stwardnienie rozsiane
Stwardnienie rozsiane (łac. sclerosis multiplex, SM) to przewlekła, zapalna, demielinizacyjna choroba ośrodkowego układu nerwowego o podłożu autoimmunologicznym. Charakteryzuje się wieloogniskowymi zmianami zapalnymi w mózgu i rdzeniu kręgowym, które prowadzą do demielinizacji włókien nerwowych i degeneracji aksonów.
Choroba występuje najczęściej u osób młodych dorosłych, między 20. a 40. rokiem życia, przy czym kobiety chorują około 2-3 razy częściej niż mężczyźni. Etiologia SM nie jest w pełni poznana, ale uważa się, że w jej powstaniu znaczenie mają czynniki genetyczne, środowiskowe oraz zaburzenia układu immunologicznego.
Stwardnienie rozsiane może przebiegać w różnych postaciach klinicznych: rzutowo-remisyjnej (najbardziej powszechnej), pierwotnie postępującej, wtórnie postępującej oraz rzutowo-postępującej. Objawy choroby są zróżnicowane i zależą od lokalizacji zmian demielinizacyjnych. Najczęściej obejmują zaburzenia widzenia, niedowłady, zaburzenia czucia, koordynacji ruchowej, równowagi, dysfunkcje zwieraczy oraz objawy poznawcze i emocjonalne.
Diagnoza SM opiera się na kryteriach McDonalda, uwzględniających obraz kliniczny, wyniki badań obrazowych (głównie rezonansu magnetycznego), badania płynu mózgowo-rdzeniowego oraz potencjałów wywołanych. Współczesne leczenie koncentruje się na hamowaniu procesu zapalnego, łagodzeniu objawów oraz spowolnieniu progresji choroby poprzez stosowanie leków modyfikujących przebieg choroby (DMT), takich jak interferony beta, octan glatirameru, fumaran dimetylu, teryflunomid, natalizumab, fingolimod czy alemtuzumab.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Ziele grindelii – Przeciwwskazania stosowania
Ziele grindelii (Grindeliae herba) jest składnikiem preparatów o działaniu przeciwkaszlowym, wykrztuśnym i przeciwzapalnym, stosowanym m.in. w lekach złożonych takich jak Echinasal. Podstawowym przeciwwskazaniem do jego stosowania jest nadwrażliwość na grindelię lub inne składniki preparatu, zwłaszcza u pacjentów uczulonych na rośliny z rodziny Asteraceae, do której należy grindelia oraz jeżówka purpurowa. Występuje ryzyko reakcji krzyżowych u osób uczulonych na rumianek, arnikę, nagietek, słonecznik czy chryzantemę. Preparaty te zawierają także substancje pomocnicze, np. sacharozę (60 g/100 g syropu) i etanol (do 1% m/m w Echinasalu), co wymaga ostrożności u pacjentów z cukrzycą, nietolerancją fruktozy, chorobami wątroby, alkoholizmem, padaczką, chorobami mózgu oraz u kobiet w ciąży i karmiących piersią.
AIDS, autoimmunologiczne zapalenie tarczycy, babka lancetowata, białaczka, choroba wątroby, choroba z autoagresji, działanie immunomodulujące, działanie przeciwkaszlowe, działanie przeciwzapalne, działanie wykrztuśne, gruźlica, jeżówka purpurowa, kolagenoza, lek immunosupresyjny, łuszczyca, nadwrażliwość, nieswoiste zapalenie jelit, nietolerancja fruktozy, owoc róży, padaczka, reakcja alergiczna, reakcja krzyżowa, reumatoidalne zapalenie stawów, rodzina Asteraceae, rośliny astrowate, schorzenie autoimmunologiczne, stwardnienie rozsiane, terapia immunosupresyjna, toczeń rumieniowaty układowy, zakażenie HIV, ziele grindelii - Leksykon substancji czynnych
Glatiramer – Dawkowanie i sposób podawania
Glatiramer, stosowany w terapii stwardnienia rozsianego, podawany jest w dawce 20 mg octanu glatirameru (1 ampułko-strzykawka) podskórnie raz na dobę, zarówno w preparatach Glatiramer acetate Teva, jak i Remurel. Czas trwania terapii ustalany jest indywidualnie przez lekarza prowadzącego, w oparciu o odpowiedź kliniczną i tolerancję leczenia. Brak jest specyficznych zaleceń dotyczących dawkowania u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek oraz osób w podeszłym wieku, ze względu na brak dedykowanych badań. Profil bezpieczeństwa u młodzieży w wieku 12-18 lat jest zbliżony do dorosłych, natomiast stosowanie u dzieci poniżej 12 lat nie jest zalecane. Preparaty podaje się wyłącznie podskórnie, z rotacją miejsc wstrzyknięć (brzuch, ramiona, biodra, uda), a pierwsze samodzielne podanie powinno odbywać się pod nadzorem personelu medycznego z obserwacją przez 30 minut.
