Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Cetylopirydyniowy chlorek

Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie stosowania cetylopirydyniowego chlorku

Cetylopirydyniowy chlorek (CPC) jest substancją czynną szeroko stosowaną w lekach przeznaczonych do stosowania w jamie ustnej, takich jak pastylki, aerozole czy żele. Dostępne dane przedkliniczne dotyczące bezpieczeństwa stosowania tej substancji obejmują badania toksyczności ostrej i przewlekłej, wpływu na reprodukcję, genotoksyczności oraz właściwości miejscowo drażniących.¹

Toksyczność ostra

Badania toksyczności ostrej cetylopirydyniowego chlorku wykazały, że substancja ta charakteryzuje się umiarkowaną toksycznością po podaniu doustnym. Wartości LD50 dla cetylopirydyniowego chlorku po podaniu doustnym wynoszą od 192 mg/kg do 538 mg/kg u szczurów i od 108 mg/kg do 195 mg/kg u myszy. U królików dawka doustna wynosząca 400 mg/kg okazała się śmiertelna.²³

Parenteralne podanie chlorku cetylopirydyniowego szczurom, królikom i psom powodowało szybki, lecz przemijający paraliż kończyn, a w niektórych przypadkach także porażenie mięśni oddechowych, które prowadziło do śmierci. Nie obserwowano natomiast ostrej toksyczności po inhalacji cetylopirydyniowego chlorku i innych czwartorzędowych soli amoniowych.⁴

Toksyczność przewlekła

W badaniach toksyczności po podaniu wielokrotnym nie wykazano szczególnego ryzyka związanego ze stosowaniem cetylopirydyniowego chlorku. W długotrwałych badaniach toksyczności przeprowadzonych na królikach nie stwierdzono zmian makropatologicznych, które można by było powiązać z działaniem substancji.⁵

W badaniach nieklinicznych prowadzonych na leku Dezaftan med, zawierającym cetylopirydyniowy chlorek, działania toksyczne obserwowano jedynie wtedy, gdy narażenie było większe niż maksymalne narażenie występujące u ludzi, co wskazuje na niewielkie znaczenie tych obserwacji w praktyce klinicznej.⁶

Działanie miejscowe

Badania wykazały, że roztwory wodne cetylopirydyniowego chlorku o stężeniu od 0,1% do 1% powodowały podrażnienia lub zranienia oczu u królików. Ogólnie jednak czwartorzędowe związki amoniowe, do których należy cetylopirydyniowy chlorek, w stężeniach stosowanych w celu osiągnięcia działania odkażającego nie są toksyczne i nie drażnią skóry ani błon śluzowych.⁷⁸

Wpływ na reprodukcję i rozwój potomstwa

Badania przedkliniczne dotyczące toksycznego wpływu na reprodukcję po podaniu dawek wielokrotnych nie wykazały szczególnego ryzyka stosowania cetylopirydyniowego chlorku. Po podaniu szczurom tej substancji z pożywieniem w dawce 35 mg/kg/dobę nie zaobserwowano wystąpienia zaburzeń płodności lub rozrodczości.⁹

W badaniach prowadzonych na szczurach nie stwierdzono zniekształceń szkieletu ani w fazie I, ani w fazie III, nie zaobserwowano również zaburzeń w okresie okołoporodowym i poporodowym. Co istotne, nie stwierdzono również zaburzeń płodności.¹⁰

Genotoksyczność i potencjał rakotwórczy

Badania przedkliniczne dotyczące genotoksyczności nie wykazały szczególnego ryzyka stosowania cetylopirydyniowego chlorku. W dostępnym piśmiennictwie brak danych o mutagennym działaniu chlorku cetylopirydyniowego zarówno w badaniach in vitro, jak i in vivo.¹¹¹²

Inne obserwacje przedkliniczne

Interesującą obserwacją jest fakt, że u królików dożylne podanie kationowych substancji powierzchniowo czynnych, takich jak cetylopirydyniowy chlorek, jest odpowiedzialne za wywołanie zaćmy, charakteryzującej się wzrostem uwodnienia, zwiększeniem stężenia jonów Na+ i zmniejszeniem stężenia jonów K+.¹³

Badania skojarzonego stosowania cetylopirydyniowego chlorku z innymi substancjami

W przypadku leku Calgel nie przeprowadzono żadnych badań nieklinicznych oceniających toksyczność skojarzonego stosowania chlorku cetylopirydyniowego i chlorowodorku lidokainy. Podobnie, w przypadku leku Orofar MAX brak danych przedklinicznych dotyczących bezpieczeństwa jednoczesnego stosowania tych dwóch substancji.¹⁴¹⁵

Natomiast badania tolerancji dla skojarzenia benzydaminy chlorowodorku i cetylopirydyniowego chlorku przeprowadzone na zwierzętach wykazały dobry profil tolerancji. Stwierdzono, że te dwie substancje w skojarzeniu nie prowadzą do zmian w bakteryjnej florze jelitowej. Badania na zdrowych pacjentach wykazały, że aerozol zawierający obie te substancje jest optymalnie tolerowany, ponieważ nie wykazuje działania toksycznego zarówno miejscowo, jak i ogólnoustrojowo.¹⁶

Podsumowanie danych przedklinicznych

Dane przedkliniczne, uwzględniające wyniki konwencjonalnych badań farmakologicznych dotyczących bezpieczeństwa stosowania, badań toksyczności po podaniu wielokrotnym, genotoksyczności, potencjalnego działania rakotwórczego i toksycznego wpływu na reprodukcję, nie ujawniają występowania szczególnego zagrożenia dla człowieka przy stosowaniu cetylopirydyniowego chlorku w dawkach terapeutycznych.¹⁷¹⁸