embriotoksyczność
Embriotoksyczność to zdolność substancji chemicznych, leków, czynników fizycznych lub biologicznych do wywoływania szkodliwych efektów u zarodka (embrionu) podczas wczesnych etapów rozwoju prenatalnego. Efekty te mogą obejmować zaburzenia rozwojowe, wady wrodzone, zahamowanie wzrostu lub śmierć zarodka.
Ocena potencjału embriotoksycznego jest kluczowym elementem badań przedklinicznych nowych leków, substancji chemicznych oraz ekspozycji środowiskowych. Stosuje się w tym celu specjalistyczne testy na modelach zwierzęcych oraz zaawansowane metody in vitro, takie jak test na zarodkach zwierząt (np. test na zarodkach kurzych) czy hodowle komórek macierzystych.
W praktyce klinicznej wiedza o embriotoksyczności ma szczególne znaczenie w farmakoterapii kobiet w ciąży. Według klasyfikacji FDA leki dzieli się na kategorie bezpieczeństwa (A, B, C, D, X), gdzie kategoria X oznacza substancje o udowodnionym działaniu embriotoksycznym, które są przeciwwskazane w ciąży. Okres największej wrażliwości na działanie czynników embriotoksycznych to pierwsze 12 tygodni ciąży, kiedy zachodzą kluczowe procesy organogenezy.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Nikotynamid – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Nikotynamid (witamina B3) wykazuje wysoki profil bezpieczeństwa potwierdzony danymi przedklinicznymi oraz wieloletnim doświadczeniem klinicznym. Substancja nie wykazuje toksyczności po podaniu wielokrotnym, a jej tolerancja miejscowa jest dobra, bez działania pierwotnie drażniącego, alergizującego czy fototoksycznego. Brak jest dowodów na mutagenność, rakotwórczość oraz teratogenność nikotynamidu, co jest istotne w kontekście stosowania dermatologicznego (np. krem Dernilan) oraz systemowego (np. Viantan). W badaniach nie stwierdzono również działania teratogennego, choć dla niektórych preparatów, takich jak Viantan, nie przeprowadzono bezpośrednich badań teratogenności i embriotoksyczności, a bardzo wysokie dawki (10-20-krotnie przekraczające dawkę terapeutyczną) mogły wywoływać niepożądane efekty u zwierząt doświadczalnych.
aplikacja na skórę, badanie przedkliniczne, dawka terapeutyczna, działanie drażniące, działanie fototoksyczne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, embriotoksyczność, micele mieszane, nikotynamid, pierwiastek śladowy, potencjał alergizujący, produkt dermatologiczny, profil bezpieczeństwa, promieniowanie UV, rozwój płodu, toksyczność po podaniu wielokrotnym, tolerancja miejscowa, właściwość mutagenna, związek mineralny - Leksykon substancji czynnych
Artykaina – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Artykaina, anestetyk lokalny typu amidowego stosowany głównie w stomatologii, wykazuje korzystny profil bezpieczeństwa w dawkach terapeutycznych. Badania przedkliniczne, obejmujące toksyczność przewlekłą, wpływ na reprodukcję oraz genotoksyczność, nie wskazują na istotne ryzyko dla pacjentów. W dawkach supraterapeutycznych artykaina może wywoływać efekty kardiodepresyjne oraz rozszerzać naczynia krwionośne, natomiast adrenalina, stosowana jako środek obkurczający naczynia, wykazuje typowe działanie sympatykomimetyczne. Działania niepożądane u zwierząt pojawiały się przy dawkach ≥50 mg/kg mc./dobę u szczurów i ≥80 mg/kg mc./dobę u psów po 4 tygodniach podawania podskórnego, co jednak ma ograniczone znaczenie kliniczne przy doraźnym stosowaniu u ludzi.
adrenalina, artykaina, badanie farmakologiczne, badanie genotoksyczne, badanie genotoksyczności, badanie przedkliniczne, badanie reprodukcyjne, badanie toksykologiczne, dawka supraterapeutyczna, dawka terapeutyczna, działanie kardiodepresyjne, działanie rakotwórcze, działanie sympatykomimetyczne, ekspozycja na substancję, embriotoksyczność, genotoksyczność, obkurczenie naczyń krwionośnych, przepływ maciczno-łożyskowy, rozszerzenie naczyń krwionośnych, teratogenność, toksyczność po wielokrotnym podaniu, toksyczność przewlekła, toksyczność reprodukcyjna, wada rozwojowa - Leksykon substancji czynnych
Kaspofungina – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Kaspofungina, należąca do echinokandyn, wykazuje akceptowalny profil bezpieczeństwa potwierdzony w badaniach przedklinicznych na szczurach i małpach. Po wielokrotnym dożylnym podaniu w dawkach do 7-8 mg/kg masy ciała zaobserwowano reakcje miejscowe, objawy uwalniania histaminy u szczurów oraz hepatotoksyczność u małp. W badaniach embriotoksyczności przy dawce 5 mg/kg masy ciała odnotowano spadek masy ciała płodu, wzrost niepełnego kostnienia kręgów, kości mostka i czaszki oraz zwiększoną częstość żeber szyjnych, co wiązało się z reakcją matczyną na uwalnianie histaminy, a nie bezpośrednią toksycznością kaspofunginy. Ponadto, kaspofungina nie wykazała działania genotoksycznego w testach in vitro i in vivo (test chromosomów szpiku kostnego myszy), a także nie wpływała na płodność samców i samic szczurów przy dawkach do 5 mg/kg/dobę.
badania kliniczne, badania przedkliniczne, dawka terapeutyczna, działanie genotoksyczne, działanie hepatotoksyczne, działanie przeciwgrzybicze, działanie rakotwórcze, echinokandyny, embriotoksyczność, kaspofungina, niepełne kostnienie, potencjał genotoksyczny, potencjał rakotwórczy, profil bezpieczeństwa, reakcja w miejscu wstrzyknięcia, szpik kostny, uwolnienie histaminy, wpływ na płodność, żebra szyjne - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Azacitidine EVER Pharma 25 mg/ml
Dane przedkliniczne dotyczące azacytydyny wykazują istotne właściwości mutagenne i genotoksyczne, potwierdzone w badaniach in vitro na modelach bakteryjnych i komórkach ssaków. W badaniach długoterminowych na myszach i szczurach zaobserwowano działanie kancerogenne, obejmujące nowotwory układu chłonno-siateczkowego, płuc, sutków, skóry oraz guzów jądra. Embriotoksyczność leku została potwierdzona przez wysoką częstość resorpcji płodów (do 44%) po pojedynczym podaniu dootrzewnowym w okresie organogenezy, a także liczne wady rozwojowe OUN (np. egzencefalia), kończyn (mikromelia, syndaktylia, oligodaktylia) oraz innych struktur anatomicznych u szczurów i myszy. Neurotoksyczne działanie azacytydyny na rozwijający się ośrodkowy układ nerwowy podkreśla konieczność ostrożności w stosowaniu u kobiet w ciąży lub planujących ciążę.
aberracja chromosomowa, azacytydyna, działanie kancerogenne, działanie mutagenne, działanie neurotoksyczne, efekt genotoksyczny, egzencefalia, embriotoksyczność, guz gruczołu sutkowego, guz jądra, guz płucny, małoocze, mikrognacja, mikromelia, nieprawidłowość rozwojowa mózgu, nowotwór układu krwiotwórczego, oligodaktylia, ośrodkowy układ nerwowy, przepuklina mózgowa, resorpcja płodu, spermatogeneza, syndaktylia, toksyczność zarodkowa, układ chłonno-siateczkowy, wada wrodzona, wewnątrzmaciczne obumarcie zarodka, węzeł chłonny, wytrzewienie - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Pramatis 10 mg
Badania toksykologiczne escytalopramu, przeprowadzone głównie na szczurach, wykazały potencjalną kardiotoksyczność, objawiającą się niewydolnością serca po kilku tygodniach stosowania dawek powodujących ogólnoustrojowe działanie toksyczne. Kardiotoksyczność koreluje bardziej z maksymalnymi stężeniami leku w osoczu niż z całkowitą ekspozycją (AUC). Maksymalne stężenia bez działań niepożądanych były 8-krotnie wyższe niż te obserwowane klinicznie, natomiast AUC było 3-4 razy wyższe niż w praktyce klinicznej. Długotrwałe stosowanie powodowało również fosfolipidozę w tkankach (płuca, najądrza, wątroba) przy ekspozycjach zbliżonych do klinicznych, zjawisko odwracalne po zaprzestaniu terapii. Embriotoksyczność objawiała się zmniejszeniem masy ciała płodów i opóźnieniem kostnienia przy ekspozycjach przekraczających kliniczne, bez zwiększenia częstości wad rozwojowych. W okresie laktacji obserwowano zmniejszoną przeżywalność przy wyższych niż kliniczne ekspozycjach (AUC).
