dostępność biologiczna
Dostępność biologiczna (biodostępność) to parametr farmakokinetyczny określający, jaka część podanej dawki leku dociera do krążenia ogólnego w niezmienionej formie. Wyrażana jest jako stosunek stężenia substancji czynnej w krążeniu ogólnoustrojowym po podaniu pozanaczyniowym (np. doustnym) do stężenia osiąganego po podaniu dożylnym tej samej dawki leku.
Wartość biodostępności waha się od 0 do 100% i zależy od wielu czynników, takich jak rozpuszczalność substancji czynnej, przepuszczalność przez błony biologiczne, stabilność w środowisku przewodu pokarmowego oraz efekt pierwszego przejścia przez wątrobę. Leki podawane dożylnie charakteryzują się 100% biodostępnością, natomiast preparaty podawane innymi drogami zwykle osiągają niższe wartości.
Znajomość dostępności biologicznej ma kluczowe znaczenie w farmakoterapii, ponieważ wpływa na wybór dawki, częstość podawania leku oraz przewidywanie skuteczności terapeutycznej. Niska biodostępność może wymagać zwiększenia dawki lub zmiany drogi podania, aby osiągnąć pożądany efekt terapeutyczny. W badaniach biorównoważności leków generycznych porównuje się biodostępność w stosunku do leku referencyjnego.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Proxacin 1% 10 mg/ml
Cyprofloksacyna w preparacie Proxacin 1% (10 mg/ml) wykazuje liniową farmakokinetykę przy dawkach do 400 mg dożylnie, z maksymalnym stężeniem (Cmax) osiąganym pod koniec 60-minutowej infuzji. Porównanie dawek dożylnych i doustnych wskazuje, że 200 mg i.v. co 12 h odpowiada AUC dawce doustnej 250 mg co 12 h, natomiast 400 mg i.v. co 12 h odpowiada AUC dawce doustnej 500 mg co 12 h, z Cmax zbliżonym do dawki doustnej 750 mg. Cyprofloksacyna wiąże się z białkami osocza w 20-30%, ma dużą objętość dystrybucji (2-3 l/kg), co umożliwia wysoką penetrację do tkanek, zwłaszcza płuc, zatok, układu moczowo-płciowego oraz miejsc zapalnych. Metabolizowana jest do czterech głównych metabolitów (M1-M4), które wykazują słabszą aktywność przeciwbakteryjną, a lek wykazuje umiarkowaną inhibicję CYP1A2, co należy uwzględnić przy politerapii.
AUC, cyprofloksacyna, cytochrom P450, deetylenocyprofloksacyna, dostępność biologiczna, formylocyprofloksacyna, infuzja dożylna, izoenzym 1A2, klirens całkowity, klirens nerkowy, klirens pozanerkowy, liniowość farmakokinetyczna, makrofagi pęcherzykowe, objętość dystrybucji, okres półtrwania, oksocyprofloksacyna, płyn nabłonkowy, posocznica, przesączanie kłębuszkowe, stężenie leku w surowicy, sulfocyprofloksacyna, wiązanie z białkami osocza, wydzielanie jelitowe, wydzielanie kanalikowe - Leksykon substancji czynnych
Kwas para-aminobenzoesowy – Właściwości farmakokinetyczne
Kwas para-aminobenzoesowy (PABA) występuje w śladowych ilościach w szczepionkach Boostrix Polio, Infanrix-IPV oraz Priorix, odpowiednio w dawkach <0,07 ng na 0,5 ml (1 dawka) dla pierwszych dwóch oraz 6,5 ng na 0,5 ml (1 dawka po rekonstytucji) dla Priorix. Pomimo obecności PABA, charakterystyki produktów leczniczych tych szczepionek nie wymagają formalnej oceny farmakokinetyki tej substancji, co jest standardowym podejściem w przypadku preparatów szczepionkowych, gdzie kluczowa jest immunogenność i bezpieczeństwo, a nie parametry farmakokinetyczne poszczególnych składników. Postać farmaceutyczna szczepionek różni się: Boostrix Polio i Infanrix-IPV to zawiesiny do wstrzykiwań, natomiast Priorix to proszek i rozpuszczalnik do sporządzania roztworu do wstrzykiwań.
