Działania niepożądane
Lansoprazol

Działania niepożądane lansoprazolu

Lansoprazol, substancja czynna leku Zalanzo, jako inhibitor pompy protonowej może powodować szereg działań niepożądanych o różnym nasileniu i częstości występowania. Działania niepożądane zostały sklasyfikowane według częstości występowania zgodnie z konwencją: często (>1/100 do 1/1000 do 1/10 000 do <1/1 000), bardzo rzadko (<1/10 000) oraz o nieznanej częstości.^{1/100 do 1/1 000 do 1/10 000 do <1/1 000), bardzo rzadko (1}

Zaburzenia krwi i układu chłonnego

W trakcie terapii lansoprazolem mogą wystąpić różne zmiany w morfologii krwi. Do często występujących należą: małopłytkowość, eozynofilia oraz leukopenia. Niezbyt często obserwuje się niedokrwistość. W rzadkich przypadkach może dojść do poważniejszych zaburzeń hematologicznych jak agranulocytoza i pancytopenia.²

Zaburzenia psychiczne i neurologiczne

Wśród zaburzeń psychicznych występujących często wymienia się depresję. Niezbyt często pacjenci zgłaszają bezsenność, omamy oraz splątanie. W rzadkich przypadkach mogą wystąpić omamy wzrokowe.³

Z zaburzeń neurologicznych często odnotowuje się bóle i zawroty głowy. Niezbyt często występują: niepokój, zawroty głowy z zaburzeniami równowagi, parestezje, senność, drżenia mięśniowe oraz ospałość.⁴

Zaburzenia oka

Lansoprazol może powodować zaburzenia widzenia, które występują często podczas terapii tym lekiem.⁵

Zaburzenia żołądka i jelit

Układ pokarmowy jest obszarem, w którym działania niepożądane lansoprazolu manifestują się szczególnie często. Do powszechnych dolegliwości należą: nudności, biegunka, bóle brzucha, zaparcia, wymioty, wzdęcia z oddawaniem wiatrów, suchość w gardle lub jamie ustnej oraz polipy dna żołądka (łagodne).⁶

Niezbyt często występują: zapalenie języka, kandydoza przełyku, zapalenie trzustki oraz zaburzenia smaku. Rzadko może dojść do zapalenia okrężnicy, zapalenia błony śluzowej jamy ustnej i czarnego zabarwienia języka.⁷

Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych

W trakcie leczenia lansoprazolem często obserwuje się zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych. Niezbyt często może wystąpić zapalenie wątroby oraz żółtaczka.⁸

Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej

Lansoprazol może wywoływać różnorodne reakcje skórne. Często występują: pokrzywka, świąd i osutka. Niezbyt często pojawiają się: wybroczyny, plamica, utrata owłosienia, rumień wielopostaciowy, nadwrażliwość na światło i nadmierna potliwość.⁹

Do bardzo rzadkich, ale poważnych powikłań skórnych należą: zespół Stevensa i Johnsona oraz toksyczno-rozpływna martwica naskórka. Bardzo rzadko występuje również podostra postać skórna tocznia rumieniowatego.¹⁰

Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe i tkanki łącznej

Często zgłaszanymi działaniami niepożądanymi są bóle stawów i bóle mięśni. Rzadko mogą wystąpić złamania kości biodrowej, kości nadgarstka lub kręgosłupa.¹¹

Zaburzenia nerek i dróg moczowych

Niezbyt często w trakcie stosowania lansoprazolu może wystąpić śródmiąższowe zapalenie nerek.¹²

Zaburzenia endokrynologiczne i metaboliczne

Niezbyt często mogą pojawić się ginekomastia oraz mlekotok. Z zaburzeń metabolicznych o nieznanej częstości występowania odnotowano: hipomagnezemia, zwiększenie stężenia cholesterolu i triglicerydów oraz hiponatriemia.¹³

Reakcje anafilaktyczne

Bardzo rzadko lansoprazol może wywołać wstrząs anafilaktyczny, który jest stanem zagrożenia życia i wymaga natychmiastowej pomocy medycznej.¹⁴