amfifilny kation, amina biogenna, badanie toksykologiczno-kinetyczne, cytalopram, ekspozycja układowa, embriotoksyczność, escytalopram, fosfolipid, fosfolipidoza, kardiotoksyczność, laktacja, niedokrwienie, niewydolność serca, opóźnienie kostnienia, pole pod krzywą, przepływ wieńcowy, S-enancjomer, stężenie leku w osoczu, wada rozwojowa, wskaźnik ciążowy, wskaźnik płodności - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Pazopanib Zentiva 200 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa pazopanibu, przeprowadzone na różnych gatunkach zwierząt (myszy, szczury, króliki, małpy), wykazały wieloukładową toksyczność obejmującą kości, zęby, narządy rozrodcze, tkanki hematologiczne, nerki i trzustkę, związane z mechanizmem hamowania VEGFR. Działania niepożądane pojawiały się przy stężeniach osoczowych niższych niż kliniczne. U młodych szczurów obserwowano zwiększoną wrażliwość, z efektami takimi jak zahamowanie wzrostu, łamliwość kości i przebudowa zębów już przy dawkach odpowiadających 0,1-0,2 klinicznej ekspozycji (AUC). Embriotoksyczność i teratogenność stwierdzono u szczurów i królików przy ekspozycji ponad 300-krotnie mniejszej niż u ludzi, obejmując wady rozwojowe układu krążenia, resorpcje i zmniejszoną płodność. U samców szczurów odnotowano zmniejszenie masy jąder i najądrzy oraz zaburzenia parametrów nasienia przy 0,3-krotnej ekspozycji klinicznej (AUC).
aberracja chromosomalna, badanie rakotwórczości, badanie toksyczności, ciałko żółte, embriotoksyczność, gruczolak wątroby, gruczolakorak dwunastnicy, inhibitor kinazy tyrozynowej, łamliwość kości, narząd rozrodczy, nieprawidłowy rozwój nerek, obumieranie zarodka, ognisko eozynofilii, pazopanib, płodność samca, potencjał genotoksyczny, przebudowa zębów, receptor czynnika wzrostu śródbłonka naczyniowego, ruchomość plemników, stężenie plemników, strata przedimplantacyjna, szlak sygnalizacyjny VEGF, teratogenność, test Amesa, test mikrojądrowy, tkanka hematologiczna, torbiel jajnika, wada rozwojowa układu krążenia, wczesna resorpcja, wpływ na rozrodczość, wytwarzanie plemników, zanik jajnika, zmniejszenie masy jąder, zmniejszenie płodności - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Ambroksol Hasco Max 60 mg
Chlorowodorek ambroksolu wykazuje niski wskaźnik ostrej toksyczności, co potwierdza korzystny profil bezpieczeństwa leku Ambroksol Hasco Max. W badaniach toksyczności po wielokrotnym podaniu doustnym ustalono wartości NOAEL: 150 mg/kg m.c./dobę u myszy (4 tygodnie), 50 mg/kg m.c./dobę u szczurów (52 i 78 tygodni), 40 mg/kg m.c./dobę u królików (26 tygodni) oraz 10 mg/kg m.c./dobę u psów (52 tygodnie). Nie zaobserwowano toksycznego wpływu na narządy docelowe. Podanie dożylne w dawkach do 64 mg/kg m.c./dobę u szczurów i do 120 mg/kg m.c./dobę u psów nie wykazało ciężkiej toksyczności miejscowej ani ogólnoustrojowej, a wszelkie działania niepożądane miały charakter odwracalny.
aberracja chromosomowa, ambroksolu chlorowodorek, badanie histopatologiczne, działanie rakotwórcze, embriotoksyczność, genotoksyczność, NOAEL, ostra toksyczność, podanie doustne, potencjał karcynogenny, rozwój okołoporodowy, teratogenność, test Amesa, test mikrojądrowy, toksyczność ambroksolu, toksyczność dożylna, toksyczność reprodukcyjna, toksyczność wielokrotnego podania - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Glimepiride Aurovitas 4 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa glimepirydu, substancji czynnej preparatu Glimepiride Aurovitas (dawki 2 mg, 3 mg, 4 mg), obejmowały kompleksową ocenę farmakologiczną, toksykologiczną, genotoksyczną, kancerogenną oraz wpływ na reprodukcję. Wyniki wskazują, że działania niepożądane obserwowane w badaniach, zwłaszcza przy dawkach przekraczających maksymalne terapeutyczne, są głównie konsekwencją farmakodynamicznego efektu hipoglikemizującego glimepirydu. Szczególną uwagę zwrócono na embriotoksyczność, teratogenność oraz negatywny wpływ na rozwój płodu, które wynikają z metabolicznych zaburzeń glikemii u samic i rozwijającego się potomstwa, a nie z bezpośredniej toksyczności leku na tkanki płodu.
badanie kancerogenne, badanie przedkliniczne, badanie toksyczności, działanie farmakodynamiczne, działanie hipoglikemizujące, embriotoksyczność, glimepiryd, hipoglikemia, lek przeciwcukrzycowy, pochodna sulfonylomocznika, potencjał genotoksyczny, poziom glukozy, rozwój zarodkowo-płodowy, stężenie glukozy we krwi, teratogenność - Leksykon substancji czynnych
Linagliptyna – Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Linagliptyna w dawce 5 mg (preparaty Liglinra, Linatra) wymaga szczególnej ostrożności u kobiet w wieku rozrodczym, zwłaszcza w okresie ciąży i karmienia piersią. Brak jest wystarczających danych klinicznych dotyczących bezpieczeństwa stosowania linagliptyny w ciąży, a badania przedkliniczne na zwierzętach nie wykazały teratogenności ani embriotoksyczności. Mimo to, ze względu na brak kontrolowanych badań u ludzi, zaleca się unikanie stosowania linagliptyny w ciąży oraz przerwanie terapii w momencie planowania ciąży lub jej potwierdzenia. Konieczna jest konsultacja w celu ustalenia alternatywnego schematu kontroli glikemii. W odniesieniu do płodności, dane przedkliniczne nie wskazują na negatywny wpływ linagliptyny, jednak brak dedykowanych badań klinicznych wymaga indywidualnej oceny korzyści i ryzyka.
badanie przedkliniczne, dane farmakokinetyczne, embriotoksyczność, glikemia, hiperglikemia, hormony płciowe, karmienie piersią, komórki rozrodcze, kontrola glikemii, linagliptyna, parametry nasienia, parametry płodności, powikłania cukrzycy, przenikanie leku do mleka, rozwój embrionalny, schemat kontroli glikemii, teratogenność, układ rozrodczy, wiek rozrodczy, wpływ na płodność - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Isoptin 40 40 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa werapamilu wykazały dobrą ogólną tolerancję leku u zwierząt laboratoryjnych, przy czym działania niepożądane pojawiały się jedynie przy dawkach toksycznych, np. u psów rasy Beagle przy dawkach ≥60 mg/kg mc. obserwowano bradykardię, zwolnienie przewodnictwa przedsionkowo-komorowego oraz obniżenie ciśnienia tętniczego. W badaniach teratologicznych na królikach (5-15 mg/kg mc.) i szczurach (15-60 mg/kg mc.) nie stwierdzono działania teratogennego, choć dawki toksyczne (>60 mg/kg mc.) powodowały embriotoksyczność i zwiększoną resorpcję płodów. Wpływ na rozród oceniano przy dawkach do 180 mg/m²/dobę u królików i 360 mg/m²/dobę u szczurów (dla porównania maksymalna dawka u ludzi to 300 mg/m²/dobę), gdzie dawka zbliżona do klinicznej u szczurów wykazywała toksyczność dla zarodka oraz opóźnienie rozwoju płodu, związane z toksycznym działaniem na matkę (zmniejszone spożycie pokarmu, ograniczony przyrost masy ciała) i niedociśnieniem tętniczym.
aberracja chromosomalna, antagonista wapnia, bradykardia, ciśnienie tętnicze, działanie genotoksyczne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, embriotoksyczność, letalność zarodkowa, limfocyt ludzki, niedociśnienie tętnicze, potencjał mutagenny, przerost dziąseł, przewodnictwo przedsionkowo-komorowe, resorpcja płodu, siostrzane chromatydy, szpik kostny, test Amesa, transformacja komórkowa, werapamil - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – AKVIR FORTE o smaku truskawkowym 500 mg/5 ml
Inozyna pranobeksu, substancja czynna syropu AKVIR FORTE (500 mg/5 ml), wykazuje niski profil toksyczności potwierdzony badaniami na różnych gatunkach zwierząt (myszy, szczury, psy, koty, małpy) przy dawkach do 1500 mg/kg mc./dobę, co stanowi 15-krotność maksymalnej dawki terapeutycznej u ludzi (100 mg/kg mc./dobę). Wartość LD50 była 50-krotnie wyższa niż dawka terapeutyczna, co świadczy o wysokim marginesie bezpieczeństwa. Długoterminowe badania karcinogenności na myszach i szczurach nie wykazały działania rakotwórczego, a testy mutagenności in vivo i in vitro (na myszach, szczurach oraz ludzkich limfocytach) potwierdziły brak potencjału mutagennego substancji.
badania in vitro, badania in vivo, badania przedkliniczne, badania toksyczności, dawka śmiertelna, dawka terapeutyczna, droga pozajelitowa, embriotoksyczność, inozyna pranobeksu, LD50, limfocyt krwi obwodowej, potencjał karcinogenny, potencjał mutagenny, teratogenność, test mutagenności, toksyczność okołoporodowa, toksyczność ostra, toksyczność podostra, toksyczność przewlekła, toksyczność reprodukcyjna, właściwość karcinogenna, zaburzenie czynności reprodukcyjnej - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Elmex 12,5 mg fluoru/g
Przedkliniczna ocena bezpieczeństwa żelu Elmex zawierającego 12,5 mg fluoru na gram (fluorki: Olaflur, Dectaflur, fluorek sodu) nie wykazała istotnych zagrożeń dla zdrowia ludzkiego. Badania obejmowały farmakologię bezpieczeństwa, toksyczność dawek wielokrotnych, genotoksyczność in vivo, potencjał rakotwórczy oraz wpływ na rozrodczość i rozwój. Wyniki wskazują na brak działania genotoksycznego, rakotwórczego i teratogennego w warunkach klinicznych, pomimo zróżnicowanych wyników genotoksyczności fluorku sodu w różnych modelach. Brak manifestacji zdarzeń niepożądanych u potomstwa oraz rozwoju nowotworów u zwierząt poddanych przewlekłej ekspozycji potwierdza bezpieczeństwo stosowania produktu.
- Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Ivabradine Viatris 7,5 mg
Iwabradyna, substancja czynna leku Ivabradine Viatris (tabletki powlekane 5 mg i 7,5 mg), jest przeciwwskazana w ciąży oraz okresie karmienia piersią ze względu na udokumentowane działanie embriotoksyczne i teratogenne w badaniach na zwierzętach oraz przenikanie do mleka matki. Brak jest wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania iwabradyny u kobiet ciężarnych, co wymusza całkowite unikanie leku w tych okresach. W przypadku zajścia w ciążę podczas terapii lub konieczności leczenia u kobiet karmiących, zaleca się natychmiastowe odstawienie iwabradyny i wdrożenie alternatywnych metod leczenia oraz przerwanie karmienia piersią na rzecz sztucznych mieszanek mlekozastępczych.
- Leksykon substancji czynnych
Meloksykam – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Przedkliniczne badania toksykologiczne meloksykamu, obejmujące ocenę ostrej i przewlekłej toksyczności, wpływu na reprodukcję, mutagenności oraz karcynogenności, potwierdzają typowy dla NLPZ profil bezpieczeństwa. Długotrwałe podawanie wysokich dawek (5-10-krotnie przekraczających dawki kliniczne 7,5-15 mg, przeliczone na mg/kg masy ciała dla osoby 75 kg) u zwierząt skutkowało owrzodzeniami przewodu pokarmowego oraz martwicą brodawek nerkowych. W badaniach reprodukcyjnych u szczurów dawki ≥1 mg/kg (toksyczne dla matki) wywoływały zmniejszenie owulacji, hamowanie implantacji i embriotoksyczność, jednak nie stwierdzono działania teratogennego przy dawkach do 4 mg/kg u szczurów i 80 mg/kg u królików. Meloksykam wykazuje toksyczny wpływ na płód w końcowym okresie ciąży, co jest charakterystyczne dla inhibitorów syntezy prostaglandyn. Obecność leku w mleku zwierząt karmiących wskazuje na konieczność ostrożności podczas laktacji.
aberracja chromosomowa, badanie in vitro, badanie in vivo, dawka terapeutyczna, działanie niepożądane, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, embriotoksyczność, genotoksyczność, implantacja zarodka, inhibitor syntezy prostaglandyn, martwica brodawek nerkowych, mutacja genowa, mutagenność, niesteroidowy lek przeciwzapalny, owrzodzenie przewodu pokarmowego, owulacja, resorpcja zarodka, synteza prostaglandyn, toksyczność płodowa - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Palifren Long 50 mg
Badania przedkliniczne palmitynianu paliperydonu wykazały, że główne efekty toksyczne wynikają z farmakologicznego antagonizmu receptorów dopaminowych. W badaniach toksyczności po wielokrotnym podaniu domięśniowym i doustnym u szczurów i psów obserwowano sedację oraz hiperprolaktynemię, skutkującą zmianami w gruczołach sutkowych i narządach płciowych. W miejscu wstrzyknięcia występowały reakcje zapalne, czasem z tworzeniem ropni. Badania reprodukcji z podawaniem domięśniowym palmitynianu paliperydonu w dawkach do 160 mg/kg/dobę (4,1-krotność ekspozycji u ludzi przy dawce 150 mg) nie wykazały embriotoksyczności ani teratogenności. Badania genotoksyczności potwierdziły brak działania mutagennego i uszkadzającego chromosomy.
antagonista dopaminy, antagonista receptorów dopaminowych, antagonizm receptorów D2, badanie genotoksyczności, blokada receptorów dopaminowych, embriotoksyczność, gruczolak gruczołu sutkowego, gruczolak przysadki mózgowej, gruczolak trzustki, gruczolakorak gruczołu sutkowego, hiperprolaktynemia, nowotwór gruczołu sutkowego, palmitynian paliperydonu, potencjał rakotwórczy, prolaktyna, reakcja zapalna, ropień, sedacja, toksyczność po wielokrotnym podaniu - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Temozolomide Fair-Med 140 mg
Przedkliniczne badania toksykologiczne temozolomidu na modelach zwierzęcych (szczury, psy) wykazały, że głównymi narządami docelowymi toksyczności są szpik kostny (supresja hematopoezy), układ siateczkowo-śródbłonkowy, jądra (zaburzenia funkcji reprodukcyjnych) oraz układ pokarmowy. Dawki wywołujące śmiertelność 60-100% wiązały się z wystąpieniem zwyrodnienia siatkówki, jednak efekt ten nie był obserwowany klinicznie i uznano go za mało istotny. Temozolomid wykazuje silny potencjał embriotoksyczny i teratogenny, co jest związane z jego działaniem alkilującym na szybko dzielące się komórki płodu. W badaniach toksyczność u zwierząt była wyższa niż u ludzi, a dawka kliniczna zbliżona jest do minimalnej dawki śmiertelnej u zwierząt, co wskazuje na wąski indeks terapeutyczny. Kluczowym wskaźnikiem toksyczności jest zależne od dawki zmniejszenie liczby leukocytów i płytek krwi, co ma znaczenie w monitorowaniu terapii.
aberracja chromosomowa, badanie toksykologiczne, embriotoksyczność, genotoksyczność, gruczolak podstawnokomórkowy, indeks terapeutyczny, limfocyt krwi obwodowej, mielotoksyczność, potencjał karcinogenny, rak piersi, rogowiak kolczystokomórkowy skóry, środek alkilujący, supresja szpiku kostnego, szpik kostny, temozolomid, teratogenność, test mutagenności, toksyczność reprodukcyjna, układ siateczkowo-śródbłonkowy, zaburzenie funkcji reprodukcyjnej, zmiana przednowotworowa, zmniejszenie liczby leukocytów, zmniejszenie liczby płytek krwi, zwyrodnienie siatkówki - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Meloxicam APTEO MED 7,5 mg
Przedkliniczne badania meloksykamu wykazały, że jego profil bezpieczeństwa jest zbliżony do innych NLPZ. Długotrwałe podawanie wysokich dawek (≥1 mg/kg mc.) u zwierząt laboratoryjnych powodowało typowe dla NLPZ zmiany, takie jak owrzodzenia i nadżerki przewodu pokarmowego oraz martwicę brodawek nerkowych, wskazując na ryzyko nefrotoksyczności. W badaniach reprodukcyjnych u szczurów odnotowano negatywny wpływ na płodność, w tym zmniejszenie owulacji, zahamowanie implantacji oraz embriotoksyczność (nasilona resorpcja zarodków) przy dawkach toksycznych dla samic (≥1 mg/kg mc.). Jednakże, w dawkach do 4 mg/kg mc. u szczurów i do 80 mg/kg mc. u królików nie stwierdzono działania teratogennego, co stanowi 5-10-krotność dawek klinicznych (7,5-15 mg dla osoby 75 kg). Meloksykam, podobnie jak inne inhibitory cyklooksygenazy, wykazuje toksyczność dla płodu w końcowym okresie ciąży, co jest efektem farmakodynamicznym charakterystycznym dla NLPZ.
działanie mutagenne, działanie rakotwórcze, embriotoksyczność, genotoksyczność, implantacja zarodka, inhibitor cyklooksygenazy, inhibitor syntezy prostaglandyn, martwica brodawek nerkowych, meloksykam, nefrotoksyczność, niesteroidowy lek przeciwzapalny, owrzodzenie przewodu pokarmowego, owulacja, resorpcja zarodka, ryzyko karcynogenne, synteza prostaglandyn, teratogenność - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Dulsevia 30 mg
Duloksetyna, substancja czynna leku Dulsevia, nie wykazuje działania genotoksycznego w standardowych testach, co zmniejsza ryzyko mutagenności. Badania rakotwórczości na szczurach nie potwierdziły działania kancerogennego, choć zaobserwowano obecność wielojądrzastych komórek w wątrobie bez zmian histopatologicznych. U myszy samic poddanych 2-letniej ekspozycji na wysoką dawkę 144 mg/kg/dobę stwierdzono wzrost częstości gruczolaków i raków wątroby, co przypisano indukcji enzymów mikrosomalnych, jednak znaczenie kliniczne tych wyników dla ludzi pozostaje nieustalone. W badaniach rozrodczych u samic szczurów przy dawce 45 mg/kg/dobę (odpowiadającej maksymalnej ekspozycji klinicznej AUC) odnotowano zmniejszenie spożycia pokarmu, redukcję masy ciała, zaburzenia cyklu rujowego, obniżenie wskaźnika żywych urodzeń i przeżycia potomstwa oraz opóźnienie wzrostu młodych, wskazujące na potencjalne ryzyko dla funkcji reprodukcyjnych i rozwoju potomstwa.
badanie rakotwórczości, badanie toksyczności, badanie toksykologiczne, cykl rujowy, dawka niepowodująca działań niepożądanych, duloksetyna, działanie genotoksyczne, działanie neurobehawioralne, ekspozycja kliniczna, embriotoksyczność, enzym mikrosomalny, gruczolak wątroby, indukcja enzymów wątrobowych, materiał genetyczny, parametr rozrodczy, potencjał teratogenny, profil bezpieczeństwa, układ kostny, układ sercowo-naczyniowy, wada rozwojowa, wakuolizacja wątrobowokomórkowa, wielojądrzasta komórka, wskaźnik żywych urodzeń, zaburzenie behawioralne, zmiana histopatologiczna - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Pazopanib Zentiva 400 mg
Badania przedkliniczne pazopanibu wykazały wielonarządową toksyczność związaną z mechanizmem hamowania receptorów VEGFR, ujawniającą się przy stężeniach osoczowych niższych niż kliniczne. Zaobserwowano zmiany strukturalne i funkcjonalne w kościach, zębach, łożyskach pazurów, narządach rozrodczych, tkankach hematologicznych, nerkach oraz trzustce. U młodych zwierząt stwierdzono istotne zaburzenia rozwojowe, w tym zahamowanie wzrostu kości i przebudowę zębów przy dawkach ≥ 10 mg/kg/dzień (około 0,1-0,2 klinicznej ekspozycji u dorosłych). Ponadto, pazopanib wykazał silne działanie embriotoksyczne i teratogenne już przy ekspozycji ponad 300-krotnie niższej niż u ludzi, powodując m.in. wady układu krążenia i zmniejszenie płodności u samic. U samców obserwowano zmniejszenie masy jąder i najądrzy oraz obniżenie parametrów nasienia przy dawkach odpowiadających 0,3 ekspozycji klinicznej.
aberracje chromosomalne, działanie embriotoksyczne i teratogenne, działanie genotoksyczne, embriotoksyczność, gruczolak, gruczolakorak dwunastnicy, ogniska eozynofilii, potencjał rakotwórczy, proliferacyjne zmiany wątroby, przebudowa zębów, szlak VEGF, test Amesa, test mikrojądrowy, wady układu krążenia, zaburzenia spermatogenezy, zanik jajników, zmniejszenie płodności - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Etraga 25 mg/ml
Azacytydyna, substancja czynna preparatu Etraga, wykazuje wyraźny potencjał genotoksyczny potwierdzony badaniami in vitro, które wykazały indukcję mutacji genowych oraz aberracji chromosomowych w komórkach bakterii i ssaków. W badaniach na modelach zwierzęcych (myszy i szczury) stwierdzono działanie rakotwórcze, w tym rozwój nowotworów układu krwiotwórczego, chłonno-siateczkowego, płuc, sutków i skóry u myszy oraz nowotworów jądra u szczurów po długotrwałej ekspozycji dootrzewnowej (3 razy w tygodniu przez 50-52 tygodnie). Wyniki te podkreślają konieczność ostrożności w stosowaniu azacytydyny ze względu na jej onkogenny potencjał.
aberracja chromosomowa, azacytydyna, deformacja stopy, działanie genotoksyczne, egzencefalia, embriotoksyczność, karcynogenność, małoocze, mikrognacja, mikromelia, mutacja genowa, najądrze, nieprawidłowość rozwojowa mózgu, nieprawidłowość żebra, nowotwór jądra, nowotwór płuc, nowotwór sutka, nowotwór układu krwiotwórczego, obrzęk, obumarcie płodu, oligodaktylia, organogeneza, ośrodkowy układ nerwowy, plemnik, potencjał rakotwórczy, przepuklina mózgowa, resorpcja, syndaktylia, toksyczność rozwojowa, układ chłonno-siateczkowy, wewnątrzmaciczne obumarcie zarodka, wytrzewienie - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Capecitabine LEK-AM 500 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa kapecytabiny wykazały charakterystyczną toksyczność dla fluoropirymidyn, obejmującą układ pokarmowy, limfatyczny i krwiotwórczy, z odwracalnymi zmianami po zaprzestaniu leczenia. Zaobserwowano również toksyczność skórną, natomiast brak było objawów uszkodzenia wątroby i ośrodkowego układu nerwowego. W zakresie układu sercowo-naczyniowego, dożylne podanie dawki 100 mg/kg u małp Cynomolgus powodowało wydłużenie odcinków PR i QT, co nie występowało przy doustnym podaniu 1379 mg/m²/dobę. Dwuletnie badania na modelu mysim nie wykazały działania rakotwórczego kapecytabiny, co potwierdza bezpieczeństwo długoterminowe. Wpływ na płodność ujawnił odwracalne zaburzenia u samic i samców myszy, w tym atrofię narządów płciowych u samców po 13 tygodniach terapii.
5-fluorouracyl, analog nukleozydowy, atrofia narządów, działanie klastogenne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, embriotoksyczność, fluoropirymidyna, kapecytabina, poronienie, potencjał mutagenny, resorpcja płodów, śmierć płodu, szpik kostny, test Amesa, test mikrojądrowy, toksyczność sercowo-naczyniowa, toksyczność skórna, układ krwiotwórczy, układ limfatyczny, układ pokarmowy, uszkodzenie chromosomalne, wady wrodzone, zaburzenia płodności, zmiany zwyrodnieniowe - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Diaril 4 mg
Przedkliniczna ocena bezpieczeństwa glimepirydu, substancji czynnej leku Diaril, obejmowała szeroki zakres badań farmakologicznych, toksykologicznych, genotoksycznych, karcynogennych oraz oceny wpływu na rozwój płodu. Wyniki wskazują, że większość obserwowanych efektów niepożądanych pojawiała się przy dawkach znacznie przekraczających maksymalne dawki stosowane u ludzi, co ogranicza ich bezpośrednie znaczenie kliniczne. Zaobserwiane działania toksyczne były w dużej mierze związane z farmakodynamicznym efektem hipoglikemii, a nie z bezpośrednią toksycznością narządową glimepirydu. Szczególną uwagę zwrócono na toksyczność reprodukcyjną, gdzie stwierdzono embriotoksyczność, teratogenność oraz toksyczność rozwojową, wynikające z hipoglikemii u samic ciężarnych i ich potomstwa.
badania farmakologiczne bezpieczeństwa, działanie farmakodynamiczne, działanie farmakologiczne, działanie hipoglikemizujące, embriotoksyczność, genotoksyczność, glimepiryd, hipoglikemia, karcynogenność, lek hipoglikemizujący, profil bezpieczeństwa substancji, teratogenność, toksyczność narządowa, toksyczność po podaniu wielokrotnym, toksyczność reprodukcyjna, toksyczność rozwojowa, układ sercowo-naczyniowy - Leksykon substancji czynnych
Seryina – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Przedkliniczne dane dotyczące bezpieczeństwa seryny, aminokwasu obecnego w preparatach żywienia pozajelitowego takich jak Multimel, Olimel i SmofKabiven, nie wykazały specyficznej toksyczności tego składnika. Badania obejmowały oceny toksyczności po podaniu wielokrotnym, genotoksyczności oraz wpływu na rozród i rozwój płodu, w tym testy na królikach, które nie potwierdziły działania teratogennego ani embriotoksycznego. Zawartość seryny w preparatach waha się od 1,10 g do 8,1 g na opakowanie, a stosowanie w stężeniach fizjologicznych nie wpływa negatywnie na płodność ani zdolności rozrodcze. Warto podkreślić, że większość obserwowanych działań niepożądanych wiązała się z obecnością emulsji tłuszczowych, a nie z samą seryną.
embriotoksyczność, emulsja tłuszczowa, genotoksyczność, hipercholesterolemia, małopłytkowość, martwica tkanek, miejscowa tolerancja, potencjał alergiczny, reakcja anafilaktyczna, reakcja zapalna, roztwór aminokwasów, seryna, stłuszczenie wątroby, terapia pozajelitowa, terapia substytucyjna, teratogenność, toksyczność po podaniu wielokrotnym, uczulenie skórne, żywienie pozajelitowe - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Temozolomide Glenmark 5 mg
Temozolomid, substancja czynna leku Temozolomide Glenmark, wykazuje istotną toksyczność w badaniach przedklinicznych na szczurach i psach, obejmującą głównie mielosupresję z zależnym od dawki zmniejszeniem liczby leukocytów i płytek krwi, co stanowi czuły wskaźnik toksyczności. Inne narządy i układy narażone na toksyczne działanie to układ siateczkowo-śródbłonkowy, jądra (męski układ rozrodczy), układ pokarmowy oraz siatkówka, przy czym zwyrodnienie siatkówki obserwowano jedynie przy dawkach śmiertelnych dla 60-100% zwierząt. Dawka kliniczna u ludzi jest zbliżona do minimalnej dawki śmiertelnej u zwierząt, co wskazuje na węższe okno terapeutyczne w modelach zwierzęcych. Większość działań toksycznych miała charakter przemijający, z wyjątkiem trwałych uszkodzeń układu rozrodczego samców oraz siatkówki, które jednak nie zostały potwierdzone klinicznie.
aberracja chromosomowa, dawka kliniczna, działanie mielotoksyczne, działanie niepożądane, embriotoksyczność, genotoksyczność, gruczolak podstawnokomórkowy, guz nowotworowy, leukocyty, limfocyty krwi obwodowej, minimalna dawka śmiertelna, okno terapeutyczne, okres utajenia, parametry hematologiczne, płytki krwi, potencjał genotoksyczny, potencjał karcinogenny, rak piersi, rogowiak kolczystokomórkowy skóry, szpik kostny, temozolomid, teratogenność, test Amesa, toksyczność ostra i przewlekła, układ siateczkowo-śródbłonkowy, zmiana przednowotworowa, związek alkilujący, zwyrodnienie siatkówki - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Remolexam 7,5 mg
Przedkliniczne badania toksykologiczne meloksykamu wykazały, że jego profil toksyczności jest zgodny z innymi NLPZ. Długotrwałe podawanie wysokich dawek powodowało u zwierząt zmiany patologiczne, takie jak owrzodzenia i nadżerki przewodu pokarmowego oraz martwicę brodawek nerkowych. W badaniach reprodukcyjnych u szczurów, przy dawkach ≥ 1 mg/kg (doustnie), zaobserwowano zmniejszenie owulacji, zahamowanie implantacji oraz działanie embriotoksyczne, objawiające się nasilonym resorpcją zarodków, jednak przy dawkach toksycznych dla samic. Nie stwierdzono działania teratogennego przy dawkach do 4 mg/kg u szczurów i do 80 mg/kg u królików, co stanowi 5-10-krotność dawki klinicznej (7,5-15 mg dla osoby 75 kg). W końcowym okresie ciąży odnotowano toksyczny wpływ na płód, typowy dla inhibitorów syntezy prostaglandyn, charakterystyczny dla całej grupy NLPZ.
działanie mutagenne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, embriotoksyczność, genotoksyczność, inhibitor syntezy prostaglandyn, karcynogenność, martwica brodawek nerkowych, meloksykam, nadżerka przewodu pokarmowego, niesteroidowy lek przeciwzapalny, resorpcja zarodka, toksyczność przewlekła, zaburzenia owulacji, zahamowanie implantacji - Leksykon substancji czynnych
Tribenozyd – Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Tribenozyd, stosowany w leczeniu hemoroidów, występuje w preparatach takich jak Procto-Glyvenol (krem doodbytniczy zawierający 50 mg tribenozydu i 20 mg lidokainy chlorowodorku na 1 g oraz czopki z 400 mg tribenozydu i 40 mg lidokainy) oraz Procto-Hemolan. Brak jest odpowiednio kontrolowanych badań klinicznych dotyczących bezpieczeństwa tribenozydu i lidokainy u kobiet w ciąży, co wymaga ostrożności i indywidualnej oceny stosunku korzyści do ryzyka. W przypadku Procto-Glyvenol nie zaleca się stosowania czopków w pierwszym trymestrze ciąży, natomiast od 4 miesiąca ciąży preparat może być stosowany z zachowaniem zalecanych dawek. Procto-Hemolan może być stosowany w ciąży, jeśli korzyść dla matki przewyższa potencjalne ryzyko dla płodu, bez rozróżnienia na trymestry. Badania na zwierzętach nie wykazały teratogenności lidokainy w dawkach do 300 mg/kg mc. (domięśniowo) i 40 mg/kg mc. (podskórnie).
chlorowodorek lidokainy, czopki doodbytnicze, embriotoksyczność, hemoroidy, krążenie ogólne, krem doodbytniczy, laktacja, lidokaina, mleko matki, organogeneza, pierwszy trymestr ciąży, Procto-Glyvenol, Procto-Hemolan, stosunek korzyści do ryzyka, teratogenność, toksyczność płodowa, tribenozyd, wiek rozrodczy - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Octefortan (1 mg + 20 mg)/g
Octefortan, zawierający oktenidyny dichlorowodorek (1 mg/g) oraz fenoksyetanol (20 mg/g), wykazuje korzystny profil bezpieczeństwa w badaniach przedklinicznych. Toksyczność ostra wskazuje na LD50 dla produktu w dawkach doustnych 45-50 mL/kg oraz dootrzewnowych 10-12 mL/kg u szczurów, przy czym dawka 0,45 mL/kg i.p. była dobrze tolerowana. Dla samej oktenidyny dichlorowodorku LD50 wynosi 800 mg/kg (doustnie) i 10 mg/kg (dożylnie). Badania tolerancji miejscowej nie wykazały działań niepożądanych po wielokrotnym stosowaniu na rany oraz błony śluzowe jamy ustnej u psów. Doustne podawanie oktenidyny w dawce 650 mg/kg przez 2-6 tygodni powodowało jedynie poszerzenie jelita z powodu tworzenia się gazów, typowe dla antybakteryjnych substancji. W toksyczności po podaniach wielokrotnych obserwowano podwyższoną śmiertelność u myszy i psów przy dawkach ≥2 mg/kg oraz u szczurów przy 8 mg/kg, związane z zapaleniem i krwotokami płucnymi.
aberracja chromosomowa, aktywność antybakteryjna, błona śluzowa, dawka śmiertelna LD50, działanie fotoalergizujące, działanie teratogenne, efekt drażniący, embriotoksyczność, fenoksyetanol, komórki nowotworowe, oktenidyny dichlorowodorek, podanie dootrzewnowe, podanie doustne, podanie dożylne, potencjał mutagenny, potencjał rakotwórczy, reakcja toksyczna, roztwór na skórę, substancja antybakteryjna, test Amesa, test Bühlera, test mikrojądrowy, toksyczność po podaniu, toksyczność reprodukcyjna, tolerancja miejscowa, uszkodzenie płuc, właściwość mutagenna, worek spojówkowy - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Ubistesin Forte (40 mg + 0,012 mg)/ml
Produkt leczniczy Ubistesin forte, zawierający artykainę chlorowodorek (40 mg/ml) oraz epinefrynę chlorowodorek (0,012 mg/ml), wykazuje w badaniach przedklinicznych akceptowalny profil bezpieczeństwa przy stosowaniu dawek terapeutycznych. Artykaina w dawkach przekraczających terapeutyczne wykazuje działanie kardiodepresyjne i rozszerzające naczynia, natomiast epinefryna wykazuje typowe efekty sympatykomimetyczne. W badaniach toksyczności przy wielokrotnym podawaniu podskórnym, działania niepożądane obserwowano u szczurów od dawki 50 mg/kg/dobę oraz u psów od 80 mg/kg/dobę po 4 tygodniach, jednakże mają one ograniczone znaczenie kliniczne ze względu na doraźny sposób stosowania leku.
artykaina chlorowodorek, badanie genotoksyczności, badanie in vitro, badanie in vivo, badanie toksyczności, dawka terapeutyczna, działanie genotoksyczne, działanie kardiodepresyjne, działanie niepożądane, działanie sympatykomimetyczne, działanie teratogenne, embriotoksyczność, epinefryna chlorowodorek, profil bezpieczeństwa, rozszerzenie naczyń krwionośnych, roztwór do wstrzykiwań, śmiertelność płodowa, substancja czynna, teratogenność, toksyczny wpływ na reprodukcję, wada rozwojowa, wstrzyknięcie podskórne - Leksykon substancji czynnych
Tamoksyfen – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Przedkliniczne badania tamoksyfenu obejmują szeroki zakres analiz farmakologicznych, toksykologicznych oraz genotoksycznych, wskazując na istotne aspekty bezpieczeństwa klinicznego tego leku. W badaniach toksyczności ostrej LD50 dla podania doustnego wynosiła 2,5-3 g/kg u szczurów i myszy, natomiast dożylne podanie wykazało znacznie niższą toksyczność z LD50 około 62,5 mg/kg. Przewlekłe podawanie tamoksyfenu (5-35 mg/kg/dobę przez 2 lata) u szczurów wiązało się z występowaniem zależnych od dawki nowotworów wątrobowokomórkowych oraz zaćmy. Działanie genotoksyczne potwierdzono po aktywacji wątrobowej, co stanowi istotny czynnik ryzyka, choć w badaniach na myszy nie wykazano genotoksyczności w układzie wewnątrzwydzielniczym. Ponadto, obserwowano rozwój guzów narządów rozrodczych u myszy oraz nowotworów wątroby u szczurów, co koreluje z klinicznymi doniesieniami o zwiększonym ryzyku raka błony śluzowej macicy u pacjentek stosujących tamoksyfen.
badanie farmakologiczne, dawka śmiertelna, dietylostylbestrol, dysplazja gruczołów pochwy, działanie estrogenowe, działanie genotoksyczne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, ekspozycja wewnątrzmaciczna, embriotoksyczność, etynyloestradiol, genotoksyczność, guz komórek śródmiąższowych, guz komórek warstwy ziarnistej, guz wątroby, implantacja jaja, nowotwór błony śluzowej macicy, nowotwór wątroby, podanie doustne, podanie dożylne, rak jasnokomórkowy szyjki macicy, rak wątrobowokomórkowy, rakotwórczość, spermatogeneza, tamoksyfen, toksyczność ostra, toksyczność przewlekła, toksyczność reprodukcyjna, układ wewnątrzwydzielniczy, wpływ na reprodukcję, zaćma, zmiana histopatologiczna - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Azithromycin ZIM 500 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa azytromycyny wykazały występowanie fosfolipidozy, czyli wewnątrzkomórkowej akumulacji fosfolipidów, w wielu tkankach (wątroba, nerki, śledziona, trzustka, układ nerwowy, narząd wzroku, woreczek żółciowy) u myszy, szczurów i psów po podaniu wielokrotnych dawek. Efekt ten był odwracalny po zaprzestaniu terapii i obserwowano go zarówno u osobników dorosłych, jak i noworodków. Nie przeprowadzono długoterminowych badań karcynogenności ze względu na krótkotrwały charakter terapii, a dostępne dane nie wskazują na potencjał rakotwórczy. Kompleksowe testy mutagenności in vitro i in vivo nie wykazały działania mutagennego azytromycyny, co potwierdza jej korzystny profil bezpieczeństwa genotoksycznego.
aberracja chromosomowa, akumulacja fosfolipidów, azytromycyna, działanie teratogenne, embriotoksyczność, fosfolipidoza, mutacja genowa, narząd wzroku, nerka, okres okołoporodowy, opóźnienie kostnienia, potencjał karcynogenny, potencjał mutagenny, profil bezpieczeństwa, rozwój pourodzeniowy, śledziona, teratogenność, toksyczność reprodukcyjna, trzustka, układ nerwowy, wątroba, zwój korzenia grzbietowego - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Entekavir Adamed 1 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa entekawiru wykazały, że toksyczność leku jest zależna od gatunku i dawki. U psów zaobserwowano przemijające zapalenia okołonaczyniowe w OUN przy narażeniu 10-19-krotnie wyższym niż u ludzi (dawki 0,5 mg i 1 mg), natomiast u małp, przy narażeniu ponad 100-krotnym, nie stwierdzono takich zmian. W badaniach rozrodczości entekawir nie obniżał płodności szczurów nawet przy wysokim narażeniu, jednak degeneracja nasieniowodów wystąpiła u gryzoni i psów przy narażeniu ≥26-krotnym. W badaniach toksyczności rozrodczej u ciężarnych szczurów i królików dawki przekraczające 21-krotne narażenie ludzkie powodowały embriotoksyczność, resorpcje, wady kostne i zmniejszenie masy ciała płodów. W badaniu około- i pourodzeniowym nie stwierdzono działań niepożądanych u potomstwa, a umiarkowane osłabienie reakcji na bodziec akustyczny u młodych szczurów wystąpiło przy AUC ≥92-krotnie wyższym niż u ludzi, co prawdopodobnie nie ma znaczenia klinicznego.
aberracje chromosomowe, degeneracja nasieniowodów, embriotoksyczność, glejak mózgu, gruczolak wątroby, guz naczyniowy, lek przeciwwirusowy, mutacje genetyczne, naprawa DNA, ośrodkowy układ nerwowy, potencjał rakotwórczy, proliferacja pneumocytów, rak wątroby, resorpcja płodu, test Amesa, test mikrojądrowy, toksyczność zarodkowa, zaburzenia słuchu, zapalenie okołonaczyniowe, zmiany jąder - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Nimesil 100 mg
Przedkliniczne badania toksykologiczne nimesulidu wykazały potencjalne działanie toksyczne na nerki, wątrobę oraz przewód pokarmowy przy długotrwałym stosowaniu powtarzanych dawek. Nie stwierdzono istotnego ryzyka mutagennego ani rakotwórczego, co potwierdza względne bezpieczeństwo genotoksyczne substancji. Szczególną uwagę zwrócono na wpływ nimesulidu na funkcje rozrodcze i rozwój zarodkowo-płodowy, gdzie u królików zaobserwowano działanie embriotoksyczne i teratogenne, w tym zaburzenia rozwojowe szkieletu oraz poszerzenie układu komorowego mózgu, nawet przy dawkach niepowodujących toksyczności u samic. U szczurów natomiast odnotowano zwiększoną śmiertelność potomstwa we wczesnym okresie poporodowym oraz obniżenie płodności, bez objawów embriotoksyczności i teratogenności.
badania przedkliniczne, dawki powtarzane, embriotoksyczność, funkcje reprodukcyjne, hepatotoksyczność, mutagenność, nimesulid, obniżenie płodności, poszerzenie układu komorowego, potencjał rakotwórczy, rozwój płodowy, śmiertelność potomstwa, stosunek korzyści do ryzyka, teratogenność, toksyczność, uszkodzenie tkanki nerkowej - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Carboplatin-Ebewe 10 mg/ml
Przedkliniczne badania karboplatyny (10 mg/ml, koncentrat do infuzji) wykazały jej embriotoksyczne i teratogenne działanie na modelach zwierzęcych, zwłaszcza na szczurach, co wskazuje na toksyczność dla rozwijającego się zarodka oraz ryzyko wad rozwojowych płodu. Ponadto, karboplatyna wykazuje właściwości mutagenne zarówno in vivo, jak i in vitro, co jest związane z jej mechanizmem działania polegającym na wiązaniu się z DNA i zaburzaniu replikacji. Pomimo braku bezpośrednich badań nad potencjałem rakotwórczym, dane pośrednie sugerują możliwość kancerogenności, co wynika z porównań z innymi lekami o podobnym profilu mutagennym i mechanizmie działania.
- Leksykon substancji czynnych
Epirubicyna – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Epirubicyna, należąca do grupy antracyklin, wykazuje w badaniach przedklinicznych toksyczność układową, obejmującą głównie układ krwiotwórczy, przewód pokarmowy, nerki, wątrobę oraz narządy rozrodcze. Szczególnie istotne jest jej kardiotoksyczne działanie, obserwowane u szczurów, królików i psów, co jest charakterystyczne dla antracyklin i stanowi ograniczenie kliniczne. Ponadto, epirubicyna wykazuje działanie mutagenne, genotoksyczne i rakotwórcze, potwierdzone m.in. w modelach na szczurach, z uszkodzeniami chromosomów na poziomie komórkowym. Wpływ na układ rozrodczy obejmuje zmniejszenie masy jąder i zahamowanie spermatogenezy u samców oraz zmiany w jajnikach i macicy u samic, a także działanie embriotoksyczne i teratogenne przy dawkach klinicznie istotnych, szczególnie w okresie organogenezy u szczurów.
antracyklina, chlorowodorek epirubicyny, działanie mutagenne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, embriotoksyczność, epirubicyna, genotoksyczność, kardiotoksyczność, lek cytotoksyczny, martwica tkanek, narząd docelowy toksyczności, organogeneza, przewód pokarmowy, spermatogeneza, układ hemolimfopoetyczny, układ krwiotwórczy, uszkodzenie chromosomów, wynaczynienie - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Posaconazole Abdi 100 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa pozakonazolu wykazały, że lek ten, podobnie jak inne azole, hamuje syntezę hormonów steroidowych, co wpływa na czynność nadnerczy przy stężeniach równych lub wyższych od terapeutycznych. U psów obserwowano fosfolipidozę neuronów przy stężeniach niższych niż terapeutyczne, jednak zjawisko to nie wystąpiło u małp po rocznym podawaniu. W badaniach neurotoksyczności nie stwierdzono wpływu na ośrodkowy ani obwodowy układ nerwowy przy stężeniach przekraczających terapeutyczne. Dwuletnie badania na szczurach wykazały fosfolipidozę płuc prowadzącą do rozszerzenia i niedrożności pęcherzyków, choć nie jest jasne, czy zmiany te mają znaczenie kliniczne u ludzi.
badanie echokardiograficzne, badanie elektrokardiograficzne, ciśnienie tętnicze krwi, czynność nadnerczy, dekompensacja serca, dystocja, działanie rakotwórcze, embriotoksyczność, fosfolipidoza neuronów, fosfolipidoza płuc, genotoksyczność, lek przeciwgrzybiczny, lek przeciwgrzybiczny z grupy azoli, obwodowy układ nerwowy, ośrodkowy układ nerwowy, pozakonazol, steroidogeneza, synteza hormonów steroidowych - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Co-Prestarium 10 mg + 5 mg
Dane przedkliniczne dotyczące bezpieczeństwa stosowania Co-Prestarium, zawierającego peryndopryl i amlodypinę, wskazują na odwracalne uszkodzenia nerek jako główny efekt toksyczności przewlekłej peryndoprylu u szczurów i małp. Badania genotoksyczności nie wykazały działania mutagennego ani rakotwórczego dla obu substancji. Peryndopryl nie wykazał działania embriotoksycznego ani teratogennego, choć jako inhibitor ACE może powodować opóźnienie rozwoju płodu, wady wrodzone i uszkodzenia nerek płodu, co jest zgodne z profilem tej grupy leków. Płodność u szczurów nie była zaburzona. Amlodypina, podawana w dawkach około 50-krotnie przekraczających maksymalną zalecaną dawkę dla ludzi (10 mg), powodowała opóźnienie porodu, wydłużenie jego czasu oraz zmniejszoną przeżywalność potomstwa, jednak przy dawkach terapeutycznych margines bezpieczeństwa jest szeroki.
aberracja chromosomowa, amlodypina, badanie in vitro, badanie in vivo, badanie toksykologiczne, bezylan amlodypiny, Co-Prestarium, dojrzała spermatyda, działanie mutagenne, działanie rakotwórcze, embriotoksyczność, genotoksyczność, gęstość nasienia, hormon folikulotropowy, inhibitor ACE, komórki Sertoliego, maksymalna tolerowana dawka, opóźnienie rozwoju płodu, peryndopryl, śmiertelność okołoporodowa, spermatogeneza, stężenie testosteronu, teratogenność, układ renina-angiotensyna, wada rozwojowa płodu - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Palifren Long 150 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa leku Palifren Long, zawierającego palmitynian paliperydonu, obejmowały toksyczność po wielokrotnym podaniu, genotoksyczność, rakotwórczość oraz wpływ na rozrodczość. W badaniach na szczurach i psach obserwowano głównie efekty farmakologiczne, takie jak sedacja oraz zmiany związane z działaniem prolaktyny na gruczoły sutkowe i narządy płciowe. Domięśniowe podanie palmitynianu paliperydonu wiązało się z reakcją zapalną i tworzeniem ropni w miejscu wstrzyknięcia. W badaniach reprodukcji u szczurów, dawki do 160 mg/kg m.c./dobę (4,1-krotność ekspozycji u ludzi przy dawce 150 mg) nie wykazały embriotoksyczności ani wad rozwojowych, mimo że doustne podanie rysperydonu wpływało negatywnie na masę urodzeniową i przeżywalność potomstwa. Zarówno palmitynian paliperydonu, jak i paliperydon nie wykazały działania genotoksycznego.
antagonista dopaminy, antagonista receptorów dopaminowych, antagonizm receptorów D2, embriotoksyczność, genotoksyczność, gruczolak gruczołu sutkowego, gruczolak przysadki mózgowej, gruczolak trzustki, gruczolakorak gruczołu sutkowego, hiperprolaktynemia, nowotwór gruczołu sutkowego, palmitynian paliperydonu, prolaktyna, rakotwórczość, reakcja zapalna, sedacja, toksyczność wielokrotnego podania - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Glitoprel 2 mg
Przedkliniczna ocena bezpieczeństwa glimepirydu, pochodnej sulfonylomocznika, obejmowała badania toksyczności wielokrotnych dawek, potencjału genotoksycznego, karcynogennego oraz wpływu na rozwój płodu. Wyniki wskazują, że większość działań niepożądanych wynika z farmakodynamicznego efektu hipoglikemii, szczególnie przy dawkach przekraczających zakres terapeutyczny. Badania wykazały również embriotoksyczność i teratogenność, które są wtórne do hipoglikemii indukowanej u samic i ich potomstwa, a nie bezpośrednim działaniem toksycznym na tkanki rozrodcze czy płód.
badanie farmakologiczne, bezpieczeństwo stosowania, dawka terapeutyczna, embriotoksyczność, funkcja rozrodcza, glimepiryd, hipoglikemia, pochodna sulfonylomocznika, potencjał genotoksyczny, potencjał karcynogenny, profil bezpieczeństwa, rozwój płodu, stężenie glukozy, teratogenność, toksyczność po podaniu wielokrotnym - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Nalgesin 275 mg
Dostępne dane przedkliniczne wskazują, że naproksen sodowy charakteryzuje się względnie niską toksycznością, choć jego tolerancja różni się między gatunkami zwierząt. Myszy, króliki, małpy i świnie dobrze tolerowały wielokrotne dawki, natomiast szczury i szczególnie psy wykazywały większą wrażliwość na działania toksyczne. Głównym narządem docelowym toksyczności był przewód pokarmowy, a także obserwowano wpływ na funkcję nerek, co jest typowe dla NLPZ. W badaniach reprodukcyjnych nie stwierdzono negatywnego wpływu na płodność, embriotoksyczności ani teratogenności, jednak podawanie naproksenu w późnym okresie ciąży skutkowało wydłużeniem czasu trwania ciąży oraz opóźnieniem porodu.
badanie toksykologiczne, dawka terapeutyczna, działanie niepożądane, embriotoksyczność, funkcja nerek, karcynogenność, łożysko, model zwierzęcy, mutagenność, nadciśnienie płucne, naproksen, niesteroidowy lek przeciwzapalny, przewód Botalla, przewód pokarmowy, teratogenność, toksyczność, toksyczność reprodukcyjna, układ sercowo-naczyniowy, zastoinowa niewydolność serca - Leksykon substancji czynnych
Oktenidyna – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Oktenidyna dichlorowodorek, stosowana jako substancja czynna w lekach antyseptycznych, wykazuje stosunkowo niską toksyczność ostrą. LD50 dla oktenidyny wynosi 800 mg/kg mc. po podaniu doustnym oraz 10 mg/kg mc. po podaniu dożylnym u szczurów. Preparaty zawierające oktenidynę i fenoksyetanol charakteryzują się LD50 na poziomie 45-50 ml/kg mc. (doustnie) oraz 10-12 ml/kg mc. (dootrzewnowo) u szczurów. Fenoksyetanol wykazuje niską toksyczność ostrą, z LD50 doustnym w zakresie 1,3-3,4 g/kg mc. u szczurów i 933 mg/kg mc. u myszy. W badaniach wielokrotnych dawkach od 2 mg/kg mc. u myszy i psów oraz 8 mg/kg mc. u szczurów obserwowano zwiększoną śmiertelność z powodu zapalnych i krwotocznych uszkodzeń płuc, jednak przy miejscowym stosowaniu na błony śluzowe jamy ustnej nie stwierdzono toksyczności. Fenoksyetanol w dawce 400 mg/kg mc./dobę przez 90 dni wywoływał nefrotoksyczność i zmiany behawioralne u szczurów, a u królików dawki >100 mg/kg mc./dobę powodowały hemolizę.
