stwardnienie rozsiane
Stwardnienie rozsiane (łac. sclerosis multiplex, SM) to przewlekła, zapalna, demielinizacyjna choroba ośrodkowego układu nerwowego o podłożu autoimmunologicznym. Charakteryzuje się wieloogniskowymi zmianami zapalnymi w mózgu i rdzeniu kręgowym, które prowadzą do demielinizacji włókien nerwowych i degeneracji aksonów.
Choroba występuje najczęściej u osób młodych dorosłych, między 20. a 40. rokiem życia, przy czym kobiety chorują około 2-3 razy częściej niż mężczyźni. Etiologia SM nie jest w pełni poznana, ale uważa się, że w jej powstaniu znaczenie mają czynniki genetyczne, środowiskowe oraz zaburzenia układu immunologicznego.
Stwardnienie rozsiane może przebiegać w różnych postaciach klinicznych: rzutowo-remisyjnej (najbardziej powszechnej), pierwotnie postępującej, wtórnie postępującej oraz rzutowo-postępującej. Objawy choroby są zróżnicowane i zależą od lokalizacji zmian demielinizacyjnych. Najczęściej obejmują zaburzenia widzenia, niedowłady, zaburzenia czucia, koordynacji ruchowej, równowagi, dysfunkcje zwieraczy oraz objawy poznawcze i emocjonalne.
Diagnoza SM opiera się na kryteriach McDonalda, uwzględniających obraz kliniczny, wyniki badań obrazowych (głównie rezonansu magnetycznego), badania płynu mózgowo-rdzeniowego oraz potencjałów wywołanych. Współczesne leczenie koncentruje się na hamowaniu procesu zapalnego, łagodzeniu objawów oraz spowolnieniu progresji choroby poprzez stosowanie leków modyfikujących przebieg choroby (DMT), takich jak interferony beta, octan glatirameru, fumaran dimetylu, teryflunomid, natalizumab, fingolimod czy alemtuzumab.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Fingolimod Aurovitas 0,5 mg
Produkt leczniczy Fingolimod Aurovitas w dawce 0,5 mg, zawierający fingolimod chlorowodorek, jest wskazany do leczenia stwardnienia rozsianego i powinien być stosowany wyłącznie pod ścisłym nadzorem lekarza specjalisty. U dorosłych zalecana dawka to 0,5 mg raz na dobę, podawana doustnie, niezależnie od posiłków. U dzieci i młodzieży powyżej 10 lat dawkowanie jest uzależnione od masy ciała: ≤ 40 kg – 0,25 mg raz na dobę (dawka dostępna w innych preparatach), > 40 kg – 0,5 mg raz na dobę. W przypadku zmiany dawki z 0,25 mg na 0,5 mg konieczne jest monitorowanie pacjenta analogiczne do tego przy pierwszej dawce. Przerwy w terapii wymagają ponownego monitorowania, jeśli przekraczają określone progi czasowe (np. ≥ 1 dzień w pierwszych 2 tygodniach leczenia, > 7 dni w 3. i 4. tygodniu, > 2 tygodnie po miesiącu terapii).
bezpieczeństwo stosowania leku, dawkowanie fingolimodu, farmakologia kliniczna, fingolimod, kapsułki twarde, klasyfikacja Child-Pugh, lekarz specjalista, monitorowanie pacjenta, nadzór medyczny, pacjent w podeszłym wieku, przerwanie leczenia, rozpoczęcie terapii, sposób podawania leku, stwardnienie rozsiane, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby, zaburzenia wątroby - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Solu-Medrol 500 mg
Solu-Medrol, zawierający metyloprednizolon w postaci soli sodowej bursztynianu, jest glikokortykosteroidem dostępnym w dawkach 40 mg, 125 mg, 500 mg oraz 1000 mg. Preparat znajduje szerokie zastosowanie w leczeniu endokrynologicznym (np. niedoczynność kory nadnerczy, wrodzony przerost nadnerczy), reumatologicznym (m.in. reumatoidalne zapalenie stawów, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa), dermatologicznym (pęcherzyca, ciężka postać łuszczycy), alergicznym (astma oskrzelowa, reakcje nadwrażliwości), okulistycznym (zapalenia tęczówki, naczyniówki, rogówki), gastroenterologicznym (zaostrzenia wrzodziejącego zapalenia jelita grubego i choroby Leśniowskiego-Crohna), pulmonologicznym (sarkoidoza, beryloza, zapalenie płuc Pneumocystis jiroveci u pacjentów z AIDS) oraz hematologicznym i onkologicznym. W neurologii stosuje się go m.in. w obrzęku mózgu, zaostrzeniach stwardnienia rozsianego i ostrych urazach rdzenia kręgowego (terapię należy rozpocząć w ciągu 8 godzin od urazu). Podawanie leku może odbywać się dożylnie lub domięśniowo, z wyjątkiem idiopatycznej plamicy małopłytkowej, gdzie domięśniowe podanie jest przeciwwskazane.
astma oskrzelowa, atopowe zapalenie skóry, beryloza, blok podpajęczynówkowy, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba posurowicza, glikokortykosteroid, gruźlicze zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, guzkowe zapalenie tętnic, hiperkalcemia, idiopatyczna plamica małopłytkowa, łuszczycowe zapalenie stawów, metyloprednizolon, niedoczynność kory nadnerczy, niedokrwistość hemolityczna, nieropne zapalenie tarczycy, niewydolność kory nadnerczy, obrzęk mózgu, pęcherzowe opryszczkowate zapalenie skóry, pęcherzyca, Pneumocystis jiroveci, półpasiec oczny, reumatoidalne zapalenie stawów, rumień wielopostaciowy, sarkoidoza, stwardnienie rozsiane, toczeń rumieniowaty układowy, układowe zapalenie wielomięśniowe, włośnica, wrodzony przerost nadnerczy, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zapalenie naczyniówki i siatkówki, zapalenie nerwu wzrokowego, zapalenie tęczówki, zespół Goodpasture’a, zespół Loefflera, zespół nerczycowy, zespół Stevensa-Johnsona, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa, ziarniniak grzybiasty, złuszczające zapalenie skóry - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Efigalo 0,5 mg
Fingolimod (Efigalo 0,5 mg) jest przeciwwskazany u kobiet w wieku rozrodczym, które nie stosują skutecznej antykoncepcji, ze względu na wysokie ryzyko teratogenności. Przed rozpoczęciem terapii konieczne jest wykonanie testu ciążowego z wynikiem negatywnym oraz edukacja pacjentki o konieczności stosowania antykoncepcji przez cały okres leczenia i przez 2 miesiące po jego zakończeniu, co wynika z farmakokinetyki leku. W przypadku planowania ciąży, leczenie należy przerwać co najmniej 2 miesiące przed poczęciem, aby umożliwić całkowitą eliminację fingolimodu. Dane kliniczne wskazują na dwukrotnie zwiększone ryzyko ciężkich wad wrodzonych (w populacji ogólnej ryzyko wynosi 2-3%), w tym wrodzonych wad serca (np. ubytki w przegrodzie międzyprzedsionkowej i międzykomorowej, tetralogia Fallota), anomalii nerek oraz nieprawidłowości układu mięśniowo-szkieletowego. Mechanizm teratogenności wiąże się z działaniem na receptor S1P, kluczowy w embriogenezie naczyń.
