Właściwości farmakokinetyczne
Lansoprazol

Właściwości farmakokinetyczne lansoprazolu

Lansoprazol stosowany w leku Zalanzo to mieszanina racemiczna dwóch aktywnych enancjomerów, które ulegają biotransformacji do postaci aktywnej w kwaśnym środowisku komórek okładzinowych. Ze względu na szybki rozkład przez kwas żołądkowy, lansoprazol stosuje się doustnie w postaci powlekanych preparatów dojelitowych, takich jak kapsułki dojelitowe twarde Zalanzo 15 mg i 30 mg.¹

Wchłanianie i dystrybucja

Dostępność biologiczna lansoprazolu po podaniu pojedynczej dawki jest duża i wynosi 80-90%. Maksymalne stężenie w osoczu występuje stosunkowo szybko, w ciągu 1,5-2 godzin od podania. Należy jednak zauważyć, że pokarm znacząco wpływa na parametry farmakokinetyczne lansoprazolu – spowalnia tempo wchłaniania oraz zmniejsza dostępność biologiczną o około 50%. W osoczu lansoprazol w znacznym stopniu (97%) wiąże się z białkami.²

Badania farmakokinetyczne wykazały, że dostępność biologiczna lansoprazolu wyrażona wartością AUC (pole pod krzywą stężenia leku we krwi) jest zbliżona zarówno w przypadku nienaruszonych kapsułek, jak i granulek sporządzonych w postaci zawiesiny. Zawiesiny przygotowywano po otwarciu kapsułek z niewielką ilością soków (pomarańczowego, jabłkowego lub pomidorowego), mieszano z łyżką przecieru owocowego (jabłkowego lub gruszkowego) lub dodawano do jogurtu, budyniu bądź twarożku. Podobne wartości AUC uzyskano również dla zawiesiny granulek w soku jabłkowym, podawanej przez zgłębnik żołądkowy.³

Metabolizm i eliminacja

Lansoprazol podlega intensywnemu metabolizmowi wątrobowemu, a powstałe metabolity są wydalane zarówno przez wątrobę, jak i nerki. Główny szlak metaboliczny zachodzi z udziałem izoenzymu CYP2C19, natomiast częściowo metabolizm odbywa się również przy udziale izoenzymu CYP3A4. U osób zdrowych okres półtrwania lansoprazolu w fazie eliminacji jest stosunkowo krótki i wynosi 1-2 godziny, zarówno po podaniu pojedynczej, jak i wielu dawek. W badaniach nie wykazano kumulacji leku u zdrowych osób otrzymujących wielokrotne dawki.⁴

W osoczu pacjentów zidentyfikowano kilka metabolitów lansoprazolu, w tym sulfon, siarczek oraz pochodne 5-hydroksylowe. Te metabolity wykazują jednak śladowe działanie przeciwwydzielnicze lub nie wykazują go wcale. Badania z użyciem lansoprazolu znakowanego izotopem 14C wykazały, że około jedna trzecia podanej radioaktywnej dawki wydala się w moczu, natomiast dwie trzecie – w kale.⁵

Farmakokinetyka w szczególnych grupach pacjentów

Właściwości u pacjentów w podeszłym wieku

U pacjentów w podeszłym wieku obserwuje się istotne zmiany w farmakokinetyce lansoprazolu. Klirens leku ulega zmniejszeniu, a okres półtrwania w fazie eliminacji wydłuża się znacząco – o około 50-100% w porównaniu do młodszych pacjentów. Pomimo tych zmian, maksymalne stężenie lansoprazolu w osoczu nie ulega zwiększeniu.⁶

Właściwości u dzieci i młodzieży

Badania farmakokinetyczne lansoprazolu przeprowadzono w różnych grupach wiekowych dzieci i młodzieży, stosując zróżnicowane dawkowanie dostosowane do masy ciała lub powierzchni ciała:

• U dzieci w wieku 1-17 lat stosowano dawkę 15 mg (przy masie ciała poniżej 30 kg) lub 30 mg (przy masie ciała powyżej 30 kg). Ekspozycja ogólnoustrojowa w tej grupie była porównywalna z ekspozycją u osób dorosłych.⁷
• U dzieci w wieku od 2-3 miesięcy do 1 roku dawki 17 mg/m² powierzchni ciała lub 1 mg/kg masy ciała również powodowały ekspozycję ogólnoustrojową podobną do obserwowanej u dorosłych.⁸
• U najmłodszych niemowląt (poniżej 2-3 miesięcy) podanie pojedynczej dawki 1,0 mg/kg masy ciała lub 0,5 mg/kg masy ciała skutkowało większą ekspozycją ogólnoustrojową niż u osób dorosłych.⁹

Właściwości u pacjentów z niewydolnością wątroby

U pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby obserwuje się znaczące zmiany w farmakokinetyce lansoprazolu. Ogólnoustrojowa ekspozycja na lek wzrasta dwukrotnie u osób z lekkimi zaburzeniami czynności wątroby. Natomiast u pacjentów z umiarkowaną lub ciężką niewydolnością wątroby zwiększenie ekspozycji jest jeszcze bardziej wyraźne.¹⁰

Osoby z niedoborem izoenzymu CYP2C19

Izoenzym CYP2C19 charakteryzuje się polimorfizmem genetycznym, co ma istotne znaczenie dla metabolizmu lansoprazolu. Część populacji (około 2-6%) stanowią osoby o słabym metabolizmie (poor metabolisers, PMs), które są homozygotami z mutacją allelu CYP2C19. U tych pacjentów występuje niedobór aktywnego izoenzymu CYP2C19, co prowadzi do powolnego tempa metabolizmu lansoprazolu. W konsekwencji, ogólnoustrojowa ekspozycja na lek w tej grupie jest kilkakrotnie większa niż u osób wykazujących intensywny metabolizm (extensive metabolisers, EMs).¹¹