aberracja chromosomowa, badanie rakotwórczości, dawka śmiertelna, działanie fotoalergizujące, działanie mutagenne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, embriotoksyczność, fenoksyetanol, genotoksyczność, lek antyseptyczny, nowotwór komórek wyspowych trzustki, oktenidyna dichlorowodorek, podanie dootrzewnowe, podanie dożylne, przenikanie przez łożysko, ryzyko środowiskowe, test Amesa, test Bühlera, test Magnussona i Kligmana, test mikrojądrowy, test płatkowy, toksyczność ostra, toksyczność podprzewlekła, toksyczność przewlekła, worek spojówkowy - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Sumamed 100 mg/5 ml
Azytromycyna, będąca składnikiem aktywnym Sumamedu, została poddana szerokim badaniom przedklinicznym oceniającym jej bezpieczeństwo. W modelach zwierzęcych stosowano dawki do 40-krotności standardowych dawek terapeutycznych u ludzi, co wywołało przemijającą fosfolipidozę bez objawów toksyczności. Nie stwierdzono działania mutagennego ani teratogennego w badaniach in vitro i in vivo na myszach i szczurach. Brak długoterminowych badań rakotwórczości uzasadniono krótkotrwałym zastosowaniem leku w terapii ostrych infekcji bakteryjnych, co minimalizuje ryzyko karcinogenne.
antybiotyk makrolidowy, azytromycyna, badanie in vitro, badanie in vivo, działanie mutagenne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, embriotoksyczność, infekcja bakteryjna, mutacja chromosomowa, mutacja genowa, okres okołoporodowy, okres pourodzeniowy, opóźnienie kostnienia, przemijająca fosfolipidoza, toksyczność, toksyczność ogólna - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Vicks MedDex o smaku miodu na kaszel suchy 0,133 % (W/V)
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa bromowodorku dekstrometorfanu, aktywnego składnika syropu Vicks MedDex na kaszel suchy, obejmowały toksykologię podprzewlekłą i przewlekłą na psach i szczurach, które nie wykazały działania toksycznego nawet przy długotrwałym stosowaniu. Testy genotoksyczności, w tym testy bakteryjne oraz badania in vitro i in vivo na substancjach o strukturze analogicznej, dały wyniki negatywne, co wskazuje na brak mutagenności. W zakresie wpływu na rozrodczość, badania na szczurach wykazały brak embriotoksyczności, toksyczności przed- i poporodowej oraz negatywny wpływ na płodność przy dawkach do 50 mg/kg mc./dobę, co stanowi wysoki margines bezpieczeństwa względem dawek terapeutycznych stosowanych u ludzi.
badanie in vitro, badanie in vivo, bromowodorek dekstrometorfanu, dawka terapeutyczna, działanie genotoksyczne, działanie kancerogenne, działanie mutagenne, działanie toksyczne, embriotoksyczność, kaszel suchy, margines bezpieczeństwa, płodność, potencjał mutagenny, potencjał rakotwórczy, profil bezpieczeństwa, syrop przeciwkaszlowy, test bakteryjny, test genotoksyczny, toksyczność podprzewlekła, toksyczność poporodowa, toksyczność przewlekła - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Pramatis 20 mg
Ocena bezpieczeństwa escytalopramu, opartego na danych zarówno z badań escytalopramu, jak i cytalopramu, wykazała podobny profil toksykologiczny obu substancji. Badania na szczurach ujawniły potencjał kardiotoksyczny, manifestujący się niewydolnością serca po kilku tygodniach podawania dawek wywołujących ogólnoustrojowe działanie toksyczne. Kardiotoksyczność była silniej skorelowana z maksymalnymi stężeniami w osoczu niż z całkowitą ekspozycją (AUC). Maksymalne stężenie escytalopramu bez działań niepożądanych było 8-krotnie wyższe niż stężenia terapeutyczne, a AUC 3-4 razy wyższe niż w praktyce klinicznej. W przypadku cytalopramu AUC S-enancjomeru było 6-7 razy wyższe niż ekspozycja kliniczna. Mechanizm kardiotoksyczności wiąże się prawdopodobnie z oddziaływaniem na aminy biogenne i wtórnymi zmianami hemodynamicznymi, jednak nie potwierdzono jej klinicznego odpowiednika u ludzi.
amfifilne kationy, amina biogenna, AUC, badanie toksykologiczne, badanie toksykologiczno-kinetyczne, cytalopram, działanie niepożądane, ekspozycja układowa, embriotoksyczność, escytalopram, fosfolipidoza, fosfolipidy, implantacja, kardiotoksyczność, mięsień sercowy, niedokrwienie, nieprawidłowe nasienie, niewydolność serca, opóźnienie kostnienia, parametr rozrodczy, przepływ wieńcowy, rozwój pourodzeniowy, stężenie w osoczu, substancja czynna, toksyczność, wada rozwojowa, wskaźnik ciążowy, wskaźnik płodności, zmiana hemodynamiczna - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Betesda 10 mg
Escytalopram, substancja czynna leku Betesda (10 mg), wykazuje w badaniach przedklinicznych toksyczne działanie kardiologiczne u szczurów, objawiające się zastoinową niewydolnością serca po kilkutygodniowym podawaniu dawek wywołujących ogólne działanie toksyczne. Toksyczność ta koreluje bardziej z maksymalnymi stężeniami w osoczu niż z całkowitą ekspozycją (AUC). Maksymalne stężenia escytalopramu bez działań niepożądanych były 8-krotnie wyższe niż stężenia kliniczne, a AUC 3-4-krotnie wyższe. Mechanizm kardiotoksyczności prawdopodobnie wiąże się z nadmiernym wpływem na aminy biogenne i wtórnym efektem hemodynamicznym, jednak nie jest w pełni poznany. Dane kliniczne nie potwierdzają występowania tych efektów u pacjentów. Ponadto, długotrwałe podawanie escytalopramu powodowało przemijające zwiększenie zawartości fosfolipidów w płucach, najądrzach i wątrobie przy ekspozycji zbliżonej do klinicznej, co jest zjawiskiem obserwowanym także przy innych lekach amfifilnych kationów, o nieustalonym znaczeniu klinicznym.
amfifilne kationy, amina biogenna, AUC, badanie toksykologiczno-kinetyczne, dysfagia, embriotoksyczność, enancjomer, escytalopram, fosfolipidoza, fosfolipidy, implantacja zarodka, kardiotoksyczność, nieprawidłowości plemników, opóźnienie kostnienia, przepływ wieńcowy, stężenie w osoczu, tabletka powlekana, wada rozwojowa, wskaźnik płodności, zastoinowa niewydolność serca - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Bosentan Ranbaxy 125 mg
Bozentan, substancja czynna leku Bosentan Ranbaxy 125 mg, jest przeciwwskazany w ciąży ze względu na udokumentowane działanie teratogenne i embriotoksyczne potwierdzone w badaniach na modelach zwierzęcych. Przed rozpoczęciem terapii u kobiet w wieku rozrodczym konieczne jest wykluczenie ciąży (test ciążowy) oraz wdrożenie skutecznej antykoncepcji, z uwzględnieniem ryzyka interakcji farmakokinetycznych bozentanu z hormonalnymi środkami antykoncepcyjnymi, które mogą znacznie obniżyć ich skuteczność. Kobiety nie mogą stosować wyłącznie hormonalnych metod antykoncepcji (doustnej, iniekcyjnej, transdermalnej, implantów) i powinny stosować dodatkowe lub alternatywne metody antykoncepcyjne. Zaleca się comiesięczne testy ciążowe w trakcie leczenia. Ze względu na brak danych o przenikaniu bozentanu do mleka, karmienie piersią jest niewskazane podczas terapii.
bosentan ranbaxy, bozentan, doustna antykoncepcja hormonalna, dysfunkcja jąder, embriotoksyczność, hormonalny środek antykoncepcyjny, implant antykoncepcyjny, interakcja farmakokinetyczna, nadciśnienie płucne, oligozoospermia, plaster antykoncepcyjny, substancja czynna, system transdermalny, teratogenność, tętnicze nadciśnienie płucne, toksyczność reprodukcyjna, zaburzenia spermatogenezy