anomalie nerek, antykoncepcja, badanie ultrasonograficzne, działania niepożądane, farmakokinetyka leku, fingolimod, karmienie piersią, opieka prenatalna, perinatologia, przegroda międzykomorowa, przegroda międzyprzedsionkowa, przetrwały pień tętniczy, receptor fosforanu sfingozyny, stwardnienie rozsiane, test ciążowy, tetralogia Fallota, toksyczność fingolimodu, ubytek przegrody, układ mięśniowo-szkieletowy, wada przegrody komorowej, wady serca, wady wrodzone - Leksykon leków
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – INZOLFI 0,25 mg
Produkt leczniczy INZOLFI zawierający fingolimod w dawce 0,25 mg, stosowany w terapii stwardnienia rozsianego, zasadniczo nie wpływa istotnie na zdolność prowadzenia pojazdów mechanicznych ani obsługi maszyn. Dane kliniczne wskazują na brak znaczącego wpływu na funkcje psychomotoryczne, jednak w początkowym okresie leczenia mogą wystąpić sporadyczne epizody zawrotów głowy i senności, które tymczasowo upośledzają zdolność do bezpiecznego prowadzenia pojazdów. Ze względu na ryzyko bradyarytmii po pierwszej dawce, zaleca się co najmniej 6-godzinną obserwację pacjenta, podczas której nie powinien on prowadzić pojazdów ani obsługiwać maszyn.
- Leksykon chorób i schorzeń
Wsteczny wytrysk – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Wsteczny wytrysk to patologiczny stan, w którym nasienie podczas ejakulacji cofa się do pęcherza moczowego z powodu niezamknięcia szyi pęcherza, mimo zachowanego orgazmu i erekcji. Najczęstszą przyczyną jest uszkodzenie nerwów lub mięśni szyi pęcherza, często po zabiegach chirurgicznych takich jak TURP (przezcewkowa resekcja prostaty), gdzie odsetek występowania wynosi 65-75%. Inne etiologie to neuropatie, cukrzyca, stwardnienie rozsiane oraz stosowanie leków alfa-adrenolitycznych, psychotropowych i przeciwnadciśnieniowych. Diagnostyka opiera się na wywiadzie, badaniu fizykalnym oraz analizie moczu po ejakulacji (PEUA), gdzie obecność plemników potwierdza rozpoznanie. Objawy obejmują „suchy orgazm” i mętny mocz po ejakulacji, bez bólu czy zaburzeń libido. Wsteczny wytrysk znacząco wpływa na płodność, gdyż plemniki nie są wydalane na zewnątrz.
alkalizacja moczu, analiza moczu po ejakulacji, analiza nasienia, cukrzyca, docytoplazmatyczna iniekcja plemnika, efedryna, elektroejakulacja, imipramina, inseminacja domaciczna, lek alfa-adrenolityczny, lek przeciwpsychotyczny, lek sympatykomimetyczny, neuropatia, niepłodność męska, przezcewkowa resekcja prostaty, przezcewkowe nacięcie prostaty, przezskórna aspiracja plemników z najądrza, pseudoefedryna, stwardnienie rozsiane, stymulacja wibracyjna prącia, suchy orgazm, szyja pęcherza, techniki wspomaganego rozrodu, wsteczny wytrysk, zapłodnienie in vitro - Leksykon leków
Interakcje leku – Fingolimod SUN 0,5 mg
Fingolimod SUN wykazuje liczne interakcje farmakodynamiczne i farmakokinetyczne, które mają istotne znaczenie kliniczne w terapii stwardnienia rozsianego. Ze względu na addycyjne działanie immunosupresyjne, jednoczesne stosowanie fingolimodu z innymi lekami immunomodulującymi, immunosupresyjnymi (w tym przeciwnowotworowymi) oraz podczas przejścia z natalizumabu, teriflunomidu czy mitoksantronu wymaga szczególnej ostrożności i monitorowania ryzyka zakażeń. Szczepionki żywe atenuowane są przeciwwskazane podczas terapii i do 2 miesięcy po jej zakończeniu, natomiast skuteczność szczepień inaktywowanych może być obniżona. Ponadto, fingolimod może nasilać bradykardię w połączeniu z beta-adrenolitykami (np. atenolol, zmniejszenie HR o 15%), antagonistami kanału wapniowego, lekami przeciwarytmicznymi klasy Ia i III, iwabradyną, digoksyną oraz innymi lekami wpływającymi na rytm serca, co wymaga konsultacji kardiologicznej i odpowiedniego monitorowania, zwłaszcza przy niemożności odstawienia tych leków.
antagonista cholinesterazy, antagonista kanału wapniowego, antybiotyk makrolidowy, beta-adrenolityk, bradykardia, cyklosporyna, CYP3A4, CYP4F2, digoksyna, doustny środek antykoncepcyjny, dziurawiec, etynyloestradiol, farmakokinetyka, fingolimod, hepatotoksyczność, induktor CYP3A4, inhibitor CYP3A4, inhibitor proteazy, iwabradyna, karbamazepina, ketokonazol, klarytromycyna, kortykosteroid, lek immunomodulujący, lek przeciwarytmiczny, lek przeciwgrzybiczny azolowy, lek przeciwnowotworowy, natalizumab, pilokarpina, ryfampicyna, stwardnienie rozsiane, szczepionka żywa atenuowana, układ immunologiczny, układ sercowo-naczyniowy - Leksykon leków
Interakcje leku – Dimethyl Fumarate Gedeon Richter 240 mg
Fumaran dimetylu, stosowany w terapii stwardnienia rozsianego (RRMS) w dawce 240 mg dwa razy na dobę, wykazuje specyficzny profil interakcji farmakologicznych. Metabolizm leku odbywa się niezależnie od układu cytochromu P450, co minimalizuje ryzyko interakcji enzymatycznych. Badania kliniczne potwierdziły brak istotnego wpływu interferonu beta-1a, octanu glatirameru oraz kwasu acetylosalicylowego (325 mg do 4 tygodni) na farmakokinetykę fumaranu dimetylu. Szczepionki inaktywowane wykazują porównywalną odpowiedź immunologiczną u pacjentów leczonych fumaranem dimetylu i interferonem beta, natomiast szczepionki żywe są przeciwwskazane ze względu na zwiększone ryzyko zakażeń. Należy unikać jednoczesnego stosowania innych pochodnych kwasu fumarowego oraz leków nefrotoksycznych (aminoglikozydy, NLPZ, sole litu), które mogą zwiększać ryzyko działań niepożądanych ze strony nerek, takich jak białkomocz.
aminoglikozyd, białkomocz, cykl kwasów trikarboksylowych, cytochrom P450, doustny środek antykoncepcyjny, esteraza, etynyloestradiol, fumaran dimetylu, fumaran monometylu, interferon beta-1a, interferon niepegylowany, kortykosteroid dożylny, kwas acetylosalicylowy, lek immunosupresyjny, lek moczopędny, lek nefrotoksyczny, lek przeciwnowotworowy, niesteroidowy lek przeciwzapalny, norgestymat, octan glatirameru, P-glikoproteina, pochodna kwasu fumarowego, progestagen, RRMS, sól litu, stwardnienie rozsiane, szczepionka inaktywowana, szczepionka przeciwko meningokokom, szczepionka przeciwko pneumokokom, szczepionka żywa, toksoid tężcowy - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Bulgaplin 100 mg
Produkt leczniczy Bulgaplin zawiera pregabalinę w kapsułkach twardych o mocach od 25 mg do 300 mg, co umożliwia precyzyjne dostosowanie dawki do indywidualnych potrzeb pacjenta. Pregabalina jest wskazana w leczeniu bólu neuropatycznego pochodzenia obwodowego i ośrodkowego u dorosłych, w terapii skojarzonej napadów częściowych padaczki oraz w leczeniu uogólnionych zaburzeń lękowych (GAD). Skuteczność pregabaliny w tych wskazaniach została potwierdzona klinicznie, a dawkowanie powinno być dostosowywane stopniowo, z uwzględnieniem stanu klinicznego, wieku pacjenta oraz funkcji nerek. Monitorowanie skuteczności i działań niepożądanych jest niezbędne podczas całego okresu terapii.
