salicylany w surowicy
Salicylany w surowicy to markery biochemiczne oznaczające stężenie kwasu salicylowego i jego pochodnych we krwi pacjenta. Najczęstszym źródłem salicylanów jest kwas acetylosalicylowy (aspiryna), który po wchłonięciu ulega metabolizmowi do kwasu salicylowego.
Oznaczanie salicylanów w surowicy ma kluczowe znaczenie diagnostyczne przy podejrzeniu przedawkowania aspiryny lub innych leków zawierających salicylany. Za stężenie terapeutyczne uważa się wartości 150-300 µg/ml. Stężenia powyżej 300 µg/ml są potencjalnie toksyczne, natomiast przekraczające 500 µg/ml stanowią bezpośrednie zagrożenie życia.
Objawy zatrucia salicylanami obejmują szum w uszach (tinnitus), nudności, wymioty, hiperpirekję, zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej (początkowo zasadowica oddechowa, następnie kwasica metaboliczna), zaburzenia krzepnięcia krwi oraz uszkodzenie wątroby i nerek. W ciężkich przypadkach może dojść do obrzęku płuc, encefalopatii i zgonu.
Monitoring stężenia salicylanów jest szczególnie istotny u pacjentów przyjmujących długotrwale wysokie dawki tych leków, u osób z zaburzeniami funkcji nerek i wątroby, a także u dzieci i osób starszych, które są bardziej narażone na toksyczne działanie tych związków.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Kwas salicylowy – Przedawkowanie
Kwas salicylowy, stosowany miejscowo w dermatologii w różnych stężeniach, jest efektywny w leczeniu schorzeń takich jak łuszczyca, brodawki, odciski czy grzybica. Jednakże, jego nadmierne lub nieprawidłowe użycie, zwłaszcza na dużych powierzchniach skóry, uszkodzonej lub pod opatrunkiem okluzyjnym, może prowadzić do systemowego wchłaniania i toksyczności. Szczególnie narażone są dzieci oraz pacjenci z rozległymi zmianami skórnymi, gdzie stężenie salicylanów w surowicy przekraczające 30 mg/dl może wywołać wczesne objawy zatrucia, takie jak tinnitus, nudności, wymioty, a w ciężkich przypadkach porażenie ośrodka oddechowego, kwasicę ketonową i uszkodzenia układów nerwowego, oddechowego i krążenia. Długotrwałe stosowanie powyżej 2 tygodni oraz aplikacja na uszkodzoną skórę znacząco zwiększają ryzyko kumulacji i powikłań toksycznych.
alkalizacja moczu, brodawka, centralny układ nerwowy, cukromocz, diureza forsowana, dwuwęglan sodu, grzybica, hiperglikemia, kortykosteroid, kwas salicylowy, kwasica ketonowa, łuszczyca, nadciśnienie wewnątrzczaszkowe, niewydolność krążenia obwodowego, niewydolność nadnerczy, odcisk, opatrunek okluzyjny, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, salicylany w surowicy, tinnitus, uszkodzenie wątroby, zaburzenie świadomości, zasadowica oddechowa, zatrucie salicylanami, zespół Cushinga