ampułko-strzykawka, dostępność biologiczna, immunogenność szczepionek, kwas para-aminobenzoesowy, nadwrażliwość pacjenta, parametry farmakokinetyczne, postać farmaceutyczna, proszek i rozpuszczalnik, roztwór do wstrzykiwań, substancja pomocnicza, szczepionka Boostrix Polio, szczepionka Infanrix-IPV, szczepionka Priorix, właściwości farmakokinetyczne, zawiesina do wstrzykiwań - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Irprestan 75 mg
Irbesartan, antagonista receptora angiotensyny II, charakteryzuje się wysoką dostępnością biologiczną po podaniu doustnym na poziomie 60-80%, z maksymalnym stężeniem w osoczu (Cmax) osiąganym w ciągu 1,5-2 godzin. Wchłanianie leku nie jest istotnie modyfikowane przez obecność pokarmu, co umożliwia podawanie niezależnie od posiłków. Lek wykazuje silne wiązanie z białkami osocza (~96%) oraz dużą objętość dystrybucji (53-93 l), co wskazuje na efektywną penetrację do tkanek. Metabolizm irbesartanu zachodzi głównie w wątrobie, z dominującym udziałem sprzęgania z kwasem glukuronowym oraz utleniania katalizowanego przez CYP2C9, przy minimalnym udziale CYP3A4. Farmakokinetyka jest liniowa w zakresie dawek 10-600 mg, z klirensem całkowitym 157-176 ml/min i okresem półtrwania 11-15 godzin, co pozwala na dawkowanie raz na dobę. Stan stacjonarny osiągany jest po około 3 dniach, a kumulacja leku jest ograniczona (<20%).
antagonista receptora angiotensyny II, białko osocza, biodostępność, CYP2C9, CYP3A4, dostępność biologiczna, farmakokinetyka liniowa, glukuronid irbesartanu, hemodializa, klirens całkowity, klirens nerkowy, kwas glukuronowy, marskość wątroby, nadciśnienie tętnicze, objętość dystrybucji, okres półtrwania, pole pod krzywą stężenie-czas, stan stacjonarny, stężenie maksymalne, utlenianie, wchłanianie leku, zaburzenie czynności nerek - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – BisoHEXAL 10 10 mg
Bisoprolol wykazuje korzystny profil farmakokinetyczny umożliwiający dawkowanie raz na dobę, co jest potwierdzone okresem półtrwania w osoczu wynoszącym 10-12 godzin. Po podaniu doustnym lek charakteryzuje się wysoką dostępnością biologiczną około 90%, co zapewnia niemal całkowite wchłanianie i dostęp do krążenia ogólnego. Wiązanie z białkami osocza jest stosunkowo niskie (około 30%), co zmniejsza ryzyko interakcji farmakokinetycznych. Objętość dystrybucji wynosi 3,5 l/kg, wskazując na dobrą penetrację do tkanek. Całkowity klirens bisoprololu to około 15 l/h, a eliminacja odbywa się dwutorowo: 50% dawki jest metabolizowane w wątrobie do nieaktywnych metabolitów, a pozostałe 50% wydalane jest przez nerki w postaci niezmienionej. Taki mechanizm zmniejsza ryzyko kumulacji leku u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby lub nerek, co eliminuje konieczność modyfikacji dawkowania w tych grupach.
biotransformacja wątrobowa, BisoHEXAL, bisoprolol, dawkowanie leku, dostępność biologiczna, eliminacja leku, farmakokinetyka, fumaran bisoprololu, klirens całkowity, kumulacja leku, lek beta-adrenolityczny, niewydolność serca, objętość dystrybucji, okres półtrwania, przewlekła niewydolność serca, tabletka powlekana, wiązanie z białkami osocza, wydalanie nerkowe, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Noctis Noc 12,5 mg
Lek Noctis Noc zawierający doksylaminę w dawce 12,5 mg w formie tabletek powlekanych jest wskazany do krótkotrwałego leczenia bezsenności u dorosłych i osób powyżej 65 roku życia. Zalecana dawka początkowa wynosi 12,5 mg (1 tabletka) przyjmowana 30 minut przed snem, z możliwością zwiększenia do 25 mg (2 tabletki) w przypadku nieskuteczności. Maksymalna dawka dobowa nie powinna przekraczać 25 mg, a czas leczenia nie powinien przekraczać 7 dni bez konsultacji lekarskiej. U osób starszych konieczna jest regularna ocena skuteczności i bezpieczeństwa terapii, a w przypadku działań niepożądanych dawkę należy zmniejszyć do 12,5 mg. Lek jest przeciwwskazany u dzieci poniżej 18 lat oraz u pacjentów z umiarkowaną i ciężką niewydolnością nerek i/lub wątroby, ze względu na ryzyko kumulacji i działań niepożądanych. W przypadku łagodnych zaburzeń czynności nerek i/lub wątroby zaleca się ograniczenie dawki maksymalnej do 12,5 mg na dobę.