ból neuropatyczny, ból poudarowy, ból przewlekły, kapsułka twarda, lek przeciwlękowy, lek przeciwpadaczkowy, lęk uogólniony, napad częściowy, neuralgia popółpaścowa, neuropatia cukrzycowa, padaczka, pregabalina, stwardnienie rozsiane, terapia skojarzona, uogólnione zaburzenia lękowe, zaburzenie czynności nerek, zespół odstawienny - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Teriflunomide Medical Valley 14 mg
Teriflunomide Medical Valley, stosowany w leczeniu stwardnienia rozsianego, jest dostępny w postaci tabletek powlekanych zawierających 14 mg teriflunomidu. U dorosłych zalecana dawka wynosi 14 mg raz na dobę, bez konieczności modyfikacji u większości pacjentów. Dzieci i młodzież powyżej 10 roku życia otrzymują dawkę zależną od masy ciała: 14 mg raz na dobę przy masie ciała >40 kg oraz 7 mg raz na dobę przy masie ≤40 kg, przy czym Teriflunomide Medical Valley 14 mg jest nieodpowiedni dla dzieci ≤40 kg, dla których dostępne są tabletki 7 mg. U pacjentów ≥65 lat lek należy stosować ostrożnie z uwagi na brak wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności. Dawkowanie nie wymaga modyfikacji u pacjentów z łagodnymi, umiarkowanymi i ciężkimi zaburzeniami czynności nerek (niedializowanych) oraz u pacjentów z łagodnymi i umiarkowanymi zaburzeniami czynności wątroby. Przeciwwskazane jest stosowanie u pacjentów dializowanych z ciężkimi zaburzeniami nerek oraz u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby. Nie ustalono bezpieczeństwa i skuteczności u dzieci poniżej 10 lat.
ciężkie zaburzenia czynności nerek, ciężkie zaburzenia czynności wątroby, łagodne zaburzenia czynności nerek, łagodne zaburzenia czynności wątroby, lekarz specjalista, pacjent dializowany, pacjent w podeszłym wieku, podanie doustne, przeciwwskazanie, stwardnienie rozsiane, tabletka powlekana, teriflunomid, umiarkowane zaburzenia czynności nerek, umiarkowane zaburzenia czynności wątroby - Leksykon substancji czynnych
żyto zwyczajne – Przeciwwskazania stosowania
Immunoterapia alergenowa z wykorzystaniem żyta zwyczajnego (Secale cereale) wymaga szczegółowej oceny przeciwwskazań przed rozpoczęciem leczenia. Bezwzględne przeciwwskazania obejmują nadwrażliwość na substancje pomocnicze, ciężkie niedobory immunologiczne (wrodzone i nabyte, w tym po immunosupresji), choroby nowotworowe, ostre i przewlekłe stany zapalne oraz infekcje (np. czynna gruźlica, gorączka). Szczególną uwagę zwraca się na choroby autoimmunologiczne – preparaty Perosall T13 i Pollinex + Rye są przeciwwskazane u pacjentów z zaburzeniami funkcji wątroby, nerek, układu nerwowego, tarczycy i chorobami reumatoidalnymi, natomiast Catalet T może być stosowany u chorych z cukrzycą typu I i stwardnieniem rozsianym. Przeciwwskazania dotyczą także ciężkich chorób układu oddechowego, takich jak niestabilna astma oskrzelowa i nieodwracalna obturacja (FEV1 < 70% wartości należnej), a także wtórnych zmian narządu oddechowego (rozedma, rozstrzenie oskrzeli w przypadku Pollinex + Rye).
adrenalina, atopowe zapalenie skóry, beta-adrenolityk, choroba autoimmunologiczna, choroba infekcyjna, choroba nowotworowa, choroba układu sercowo-naczyniowego, cukrzyca typu I, FEV1, gruźlica czynna, immunoterapia alergenowa, inhibitor ACE, leczenie immunosupresyjne, nadwrażliwość na substancje pomocnicze, niedobór immunologiczny, reakcja anafilaktyczna, rozedma płuc, rozstrzenie oskrzelowe, Secale cereale, stan zapalny, stwardnienie rozsiane, żyto zwyczajne - Leksykon substancji czynnych
Hydrargyrum biiodatum – Przeciwwskazania stosowania
Hydrargyrum biiodatum (jodek rtęciowy) jest stosowany w homeopatycznych preparatach takich jak krem Limfodrenaż-Pascoe Sensitiv (potencja D5) oraz tabletki Pascolets (potencja D12). Podstawowym przeciwwskazaniem do ich stosowania jest nadwrażliwość na substancję czynną lub substancje pomocnicze, w tym alkohol cetylostearylowy w kremie oraz laktozę jednowodną (249 mg/tabletkę) w Pascolets, co jest istotne u pacjentów z nietolerancją galaktozy lub niedoborem laktazy. Dodatkowo, tabletki zawierają Echinacea D3, co wyklucza ich stosowanie u osób uczulonych na rośliny z rodziny astrowatych (Asteraceae). Ze względu na obecność jodu, preparaty te są przeciwwskazane u pacjentów z chorobami tarczycy, gdyż mogą wpływać na funkcję gruczołu tarczowego.
alkohol cetylostearylowy, astrowate, białaczka, choroba autoimmunologiczna, choroba tarczycy, gruźlica, jeżówka, jodek rtęciowy, kolagenoza, laktoza jednowodna, lek homeopatyczny, nadwrażliwość na jeżówkę, nadwrażliwość na substancje czynne, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, przewlekła choroba infekcyjna, reakcja alergiczna skórna, stwardnienie rozsiane, zaburzenie układu immunologicznego, zakażenie HIV, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Przedawkowanie – Teriflunomide G.L. Pharma 14 mg
Przedawkowanie teriflunomidu, stosowanego w terapii stwardnienia rozsianego, stanowi poważne zagrożenie kliniczne, wymagające szybkiego wdrożenia procedury przyspieszonej eliminacji leku. W badaniach klinicznych zdrowi ochotnicy otrzymywali dawkę 70 mg/dobę (pięciokrotność dawki terapeutycznej 14 mg) przez okres do 14 dni, co skutkowało działaniami niepożądanymi zgodnymi z profilem bezpieczeństwa teriflunomidu u pacjentów z MS. W przypadku istotnego przedawkowania lub objawów toksyczności konieczne jest zastosowanie cholestyraminy (8 g trzy razy na dobę lub 4 g trzy razy na dobę w przypadku złej tolerancji) lub węgla aktywnego (50 g dwa razy na dobę) przez 11 dni, co przyspiesza eliminację leku poprzez przerwanie krążenia jelitowo-wątrobowego.
cholestyramina, działanie niepożądane, efekt toksyczny, ekspozycja ogólnoustrojowa, funkcja wątroby, krążenie jelitowo-wątrobowe, leczenie objawowe, lek immunomodulujący, objawy toksyczności, parametry hematologiczne, procedura przyspieszonej eliminacji, profil bezpieczeństwa, przyspieszona eliminacja leku, stężenie leku w osoczu, stwardnienie rozsiane, teriflunomid, węgiel aktywny, zaburzenia żołądkowo-jelitowe - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Fumaran Dimetylu Adamed 240 mg
Fumaran Dimetylu Adamed jest dostępny w kapsułkach dojelitowych o dawkach 120 mg i 240 mg, stosowany w terapii stwardnienia rozsianego. Leczenie powinno być inicjowane przez specjalistę z doświadczeniem w tej dziedzinie. Schemat dawkowania rozpoczyna się od dawki początkowej 120 mg dwa razy na dobę przez 7 dni, następnie zwiększa się do dawki podtrzymującej 240 mg dwa razy na dobę stosowanej długoterminowo. W przypadku działań niepożądanych, takich jak zaczerwienienie skóry czy objawy ze strony układu pokarmowego, dopuszcza się tymczasowe zmniejszenie dawki do 120 mg dwa razy na dobę, jednak nie dłużej niż przez miesiąc, po czym należy powrócić do dawki podtrzymującej. Lek należy przyjmować doustnie z posiłkiem, połykać w całości, nie kruszyć ani nie rozgryzać kapsułek, aby uniknąć podrażnienia jelit.
ciężkie zaburzenie czynności nerek, ciężkie zaburzenie czynności wątroby, dawka podtrzymująca, działanie niepożądane, fumaran dimetylu, kapsułka dojelitowa, mechanizm działania substancji czynnej, nagłe zaczerwienienie skóry, osłonka dojelitowa, pacjent w podeszłym wieku, podanie doustne, podrażnienie jelita, populacja pediatryczna, reakcja układu pokarmowego, stwardnienie rozsiane, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon chorób i schorzeń
Niekontrolowane wypróżnianie się – Objawy
Inkontynencja kałowa to mimowolne oddawanie stolca lub gazów, wynikające z niezdolności do kontrolowania ruchów jelit. Wyróżnia się dwa główne typy: inkontynencję z parcia (nagłą), charakteryzującą się nagłym, niepowstrzymanym parciem na stolec, oraz inkontynencję bierną (pasywną), gdzie pacjent nie odczuwa potrzeby wypróżnienia i mimowolnie oddaje stolec. Objawy mogą obejmować wyciekanie stolca podczas kaszlu, niemożność dotarcia do toalety mimo parcia, całkowitą utratę kontroli nad wypróżnianiem oraz ślady stolca w bieliźnie. Nasilenie objawów waha się od łagodnych (okazjonalne zabrudzenia) do ciężkich (regularne mimowolne oddawanie stolca). Czynniki ryzyka to m.in. wiek powyżej 65 lat, porody drogami naturalnymi, choroby neurologiczne i zapalne jelit. Niekontrolowane wypróżnianie może mieć charakter tymczasowy, okresowy lub przewlekły, a jego progresja zależy od etiologii i czynników takich jak zaostrzenia choroby podstawowej czy osłabienie mięśni miednicy.
biegunka, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba Parkinsona, choroba zapalna jelit, hemoroidy, infekcja skórna, inkontynencja bierna, inkontynencja kałowa, inkontynencja z parcia, krwawienie z odbytu, mięśnie dna miednicy, nacięcie krocza, neurostymulacja krzyżowa, podrażnienie odbytu, przepełnienie odbytnicy, stwardnienie rozsiane, udar mózgu, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, wyciek stolca, wypadanie odbytnicy, zaparcia, zespół jelita drażliwego, zwieracz odbytu - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Finlepsin 200 mg
Finlepsin, zawierający 200 mg karbamazepiny w formie tabletek, jest wskazany przede wszystkim w leczeniu padaczki, obejmując napady częściowe proste i złożone, napady uogólnione toniczno-kloniczne (w tym wtórnie uogólnione oraz występujące podczas snu) oraz napady o postaciach mieszanych. Karbamazepina działa poprzez hamowanie nadmiernej aktywności nerwowej i stabilizację błon komórkowych neuronów. Lek znajduje także zastosowanie w terapii neuralgii nerwów czaszkowych, zwłaszcza nerwu trójdzielnego i językowo-gardłowego, a także w leczeniu bólu neuropatycznego w neuropatii cukrzycowej. Wskazaniem jest również profilaktyka napadów drgawkowych w alkoholowym zespole abstynencyjnym, jednak wyłącznie w warunkach szpitalnych pod ścisłą kontrolą medyczną. Dawkowanie powinno być indywidualnie dostosowane, rozpoczynając od niskich dawek i stopniowo je zwiększając, z uwzględnieniem monitorowania stężenia leku w surowicy oraz funkcji wątroby, zwłaszcza u pacjentów z chorobą alkoholową.
badanie EEG, błona komórkowa neuronu, ból neuropatyczny, choroba alkoholowa, demielinizacja włókien nerwowych, działanie hepatotoksyczne, hiperglikemia, karbamazepina, leczenie przeciwbólowe, monitoring funkcji wątroby, napad częściowy, napad częściowy prosty, napad częściowy złożony, napad mieszany, napad toniczno-kloniczny, napad wtórnie uogólniony, nerw językowo-gardłowy, neuralgia trójdzielna, neuropatia cukrzycowa, padaczka, punkt spustowy, stwardnienie rozsiane, zespół abstynencyjny alkoholowy - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Fingolimod Richter 0,5 mg
Fingolimod Richter to preparat zawierający 0,5 mg fingolimodu w kapsułkach twardych, stosowany w leczeniu stwardnienia rozsianego. Zalecana dawka u dorosłych to 0,5 mg raz na dobę doustnie. U dzieci i młodzieży powyżej 10 lat dawka jest dostosowana do masy ciała: 0,25 mg raz na dobę dla pacjentów ≤40 kg oraz 0,5 mg raz na dobę dla pacjentów >40 kg. W przypadku zmiany dawki z 0,25 mg na 0,5 mg konieczne jest powtórzenie monitorowania po pierwszej dawce, analogicznie jak przy rozpoczęciu terapii. Brak jest wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności u dzieci poniżej 10 lat oraz ograniczone dane dla grupy wiekowej 10-12 lat. Kapsułki należy przyjmować doustnie, w całości, z posiłkiem lub między posiłkami.
badanie rejestracyjne, ciężkie zaburzenie czynności wątroby, farmakologia kliniczna, fingolimod, fingolimodu chlorowodorek, kapsułka twarda, łagodne zaburzenie czynności wątroby, przerwa w leczeniu, skala Child-Pugh, stwardnienie rozsiane, terapia, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon chorób i schorzeń
Niekontrolowane wypróżnianie – Etiologia i przyczyny
Niekontrolowane wypróżnianie (fecal incontinence) to złożony problem kliniczny o wieloczynnikowej etiologii, dotykający około 2,2% populacji powyżej 65. roku życia w USA, z przewagą u kobiet. Najczęstszą przyczyną jest uszkodzenie mięśni zwieracza odbytu, często związane z urazem porodowym (uszkodzenia mechaniczne zwieracza występują w 0,69% porodów pochwowych), operacjami proktologicznymi, radioterapią miednicy oraz chorobami neurologicznymi (np. neuropatia cukrzycowa, stwardnienie rozsiane, choroba Parkinsona). Dodatkowo, zaburzenia czynności jelit, takie jak biegunka i przewlekłe zaparcia, oraz zmiany strukturalne odbytnicy (wypadanie, uchyłek, hemoroidy) znacząco wpływają na ryzyko inkontynencji. Proces starzenia się powoduje obniżenie ciśnienia zwieracza i funkcji czuciowej odbytnicy, co dodatkowo predysponuje do tego schorzenia. U dzieci przyczyny obejmują wady wrodzone, hipomotylność lub hipermotylność jelit oraz enkoprezę.
biegunka, choroba Alzheimera, choroba Hirschsprunga, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba Parkinsona, choroba zapalna jelit, cinedefekografia, enkopreza, episiotomia, fistulotomia, hemoroid, kleszcze położnicze, nerw sromowy, neuropatia cukrzycowa, neuropatia obwodowa, neuropatia sromowa, niekontrolowane wypróżnianie, nietolerancja laktozy, otępienie, przetoka, radioterapia miednicy, rektocoele, rozszczep kręgosłupa, sfinkteroplastyka, sfinkterotomia, stwardnienie rozsiane, udar mózgu, uraz porodowy, uraz rdzenia kręgowego, uszkodzenie zwieracza odbytu, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, wypadanie odbytnicy, zaburzenie neurologiczne, zaparcie przewlekłe, zespół jelita drażliwego, zwieracz odbytu - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Allergovit dawki do leczenia początkowego: stężenie A – 1000 TU/ml, stężenie B – 10 000 TU/ml; dawka do leczenia podtrzymującego: stężenie B – 10 000 TU/ml
Immunoterapia swoista preparatem Allergovit, zawierającym alergoidy pyłków roślin w postaci depot, dostępna jest w stężeniach A (1 000 TU/ml) oraz B (10 000 TU/ml). Stosowanie tego leku jest przeciwwskazane u pacjentów z nadwrażliwością na substancje pomocnicze, takie jak glinu wodorotlenek (1 mg/ml Al³⁺) oraz fenol (4 mg/ml), które mogą wywoływać reakcje alergiczne. Bezwzględne przeciwwskazania obejmują niekontrolowaną astmę oskrzelową (FEV1 < 70% wartości należnej), nieodwracalne zmiany w narządach oddechowych (np. rozedma płuc, rozstrzenie oskrzeli), czynną gruźlicę płuc, choroby zapalne z gorączką, ciężkie schorzenia ostre i przewlekłe (w tym nowotwory), istotną niewydolność serca lub układu krążenia oraz choroby autoimmunologiczne, kompleksów immunologicznych, defekty immunologiczne i stwardnienie rozsiane. Dodatkowo, ciężkie zaburzenia psychiczne wykluczają terapię ze względu na konieczność współpracy pacjenta i monitorowania działań niepożądanych.
adrenalina, alergoid pyłków roślin, Allergovit, choroba autoimmunologiczna, choroba kompleksów immunologicznych, choroba nowotworowa, choroba sercowo-naczyniowa, defekt immunologiczny, FEV1, gruźlica płuc, immunoterapia swoista, lek beta-adrenolityczny, nadwrażliwość na składniki, niekontrolowana astma oskrzelowa, niewydolność serca, reakcja anafilaktyczna, rozedma płuc, rozstrzenie oskrzeli, stan zapalny, stwardnienie rozsiane, wodorotlenek glinu, zaburzenie psychiczne - Leksykon substancji czynnych
Baptisia tinctoria – Przeciwwskazania stosowania
Baptisia tinctoria, główny składnik preparatu Esberitox N, jest przeciwwskazana u pacjentów z nadwrażliwością na tę substancję lub inne składniki preparatu, takie jak Echinaceae purpureae radice i Thujae occidentalis herba. Szczególną ostrożność należy zachować u osób uczulonych na rośliny z rodziny Compositae/Asteraceae (np. rumianek, arnika) ze względu na ryzyko reakcji krzyżowych. Ze względu na właściwości immunomodulujące, preparat jest bezwzględnie przeciwwskazany w aktywnej gruźlicy, białaczce, AIDS, kolagenozach, stwardnieniu rozsianym oraz innych chorobach autoimmunologicznych, a także u pacjentów w stanie immunosupresji, w tym poddawanych terapii onkologicznej, po transplantacji narządów lub szpiku kostnego. Preparat nie powinien być stosowany u dzieci poniżej 4 roku życia z powodu braku danych dotyczących bezpieczeństwa i niedojrzałości układu immunologicznego.
Baptisia tinctoria, białaczka, choroba autoimmunologiczna, choroba ogólnoustrojowa, Esberitox N, gruźlica, immunosupresja, kolagenoza, lek onkologiczny, nadwrażliwość na substancję czynną, niedobór laktazy, niedobór sacharazy-izomaltazy, nietolerancja fruktozy, nietolerancja galaktozy, przeszczepienie szpiku kostnego, reakcja krzyżowa, reumatoidalne zapalenie stawów, rodzina Compositae, stwardnienie rozsiane, Thujae occidentalis herba, toczeń rumieniowaty układowy, transplantacja organów, właściwości immunomodulujące, zakażenie HIV, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Methylprednisolone Sopharma 40 mg
Methylprednisolone Sopharma to preparat zawierający metyloprednizolon sodu bursztynianu, dostępny w dawkach 40 mg i 250 mg w formie proszku do sporządzania roztworu do wstrzykiwań. Lek stosowany jest głównie objawowo, z wyjątkiem leczenia substytucyjnego w zaburzeniach endokrynologicznych, takich jak pierwotna i wtórna niedoczynność kory nadnerczy, ostra niedoczynność kory nadnerczy, wrodzony przerost nadnerczy czy hiperkalcemia w przebiegu choroby nowotworowej. Ponadto znajduje zastosowanie w leczeniu ostrych i przewlekłych stanów zapalnych i alergicznych, w tym reumatoidalnego zapalenia stawów, tocznia rumieniowatego układowego, ciężkich chorób dermatologicznych (np. pęcherzyca, łuszczyca), a także w schorzeniach układu oddechowego (np. sarkoidoza, gruźlica płuc) oraz hematologicznych (np. autoimmunologiczna niedokrwistość hemolityczna, idiopatyczna plamica małopłytkowa). Wskazane jest stosowanie leku w terapii łączonej, np. z mineralokortykosteroidami w niedoczynności nadnerczy lub chemioterapeutykami przeciwgruźliczymi w gruźlicy płuc i zapaleniu opon mózgowo-rdzeniowych.
Leczenie metyloprednizolonem wymaga uwzględnienia specyficznych wskazań dotyczących drogi podania i czasu rozpoczęcia terapii, np. dożylne podanie w idiopatycznej plamicy małopłytkowej u dorosłych (przeciwwskazane podanie domięśniowe) oraz rozpoczęcie terapii w ciągu 8 godzin od ostrego urazu rdzenia kręgowego lub w ciągu 72 godzin od rozpoczęcia leczenia Pneumocystis carinii u pacjentów z AIDS. Methylprednisolone Sopharma jest stosowany jako leczenie wspomagające w zaostrzeniach chorób reumatycznych i alergicznych, a także w leczeniu paliatywnym nowotworów. W ostrym niezapalnym obrzęku krtani lek pełni rolę uzupełniającą, gdyż lekiem pierwszego wyboru jest epinefryna. Preparat podaje się po rozpuszczeniu proszku w wodzie do wstrzykiwań, a dawkowanie i schemat terapii powinny być dostosowane do konkretnego schorzenia i stanu pacjenta.
alergiczny nieżyt nosa, astma oskrzelowa, atopowe zapalenie skóry, beryloza, białaczka, blok podpajęczynówkowy, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba posurowicza, choroba zwyrodnieniowa stawów, dnawe zapalenie stawów, gruźlica płuc, gruźlicze zapalenie opon mózgowych, guzkowe zapalenie tętnic, hiperkalcemia, kontaktowe zapalenie skóry, łojotokowe zapalenie skóry, łuszczyca, łuszczycowe zapalenie stawów, metyloprednizolon, nadwrażliwość na leki, niedobór erytroblastów, niedoczynność kory nadnerczy, niedokrwistość hemolityczna, niedokrwistość hipoplastyczna, nieropne zapalenie tarczycy, niewydolność kory nadnerczy, obrzęk krtani, obrzęk mózgu, opryszczkowate zapalenie skóry, ostra białaczka, ostra niedoczynność kory nadnerczy, owrzodzenie rogówki, pęcherzyca, plamica małopłytkowa, półpasiec oczny, reakcja pokrzywkowa, reumatoidalne zapalenie stawów, reumatyczne zapalenie mięśnia sercowego, rumień wielopostaciowy, sarkoidoza, stwardnienie rozsiane, toczeń rumieniowaty układowy, uraz rdzenia kręgowego, włośnica, wrodzony przerost nadnerczy, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, wyprysk kontaktowy, zachłystowe zapalenie płuc, zapalenie błony maziowej, zapalenie błony naczyniowej, zapalenie ciała rzęskowego, zapalenie kaletki maziowej, zapalenie naczyniówki, zapalenie nadkłykcia, zapalenie nerek, zapalenie nerwu wzrokowego, zapalenie pochewki ścięgna, zapalenie rogówki, zapalenie skórno-mięśniowe, zapalenie spojówek, zapalenie tęczówki, zapalenie wielomięśniowe, zespół Goodpasture’a, zespół Loefflera, zespół nerczycowy, zespół Stevensa-Johnsona, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa, ziarniniak grzybiasty, złuszczające zapalenie skóry - Leksykon substancji czynnych
L-lizyna – Wskazania do stosowania
L-lizyna, jako aminokwas egzogenny, jest kluczowym składnikiem preparatów stosowanych w żywieniu pozajelitowym, szczególnie w stanach klinicznych charakteryzujących się nasilonym katabolizmem białek i zwiększonym zapotrzebowaniem na aminokwasy, takich jak ciężkie urazy, stany okołooperacyjne, ostre i przewlekłe choroby oraz niewydolność wątroby. W preparatach takich jak Aminomel (10,02–12,53 g/1000 ml octanu L-lizyny), Aminosteril N-Hepa 8% (6,88 g/1000 ml L-lizyny), Ketosteril (75 mg/tabletkę L-lizyny octanu) czy Vaminolact (5,6 g/1000 ml L-lizyny jednowodnej) L-lizyna wspiera syntezę białek i metabolizm aminokwasów. Szczególne znaczenie ma jej zastosowanie w żywieniu pacjentów z niewydolnością wątroby oraz przewlekłą chorobą nerek (GFR < 25 ml/min) w połączeniu z dietą niskobiałkową (≤ 40 g/dobę u dorosłych). W pediatrii preparaty zawierające L-lizynę, takie jak Vaminolact, są stosowane w żywieniu pozajelitowym dzieci.
aminokwas egzogenny, aminokwas niezbędny, dieta niskobiałkowa, encefalopatia wątrobowa, filtracja kłębuszkowa, immunomodulacja, katabolizm białek, lizyna jednowodna, niewydolność wątroby, octan glatirameru, octan L-lizyny, postępująca postać stwardnienia rozsianego, przewlekła choroba nerek, równowaga wodno-elektrolitowa, rzutowa postać stwardnienia rozsianego, stan okołooperacyjny, stwardnienie rozsiane, synteza białka, terapia pozajelitowa, uraz mnogi, żywienie pozajelitowe, żywienie pozajelitowe pediatryczne - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Catalet C stężenie 1-25 JS/ml, stężenie 2-250 JS/ml, stężenie 3-2500 JS/ml (leczenie podstawowe); stężenie 4-5000 JS/ml (leczenie podtrzymujące)
Lek Catalet C, zawierający alergoidy pyłku chwastów (bylica, komosa biała, babka lancetowata, szczaw zwyczajny), jest stosowany w immunoterapii alergenowej, jednak posiada liczne przeciwwskazania. Bezwzględnie nie powinien być podawany pacjentom z nadwrażliwością na substancje pomocnicze, ostrymi i przewlekłymi stanami zapalnymi, ciężkimi chorobami immunologicznymi (z wyjątkiem niektórych autoimmunologicznych, np. cukrzyca typu I, stwardnienie rozsiane), nowotworami złośliwymi, ciężkimi zaburzeniami psychicznymi, ciężką astmą oskrzelową z FEV1 < 70%, ciężkimi chorobami układu sercowo-naczyniowego oraz niewydolnością narządów wewnętrznych (wątroba, śledziona, nerki, tarczyca). Przeciwwskazaniem jest także stosowanie beta-blokerów, nawet miejscowo, ze względu na ryzyko osłabienia działania adrenaliny w anafilaksji. Lek nie jest zalecany u dzieci poniżej 5. roku życia, chyba że specjalista zdecyduje inaczej po ocenie korzyści i ryzyka.
alergoid, anafilaksja, astma oskrzelowa, badanie spirometryczne, beta-bloker, choroba autoimmunologiczna, choroba immunologiczna, choroba układu sercowo-naczyniowego, dysfunkcja śledziony, dysfunkcja tarczycy, FEV1, immunoterapia alergenowa, kontrola astmy, nadwrażliwość na substancje pomocnicze, nadzór immunologiczny, niedobór immunologiczny, niewydolność narządowa, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, nowotwór złośliwy, objawy alergiczne, obturacja oskrzeli, ostra infekcja, pyłek bylicy, pyłek chwastów, reakcja anafilaktyczna, reakcja systemowa, stan zapalny, stwardnienie rozsiane, tolerancja immunologiczna, zaburzenie psychiczne, zaostrzenie astmy - Leksykon chorób i schorzeń
Spondyloza szyjna – Diagnostyka i diagnoza
Spondyloza szyjna to przewlekły proces degeneracyjny kręgosłupa szyjnego obejmujący zmiany w kręgach, krążkach międzykręgowych, stawach międzywyrostkowych oraz więzadłach, prowadzący do ucisku na korzenie nerwowe i rdzeń kręgowy. Diagnostyka opiera się na szczegółowym wywiadzie, badaniu fizykalnym (ocena zakresu ruchomości, siły mięśniowej, odruchów, czucia oraz testach takich jak test Spurlinga) oraz badaniach obrazowych. Podstawowe badania obrazowe to RTG (ocena osteofitów, zmniejszenia przestrzeni międzykręgowej, stwardnienia płytek granicznych), MRI – złoty standard w diagnostyce, umożliwiający ocenę tkanek miękkich, rdzenia kręgowego i korzeni nerwowych, oraz CT i mielografia jako uzupełnienie w ocenie struktur kostnych i planowaniu leczenia operacyjnego. Elektrodiagnostyka (EMG, badanie przewodnictwa nerwowego, SSEP, MEP) wspomaga ocenę funkcji nerwów i potwierdzenie radikulopatii szyjnej, jednak EMG nie jest zalecane rutynowo przy izolowanym bólu szyi bez objawów neuropatii.
badanie fizykalne, badanie obrazowe, badanie przewodnictwa nerwowego, elektromiografia, fibromialgia, korzeń nerwowy, manipulacja powięziowa, mielografia CT, mielopatia, mielopatia szyjna, osteofit, przepuklina dyskowa, radikulopatia szyjna, rdzeń kręgowy, rezonans magnetyczny, sieć neuronowa konwolucyjna, somatosensoryczny potencjał wywołany, spondyloza szyjna, środek kontrastowy, staw międzywyrostkowy, stwardnienie rozsiane, stwardnienie zanikowe boczne, technika energii mięśniowej, test Spurlinga, tomografia komputerowa, więzadło podłużne, więzadło żółte, wywiad medyczny, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Fingolimod Adamed 0,5 mg
Fingolimod Adamed jest lekiem stosowanym w terapii stwardnienia rozsianego, którego dawkowanie wymaga ścisłego nadzoru specjalistycznego. U dorosłych zalecana dawka wynosi 0,5 mg raz na dobę, podawana doustnie w formie kapsułki twardej. U dzieci i młodzieży powyżej 10 roku życia dawkowanie jest uzależnione od masy ciała: pacjenci ≤40 kg powinni otrzymywać 0,25 mg (należy stosować preparaty innych producentów, gdyż Fingolimod Adamed nie jest dostępny w tej dawce), natomiast pacjenci >40 kg – 0,5 mg raz na dobę. W przypadku wzrostu masy ciała powyżej 40 kg u dzieci rozpoczynających terapię od dawki 0,25 mg, konieczna jest zmiana dawki na 0,5 mg oraz powtórne monitorowanie zgodne z procedurami stosowanymi przy inicjacji leczenia. Kapsułki można przyjmować niezależnie od posiłków, połykać w całości, bez otwierania. Przerwanie terapii wymaga ponownego monitorowania, jeśli trwało ono odpowiednio długo (≥1 dzień w pierwszych 2 tygodniach, >7 dni w 3.-4. tygodniu lub >2 tygodnie po pierwszym miesiącu). Pacjenci w wieku ≥65 lat powinni być leczeni z zachowaniem szczególnej ostrożności ze względu na ograniczone dane dotyczące bezpieczeństwa i skuteczności.
badanie rejestracyjne, bezpieczeństwo stosowania, ciężkie zaburzenie czynności wątroby, dawkowanie fingolimodu, decyzja terapeutyczna, fingolimod, kapsułka twarda, klasyfikacja Child-Pugh, lekarz specjalista, monitorowanie pacjenta, podawanie doustne, podeszły wiek, skuteczność fingolimodu, stwardnienie rozsiane, terapia stwardnienia rozsianego, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Remurel 20 mg/ml
Remurel zawiera glatirameru octan w stężeniu 20 mg/ml, będący syntetycznym polipeptydem o masie cząsteczkowej 5000-9000 Da, stosowany w leczeniu rzutowo-remisyjnej postaci stwardnienia rozsianego (RRMS). Mechanizm działania polega na modulacji układu immunologicznego, w tym wpływie na monocyty, komórki dendrytyczne oraz limfocyty B i T, co prowadzi do zwiększonej produkcji cytokin przeciwzapalnych. Skuteczność kliniczna została potwierdzona w trzech kontrolowanych badaniach placebo, obejmujących łącznie 269 pacjentów, gdzie glatirameru octan zmniejszył częstość rzutów o 32% (z 1,98 do 1,34). Długoterminowe dane (do 12 lat) potwierdzają bezpieczeństwo i trwałość efektu terapeutycznego. W badaniu 9001/9001E (251 pacjentów, do 35 miesięcy) odsetek pacjentów z 3-miesięcznym potwierdzonym postępem niesprawności wynosił 23,2% w grupie leczonej vs 29,4% w placebo (p=0,199), bez istotnego wpływu na czas trwania lub nasilenie rzutów. Brak danych dotyczących skuteczności u postaci pierwotnie lub wtórnie postępującej SM.
cytokiny przeciwzapalne, glatirameru octan, jednoogniskowy epizod neurologiczny, komórka dendrytyczna, kryteria Posera, lek immunostymulujący, limfocyty, modulacja procesów immunologicznych, monocyt, obrazowanie metodą rezonansu magnetycznego, osmolarność, patofizjologia stwardnienia rozsianego, patogeneza stwardnienia rozsianego, pojedynczy epizod kliniczny, postęp niesprawności, progresja niesprawności, rezonans magnetyczny, roztwór do wstrzykiwań, rzutowo-remisyjna postać stwardnienia rozsianego, stwardnienie rozsiane, syntetyczny polipeptyd, wrodzony układ odpornościowy, wzmocnienie gadolinem, zanik mózgu, zmiana hipointensywna, zmiana T1-zależna, zmiana T2-zależna - Leksykon chorób i schorzeń
Afazja – Epidemiologia
Afazja, będąca wyniszczającym zaburzeniem językowym po udarze mózgu, dotyka około 21-38% pacjentów z ostrym udarem niedokrwiennym, z roczną zapadalnością 43-60 przypadków na 100 000 mieszkańców w Europie i USA. Najczęstszym typem jest afazja globalna (25-66,4%), a ryzyko jej wystąpienia wzrasta z wiekiem, osiągając 43% u osób powyżej 85 lat. Kobiety mają 1,23-krotnie wyższe ryzyko afazji poudarowej niż mężczyźni (OR=1,23; 95% CI=1,19-1,29; P<0,001). Migotanie przedsionków znacząco zwiększa częstość afazji (22,2% vs. 7,6%). Afazja wiąże się z wydłużonym pobytem szpitalnym o średnio 1,86 dnia i wyższym wynikiem w zmodyfikowanej skali Rankina (wzrost o 1,49), co wskazuje na gorsze rokowanie i wyższe koszty opieki zdrowotnej. Poza udarem, afazja może wynikać z urazów głowy, guzów mózgu, chorób neurodegeneracyjnych czy infekcji, z częstością występowania od 1% do 50% w zależności od etiologii.
afazja globalna, afazja poudarowa, afazja przewodzeniowa, afazja Wernickego, afemia, anomia, choroba Alzheimera, choroba neurodegeneracyjna, choroba Parkinsona, donepezil, dystrofia mięśniowa, guz mózgu, migotanie przedsionków, pierwotna postępująca afazja, piracetam, stwardnienie rozsiane, terapia mowy i języka, udar mózgu, udar niedokrwienny mózgu, układ cholinergiczny, urazowe uszkodzenie mózgu, zaburzenie poznawcze - Leksykon chorób i schorzeń
Skurcz połowiczy twarzy – Patofizjologia i mechanizm
Skurcz połowiczy twarzy to mimowolne, toniczno-kloniczne skurcze mięśni unerwianych przez nerw twarzowy (VII nerw czaszkowy) po jednej stronie twarzy, najczęściej rozpoczynające się od mięśnia okrężnego oka i obejmujące kolejne mięśnie twarzy. Podstawowym mechanizmem patofizjologicznym jest przewlekła kompresja nerwu twarzowego w strefie wyjścia korzenia nerwu z pnia mózgu (root exit zone, REZ) przez naczynia krwionośne tylnego układu krążenia, głównie tętnicę móżdżkową przednią dolną (AICA), tętnicę móżdżkową tylną dolną (PICA), tętnicę kręgową lub podstawą, co prowadzi do odcinkowego odmielinizowania włókien nerwowych. W efekcie powstają zjawiska przewodnictwa efaptycznego i ektopowego powstawania impulsów, które wywołują nieprawidłową aktywację mięśni twarzy. Dodatkowo, nadpobudliwość jądra nerwu twarzowego w pniu mózgu, wywołana antydromowym przekazywaniem impulsów, prowadzi do reorganizacji synaps i utrzymującej się aktywacji mięśni, co wskazuje na złożony, zintegrowany model patofizjologiczny obejmujący mechanizmy obwodowe i centralne.