- Leksykon chorób i schorzeń
Skurcze mięśni nóg – Etiologia i przyczyny
Skurcze mięśni nóg, najczęściej łydkowych, to mimowolne, bolesne skurcze trwające od sekund do minut, o etiologii idiopatycznej lub wtórnej. Patomechanizm idiopatycznych skurczów obejmuje nadpobudliwość neuronów ruchowych, nieprawidłową aktywność nerwową podczas snu, zmęczenie mięśni oraz ograniczenie perfuzji mięśni. Czynniki ryzyka to odwodnienie, zaburzenia elektrolitowe (np. hipokaliemia, hipomagnezemia, hipokalcemia), przeciążenie mięśni, długotrwałe utrzymywanie pozycji, wiek >50 lat oraz pozycja stopy w zgięciu podeszwowym podczas snu. Skurcze mogą być manifestacją chorób naczyniowych (miażdżyca, PAD, niewydolność żylna), neurologicznych (Parkinson, ALS, neuropatie, stenoza kanału kręgowego, stwardnienie rozsiane), metabolicznych (cukrzyca typu 2, choroby tarczycy, choroba Addisona), nerek, wątroby, a także stanów takich jak ciąża, POChP, alkoholizm czy niedokrwistość. Leki wywołujące skurcze to m.in. diuretyki, statyny, blokery kanału wapniowego, donepezil, tolkapon, raloksyfen, leki stosowane w astmie, doustne środki antykoncepcyjne oraz dożylny siarczan żelaza.
bezdech senny, bloker kanału wapniowego, choroba Parkinsona, choroba tętnic obwodowych, chromanie przestankowe, diuretyk, hiperkaliemia, hipoglikemia, hipokalcemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, hiponatremia, marskość wątroby, neuropatia cukrzycowa, neuropatia obwodowa, niedokrwistość, niewydolność żylna, płaskostopie, przewlekła choroba nerek, przewlekła obturacyjna choroba płuc, skurcz idiopatyczny, skurcz mięśnia nogi, statyna, stenoza kanału kręgowego, stwardnienie rozsiane, stwardnienie zanikowe boczne, transmisja efaptyczna, zaburzenie elektrolitowe, zgięcie podeszwowe - Leksykon chorób i schorzeń
Niekontrolowane wypróżnianie się – Epidemiologia
Inkontynencja kałowa (IK) jest powszechnym problemem zdrowotnym, dotykającym około 7-15% populacji krajów zachodnich, ze średnią częstością 8,3% dorosłych poza instytucjami opiekuńczymi. Występuje u obu płci z podobną częstością (kobiety 8,9%, mężczyźni 7,7%, p=0,31), a jej częstość wzrasta wraz z wiekiem – od 2,6% w grupie 20-29 lat do 15,3% u osób ≥70 lat. Najczęstszym typem jest inkontynencja płynnego stolca (6,2%), następnie śluzu (3,1%) i stałego stolca (1,6%). W placówkach opieki długoterminowej częstość IK sięga 45-70%, a w szpitalach 33%. Czynniki ryzyka obejmują m.in. wiek, cukrzycę, zespół jelita drażliwego, stwardnienie rozsiane, uszkodzenia okołoporodowe, biegunkę, otyłość oraz prolaps odbytnicy. U kobiet po porodzie drogami natury lub cesarskim cięciu 13-25% zgłasza IK w ciągu 3-6 miesięcy po porodzie.
biegunka, biegunka przewlekła, cesarskie cięcie, cukrzyca, hemoroidektomia, hiperglikemia, inkontynencja kałowa, nacięcie krocza, niedostateczne rozpoznanie, otyłość, przetoka odbytu, stwardnienie rozsiane, stygmatyzacja społeczna, szczelina odbytu, uszkodzenie nerwu sromowego, uszkodzenie zwieracza odbytu, zespół jelita drażliwego - Leksykon chorób i schorzeń
Iryt – Etiologia i przyczyny
Iryt, czyli zapalenie przedniego odcinka błony naczyniowej oka, jest najczęstszą formą zapalenia błony naczyniowej, z około 50-70% przypadków o etiologii idiopatycznej. Idiopatyczny iryt może mieć charakter jednorazowy lub nawracający, a mechanizm jego powstawania często wiąże się z podłożem autoimmunologicznym. Drugą najczęstszą przyczyną jest obecność antygenu HLA-B27, która zwiększa ryzyko rozwoju irytu około 15-krotnie i odpowiada za 40-70% przypadków, charakteryzując się ostrym, jednostronnym przebiegiem i częstymi nawrotami. Inne istotne etiologie obejmują choroby autoimmunologiczne (np. seronegatywne spondyloartropatie, młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów, sarkoidozę, toczeń rumieniowaty układowy), infekcje (wirusy HSV, VZV, CMV; bakterie: kiła, gruźlica, borelioza; pasożyty: toksoplazmoza) oraz urazy oka, które odpowiadają za około 20% przypadków. Mechanizmy patogenetyczne obejmują reakcje nadwrażliwości, odkładanie kompleksów immunologicznych oraz miejscową odpowiedź zapalną indukowaną przez produkty martwicze i kontaminację mikrobiologiczną.
abrazja rogówki, antygen HLA-B27, bisfosfonian, borelioza, choroba autoimmunologiczna, choroba Behçeta, choroba kociego pazura, choroba Leśniowskiego-Crohna, cidofovir, fluorochinolon, gruźlica, histoplazmoza, idiopatyczny, inhibitor kinazy białkowej, inhibitor punktów kontrolnych, iryt, kandydoza, kiła, kompleks immunologiczny, lek antyangiogenny, łuszczycowe zapalenie stawów, młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów, oparzenie chemiczne, półpasiec oczny, rifabutyna, sarkoidoza, spondyloartropatia seronegatywna, stwardnienie rozsiane, sulfonamid, tępy uraz oka, toczeń rumieniowaty układowy, toksokaroza, toksoplazmoza, uraz penetrujący, wirus cytomegalii, wirus opryszczki pospolitej, wirus półpaśca, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zapalenie błony naczyniowej, zapalenie przedniego odcinka błony naczyniowej, zapalenie przedniego odcinka błony naczyniowej oka, zapalenie tylnego odcinka błony naczyniowej, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa