporyną, która powoduje 7-krotny wzrost AUC rozuwastatyny, co stanowi przeciwwskazanie do terapii skojarzonej. Inhibitory proteazy HIV (np. atazanawir/rytonawir) oraz leki przeciwwirusowe stosowane w leczeniu WZW C (np. sofosbuwir/welpataswir/woksylaprewir) również znacząco zwiększają ekspozycję na rozuwastatynę (AUC wzrost do 7,4-krotnego), co wymaga redukcji dawki rozuwastatyny do 5-10 mg/dobę. Gemfibrozyl podwaja AUC i Cₘₐₓ rozuwastatyny, dlatego maksymalna dawka rozuwastatyny nie powinna przekraczać 20 mg. Z kolei leki zobojętniające zawierające wodorotlenek glinu i magnezu obniżają stężenie rozuwastatyny o około 50%, co można zminimalizować przez podanie ich 2 godziny po statynie.
antagonista witaminy K, atazanawir/rytonawir, białko transportujące, cyklosporyna, cytochrom P450, darolutamid, darunawir rytonawir, digoksyna, doustny środek antykoncepcyjny, eltrombopag, ezetymib, fibrat, gemfibrozyl, glekaprewir/pibrentaswir, hepatotoksyczność, hormonalna terapia zastępcza, inhibitor białka transportującego, inhibitor proteazy, interakcja lekowa, kinaza kreatynowa, kwas fusydowy, lopinawir/rytonawir, międzynarodowy wskaźnik znormalizowany, miopatia, rabdomioliza, regorafenib, rozuwastatyna, sofosbuwir welpataswir woksylaprewir, tikagrelor, transporter BCRP, transporter OATP1B1, zakażenie HIV, Zaranta - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Depratal 60 mg
Duloksetyna jest podawana jako pojedynczy enancjomer i ulega intensywnemu metabolizmowi głównie przez enzymy CYP1A2 oraz polimorficzny CYP2D6, co powoduje znaczną zmienność farmakokinetyczną (50-60%) zależną od płci, wieku, palenia tytoniu i aktywności CYP2D6. Po podaniu doustnym lek charakteryzuje się biodostępnością w zakresie 32-80% (średnio 50%) oraz czasem do osiągnięcia maksymalnego stężenia (Cmax) około 6 godzin, który wydłuża się do 10 godzin przy spożyciu posiłku. Duloksetyna wiąże się silnie z białkami osocza (~96%), głównie albuminą i alfa-1-kwaśną glikoproteiną, a jej metabolity są farmakologicznie nieaktywne i wydalane głównie z moczem. Okres półtrwania wynosi średnio 12 godzin (zakres 8-17 h), a klirens osoczowy po podaniu dożylnym wynosi średnio 36 l/h, natomiast po podaniu doustnym jest bardziej zmienny (33-261 l/h, średnio 101 l/h), z istotnie niższym klirensem u kobiet (około 50% mniejszy).
U pacjentów z umiarkowaną niewydolnością wątroby (Child-Pugh B) obserwuje się znaczące zmiany farmakokinetyczne: zmniejszenie klirensu o 79%, wydłużenie okresu półtrwania 2,3-krotnie oraz wzrost AUC 3,7-krotnie, co wymaga ostrożności klinicznej. U osób z krańcową niewydolnością nerek poddawanych dializie Cmax i AUC są dwukrotnie wyższe niż u zdrowych, natomiast dane dotyczące pacjentów z łagodnym i umiarkowanym upośledzeniem czynności nerek są ograniczone. U kobiet w podeszłym wieku (≥65 lat) AUC i okres półtrwania są zwiększone o około 25% w porównaniu z młodszymi kobietami, jednak bez konieczności modyfikacji dawki. Duloksetyna przenika do mleka matki w stężeniu około 25% stężenia osoczowego, a dawka wydzielana do mleka wynosi około 7 μg/dobę przy dawce 40 mg 2x/dobę. Farmakokinetyka u dzieci (7-17 lat) jest zbliżona do dorosłych, co potwierdzają analizy modelowania populacyjnego.
4-hydroksyduloksetyna, 5-hydroksy-6-metoksyduloksetyna, albumina, alfa-1 kwaśna glikoproteina, AUC, biodostępność doustna, biodostępność leku, Cmax, CYP1A2, CYP2D6, cytochrom P450, duloksetyna, duże zaburzenie depresyjne, enzym utleniający, farmakokinetyka duloksetyny, glukuronid, klasyfikacja Child-Pugh, klirens osoczowy, krańcowa niewydolność nerek, niewydolność wątroby, okres półtrwania, siarczan, stężenie w osoczu, T1/2, wiązanie z białkami osocza - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Rosuvastatin/Ezetimib Zentiva 20 mg + 10 mg
Produkt leczniczy Rosuvastatin/Ezetimib Zentiva, zawierający rozuwastatynę i ezetymib, jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na substancje czynne lub pomocnicze, w tym laktozę jednowodną (243,89 mg w dawce 5 mg + 10 mg; 238,39 mg w dawce 10 mg + 10 mg; 228,29 mg w dawce 20 mg + 10 mg). Nie należy go stosować u osób z czynną chorobą wątroby, niewyjaśnionym trwałym wzrostem aminotransferaz lub gdy ich aktywność przekracza 3-krotnie górną granicę normy, a także u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek (klirens kreatyniny <30 ml/min). Lek jest przeciwwskazany w ciąży, podczas karmienia piersią oraz u kobiet w wieku rozrodczym bez skutecznej antykoncepcji. Ponadto, stosowanie jest zabronione u pacjentów z rozpoznaną miopatią oraz przy jednoczesnym stosowaniu sofosbuwiru/welpataswiru/woksylaprewiru lub cyklosporyny ze względu na ryzyko miopatii i rabdomiolizy wynikające z interakcji farmakokinetycznych.
aminotransferazy, ciężkie zaburzenia czynności nerek, cyklosporyna, cytochrom P450, czynna choroba wątroby, działanie teratogenne, dziedziczne choroby mięśni, fibraty, hepatotoksyczność, inhibitory reduktazy HMG-CoA, interakcje farmakokinetyczne, klirens kreatyniny, laktoza jednowodna, leki immunosupresyjne, miopatia, nadwrażliwość na substancje czynne, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, nietolerancja laktozy, rabdomioliza, rozuwastatyna i ezetymib, sofosbuwir welpataswir woksylaprewir, umiarkowane zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności tarczycy, zakażenie HCV, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy