zaćma
Zaćma (cataracta) to postępujące zmętnienie soczewki oka, które prowadzi do stopniowego pogorszenia widzenia. Jest jedną z najczęstszych przyczyn utraty wzroku na świecie, szczególnie u osób powyżej 60. roku życia.
Etiologia zaćmy obejmuje proces starzenia się (zaćma starcza), urazy oka, długotrwałe stosowanie niektórych leków (np. kortykosteroidów), ekspozycję na promieniowanie UV, palenie tytoniu, cukrzycę oraz predyspozycje genetyczne. Pacjenci zgłaszają stopniowe pogorszenie ostrości wzroku, zmniejszenie kontrastu widzenia, zwiększoną wrażliwość na światło oraz zmianę w postrzeganiu kolorów.
Diagnostyka obejmuje badanie ostrości wzroku, badanie lampą szczelinową oraz ocenę dna oka. Jedyną skuteczną metodą leczenia zaćmy jest zabieg chirurgiczny polegający na usunięciu zmętniałej soczewki i zastąpieniu jej sztuczną soczewką wewnątrzgałkową (IOL). Współczesna mikrochirurgia zaćmy (fakoemulsyfikacja) charakteryzuje się wysoką skutecznością i bezpieczeństwem, a zabieg wykonuje się najczęściej w trybie ambulatoryjnym.
Powikłania po operacji zaćmy występują rzadko i mogą obejmować zapalenie wnętrza gałki ocznej, krwawienie, wzrost ciśnienia wewnątrzgałkowego, odwarstwienie siatkówki oraz zmętnienie tylnej torebki soczewki. Nieleczona zaćma prowadzi do znacznego upośledzenia widzenia, a w skrajnych przypadkach do ślepoty.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Xirobud
Produkt leczniczy Xirobud zawierający budezonid 3 mg wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z chorobami współistniejącymi takimi jak zakażenia (w tym gruźlica), nadciśnienie tętnicze, cukrzyca, osteoporoza, wrzód trawienny oraz schorzenia okulistyczne (jaskra, zaćma). Długotrwałe stosowanie może prowadzić do supresji osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, co wymaga stopniowego odstawiania leku i monitorowania objawów niedoboru glikokortykosteroidów (zmęczenie, ból głowy, nudności, wymioty). W trakcie zmiany terapii z silniejszych glikokortykosteroidów na Xirobud istnieje ryzyko wystąpienia reakcji alergicznych oraz zaostrzenia chorób zakaźnych, takich jak ospa wietrzna i odra, co wymaga szczególnej uwagi i ewentualnego zastosowania immunoglobulin lub leków przeciwwirusowych.
budezonid, centralna chorioretinopatia surowicza, choroba Crohna, cukrzyca, glikokortykosteroid, gruźlica, hormon adrenokortykotropowy, immunoglobulina, izoenzym CYP3A, jaskra, ketokonazol, kobicystat, kortyzol, lek przeciwwirusowy, nadciśnienie tętnicze, niedobór sacharazy-izomaltazy, nieostre widzenie, nietolerancja fruktozy, odra, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, ospa wietrzna, osteoporoza, przeciwciała przeciwko ospie wietrznej, wrzód trawienny, zaburzenia czynności wątroby, zaćma, zahamowanie czynności kory nadnerczy, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Benodil
Benodil, zawierający budezonid w stężeniach 0,125 mg/ml, 0,25 mg/ml oraz 0,5 mg/ml, nie jest wskazany do szybkiego łagodzenia ostrych napadów astmy, gdzie preferowane są wziewne, krótko działające leki rozszerzające oskrzela. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z aktywną lub przebyłą gruźlicą płuc, infekcjami grzybiczymi lub wirusowymi dróg oddechowych oraz u osób z upośledzoną funkcją wątroby, co może prowadzić do zwiększonej ekspozycji ogólnoustrojowej na kortykosteroidy. U pacjentów z POChP stosujących wziewne kortykosteroidy obserwuje się zwiększone ryzyko zapalenia płuc, zwłaszcza u osób palących, w podeszłym wieku, z niskim BMI, ciężką postacią choroby lub nieleczonych wcześniej steroidami. Działanie terapeutyczne Benodilu pojawia się zwykle po około 10 dniach stosowania, a u pacjentów z nadmiernym wydzielaniem śluzu zaleca się początkowo krótkotrwałe leczenie doustnymi kortykosteroidami.
beta-agonista, budezonid, centralna retinopatia surowicza, CYP3A4, gęstość mineralna kości, gruźlica płuc, inhibitor CYP3A, itrakonazol, jaskra, kandydoza jamy ustnej, ketokonazol, kobicystat, kortykosteroid doustny, kortykosteroid wziewny, lek przeciwgrzybiczy, niewydolność kory nadnerczy, niewydolność wątroby, niewyraźne widzenie, POChP, skurcz oskrzeli, spowolnienie wzrostu, zaćma, zahamowanie czynności nadnerczy, zakażenie dróg oddechowych, zapalenie płuc, zespół Cushinga - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Clobederm
Clobederm, zawierający 0,5 mg klobetazolu propionianu w 1 g maści, jest silnym kortykosteroidem miejscowym, którego stosowanie powinno być ograniczone do maksymalnie 2 tygodni. Dłuższa terapia wymaga rozważenia zastosowania słabszego kortykosteroidu. Należy unikać aplikacji na duże powierzchnie skóry oraz u dzieci powyżej 12 lat ze względu na ryzyko ogólnoustrojowych działań niepożądanych, takich jak obrzęki, nadciśnienie tętnicze, hiperglikemia, immunosupresja oraz zaburzenia osi podwzgórze-przysadka-nadnercza. W trakcie leczenia wskazana jest kontrola czynności kory nadnerczy poprzez oznaczanie kortyzolu we krwi i moczu po stymulacji ACTH. Preparat nie powinien mieć kontaktu z oczami, błonami śluzowymi ani ranami, a szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z jaskrą lub zaćmą ze względu na ryzyko nasilenia objawów choroby oczu oraz możliwe zaburzenia widzenia, w tym ryzyko rozwoju CSCR.
ACTH, centralna chorioretinopatia surowicza, dermatitis perioralis, działanie ogólnoustrojowe, glikol propylenowy, hiperglikemia, immunosupresant, immunosupresja, jaskra, klobetazol propionian, kora nadnerczy, kortykosteroid, kortyzol, leczenie przeciwbakteryjne, leczenie przeciwgrzybicze, łuszczyca, łuszczyca krostkowa, martwica kości, martwicze zapalenie powięzi, metotreksat, mięsak Kaposiego, mykofenolan mofetylu, nadciśnienie tętnicze, obniżenie odporności, obrzęk, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, reakcja alergiczna skórna, teleangiektazja, zaćma, zanik tkanki podskórnej, zespół Cushinga - Leksykon leków
Działania niepożądane – Tafen Nasal 32 mcg 32 mcg/dawkę odmierzoną
Tafen Nasal 32 μg (budezonid) jest donosowym kortykosteroidem stosowanym w terapii miejscowej, który może wywoływać działania niepożądane o różnej częstości występowania. Najczęściej obserwuje się miejscowe podrażnienie błony śluzowej nosa, krwawienia oraz niewielkie ilości krwistej wydzieliny. Rzadziej mogą wystąpić reakcje nadwrażliwości, w tym pokrzywka, wysypka, obrzęk naczynioruchowy, a także reakcje anafilaktyczne wymagające natychmiastowej interwencji. Długotrwałe stosowanie, zwłaszcza w wyższych dawkach, może prowadzić do ogólnoustrojowych działań niepożądanych takich jak zahamowanie czynności nadnerczy, opóźnienie wzrastania u dzieci i młodzieży, jaskra, zaćma, osteoporoza oraz zaburzenia elektrolitowe manifestujące się skurczami mięśni. W przypadku zmiany terapii z ogólnoustrojowych kortykosteroidów na Tafen Nasal 32 μg mogą ujawnić się objawy alergicznego zapalenia spojówek lub skóry, które wymagają dodatkowego leczenia.
alergiczne zapalenie spojówek, budezonid, dysfonia, działanie ogólnoustrojowe, jaskra, kortykosteroid donosowy, krwawe podbiegnięcia, krwawienie z nosa, obrzęk naczynioruchowy, opóźnienie wzrastania, osteoporoza, owrzodzenie błony śluzowej, perforacja przegrody nosowej, pokrzywka, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, skurcz mięśni, Tafen Nasal, zaćma, zahamowanie czynności nadnerczy, zapalenie skóry - Leksykon substancji czynnych
Propionian klobetazolu – Działania niepożądane
Propionian klobetazolu, silny kortykosteroid stosowany miejscowo, wykazuje profil bezpieczeństwa potwierdzony w badaniach klinicznych na 558 pacjentach, gdzie najczęstszym działaniem niepożądanym było uczucie pieczenia skóry (2,8%). Miejscowe działania niepożądane obejmują zapalenie mieszków włosowych, ból, świąd, trądzik, teleangiektazje, zanik skóry oraz alergiczne kontaktowe zapalenie skóry, występujące z częstością od 0,2% do poniżej 1%. Preparat Clobex, stosowany jako szampon pozostający na skórze przez 15 minut, charakteryzuje się ograniczonym wchłanianiem ogólnoustrojowym, co redukuje ryzyko zahamowania osi podwzgórze-przysadka-nadnercza. Niemniej jednak, długotrwałe stosowanie może prowadzić do poważnych powikłań endokrynologicznych, takich jak zespół Cushinga i zahamowanie czynności kory nadnerczy, a także do zaburzeń okulistycznych, w tym jaskry i zaćmy.
efekt z odbicia, hiperkortyzolizm, hirsutyzm, jaskra, kontaktowe zapalenie skóry, kortykosteroid miejscowy, łuszczyca, łuszczyca krostkowa, niewydolność nadnerczy, okołowargowe zapalenie skóry, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, pieczenie skóry, plamica, propionian klobetazolu, teleangiektazje, trądzik różowaty, wyprysk krostkowy, zaćma, zakażenia oportunistyczne, zapalenie mieszków włosowych, zespół Cushinga - Leksykon substancji czynnych
Kliochinol – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Kliochinol jest substancją o działaniu przeciwbakteryjnym i przeciwgrzybiczym, stosowaną miejscowo, często w połączeniu z kortykosteroidami (np. Betnovate C, Lorinden C). Ze względu na ryzyko neurotoksyczności, szczególnie przy długotrwałym stosowaniu lub pod opatrunkiem okluzyjnym, terapia nie powinna przekraczać 2 tygodni. Należy monitorować objawy neurotoksyczności oraz reakcje nadwrażliwości, takie jak podrażnienie czy uczulenie. Kortykosteroidy mogą maskować objawy infekcji, co wymaga ostrożności i ewentualnego wycofania kortykosteroidu przy wtórnym zakażeniu. Stosowanie pod opatrunkiem okluzyjnym zwiększa ryzyko zakażeń bakteryjnych, dlatego konieczne jest dokładne oczyszczenie skóry przed aplikacją.
Betnovate C, chorioretinopatia surowicza, działanie przeciwbakteryjne i przeciwgrzybicze, działanie przeciwdrobnoustrojowe, jaskra, kortykosteroid, kortyzol, Lorinden C, łuszczyca, łuszczyca krostkowa, nadwrażliwość, neurotoksyczność, niedobór glikokortykosteroidów, opatrunek okluzyjny, oporność drobnoustrojów, teleangiektazja, test płatkowy, uszkodzenie układu nerwowego, zaćma, zahamowanie osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, zakażenie skóry, zanik skóry, zapalenie skóry wokół ust, zespół Cushinga - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Miflonide Breezhaler
Produkt leczniczy Miflonide Breezhaler zawiera budezonid w dawkach 200 lub 400 μg/dawkę i jest stosowany wziewnie w celu zapobiegania objawom astmy, nie zaś do przerywania ostrych napadów. W terapii należy zachować szczególną ostrożność u pacjentów z utajoną gruźlicą płuc, zakażeniami grzybiczymi i wirusowymi dróg oddechowych, rozstrzeniem oskrzeli oraz pylicą płuc. U chorych z POChP wziewne kortykosteroidy zwiększają ryzyko zapalenia płuc, zwłaszcza przy wyższych dawkach, a czynniki ryzyka obejmują aktywne palenie, podeszły wiek, niski BMI i ciężką postać choroby. W przypadku zaostrzenia astmy możliwe jest zwiększenie dawki budezonidu lub zastosowanie doustnych kortykosteroidów i antybiotyków. Należy zwrócić uwagę na ryzyko paradoksalnego skurczu oskrzeli, który wymaga natychmiastowego przerwania leczenia i podania leków rozszerzających oskrzela.
alergiczne zapalenie błony śluzowej nosa, astma oskrzelowa, budezonid wziewny, centralna chorioretinopatia surowicza, enzym CYP3A4, gęstość mineralna kości, gruźlica płuc, kandydoza jamy ustnej, lek przeciwgrzybiczny, nadpobudliwość psychoruchowa, niedobór laktazy, nieostre widzenie, nietolerancja galaktozy, paradoksalny skurcz oskrzeli, przewlekła obturacyjna choroba płuc, pylica płuc, reakcja nadwrażliwości, rozstrzenie oskrzeli, skurcz oskrzeli, śluz oskrzelowy, stan astmatyczny, wydzielanie hormonów kory nadnerczy, wyprysk, zaburzenia psychiczne, zaćma, zahamowanie czynności nadnerczy, zakażenia dróg oddechowych, zapalenie płuc, zespół Cushinga, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Pulmicort
Pulmicort, zawierający budezonid, nie jest wskazany do szybkiego łagodzenia ostrych napadów astmy, gdzie preferowane są krótkodziałające leki rozszerzające oskrzela. Stosowanie wziewnych glikokortykosteroidów, w tym budezonidu, wiąże się z ryzykiem zakażeń grzybiczych jamy ustnej, które mogą wymagać leczenia przeciwgrzybiczego lub czasowego przerwania terapii. Należy unikać jednoczesnego stosowania z silnymi inhibitorami CYP3A4 (np. ketokonazol, inhibitory proteazy HIV) ze względu na ryzyko interakcji. Szczególną ostrożność zaleca się podczas przejścia z doustnych glikokortykosteroidów na wziewne, ze względu na ryzyko przemijającej niewydolności kory nadnerczy, zwłaszcza u pacjentów leczonych dużymi dawkami lub długotrwale. W trakcie redukcji dawek mogą pojawić się objawy niewystarczającej aktywności glikokortykosteroidowej, takie jak bóle mięśni, zmęczenie, nudności czy wymioty, co może wymagać czasowego zwiększenia dawki.
budezonid, centralna chorioretinopatia surowicza, doustny glikokortykosteroid, glikokortykosteroid wziewny, gruźlica płuc, grzybicze zakażenie dróg oddechowych, inhibitor izoenzymu CYP 3A4, inhibitor proteazy HIV, jaskra, ketokonazol, lek przeciwhistaminowy, nadaktywność psychoruchowa, nieostre widzenie, niewydolność kory nadnerczy, nieżyt nosa, osteopenia, POChP, skurcz oskrzeli paradoksalny, spowolnienie wzrostu, wirusowe zakażenie dróg oddechowych, wyprysk, wziewny glikokortykosteroid, zaćma, zahamowanie czynności nadnerczy, zakażenie grzybicze, zapalenie płuc, zespół Cushinga - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Flixotide
Flutykazon propionian w postaci zawiesiny do nebulizacji wymaga ścisłego monitorowania klinicznego, zwłaszcza u pacjentów z ciężką astmą, ze względu na ryzyko ciężkich zaostrzeń i zagrażających życiu napadów. Nasilenie objawów i zwiększone stosowanie krótko działających beta2-agonistów wskazuje na konieczność rewizji terapii, w tym potencjalnego zwiększenia dawki kortykosteroidów wziewnych lub wprowadzenia doustnych. Paradoksalny skurcz oskrzeli po inhalacji wymaga natychmiastowego przerwania leczenia i zastosowania szybko działającego leku rozszerzającego oskrzela. Długotrwałe stosowanie dużych dawek flutykazonu (≥1000 µg/dobę) wiąże się z ryzykiem działań ogólnoustrojowych, takich jak zespół Cushinga, zahamowanie czynności kory nadnerczy, spowolnienie wzrostu u dzieci, osteoporoza oraz zaburzenia psychiczne. Zaleca się stosowanie najmniejszej skutecznej dawki oraz regularne monitorowanie wzrostu u pacjentów pediatrycznych.
agonista receptora beta-2, alergiczne zapalenie błony śluzowej nosa, astma, astma oskrzelowa, badanie czynnościowe płuc, centralna chorioretinopatia surowicza, ciężka astma, cushingoidalne rysy twarzy, duszność, działanie ogólnoustrojowe, flutykazonu propionian, gęstość mineralna kości, gruźlica płuc, hipoglikemia, jaskra, kortykosteroid doustny, kortykosteroid wziewny, lek przeciwzapalny, lek rozszerzający oskrzela, nadmierna aktywność psychoruchowa, nebulizacja, osteoporoza, paradoksalny skurcz oskrzeli, przełom nadnerczowy, rytonawir, salbutamol, skurcz oskrzeli, stężenie glukozy we krwi, szczytowy przepływ wydechowy, wyprysk, zaburzenie widzenia, zaćma, zahamowanie czynności kory nadnerczy, zespół Cushinga - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Ketilept 100 mg 100 mg
Przeprowadzone badania przedkliniczne hemifumaranu kwetiapiny, substancji czynnej preparatu Ketilept, nie wykazały działania genotoksycznego zarówno in vitro, jak i in vivo, co potwierdza korzystny profil bezpieczeństwa leku pod tym kątem. W modelach zwierzęcych zaobserwowano jednak zmiany narządowe przy ekspozycji na poziomach klinicznie istotnych: u szczurów odkładanie barwnika w gruczole tarczowym, u małp Cynomolgus przerost komórek pęcherzykowych tarczycy, obniżenie stężenia T3 w osoczu, zmniejszenie hemoglobiny oraz liczby erytrocytów i leukocytów, a u psów zmętnienie soczewki i zaćmę. Warto podkreślić, że te zmiany nie zostały potwierdzone w długoterminowych badaniach klinicznych u ludzi.
badanie in vitro, badanie in vivo, badanie płodności, ciąża rzekoma, działanie genotoksyczne, ekspozycja na kwetiapinę, genotoksyczność, gruczoł tarczowy, hemifumaran kwetiapiny, krwinki czerwone i białe, okres międzyrujowy, płodność samców, profil bezpieczeństwa leku, przerost komórek pęcherzykowych tarczycy, przykurcz nadgarstka, stężenie hemoglobiny, stężenie prolaktyny, stężenie T3 w osoczu, substancja czynna, toksyczność rozwojowa, toksyczny wpływ kwetiapiny, zaćma, zmętnienie soczewki oka - Leksykon substancji czynnych
Tamoksyfen – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Przedkliniczne badania tamoksyfenu obejmują szeroki zakres analiz farmakologicznych, toksykologicznych oraz genotoksycznych, wskazując na istotne aspekty bezpieczeństwa klinicznego tego leku. W badaniach toksyczności ostrej LD50 dla podania doustnego wynosiła 2,5-3 g/kg u szczurów i myszy, natomiast dożylne podanie wykazało znacznie niższą toksyczność z LD50 około 62,5 mg/kg. Przewlekłe podawanie tamoksyfenu (5-35 mg/kg/dobę przez 2 lata) u szczurów wiązało się z występowaniem zależnych od dawki nowotworów wątrobowokomórkowych oraz zaćmy. Działanie genotoksyczne potwierdzono po aktywacji wątrobowej, co stanowi istotny czynnik ryzyka, choć w badaniach na myszy nie wykazano genotoksyczności w układzie wewnątrzwydzielniczym. Ponadto, obserwowano rozwój guzów narządów rozrodczych u myszy oraz nowotworów wątroby u szczurów, co koreluje z klinicznymi doniesieniami o zwiększonym ryzyku raka błony śluzowej macicy u pacjentek stosujących tamoksyfen.
badanie farmakologiczne, dawka śmiertelna, dietylostylbestrol, dysplazja gruczołów pochwy, działanie estrogenowe, działanie genotoksyczne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, ekspozycja wewnątrzmaciczna, embriotoksyczność, etynyloestradiol, genotoksyczność, guz komórek śródmiąższowych, guz komórek warstwy ziarnistej, guz wątroby, implantacja jaja, nowotwór błony śluzowej macicy, nowotwór wątroby, podanie doustne, podanie dożylne, rak jasnokomórkowy szyjki macicy, rak wątrobowokomórkowy, rakotwórczość, spermatogeneza, tamoksyfen, toksyczność ostra, toksyczność przewlekła, toksyczność reprodukcyjna, układ wewnątrzwydzielniczy, wpływ na reprodukcję, zaćma, zmiana histopatologiczna - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Alvesco 80
Produkt leczniczy Alvesco 80 zawiera cyklezonid w dawce 80 μg na inhalację i jest stosowany jako wziewny kortykosteroid w leczeniu astmy oskrzelowej. Lek wymaga ostrożności u pacjentów z aktywną lub nieaktywną gruźlicą płuc oraz zakażeniami grzybiczymi, wirusowymi lub bakteryjnymi, pod warunkiem ich odpowiedniego leczenia. Alvesco 80 nie jest wskazany do leczenia ostrego stanu astmatycznego ani do łagodzenia napadów astmy, gdzie konieczne jest stosowanie krótkodziałających leków rozszerzających oskrzela. Podczas terapii wziewnymi kortykosteroidami mogą wystąpić działania ogólnoustrojowe, takie jak niewydolność nadnerczy, opóźnienie wzrostu u dzieci i młodzieży, zmniejszenie gęstości mineralnej kości, zaćma, jaskra oraz rzadziej zaburzenia psychologiczne. Zaleca się stosowanie najmniejszej skutecznej dawki podtrzymującej oraz regularne monitorowanie wzrostu u młodych pacjentów.
alergiczne zapalenie błony śluzowej nosa, ciężka niewydolność wątroby, cyklezonid, depozycja leku w płucach, gęstość mineralna kości, gruźlica płuc, inhibitor CYP3A4, jaskra, kontrola wzrostu, kortykosteroid wziewny, lek rozszerzający oskrzela, niewydolność kory nadnerczy, niewydolność nadnerczy, opóźnienie wzrostu, paradoksalny skurcz oskrzeli, stan astmatyczny, wyprysk, zaburzenia zachowania, zaćma, zahamowanie czynności nadnerczy, zakażenie grzybicze - Leksykon chorób i schorzeń
Iryt – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Rokowanie w irycie (zapaleniu tęczówki) jest generalnie dobre przy zastosowaniu odpowiedniego leczenia, jednak zależy od wielu czynników, takich jak przyczyna, nasilenie zapalenia oraz czas do rozpoczęcia terapii. Kluczowa jest szybka interwencja – wizyta kontrolna u okulisty powinna odbyć się w ciągu 24 godzin od rozpoznania, a następnie zalecane są regularne badania lampą szczelinową oraz pomiary ciśnienia wewnątrzgałkowego. Monitorowanie stanu pacjenta po stabilizacji powinno odbywać się co 1-6 miesięcy. Wiek pacjenta, lokalizacja zapalenia (lepsze rokowanie w zapaleniu przedniej części błony naczyniowej), obecność chorób współistniejących oraz szybkość wdrożenia leczenia mają istotny wpływ na przebieg choroby. Nieleczony lub nieodpowiednio leczony iryt może prowadzić do powikłań takich jak zaćma, jaskra wtórna, odwarstwienie siatkówki, obrzęk plamki żółtej, uszkodzenie nerwu wzrokowego czy zanik gałki ocznej, co znacząco pogarsza rokowanie.
biologiczny lek modyfikujący przebieg choroby, choroba reumatyczna, ciśnienie wewnątrzgałkowe, iryt, jaskra wtórna, lampa szczelinowa, lek modyfikujący przebieg choroby, młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów, obrzęk plamki żółtej, odwarstwienie siatkówki, ostrość wzroku, pars planitis, ślepota, upośledzenie widzenia, uszkodzenie nerwu wzrokowego, zaćma, zanik gałki ocznej, zanik nerwu wzrokowego, zapalenie błony naczyniowej, zapalenie przedniej części błony naczyniowej, zapalenie spojówek, zapalenie tęczówki, zmętnienie soczewki - Leksykon chorób i schorzeń
Astygmatyzm – Etiologia i przyczyny
Astygmatyzm, dotykający około 13% populacji, jest wadą refrakcji wynikającą z nieregularnego kształtu rogówki lub soczewki, prowadzącą do powstania dwóch różnych punktów obrazu i nieostrego widzenia na wszystkich odległościach. Wyróżnia się astygmatyzm rogówkowy (najczęstszy) oraz soczewkowy (rzadszy, często związany z cukrzycą). Czynniki genetyczne odgrywają kluczową rolę w jego etiologii, z identyfikacją trzech głównych genów oraz zwiększonym ryzykiem u potomstwa osób dotkniętych astygmatyzmem (około 50% wzrost ryzyka). Astygmatyzm może również rozwinąć się wtórnie w wyniku urazów, zabiegów chirurgicznych (np. usunięcie zaćmy, LASIK), chorób rogówki (np. stożek rogówki, dystrofie, stany zapalne) oraz czynników środowiskowych i fizjologicznych, takich jak wiek, wcześniactwo, cukrzyca, czy nadmierne pocieranie oczu.
akomodacja, astygmatyzm krótkowzroczny, astygmatyzm mieszany, astygmatyzm nadwzroczny, astygmatyzm nieregularny, astygmatyzm regularny, astygmatyzm rogówkowy, astygmatyzm siatkówkowy, astygmatyzm soczewkowy, dalekowzroczność, dioptria, diplopia, dystrofia rogówki, emmetropizacja, film łzowy, krótkowzroczność, plamka żółta, siatkówka, stożek rogówki, wada refrakcji, zaćma, zapalenie rogówki - Leksykon leków
Działania niepożądane – Budezonid LEK-AM 200 mcg/dawkę inh.
Budezonid, stosowany w terapii schorzeń układu oddechowego, wykazuje profil działań niepożądanych o zróżnicowanej częstości i nasileniu. Najczęściej obserwuje się zapalenie płuc u pacjentów z POChP oraz kaszel (częstość 1/100 do <1/10). Rzadko występują zaburzenia endokrynologiczne, takie jak zahamowanie czynności nadnerczy, zespół Cushinga, nadmierne wydzielanie hormonów kory nadnerczy oraz opóźnienie wzrostu u dzieci (częstość 1/10 000 do <1/1 000). Zaburzenia narządu wzroku, w tym nieostre widzenie (1/1 000 do <1/100), zaćma i jaskra (1/10 000 do <1/1 000), wymagają konsultacji okulistycznej. Rzadkie reakcje nadwrażliwości obejmują wysypkę, pokrzywkę, obrzęk naczynioruchowy i świąd. Działania niepożądane ze strony układu psychicznego, takie jak zaburzenia zachowania, depresja, nadpobudliwość psychoruchowa, lęk i agresja, mają częstość nieznaną, szczególnie u dzieci.
bezpieczeństwo farmakoterapii, budezonid, chrypka, depresja, gęstość mineralna kości, glikokortykosteroid, hormony kory nadnerczy, jaskra, kandydoza jamy ustnej, kaszel, klasyfikacja MedDRA, kontaktowe zapalenie skóry, lęk, nadpobudliwość psychoruchowa, nieostre widzenie, obrzęk naczynioruchowy, opóźnienie wzrostu, osteoporoza, POChP, pokrzywka, reakcja nadwrażliwości, siniak, skurcz oskrzeli, świąd, wysypka skórna, zaburzenia snu, zaćma, zahamowanie czynności nadnerczy, zapalenie płuc, zespół Cushinga - Leksykon substancji czynnych
Tamsulosyna – Działania niepożądane
Tamsulosyna, stosowana głównie w leczeniu łagodnego rozrostu gruczołu krokowego (BPH) u mężczyzn w wieku 45-91 lat (średnia 65 lat), działa poprzez rozluźnienie mięśni gładkich prostaty i cewki moczowej. Profil działań niepożądanych obejmuje zawroty głowy (1,3%), ból głowy, zaburzenia wytrysku (w tym wytrysk wsteczny i brak wytrysku) występujące często (≥1/100 do <1/10), a także omdlenia, niewyraźne widzenie, kołatanie serca, niedociśnienie ortostatyczne, zaparcia, biegunki, nudności, wysypkę i astenie, które występują niezbyt często (≥1/1000 do <1/100). Rzadko obserwuje się obrzęk naczynioruchowy, a bardzo rzadko zespół Stevensa-Johnsona i priapizm (<1/10 000). Działania niepożądane o częstości nieznanej to m.in. migotanie przedsionków, arytmia, tachykardia, krwawienie z nosa, duszność oraz rumień wielopostaciowy. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko śródoperacyjnego zespołu wiotkiej tęczówki (IFIS) podczas operacji zaćmy lub jaskry u pacjentów leczonych tamsulosyną.
arytmia, astenia, cewka moczowa, duszność, dutasteryd, jaskra, kołatanie serca, krwawienie z nosa, łagodny rozrost gruczołu krokowego, migotanie przedsionków, niedociśnienie ortostatyczne, niewyraźne widzenie, obrzęk naczynioruchowy, pokrzywka, priapizm, rumień wielopostaciowy, senność, solifenacyna, śródoperacyjny zespół wiotkiej tęczówki, tachykardia, tamsulosyna, wytrysk wsteczny, zaburzenia ejakulacji, zaćma, zapalenie błony śluzowej nosa, zatrzymanie moczu, zawroty głowy, zespół małej źrenicy, zespół Stevensa-Johnsona, złuszczające zapalenie skóry - Leksykon leków
Działania niepożądane – Asaris (500 mcg + 50 mcg)/dawkę inh.
Asaris to preparat złożony zawierający flutykazon propionian (kortykosteroid) oraz salmeterol (długo działający β2-mimetyk) w dawkach inhalacyjnych 100 μg + 50 μg, 250 μg + 50 μg oraz 500 μg + 50 μg. Profil działań niepożądanych obejmuje efekty charakterystyczne dla obu składników, bez synergistycznego nasilenia działań niepożądanych. Najczęstsze działania niepożądane to bóle głowy (≥1/10), zapalenie części nosowej gardła (≥1/10), kandydoza jamy ustnej i gardła (≥1/100), zapalenie płuc u pacjentów z POChP (≥1/100), drżenia mięśni (≥1/100), kołatanie serca (≥1/100) oraz podrażnienie gardła i chrypka (≥1/100). Rzadziej obserwuje się zespół Cushinga, zahamowanie czynności kory nadnerczy, hipokaliemię, hiperglikemię, reakcje anafilaktyczne, zaburzenia rytmu serca oraz paradoksalny skurcz oskrzeli, który wymaga natychmiastowego przerwania terapii.
beta2-mimetyk, cushingoidalne rysy twarzy, częstoskurcz nadkomorowy, dysfagia, flutykazon propionian, gęstość mineralna kości, hiperglikemia, hipokaliemia, jaskra, kandydoza jamy ustnej, kołatanie serca, kortykosteroid, lek przeciwgrzybiczny, migotanie przedsionków, nadpobudliwość psychoruchowa, obrzęk naczynioruchowy, paradoksalny skurcz oskrzeli, POChP, przewlekła obturacyjna choroba płuc, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, salmeterol, skurcz oskrzeli, tachykardia, wstrząs anafilaktyczny, zaćma, zahamowanie czynności kory nadnerczy, zapalenie nosogardła, zapalenie oskrzeli, zapalenie płuc, zapalenie zatok, zespół Cushinga, złamanie pourazowe - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Kventiax 200 mg tabletki powlekane 200 mg
Badania przedkliniczne kwetiapiny wykazały brak potencjału genotoksycznego zarówno in vivo, jak i in vitro, co wskazuje na niskie ryzyko mutagenności przy długotrwałym stosowaniu. W modelach zwierzęcych zaobserwowano zmiany na poziomie ekspozycji klinicznie istotnym, m.in. pigmentację tarczycy u szczurów, hipertrofię komórek pęcherzykowych tarczycy oraz obniżenie stężenia T3 i parametrów hematologicznych u małp Cynomolgus, a także zmętnienie rogówki i zaćmę u psów. W badaniach teratogennych na królikach stwierdzono zwiększoną częstość przykurczu kończyn przy ekspozycji na poziomie zbliżonym do maksymalnej dawki terapeutycznej u ludzi, jednak znaczenie tych obserwacji dla kliniki pozostaje niejasne.
badanie in vitro, ciąża rzekoma, cykl estralny, ekspozycja, genotoksyczność, hipertrofia komórek pęcherzykowych tarczycy, hormon tarczycowy, in vivo, krwinki, kwetiapina, mutacja genetyczna, parametr hematologiczny, pigmentacja tarczycy, płodność, prolaktyna, regulacja hormonalna rozrodu, stężenie hemoglobiny, stężenie T3, test laboratoryjny, toksyczność, właściwość genotoksyczna, zaćma, zmętnienie rogówki - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Miglustat Accord 100 mg
Dane przedkliniczne miglustatu wskazują na istotne działania niepożądane obserwowane w badaniach na zwierzętach, w tym zmniejszenie masy ciała, biegunkę oraz uszkodzenia błony śluzowej przewodu pokarmowego manifestujące się nadżerkami i owrzodzeniami. W dawkach porównywalnych lub umiarkowanie wyższych niż kliniczne zaobserwowano zmiany w narządach limfatycznych, aktywności aminotransferaz, wakuolizację tarczycy i trzustki, zaćmę, nefropatię oraz zmiany w mięśniu sercowym u szczurów. Szczególną uwagę zwraca hiperplazja komórek Leydiga i gruczolaki jąder u samców szczurów w dawkach 30-180 mg/kg mc./dobę, przy czym efekt ten nie wykazywał zależności od dawki i jest prawdopodobnie specyficzny dla gatunku. W badaniach na myszach (dawki 210-840/500 mg/kg mc./dobę) odnotowano zwiększoną częstość zapalnych i hiperplastycznych zmian w jelicie grubym oraz statystycznie istotny wzrost nowotworów jelita grubego przy najwyższej dawce, co może mieć ograniczone znaczenie kliniczne ze względu na wysokie dawki stosowane w badaniach (od 8 do 33 razy większe niż u ludzi). Miglustat nie wykazuje działania mutagennego ani klastogennego w standardowych testach genotoksyczności.
aminotransferazy, astenozoospermia, badania toksykologiczne, biegunka, dystocja, działanie mutagenne, ekspozycja układowa, genotoksyczność, gruczolak, hiperplazja komórek śródmiąższowych jądra, komórki Leydiga, narządy limfatyczne, nefropatia, niepłodność męska, oligospermia, przeżywalność zarodka, strata poimplantacyjna, teratozoospermia, toksyczność leku, toksyczność przewlekła, uszkodzenie błony śluzowej przewodu pokarmowego, wakuolizacja, zaburzenia laktacji, zaćma, zanik kanalików nasiennych, zmiany hiperplastyczne, zmniejszenie masy ciała - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Alpicort E
Preparat Alpicort E w postaci płynu na skórę zawiera prednizolon (2 mg/ml), estradiolu benzoesan (0,05 mg/ml) oraz kwas salicylowy (4 mg/ml). Ze względu na obecność glikolu propylenowego i alkoholu izopropylowego, lek może wywoływać podrażnienia skóry i jest przeznaczony wyłącznie do stosowania zewnętrznego na skórę głowy. Długotrwałe stosowanie powyżej 2-3 tygodni wymaga szczególnej ostrożności, zwłaszcza u pacjentek z endometriozą, mastopatią lub przyjmujących inne preparaty estrogenowe, co wymaga ścisłej kontroli lekarskiej. Należy unikać kontaktu leku z oczami i błonami śluzowymi ze względu na ryzyko podrażnień.
alkohol izopropylowy, centralna chorioretinopatia surowicza, ciśnienie wewnątrzgałkowe, endometrioza, estradiolu benzoesan, estrogen, glikol propylenowy, jaskra, kortykosteroidy, kwas salicylowy, mastopatia, miejscowe stosowanie kortykosteroidów, nieostre widzenie, okulista, prednizolon, zaburzenia widzenia, zaćma - Leksykon leków
Działania niepożądane – Flixodil Combo (25 mcg + 125 mcg)/dawkę inh.
Flixodil Combo to preparat zawierający salmeterol (25 μg) oraz flutykazon propionian w dawkach 50 μg, 125 μg lub 250 μg na dawkę odmierzoną, stosowany wziewnie. Profil działań niepożądanych obejmuje zarówno efekty charakterystyczne dla β2-mimetyków, jak i glikokortykosteroidów wziewnych. Najczęściej obserwowane działania niepożądane to zapalenie części nosowej gardła oraz bóle głowy (≥1/10), a także kandydoza jamy ustnej i gardła, zapalenie płuc i oskrzeli, hipokaliemia, podrażnienie gardła, chrypka, zapalenie zatok, łatwiejsze siniaczenie, kurcze mięśni, złamania pourazowe, bóle stawów i mięśni (≥1/100 do <1/10). Objawy ze strony układu sercowo-naczyniowego, takie jak kołatanie serca, tachykardia, zaburzenia rytmu, migotanie przedsionków oraz choroba niedokrwienna serca, występują niezbyt często do rzadko. Wśród działań niepożądanych szczególnie istotne są paradoksalny skurcz oskrzeli, reakcje anafilaktyczne i obrzęk naczynioruchowy, które wymagają natychmiastowej interwencji i przerwania terapii.
beta2-mimetyk, choroba niedokrwienna serca, chrypka, cushingoidalne rysy twarzy, częstoskurcz nadkomorowy, drżenie mięśni, duszność, działanie ogólnoustrojowe, flutykazon, gęstość mineralna kości, hiperglikemia, hipokaliemia, jaskra, kandydoza jamy ustnej, kandydoza przełyku, kołatanie serca, kurcz mięśnia, lek przeciwgrzybiczny, migotanie przedsionków, nadpobudliwość psychoruchowa, obrzęk naczynioruchowy, paradoksalny skurcz oskrzeli, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, salmeterol, skurcz oskrzeli, tachykardia, wstrząs anafilaktyczny, zaćma, zahamowanie czynności kory nadnerczy, zapalenie nosogardła, zapalenie oskrzeli, zapalenie płuc, zapalenie zatok, zespół Cushinga - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Kvelux SR 50 mg
Bezpieczeństwo stosowania kwetiapiny zostało ocenione w licznych badaniach przedklinicznych, które nie wykazały działania genotoksycznego zarówno in vitro, jak i in vivo, co jest kluczowe dla oceny bezpieczeństwa długoterminowego stosowania leku. W badaniach na zwierzętach zaobserwowano zmiany narządowe przy dawkach klinicznie istotnych, takie jak odkładanie złogów barwnikowych w tarczycy szczurów, przerost komórek pęcherzykowych tarczycy u małp Cynomolgus z towarzyszącym obniżeniem stężenia trijodotyroniny (T3) w osoczu oraz zmniejszeniem hemoglobiny, erytrocytów i leukocytów, a także zmętnienie soczewki i zaćmę u psów. Zmiany te nie zostały potwierdzone w długoterminowych badaniach klinicznych u ludzi, co wskazuje na ograniczoną translatowalność tych efektów do praktyki klinicznej.
badanie in vitro, badanie in vivo, ciąża rzekoma, działanie toksyczne, erytrocyty i leukocyty, gospodarka hormonalna tarczycy, hemoglobina, kwetiapina, potencjał genotoksyczny, prolaktyna, przerost komórek pęcherzykowych, rozrodczość, tarczyca, toksyczność rozwojowa, trijodotyronina, zaburzenia hormonalne, zaćma, zgięcie kości nadgarstka, zmętnienie soczewki - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Hydrokortyzon Allefin Max
Hydrokortyzon Allefin Max zawiera 10 mg/g hydrokortyzonu octanu i wymaga ścisłego przestrzegania zasad stosowania, zwłaszcza dotyczących obszarów aplikacji. Produkt można stosować na skórę twarzy jedynie przez maksymalnie 3 dni, a na delikatne obszary, takie jak twarz, pachy i pachwiny, tylko w przypadkach bezwzględnej konieczności, ze względu na zwiększone ryzyko miejscowych działań niepożądanych, takich jak teleangiektazje, dermatitis perioralis czy zaniki skóry. Należy unikać aplikacji na rozległe powierzchnie skóry bez konsultacji lekarskiej oraz stosowania pod opatrunkiem okluzyjnym, który zwiększa wchłanianie kortykosteroidu. W przypadku braku poprawy po 7 dniach terapii konieczna jest konsultacja lekarska.
cukrzyca, długotrwała terapia, działanie ogólnoustrojowe, hydrokortyzon octan, jaskra, kora nadnerczy, kortykosteroid, leczenie przeciwbakteryjne, leczenie przeciwgrzybiczne, opatrunek okluzyjny, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, teleangiektazja, zaburzenie wzrostu, zaćma, zanik skóry, zapalenie okołoustne - Leksykon leków
Działania niepożądane – Symflusal (50 mcg + 500 mcg)/dawkę
Lek Symflusal, zawierający salmeterol (β2-mimetyk długo działający) oraz flutykazon propionian (glikokortykosteroid wziewny), wykazuje profil bezpieczeństwa odzwierciedlający działania niepożądane obu składników bez synergistycznego nasilenia efektów ubocznych. Najczęściej obserwowane działania niepożądane to ból głowy (≥1/10), zapalenie nosogardzieli (≥1/10), kandydoza jamy ustnej i gardła (≥1/100 do <1/10), zapalenie płuc u pacjentów z POChP (≥1/100 do <1/10), hipokaliemia (≥1/100 do <1/10), a także objawy ze strony układu mięśniowo-szkieletowego, takie jak skurcze mięśni i bóle stawów (≥1/100 do <1/10). Rzadziej występują reakcje anafilaktyczne, zespół Cushinga, zahamowanie czynności kory nadnerczy, paradoksalny skurcz oskrzeli oraz zaburzenia rytmu serca. W celu minimalizacji ryzyka kandydozy zaleca się płukanie jamy ustnej po inhalacji. W przypadku paradoksalnego skurczu oskrzeli konieczne jest natychmiastowe przerwanie terapii i wdrożenie leczenia rozszerzającego oskrzela.
arytmia, beta-mimetyk, bezsenność, ból głowy, ból mięśniowy, ból stawowy, częstoskurcz nadkomorowy, dławica piersiowa, dysfonia, flutykazon, glikokortykosteroid wziewny, hiperglikemia, hipokaliemia, jaskra, kandydoza jamy ustnej, kandydoza przełyku, kołatanie serca, lek przeciwgrzybiczny, lek rozszerzający oskrzela, migotanie przedsionków, nadpobudliwość psychoruchowa, niewydolność kory nadnerczy, obrzęk naczynioruchowy, paradoksalny skurcz oskrzeli, POChP, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, salmeterol, skurcz mięśni, skurcz oskrzeli, tachykardia, wstrząs anafilaktyczny, zaćma, zahamowanie wzrostu, zapalenie nosogardzieli, zapalenie oskrzeli, zapalenie płuc, zapalenie zatok, zespół Cushinga, zespół cushingoidalny, złamanie pourazowe - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Cutivate
Flutykazon propionian w maści Cutivate (0,05 mg/g) jest silnym kortykosteroidem wymagającym ostrożności podczas stosowania, zwłaszcza u pacjentów z nadwrażliwością na kortykosteroidy miejscowe. Długotrwałe stosowanie na dużych powierzchniach ciała (powyżej 50% u dorosłych) i w dawkach przekraczających 20 g/dobę może prowadzić do zahamowania osi podwzgórze-przysadka-nadnercza oraz zespołu Cushinga. U dzieci w wieku 1-12 lat ryzyko zahamowania czynności nadnerczy jest zwiększone ze względu na większą proporcję powierzchni ciała do masy ciała, dlatego nie zaleca się długotrwałej terapii ciągłej. Stosowanie pod opatrunkami okluzyjnymi oraz na uszkodzoną lub cienką skórę (np. twarzy) zwiększa absorpcję leku i ryzyko działań niepożądanych, w tym miejscowych reakcji nadwrażliwości i zakażeń bakteryjnych.
błona śluzowa, chorioretinopatia surowicza, ciśnienie wewnątrzgałkowe, działanie niepożądane miejscowe, efekt z odbicia, flutykazon propionian, glikol propylenowy, jaskra, kortykosteroid miejscowy, kortyzol w osoczu, łuszczyca, łuszczyca krostkowa, nadwrażliwość miejscowa, niedobór glikokortykosteroidów, niewydolność nadnerczy, niewyraźne widzenie, opatrunek okluzyjny, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, toczeń rumieniowaty, worek spojówkowy, wyprysk, zaćma, zanik skóry, zespół Cushinga - Leksykon chorób i schorzeń
Podwójne widzenie – Diagnostyka i diagnoza
Podwójne widzenie (diplopia) jest objawem wymagającym szczegółowej diagnostyki różnicowej, obejmującej rozróżnienie diplopii jednoocznej (monokularnej) i obuocznej (binokularnej). Diplopia jednooczna utrzymuje się przy zamknięciu jednego oka i najczęściej wynika z patologii strukturalnych oka, takich jak zaćma, astygmatyzm czy zmętnienia ciała szklistego. Diplopia obuoczna pojawia się tylko przy otwartych obu oczach i wskazuje na zaburzenia w ustawieniu gałek ocznych lub uszkodzenia nerwów czaszkowych (III, IV, VI). Charakter przesunięcia obrazów (poziomy, pionowy, skośny) pozwala ukierunkować diagnostykę na konkretne mięśnie lub nerwy. Diagnostyka obejmuje szczegółowy wywiad, badanie okulistyczne (w tym testy ruchomości oczu i cover test), ocenę neurologiczną oraz badania obrazowe (MRI, CT, angiografia) u pacjentów z objawami neurologicznymi, postępującym przebiegiem lub poniżej 50. roku życia. Badania laboratoryjne, w tym przeciwciała przeciw receptorowi acetylocholiny, hormony tarczycy i markery zapalne, są wskazane w zależności od podejrzenia etiologii, np. miastenii gravis czy olbrzymiokomórkowego zapalenia tętnic.
astygmatyzm, choroba Gravesa-Basedowa, diplopia, diplopia jednooczna, diplopia obuoczna, diplopia pionowa, diplopia pozioma, dystrofia rogówki, elektromiografia pojedynczego włókna, hormony tarczycy, miastenia gravis, mięśnie oczne, olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic, orbitopatia tarczycowa, porażenie nerwu bloczkowego, porażenie nerwu odwodzącego, porażenie nerwu okoruchowego, przeciwciała przeciwko receptorowi acetylocholiny, przetoka tętniczo-żylna, rezonans magnetyczny, stożek rogówki, stwardnienie rozsiane, tomografia komputerowa, zaćma, zakrzepica zatoki jamistej, zapalenie opon mózgowych, zapalenie zatok, zespół suchego oka, zez - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Locoid Lipocream
Locoid Lipocream (17-maślan hydrokortyzonu, 1 mg/g) wymaga szczególnej ostrożności w stosowaniu ze względu na ryzyko działań niepożądanych miejscowych i ogólnoustrojowych. Preparat nie powinien być aplikowany na powieki, skórę twarzy, owłosioną oraz okolice narządów płciowych ze względu na zwiększoną wrażliwość tych obszarów i ryzyko rozwoju jaskry prostej lub zaćmy podtorebkowej. Należy unikać stosowania pod opatrunkiem okluzyjnym, w fałdach skórnych i zgięciach anatomicznych, gdyż może to prowadzić do nadmiernej absorpcji i zahamowania czynności kory nadnerczy. U dzieci stosowanie wymaga szczególnej ostrożności, ze względu na ryzyko zahamowania wydzielania hormonu wzrostu i rozwoju fizycznego.
alkohol cetostearylowy, centralna chorioretinopatia surowicza, jaskra, jaskra prosta, kontaktowe zapalenie skóry, kora nadnerczy, kortykosteroid, łuszczyca, maślan hydrokortyzonu, opatrunek okluzyjny, parahydroksybenzoesan propylu, reakcja alergiczna, słabo działający kortykosteroid, uogólniona łuszczyca krostkowa, zaburzenie widzenia, zaćma, zaćma podtorebkowa, zahamowanie czynności kory nadnerczy, zahamowanie wydzielania hormonu wzrostu - Leksykon chorób i schorzeń
Krótkowzroczność – Leczenie
Krótkowzroczność (myopia) jest powszechną wadą refrakcyjną, prognozowaną do dotknięcia około 50% populacji światowej do 2050 roku. Charakterystyczne jest zamazane widzenie obiektów odległych przy zachowanej ostrości widzenia bliskiego. Standardowa korekcja obejmuje soczewki okularowe jednoogniskowe o ujemnej mocy, które poprawiają ostrość widzenia, jednak nie wpływają na progresję wady. Nowoczesne metody kontroli progresji krótkowzroczności u dzieci obejmują specjalistyczne soczewki okularowe (np. HOYA MiYOSMART z technologią DIMS, Essilor Stellest, ZEISS Myopia management) oraz miękkie soczewki kontaktowe wieloogniskowe, takie jak MiSight 1 day, które wykazują skuteczność spowalniania progresji o około 59%. Ortokeratologia (Ortho-K) stosowana nocą może zmniejszyć progresję o 36-56%, a farmakologicznie niskostężeniowe krople atropiny (0,01%) wykazują skuteczność na poziomie 50-60%, z mniejszą liczbą działań niepożądanych niż wyższe stężenia. Warto podkreślić, że skuteczność atropiny może różnić się w zależności od pochodzenia etnicznego pacjenta.
chirurgia laserowa, jaskra, korekcja okularowa, krótkowzroczność, LASIK, miękka soczewka kontaktowa, odwarstwienie siatkówki, ortokeratologia, peryferyjny defokus, PRK, progresja krótkowzroczności, receptor muskarynowy, skurcz akomodacji, SMILE, soczewka fakijna, soczewka jednoogniskowa, terapia czerwonym światłem, terapia widzenia, wada refrakcyjna, wydłużanie gałki ocznej, wysoka krótkowzroczność, zaćma, zwyrodnienie plamki żółtej - Leksykon substancji czynnych
Cetylopirydyniowy chlorek – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Cetylopirydyniowy chlorek (CPC) wykazuje umiarkowaną toksyczność po podaniu doustnym, z wartościami LD50 wynoszącymi 192-538 mg/kg u szczurów oraz 108-195 mg/kg u myszy. Parenteralne podanie może prowadzić do przemijającego paraliżu kończyn i porażenia mięśni oddechowych, co w niektórych przypadkach skutkuje śmiercią. Nie stwierdzono ostrej toksyczności po inhalacji. W badaniach długoterminowych na królikach nie zaobserwowano makropatologicznych zmian związanych z CPC, a działania toksyczne pojawiały się jedynie przy ekspozycji przekraczającej maksymalne narażenie u ludzi. Roztwory wodne CPC w stężeniach 0,1-1% mogą powodować podrażnienia oczu u królików, jednak w typowych stężeniach stosowanych do działania odkażającego nie wykazuje toksyczności ani drażniącego wpływu na skórę i błony śluzowe.
badanie in vitro, badanie in vivo, bakteryjna flora jelitowa, benzydaminy chlorowodorek, cetylopirydyniowy chlorek, chlorowodorek lidokainy, czwartorzędowa sól amoniowa, działanie mutagenne, działanie odkażające, działanie toksyczne, genotoksyczność, LD50, paraliż kończyn, porażenie mięśni oddechowych, potencjał rakotwórczy, toksyczność ostra, toksyczność po podaniu wielokrotnym, zaburzenia okołoporodowe, zaburzenia płodności, zaćma, zniekształcenie szkieletu - Leksykon leków
Działania niepożądane – Imatenil 400 mg
Imatynib, inhibitor kinazy tyrozynowej BCR-ABL, stosowany w leczeniu przewlekłej białaczki szpikowej (CML) oraz nowotworów podścieliskowych przewodu pokarmowego (GIST), wiąże się z szerokim spektrum działań niepożądanych. W badaniach klinicznych przerwanie terapii z powodu działań niepożądanych odnotowano u 4-5% pacjentów. Najczęstsze działania niepożądane (≥10%) obejmują nudności, wymioty, biegunkę, bóle brzucha, zmęczenie, bóle i kurcze mięśni oraz wysypkę. Charakterystyczne są także powierzchowne obrzęki, głównie wokół oczu i kończyn dolnych, które rzadko są ciężkie i ustępują po zastosowaniu diuretyków lub zmniejszeniu dawki. U pacjentów z CML obserwowano częstsze mielosupresje, a u chorych z GIST – ciężkie krwawienia (5% przypadków), w tym z przewodu pokarmowego i wewnątrz guza, które mogą prowadzić do zgonu. W terapii skojarzonej z chemioterapią u pacjentów z Ph+ ALL odnotowano przemijające uszkodzenie wątroby manifestujące się wzrostem aminotransferaz i hiperbilirubinemią.
dysfagia, eozynofilia, ginekomastia, hiperbilirubinemia, hiperglikemia, hiperkalcemia, hiperkaliemia, hipofosfatemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, hiponatremia, inhibitor kinazy tyrozynowej, jaskra, krwotok mózgowy, krwotok płucny, leukoklastyczne zapalenie naczyń, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, martwica wątroby, mielosupresja, migotanie przedsionków, mikroangiopatia zakrzepowa, nadciśnienie płucne, neuropatia obwodowa, neutropenia, niedokrwistość, niedokrwistość hemolityczna, nowotwór podścieliskowy przewodu pokarmowego, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk plamki, ostra białaczka limfoblastyczna, ostra niewydolność nerek, pancytopenia, przełom blastyczny, przewlekła białaczka szpikowa, rabdomioliza, refluks żołądkowo-przełykowy, rumień wielopostaciowy, śródmiąższowa choroba płuc, tamponada serca, tarcza zastoinowa, trombocytopenia, wodobrzusze, wstrząs anafilaktyczny, wysięk opłucnowy, wysięk osierdziowy, zaćma, zapalenie nerwu wzrokowego, zapalenie trzustki, zastoinowa niewydolność serca, zawał mięśnia sercowego, zespół Raynauda, zespół Stevensa-Johnsona, zwłóknienie płuc - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Bufomix Easyhaler
Bufomix Easyhaler, zawierający budezonid i formoterol, wymaga ostrożnego stosowania z uwzględnieniem ryzyka działań niepożądanych, zwłaszcza przy długotrwałej terapii wysokimi dawkami wziewnych kortykosteroidów. Nagłe odstawienie leku jest niewskazane; redukcja dawki powinna być stopniowa, z regularnym monitorowaniem stanu pacjenta w celu utrzymania najniższej skutecznej dawki. W przypadku nieskuteczności leczenia lub stosowania maksymalnej dawki konieczna jest pilna konsultacja lekarska, a zaostrzenia astmy lub POChP mogą wymagać zwiększenia dawki kortykosteroidów lub włączenia antybiotykoterapii. Preparat nie jest zalecany do rozpoczęcia terapii podczas zaostrzeń, a pacjenci powinni być poinformowani o ryzyku paradoksalnego skurczu oskrzeli, który wymaga natychmiastowego przerwania leczenia i podania szybko działającego leku rozszerzającego oskrzela.
beta2-mimetyk, centralna chorioretinopatia surowicza, choroba niedokrwienna serca, cukrzyca, cytochrom CYP3A, doustny kortykosteroid, drożdżyca jamy ustnej, dusznica bolesna, gęstość mineralna kości, gruźlica płuc, guz chromochłonny, hipokaliemia, hipoksemia, jaskra, nadciśnienie tętnicze, nietolerancja laktozy, niewydolność serca, odstęp QTc, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, ostry kryzys nadnerczy, paradoksalny skurcz oskrzeli, pleśniawka, POChP, podzastawkowe zwężenie aorty, przerostowa kardiomiopatia zaporowa, supresja nadnerczy, tachyarytmia, tętniak, tyreotoksykoza, wziewny kortykosteroid, zaćma, zespół Cushinga - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Afobam 1 mg
Przedkliniczne badania toksykologiczne alprazolamu, substancji czynnej leku Afobam, nie wykazały właściwości mutagennych ani rakotwórczych. Test Amesa in vitro oraz test mikrojąderkowy in vivo na szczurach (do 100 mg/kg mc., czyli 500-krotnie wyższej dawce niż maksymalna u ludzi 10 mg/dobę) nie potwierdziły mutagenności. Dwuletnie badania rakotwórczości na szczurach (do 30 mg/kg mc./dobę, 150-krotnie wyższej dawce) i myszach (do 10 mg/kg mc./dobę, 50-krotnie wyższej dawce) również nie wykazały potencjału kancerogennego. W badaniach płodności u szczurów stosujących dawki do 5 mg/kg mc./dobę (25-krotnie wyższe niż u ludzi) nie zaobserwowano negatywnego wpływu na zdolności rozrodcze.
aberracja chromosomalna, alprazolam, badanie przedkliniczne, dawka terapeutyczna, maksymalna dawka zalecana, mutageneza, mutageneza bakteryjna, napad drgawkowy, narząd wzroku, potencjał mutagenny, potencjał rakotwórczy, rakotwórczość, rogówka, test Amesa, test mikrojąderkowy, toksyczność przewlekła, wpływ na narząd wzroku, wpływ na płodność, wrastanie naczyń w rogówkę, zaćma - Leksykon leków
Działania niepożądane – Infilea 0,5 mg/g
Infilea zawiera 0,5 mg klobetazolu propionianu w 1 g kremu, będącego silnie działającym miejscowym kortykosteroidem. Terapia tym preparatem wiąże się z ryzykiem wystąpienia działań niepożądanych, które należy monitorować, zwłaszcza u pacjentów z wywiadem alergicznym. Najczęściej obserwowane objawy to świąd, miejscowe pieczenie i ból skóry (często). Niezbyt często występują zmiany zanikowe skóry, rozstępy i teleangiektazje, natomiast bardzo rzadko obserwuje się ścieńczenie skóry, zmarszczki, suchość, zmiany pigmentacji, nadmierne owłosienie, alergiczne kontaktowe zapalenie skóry, łuszczycę krostkową, rumień, wysypkę, pokrzywkę i trądzik. Objawy te mogą być wtórne do zahamowania osi podwzgórzowo-przysadkowo-nadnerczowej.
alergiczne kontaktowe zapalenie skóry, chorioretinopatia centralna surowicza, ciśnienie tętnicze krwi, ciśnienie wewnątrzgałkowe, działanie immunosupresyjne, gęstość mineralna kości, glikozuria, hiperglikemia, hirsutyzm, jaskra, klobetazol propionian, kortykosteroid miejscowy, kortyzol endogenny, łuszczyca krostkowa, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość miejscowa, nieostre widzenie, oś podwzgórzowo-przysadkowo-nadnerczowa, osteoporoza, otyłość centralna, personel medyczny, pokrzywka, rozstępy, rumień, ścieńczenie skóry, teleangiektazja, trądzik, twarz księżycowata, wysypka uogólniona, zaburzenia pigmentacji, zaćma, zakażenie oportunistyczne, zanik skóry, zapalenie skóry, zespół Cushinga - Leksykon leków
Działania niepożądane – Budixon Neb 0,25 mg/ml
Produkt leczniczy Budixon Neb (budezonid) w formie zawiesiny do nebulizacji wykazuje profil działań niepożądanych typowy dla wziewnych glikokortykosteroidów. Najczęściej obserwuje się objawy ze strony układu oddechowego, takie jak kaszel, chrypka, podrażnienie gardła oraz bezgłos, występujące u ≥1/100 pacjentów. Często występują także zakażenia grzybicze jamy ustnej i gardła, będące efektem lokalnego działania immunosupresyjnego. U pacjentów z POChP notuje się często zapalenie płuc, jednak analiza 8 badań klinicznych (4643 pacjentów leczonych budezonidem vs 3643 kontrolnych) nie wykazała istotnego wzrostu ryzyka tego powikłania. Rzadko (≥1/10 000 do <1/1000) mogą pojawić się reakcje nadwrażliwości, w tym wysypka, pokrzywka, obrzęk naczynioruchowy oraz reakcje anafilaktyczne, a także skurcz oskrzeli wymagający pilnej interwencji. Ogólnoustrojowe działania glikokortykosteroidów, takie jak zahamowanie czynności kory nadnerczy i spowolnienie wzrostu, występują rzadko i są zależne od dawki, czasu terapii oraz indywidualnej wrażliwości, co wymaga szczególnej uwagi u dzieci i młodzieży.
afonia, budezonid, ciśnienie wewnątrzgałkowe, depresja, działanie glikokortykosteroidów, glikokortykosteroid wziewny, immunosupresja, jaskra, kontaktowe zapalenie skóry, nadmierna aktywność psychoruchowa, nebulizacja, obrzęk naczynioruchowy, POChP, pokrzywka, przewlekła obturacyjna choroba płuc, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, skurcz mięśni, skurcz oskrzeli, zaburzenie snu, zaćma, zahamowanie czynności kory nadnerczy, zakażenie grzybicze jamy ustnej, zapalenie płuc, zapalenie skóry - Leksykon substancji czynnych
Bromfenak – Wskazania do stosowania
Bromfenak, niesteroidowy lek przeciwzapalny (NLPZ) stosowany miejscowo w okulistyce, jest zarejestrowany wyłącznie do leczenia pooperacyjnego zapalenia gałki ocznej u dorosłych pacjentów po zabiegach usunięcia zaćmy (fakoemulsyfikacji). Preparat Brofestill dostępny jest w postaci kropli do oczu o stężeniu 0,9 mg/ml bromfenaku sodowego półtorawodnego, co odpowiada około 33 µg substancji czynnej na kroplę. Dostępne są dwie formy leku: standardowa zawierająca 50 µg/ml chlorku benzalkoniowego jako konserwant oraz wersja jednodawkowa pozbawiona konserwantów, co jest istotne u pacjentów z nadwrażliwością na substancje pomocnicze. Preparat charakteryzuje się pH 8,1-8,5 oraz osmolalnością 270-330 mOsmol/kg, co zapewnia stabilność i komfort stosowania.
bromfenak, bromfenak sodowy półtorawodny, chlorek benzalkoniowy, działanie przeciwzapalne, fakoemulsyfikacja, konserwant, krople do oczu, nadwrażliwość na substancje konserwujące, niesteroidowy lek przeciwzapalny, plamka żółta, reakcja zapalna, stan zapalny gałki ocznej, substancja pomocnicza, torbielowaty obrzęk plamki żółtej, usunięcie zaćmy, właściwość przeciwzapalna, zaćma, zapalenie gałki ocznej, zapalenie pooperacyjne - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Alpragen 0,25 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa alprazolamu, substancji czynnej leku Alpragen (dawki 0,25 mg, 0,5 mg, 1 mg), wykazały brak mutagenności w teście Amesa in vitro oraz braku aberracji chromosomalnych in vivo u szczurów przy dawce 100 mg/kg (500-krotność MZDL 10 mg/dobę). Dwuletnie badania rakotwórczości nie wykazały działania kancerogennego u szczurów (do 30 mg/kg/dobę, 150x MZDL) i myszy (10 mg/kg/dobę, 50x MZDL). Wpływ na płodność szczurów był nieistotny przy dawce 5 mg/kg/dobę (25x MZDL), jednak prenatalna ekspozycja wiązała się z opóźnieniami rozwojowymi i zmianami behawioralnymi, których kliniczne znaczenie dla ludzi pozostaje niejasne. W badaniach toksyczności przewlekłej u psów odnotowano napady padaczkowe i zgony przy wysokich dawkach, choć ich relewantność kliniczna wymaga dalszej oceny.
Alpragen, działanie rakotwórcze, mutagenność, napad padaczkowy, neowaskularyzacja rogówki, nieprawidłowości chromosomalne, opóźnienie rozwoju płodowego, pochodna benzodiazepiny, potencjał mutagenny, potencjał rakotwórczy, rozwój płodowy, test Amesa, test mikrojądrowy, toksyczność po podaniu wielokrotnym, wpływ na reprodukcję, zaćma - Leksykon chorób i schorzeń
Nadwzroczność nie jest odpowiednim tłumaczeniem dla „nearsightedness”. poprawne tłumaczenie to krótkowzroczność – Zapobieganie i profilaktyka
Krótkowzroczność (myopia) jest jedną z najczęstszych wad refrakcji, dotykającą obecnie około 42% populacji USA, z prognozowanym wzrostem do 50% światowej populacji do 2050 roku. Wada ta charakteryzuje się wyraźnym widzeniem obiektów bliskich przy jednoczesnej trudności w ostrym widzeniu obiektów odległych. Wysokie stopnie krótkowzroczności zwiększają ryzyko poważnych powikłań okulistycznych, takich jak odwarstwienie siatkówki, jaskra, zaćma czy makulopatia krótkowzroczna. Niepokojący jest trend wcześniejszego pojawiania się krótkowzroczności u dzieci (średni wiek 8 lat), co wiąże się z intensywnym korzystaniem z urządzeń cyfrowych i ograniczonym czasem spędzanym na świeżym powietrzu. Czynniki ryzyka obejmują zarówno predyspozycje genetyczne, jak i środowiskowe, takie jak praca wzrokowa z bliska, nadmierne korzystanie z ekranów, niewystarczająca ekspozycja na światło dzienne oraz słabe oświetlenie podczas czynności bliskich. Osoby z niską ekspozycją na światło dzienne mają nawet 5-krotnie wyższe ryzyko rozwoju krótkowzroczności, które może wzrosnąć do 16-krotnego przy jednoczesnej pracy z bliska.
akomodacja, atropina, badanie okulistyczne, długość osiowa oka, jaskra, krótkowzroczność, makulopatia krótkowzroczna, niewyraźne widzenie, odwarstwienie siatkówki, okulista, opieka okulistyczna, ortokeratologia, patologiczna krótkowzroczność, rogówka, siatkówka, soczewki kontaktowe, wada refrakcji, wada wzroku, wieloogniskowe soczewki kontaktowe, wydłużanie gałki ocznej, wydzielanie dopaminy, wysoka krótkowzroczność, zaćma, zmiany siatkówki, źrenica - Leksykon leków
Działania niepożądane – Nebbud 0,5 mg/ml
Lek Nebbud zawiera budezonid, wziewny glikokortykosteroid, którego stosowanie wiąże się z ryzykiem działań niepożądanych o różnej częstości i nasileniu. Najczęściej obserwuje się kandydozę jamy ustnej i gardła oraz zapalenie płuc u pacjentów z POChP. Rzadziej występują reakcje nadwrażliwości, zahamowanie czynności nadnerczy, opóźnienie wzrostu u dzieci, zaburzenia psychiczne (lęk, depresja, nerwowość), drżenie, zaćma, jaskra, kaszel, podrażnienie gardła, skurcze mięśni oraz zmniejszenie gęstości mineralnej kości. Częstość działań niepożądanych klasyfikuje się od bardzo często (≥1/10) do bardzo rzadko (<1/10 000). Ryzyko ogólnoustrojowych efektów ubocznych zależy od dawki, czasu ekspozycji, wcześniejszego stosowania kortykosteroidów oraz indywidualnej wrażliwości pacjenta.
bezgłos, budezonid, chrypka, depresja, drżenie, działanie niepożądane, gęstość mineralna kości, glikokortykosteroid ogólnoustrojowy, glikokortykosteroid wziewny, jaskra, kandydoza jamy ustnej, kontaktowe zapalenie skóry, kortykosteroid wziewny, lęk, nadpobudliwość psychoruchowa, nieostre widzenie, obrzęk naczynioruchowy, opóźnienie wzrostu, osteoporoza, pobudzenie psychoruchowe, POChP, pokrzywka, przewlekła obturacyjna choroba płuc, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, skurcz mięśni, skurcz oskrzeli, zaburzenie endokrynologiczne, zaburzenie psychiczne, zaburzenie snu, zaburzenie układu nerwowego, zaćma, zahamowanie czynności nadnerczy, zakażenie Candida, zapalenie płuc - Leksykon leków
Działania niepożądane – Thiotepa Fresenius Kabi 15 mg
Profil bezpieczeństwa tiotepy został oceniony na podstawie danych klinicznych obejmujących 6588 dorosłych oraz 902 dzieci i młodzieży stosujących lek w leczeniu kondycjonującym przed przeszczepieniem komórek macierzystych układu krwiotwórczego. Najczęstsze działania niepożądane to mielosupresja (leukopenia, trombocytopenia, neutropenia z gorączką, niedokrwistość) występujące bardzo często (≥1/10), zakażenia, ostra i przewlekła choroba przeszczep przeciwko gospodarzowi (GVHD), zaburzenia żołądkowo-jelitowe (nudności, wymioty, biegunka), krwotoczne zapalenie pęcherza moczowego oraz zapalenie błon śluzowych. Szczególną uwagę zwraca ryzyko leukoencefalopatii, zwłaszcza u pacjentów po intensywnej chemioterapii i radioterapii, która może prowadzić do zgonu. Ponadto, często obserwuje się chorobę zarostową żył wątrobowych, a u dzieci i młodzieży także niewydolność wątroby oraz specyficzne zaburzenia endokrynologiczne i zahamowanie wzrostu.
allogeniczne przeszczepienie komórek macierzystych, ataksja, choroba przeszczep przeciwko gospodarzowi, choroba zarostowa żył wątrobowych, cytopenia, encefalopatia, granulocytopenia, hiperglikemia, idiopatyczne zapalenie płuc, kardiomiopatia, krwiomocz, krwotoczne zapalenie pęcherza moczowego, krwotok mózgowy, leukoencefalopatia, leukopenia, mielosupresja, neutropenia z gorączką, niedoczynność przysadki mózgowej, niedoczynność tarczycy, niedokrwistość, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, oliguria, ostra choroba przeszczep przeciwko gospodarzowi, ototoksyczność, pancytopenia, plamica małopłytkowa, przeszczepienie komórek macierzystych, sepsa, tętnicze nadciśnienie płucne, tiotepa, toksyczna martwica naskórka, trombocytopenia, wtórny nowotwór złośliwy, zaćma, zakażenie, zapalenie błon śluzowych, zapalenie mięśnia sercowego, zespół Stevensa-Johnsona, zespół wstrząsu toksycznego - Leksykon chorób i schorzeń
Poparzenia kwasowe i chemiczne – Epidemiologia
Oparzenia chemiczne stanowią od 1% do 11% wszystkich oparzeń, jednak odpowiadają za około 30% zgonów związanych z oparzeniami, co podkreśla ich wysoką śmiertelność i znaczenie kliniczne. Najczęściej dotyczą osób w wieku produkcyjnym (20-49 lat), z przewagą mężczyzn, a ich etiologia jest zróżnicowana geograficznie i społeczno-ekonomicznie. Kwasy, zwłaszcza siarkowy, fluorowodorowy, solny i octowy, odpowiadają za około 74,6% przypadków, natomiast alkalia, takie jak wodorotlenek sodu, potasu i wapnia, stanowią rosnący odsetek, szczególnie w oparzeniach oczu (ok. 60%). Oparzenia chemiczne najczęściej występują w domu i miejscu pracy, z istotnym udziałem urazów zawodowych, które są w dużej mierze zapobiegawcze poprzez odpowiednie szkolenia i środki ochrony osobistej. W niektórych regionach, np. prowincji Zhejiang w Chinach, obserwuje się wzrost oparzeń kwasem fluorowodorowym, co koreluje z lokalnym rozwojem przemysłu chemicznego. W USA rocznie odnotowuje się ponad 40 000 hospitalizacji z powodu oparzeń, z 4% śmiertelnością, a w Wielkiej Brytanii około 130 000 wizyt na oddziałach ratunkowych z powodu oparzeń.
ciśnienie wewnątrzgałkowe, erozja zębów, jaskra wtórna, kwas fluorowodorowy, kwas octowy, kwas siarkowy, kwas solny, oparzenie alkaliczne, oparzenie chemiczne, oparzenie kwasem, oparzenie kwasowe, oparzenie oka, substancja żrąca, uraz oka, utrata wzroku, vitriolage, wodorotlenek potasu, wodorotlenek sodu, zaćma, zapalenie błony naczyniowej, zapalenie jamy ustnej, zapalenie oskrzeli, zwężenie przełyku