dekompresja mikronaczyniowa, demielinizacja nerwu, demielinizacja włókien nerwowych, jądro nerwu twarzowego, komórka Schwanna, kompresja naczyniowa, konflikt naczyniowo-nerwowy, nerw twarzowy, neuralgia nerwu trójdzielnego, porażenie Bella, przewodnictwo efaptyczne, rezonans magnetyczny, skurcz połowiczy twarzy, strefa wyjścia korzenia nerwu, stwardnienie rozsiane, synkineza, tętnica móżdżkowa przednia dolna, tętnica móżdżkowa tylna dolna, VII nerw czaszkowy - Leksykon substancji czynnych
życica trwała – Przeciwwskazania stosowania
Immunoterapia alergenowa preparatami zawierającymi alergeny życicy trwałej (Lolium perenne) jest przeciwwskazana u pacjentów z nadwrażliwością na substancje pomocnicze, ciężką astmą oporną na leczenie, nieodwracalną obturacją oskrzeli z FEV1 <70% wartości należnej, niestabilną astmą ciężką, a także u osób z wtórnymi zmianami narządu oddechowego (np. rozedma, rozstrzenie oskrzelowe). Przeciwwskazania obejmują także ostre i przewlekłe stany zapalne, aktywną gruźlicę, ciężkie choroby immunologiczne i niedobory immunologiczne, choroby nowotworowe, stosowanie beta-blokerów (w tym miejscowo), ciężkie i niestabilne choroby układu sercowo-naczyniowego oraz niewydolność narządów wewnętrznych (wątroba, śledziona, nerki, tarczyca). Szczególną uwagę należy zwrócić na preparat Pollinex+Rye, gdzie przeciwwskazaniem są zaburzenia przemiany tyrozyny (tyrozynemia, alkaptonuria) ze względu na obecność L-tyrozyny jako nośnika alergoidu.
adrenalina, alergia na pyłki traw, alkaptonuria, astma, atopowe zapalenie skóry, beta-adrenolityk, beta-bloker, choroba autoimmunologiczna, choroba nowotworowa, choroba wieńcowa, ciężka astma, cukrzyca typu I, FEV1, gruźlica, immunoterapia alergenowa, immunoterapia swoista, inhibitor ACE, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość na substancje pomocnicze, niedobór immunologiczny, niewydolność narządowa, obturacja oskrzeli, preparat podjęzykowy, preparat podskórny, reakcja alergiczna, rozedma płuc, rozstrzenie oskrzelowe, spirometria, stan zapalny, stwardnienie rozsiane, tyrozynemia, życica trwała - Leksykon leków
Przedawkowanie – Teriflunomide Zentiva 14 mg
Przedawkowanie teriflunomidu, choć rzadko opisywane w literaturze medycznej, stanowi poważne zagrożenie kliniczne wymagające natychmiastowej interwencji. Dostępne dane pochodzą głównie z badań klinicznych, w których zdrowym ochotnikom podawano dawkę 70 mg/dobę (pięciokrotnie wyższą niż standardowa dawka terapeutyczna 14 mg) przez okres do 14 dni. W tych warunkach obserwowano nasilenie typowych działań niepożądanych zgodnych z profilem bezpieczeństwa teriflunomidu, bez pojawienia się nowych, specyficznych objawów toksyczności. Brak szczegółowych danych klinicznych dotyczących objawów przedawkowania u ludzi wymaga opierania się na znanych efektach farmakologicznych leku i monitorowania pacjenta pod kątem nasilenia działań niepożądanych.
cholestyramina, dawka terapeutyczna, działanie niepożądane, ekspozycja organizmu, eliminacja leku, interwencja medyczna, objawy przedawkowania, objawy toksyczności, postępowanie terapeutyczne, profil bezpieczeństwa leku, przedawkowanie teriflunomidu, przyspieszona eliminacja leku, stwardnienie rozsiane, teriflunomid, węgiel aktywowany, zła tolerancja leku - Leksykon substancji czynnych
Fumaran dimetylu – Dawkowanie i sposób podawania
Fumaran dimetylu jest stosowany w leczeniu stwardnienia rozsianego, z dawkowaniem rozpoczynającym się od 120 mg dwa razy na dobę przez pierwszy tydzień, następnie zwiększanym do dawki podtrzymującej 240 mg dwa razy na dobę. Lek podaje się doustnie w kapsułkach z otoczką dojelitową, które należy połykać w całości, najlepiej z posiłkiem, co poprawia tolerancję i zmniejsza ryzyko działań niepożądanych, takich jak zaczerwienienie skóry czy dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego. W przypadku pominięcia dawki nie należy jej podwajać; dawkę można przyjąć tylko jeśli zachowany jest odstęp co najmniej 4 godzin od kolejnej dawki. Tymczasowa redukcja dawki do 120 mg dwa razy na dobę jest możliwa przy wystąpieniu działań niepożądanych, z powrotem do dawki podtrzymującej w ciągu miesiąca.
dawka docelowa, dawka początkowa, dawka podtrzymująca, działanie niepożądane, działanie niepożądane przewodu pokarmowego, fumaran dimetylu, interakcja lekowa, otoczka dojelitowa, podrażnienie przewodu pokarmowego, reakcja układu pokarmowego, stwardnienie rozsiane, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zaczerwienienie skóry - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Fimodigo 0,5 mg
Fingolimod (0,5 mg) w postaci kapsułek twardych jest przeciwwskazany u pacjentów z zespołem niedoboru odporności, aktywnymi zakażeniami (w tym przewlekłymi jak zapalenie wątroby czy gruźlica), aktywnymi nowotworami złośliwymi oraz ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby (stopień C wg Child-Pugh) ze względu na ryzyko immunosupresji, progresji choroby nowotworowej oraz akumulacji leku. Ponadto, lek nie powinien być stosowany u pacjentów z poważnymi schorzeniami kardiologicznymi, takimi jak niedawne incydenty sercowo-naczyniowe (zawał mięśnia sercowego, niestabilna dławica piersiowa, udar mózgu, TIA, zaostrzenie niewydolności serca), zaawansowana niewydolność serca (klasy III/IV wg NYHA), ciężkie zaburzenia rytmu serca wymagające leków przeciwarytmicznych klasy Ia lub III, zaburzenia przewodnictwa przedsionkowo-komorowego (blok II stopnia typu Mobitz II, blok III stopnia, zespół chorego węzła zatokowego bez rozrusznika) oraz wydłużony odstęp QTc > 500 msec w EKG.
badanie EKG, blok przedsionkowo-komorowy, bradykardia, choroba autoimmunologiczna, ciężkie aktywne zakażenie, fingolimod, gruźlica, klasyfikacja Child-Pugh, klasyfikacja NYHA, leczenie immunosupresyjne, lek immunomodulujący, lek immunosupresyjny, lek przeciwarytmiczny, nadwrażliwość na substancję czynną, niestabilna dławica piersiowa, niewydolność serca, obrzęk naczynioruchowy, przejściowy atak niedokrwienny, przewlekłe zakażenie, reakcja anafilaktyczna, ryzyko teratogenne, stwardnienie rozsiane, TIA, udar mózgu, wydłużony odstęp QT, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie przewodnictwa przedsionkowo-komorowego, zaburzenie rytmu serca, zakażenie oportunistyczne, zapalenie wątroby, zawał mięśnia sercowego, zespół chorego węzła zatokowego, zespół niedoboru odporności, złośliwa choroba nowotworowa