bezsenność, biodostępność leku, choroba współistniejąca, ciężka niewydolność nerek, ciężka niewydolność wątroby, doksylamina, doksylaminy wodorobursztynian, dostępność biologiczna, działanie niepożądane, konsultacja specjalistyczna, łagodne zaburzenie czynności nerek, łagodne zaburzenie czynności wątroby, Noctis Noc, schyłkowa niewydolność nerek, senność dzienna, tabletka powlekana, umiarkowana niewydolność nerek, umiarkowana niewydolność wątroby, wywiad medyczny, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon substancji czynnych
Cyklezonid – Właściwości farmakokinetyczne
Cyklezonid, stosowany w leczeniu astmy oskrzelowej, wykazuje liniową zależność między dawką inhalacyjną a ekspozycją ogólnoustrojową. Po podaniu doustnym wchłanianie jest niecałkowite (24,5%), a dostępność biologiczna cyklezonidu i jego aktywnego metabolitu jest znikoma (<0,5% i <1%). Depozycja płucna u zdrowych osób wynosi 52%, a ogólnoustrojowa dostępność biologiczna metabolitu po inhalacji przekracza 50%, co wskazuje, że połknięta część dawki nie zwiększa ekspozycji systemowej. Cyklezonid charakteryzuje się dużą lipofilnością, objętością dystrybucji około 2,9 l/kg oraz wysokim klirensem wątrobowym (2,0 l/h/kg). Zarówno cyklezonid, jak i jego metabolit wykazują wysokie wiązanie z białkami osocza (odpowiednio 99% i 98–99%).
astma oskrzelowa, depozycja płucna, dostępność biologiczna, droga podania leku, ekspozycja ogólnoustrojowa, esterazy płucne, estry lipofilne, farmakokinetyka cyklezonidu, inhalator ciśnieniowy, izoenzym CYP3A4, klirens całkowity, kortykosteroid, marskość wątroby, mikrosomy wątrobowe, objętość dystrybucji, patofizjologia astmy, roztwór aerozolowy, wiązanie z białkami osocza, wydalanie z żółcią - Leksykon substancji czynnych
Zofenopryl – Właściwości farmakokinetyczne
Zofenopryl, będący pro-lekiem, po podaniu doustnym ulega niemal całkowitej konwersji do aktywnego metabolitu zofenoprylatu, osiągając maksymalne stężenie w osoczu po około 1,5 godziny. Farmakokinetyka zofenoprylu cechuje się liniowością w zakresie dawek 10-80 mg soli wapniowej, bez kumulacji przy dawkach 15-60 mg przez 3 tygodnie. Wchłanianie jest szybkie i efektywne, a obecność pokarmu spowalnia jedynie szybkość, nie wpływając na całkowitą absorpcję (AUC). Zofenopryl wykazuje wysokie wiązanie z białkami osocza (~88%) i dużą objętość dystrybucji (96 l). Metabolizm jest wieloetapowy, z głównym metabolitem zofenoprylatem (22%), który ulega dalszym przemianom, m.in. sprzężeniu z glukuronidem (17%) i S-metylacji (8%). Okres półtrwania zofenoprylatu wynosi 5,5 godziny, a klirens całkowity 1300 ml/min. Eliminacja odbywa się drogą nerkową (69-76%) i wątrobową (16-26%), co umożliwia stosowanie leku u pacjentów z łagodnymi do umiarkowanych zaburzeniami czynności nerek przy odpowiedniej modyfikacji dawkowania.
AUC, dializa otrzewnowa, dostępność biologiczna, dystrybucja leku, grupa sulfhydrylowa, hemodializa, hydrochlorotiazyd, hydroliza tioestrowa, inhibitor konwertazy angiotensyny, klirens całkowity, klirens kreatyniny, liniowa farmakokinetyka, maksymalne stężenie leku, marskość wątroby, objętość dystrybucji, okres półtrwania leku, pole pod krzywą stężenia, prolek, schyłkowa niewydolność nerek, sól wapniowa zofenoprylu, sprzężenie z glukuronidem, wiązanie z białkami osocza, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, znakowanie radioaktywne, zofenoprylat - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Pirfenidone Sandoz 801 mg
Pirfenidon charakteryzuje się zmienną farmakokinetyką zależną od podania z pokarmem, co obniża maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) o około 40%, przy jednoczesnym zachowaniu około 80-85% całkowitej ekspozycji (AUC) u osób starszych (50-66 lat). Lek wiąże się z białkami osocza (50-58%) i wykazuje pozorną objętość dystrybucji około 70 litrów. Metabolizm zachodzi głównie przez CYP1A2 (70-80%), a głównym metabolitem jest 5-karboksy-pirfenidon, który wykazuje aktywność farmakologiczną w stężeniach przekraczających maksymalne stężenia u pacjentów z idiopatycznym włóknieniem płuc. Klirens pirfenidonu jest umiarkowany, z okresem półtrwania około 2,4 godziny, a wydalanie odbywa się głównie przez nerki (80% dawki w moczu), głównie w postaci metabolitu (ponad 95%). Podawanie leku podczas posiłku zmniejsza częstość działań niepożądanych, takich jak nudności i zawroty głowy, co jest rekomendowane klinicznie.
5-karboksy-pirfenidon, albuminy, AUC, Cmax, CYP1A2, cytochrom P450, dializoterapia, dostępność biologiczna, farmakokinetyka pirfenidonu, idiopatyczne włóknienie płuc, inhibitor CYP1A2, klasyfikacja Child-Pugh, klirens kreatyniny, klirens leku, krańcowa niewydolność wątroby, nudności, objętość dystrybucji, okres półtrwania leku, pole pod krzywą AUC, upośledzenie funkcji nerek, wiązanie z białkami osocza, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zawroty głowy - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Allergodil SPRINT 1,5 mg/ml
Azelastyna chlorowodorek, substancja czynna preparatu Allergodil SPRINT w stężeniu 1,5 mg/ml, wykazuje specyficzny profil farmakokinetyczny, który warunkuje jej skuteczność w postaci aerozolu do nosa. Po podaniu donosowym w dawce 0,822 mg (dwa rozpylenia do każdego otworu nosowego) osiąga się średnie stężenie maksymalne (Cmaks) 409 pg/mL, z czasem do osiągnięcia Cmaks (tmaks) wynoszącym około 4 godziny oraz średnim polem pod krzywą (AUC) 9312 pg·hr/mL. Azelastyna charakteryzuje się dużą objętością dystrybucji, co wskazuje na efektywne rozmieszczenie w tkankach obwodowych, oraz umiarkowanym wiązaniem z białkami osocza na poziomie 80-90%, co minimalizuje ryzyko interakcji lekowych. Po podaniu doustnym azelastyna wykazuje wysoką dostępność biologiczną (81%) i szybkie wchłanianie, niezależne od spożycia pokarmów, co zwiększa przewidywalność działania terapeutycznego.
aerozol do nosa, Allergodil SPRINT, azelastyna chlorowodorek, dawka podtrzymująca, demetyloazelastyna, dostępność biologiczna, działanie terapeutyczne, faza eliminacji, interakcja lekowa, krążenie jelitowo-wątrobowe, objętość dystrybucji, obszar pod krzywą, okres półtrwania, parametry farmakokinetyczne, profil farmakokinetyczny, stężenie maksymalne, stężenie terapeutyczne, substancja czynna, wchłanianie leku, wiązanie z białkami osocza - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Axipio 2,5 mg
Apiksaban wykazuje liniową farmakokinetykę do dawki 10 mg z bezwzględną dostępnością biologiczną około 50%. Maksymalne stężenie (Cₘₐₓ) osiągane jest po 3-4 godzinach, a przyjmowanie leku niezależnie od posiłków nie wpływa na parametry AUC i Cₘₐₓ. Zmienność farmakokinetyczna międzyosobnicza wynosi około 20% CV, a wewnątrzosobnicza około 30% CV. Apiksaban wiąże się z białkami osocza w 87%, ma objętość dystrybucji około 21 litrów oraz całkowity klirens około 3,3 L/h z okresem półtrwania około 12 godzin. Metabolizm zachodzi głównie przez CYP3A4/5, a lek jest wydalany w około 27% przez nerki, z pozostałą częścią eliminowaną przez metabolity w kale i żółć. W badaniach wykazano, że rozkruszenie tabletek i podanie w zawiesinie lub z musem jabłkowym nie wpływa klinicznie istotnie na ekspozycję leku.
apiksaban, białko BCRP, białko osocza, białko transportowe P-gp, CYP3A4, dostępność biologiczna, działanie anty-Xa, farmakokinetyka liniowa, hemodializa, hydroksylacja, klirens całkowity, klirens dializacyjny, klirens kreatyniny, O-demetylacja, objętość dystrybucji, okres półtrwania, schyłkowa niewydolność nerek, skala Childa-Pugha, stężenie leku w osoczu, stężenie maksymalne Cmax, zaburzenie czynności wątroby, zależność farmakokinetyczno-farmakodynamiczna