Zaburzenia ogólne

Do często występujących ogólnych działań niepożądanych należy zmęczenie.¹⁵

Tabela działań niepożądanych lansoprazolu

^{1/100 do 1/1 000 do 1/10 000 do <1/1 000), bardzo rzadko (16}

Niebezpieczeństwa związane z działaniami niepożądanymi

Poważne zaburzenia hematologiczne

Agranulocytoza i pancytopenia, choć występują rzadko, stanowią poważne zagrożenie dla pacjenta ze względu na możliwe konsekwencje – zwiększone ryzyko infekcji zagrażających życiu. Agranulocytoza charakteryzuje się drastycznym zmniejszeniem liczby granulocytów, zwłaszcza neutrofili, co znacząco obniża odporność organizmu. Pancytopenia to zmniejszenie liczby wszystkich elementów morfotycznych krwi, co może prowadzić do wielu powikłań, w tym krwawień i zakażeń.¹⁷

Ciężkie reakcje skórne

Zespół Stevensa-Johnsona oraz toksyczno-rozpływna martwica naskórka to zagrażające życiu zespoły chorobowe charakteryzujące się rozległymi zmianami pęcherzowo-martwiczymi skóry i błon śluzowych. Chociaż występują bardzo rzadko, to stanowią stan bezpośredniego zagrożenia życia wymagający natychmiastowej interwencji medycznej i często leczenia w warunkach intensywnej terapii. Śmiertelność w tych zespołach może sięgać 30-40%, głównie z powodu powikłań septycznych i niewydolności wielonarządowej.¹⁸

Wstrząs anafilaktyczny

Wstrząs anafilaktyczny jest najcięższą postacią reakcji alergicznej, stanowiącą bezpośrednie zagrożenie życia. Charakteryzuje się gwałtownym spadkiem ciśnienia tętniczego, trudnościami w oddychaniu, obrzękiem krtani i oskrzeli oraz pokrzywką. Wymaga natychmiastowej interwencji medycznej poprzez podanie adrenaliny, płynów oraz glikokortykosteroidów.¹⁹

Zaburzenia wątrobowe

Zapalenie wątroby i żółtaczka wywołane lansoprazolem mogą prowadzić do uszkodzenia wątroby. Choć występują niezbyt często, to w przypadku pacjentów z wcześniejszymi chorobami wątroby mogą mieć przebieg ciężki, prowadząc nawet do niewydolności wątroby.²⁰

Zapalenie trzustki

Zapalenie trzustki to poważne powikłanie, które może mieć ostry, a nawet zagrażający życiu przebieg. Charakteryzuje się silnym bólem brzucha, nudnościami, wymiotami i może prowadzić do wstrząsu oraz niewydolności wielonarządowej.²¹

Zaburzenia metaboliczne

Hipomagnezemia (obniżone stężenie magnezu) może prowadzić do tetanii, zaburzeń rytmu serca, osłabienia mięśni oraz drgawek. Hiponatriemia (obniżone stężenie sodu) może powodować zaburzenia neurologiczne, takie jak splątanie, drgawki, a nawet śpiączkę. Oba te zaburzenia wymagają monitorowania i odpowiedniej interwencji.²²

Śródmiąższowe zapalenie nerek

Śródmiąższowe zapalenie nerek może prowadzić do ostrej niewydolności nerek. Objawy mogą obejmować gorączkę, wysypkę, eozynofilię, białkomocz, krwiomocz i pogorszenie funkcji nerek. W ciężkich przypadkach może być konieczna dializa.²³

Złamania kości

Długotrwałe stosowanie inhibitorów pompy protonowej, w tym lansoprazolu, wiąże się ze zwiększonym ryzykiem złamań kości biodrowej, kości nadgarstka lub kręgosłupa. Szczególnie narażeni są pacjenci w podeszłym wieku oraz osoby z innymi czynnikami ryzyka osteoporozy.²⁴

Wszystkie powyższe działania niepożądane wymagają świadomości lekarza przepisującego lansoprazol oraz odpowiedniego monitorowania pacjenta. W przypadku wystąpienia poważnych działań niepożądanych konieczne jest natychmiastowe odstawienie leku i wdrożenie odpowiedniego leczenia. Należy również pamiętać o obowiązku zgłaszania działań niepożądanych do odpowiednich organów nadzoru.²⁵