posocznica
Posocznica (sepsa) to zagrażający życiu stan wywołany nieprawidłową, nadmierną odpowiedzią organizmu na zakażenie. W jej przebiegu dochodzi do kaskadowego rozwoju procesów zapalnych, które mogą prowadzić do niewydolności wielonarządowej i wstrząsu septycznego.
Czynnikami etiologicznymi posocznicy mogą być bakterie, wirusy, grzyby lub pasożyty. Najczęstszymi źródłami zakażenia są: układ oddechowy, moczowy, przewód pokarmowy, rany oraz zakażenia związane z obecnością cewników naczyniowych. Do objawów należą: gorączka lub hipotermia, tachykardia, tachypnoe, hipotensja, zaburzenia świadomości oraz objawy dysfunkcji narządów.
Rozpoznanie posocznicy opiera się na kryteriach qSOFA (Quick Sequential Organ Failure Assessment) oraz szczegółowej skali SOFA. Kluczowe znaczenie ma szybkie wdrożenie odpowiedniego leczenia – w pierwszej godzinie od rozpoznania należy pobrać posiewy, włączyć antybiotykoterapię empiryczną i rozpocząć resuscytację płynową.
Śmiertelność w przebiegu posocznicy wynosi około 30-40%, a w przypadku wstrząsu septycznego może przekraczać 50%. Wczesne rozpoznanie i właściwe postępowanie terapeutyczne zgodne z wytycznymi Surviving Sepsis Campaign znacząco poprawiają rokowanie u pacjentów z posocznicą.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Działania niepożądane – Abiraterone G.L. Pharma 250 mg
Produkt leczniczy Abiraterone G.L. Pharma (octan abirateronu 250 mg) stosowany w terapii zaawansowanego raka gruczołu krokowego z przerzutami wykazuje charakterystyczny profil działań niepożądanych, wśród których najczęściej obserwuje się obrzęk obwodowy (23%), hipokaliemię (18%), nadciśnienie tętnicze (22%), zakażenia dróg moczowych oraz podwyższenie aktywności aminotransferaz (AlAT i/lub AspAT). Działania niepożądane mineralokortykosteroidowe, takie jak hipokaliemia, nadciśnienie i zastój płynów, wynikają z mechanizmu działania leku i występują częściej niż w grupie placebo (odpowiednio 18% vs. 8%, 22% vs. 16%, 23% vs. 17%). Działania niepożądane stopnia 3 i 4 wg CTCAE obejmują hipokaliemię (6%), nadciśnienie (7%), a także hepatotoksyczność, która występuje u około 6% pacjentów, manifestując się wzrostem AlAT, AspAT powyżej 5 x GGN lub bilirubiny powyżej 1,5 x GGN, zwykle w ciągu pierwszych 3 miesięcy terapii. Wysokie ryzyko hepatotoksyczności obserwuje się u pacjentów z podwyższonymi wartościami wyjściowymi enzymów wątrobowych, co wymaga monitorowania i ewentualnego przerwania leczenia.
alergiczne zapalenie pęcherzyków płucnych, aminotransferaza, aminotransferaza alaninowa, arytmia, bilirubina, choroba serca, dusznica bolesna, hepatotoksyczność, hipertriglicerydemia, hipokaliemia, krwiomocz, migotanie przedsionków, nadciśnienie tętnicze, niewydolność nadnerczy, niewydolność serca, obrzęk obwodowy, octan abirateronu, osteoporoza, posocznica, rabdomioliza, rak gruczołu krokowego z przerzutami, reakcja anafilaktyczna, tachykardia, zakażenie dróg moczowych, zastój płynów, złamanie - Leksykon leków
Działania niepożądane – Telmisartan/Hydrochlorothiazide Krka 40 mg + 12,5 mg
Produkt leczniczy Telmisartan/Hydrochlorothiazide Krka zawiera 40 mg telmisartanu oraz 12,5 mg hydrochlorotiazydu w jednej tabletce i jest stosowany w terapii nadciśnienia tętniczego. Profil bezpieczeństwa preparatu wskazuje, że najczęstszym działaniem niepożądanym są zawroty głowy, występujące często (≥1/100 do <1/10). Rzadko (≥1/10 000 do <1/1000) może wystąpić ciężki obrzęk naczynioruchowy, stanowiący poważne zagrożenie dla pacjenta. Inne działania niepożądane obejmują hipokaliemię (niezbyt często), zaburzenia elektrolitowe, tachykardię, arytmie, niedociśnienie ortostatyczne, zaburzenia widzenia, bóle mięśniowo-szkieletowe oraz reakcje skórne, w tym rumień i pokrzywkę. Wśród działań niepożądanych obserwowanych po wprowadzeniu leku do obrotu szczególną uwagę zwraca zwiększone ryzyko nieczerniakowych nowotworów skóry związane z hydrochlorotiazydem oraz przypadki nieprawidłowej czynności wątroby u pacjentów japońskich.
agranulocytoza, arytmia, cukromocz, dna moczanowa, enzymy wątrobowe, eozynofilia, fosfokinaza kreatynowa, hiperkalcemia, hiperkaliemia, hipoglikemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, hiponatremia, hipowolememia, jaskra zamkniętego kąta, kwas moczowy, leukopenia, małopłytkowość, nadciśnienie tętnicze, neutropenia, nieczerniakowy nowotwór złośliwy skóry, niedociśnienie ortostatyczne, niedokrwistość aplastyczna, niedokrwistość hemolityczna, niewydolność szpiku kostnego, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk płuc, ostra niewydolność nerek, parestezje, posocznica, rak kolczystokomórkowy skóry, rak podstawnokomórkowy, rumień wielopostaciowy, śródmiąższowa choroba płuc, śródmiąższowe zapalenie nerek, tachykardia, telmisartan z hydrochlorotiazydem, toczeń rumieniowaty układowy, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, zaburzenia elektrolitowe, zakażenie układu moczowego, zapalenie naczyń skóry, zapalenie płuc, zapalenie żołądka, zasadowica hipochloremiczna, zawroty głowy, zespół ostrej niewydolności oddechowej, zespół toczniopodobny - Leksykon leków
Działania niepożądane – Enterol 250 mg
Enterol 250 mg, zawierający liofilizowane drożdżaki Saccharomyces boulardii CNCM I-745, może wywoływać działania niepożądane o różnym nasileniu i częstości. Wśród najczęściej zgłaszanych objawów ze strony układu pokarmowego są wzdęcia (rzadko, ≥1/10000 do <1/1000) oraz zaparcia (bardzo rzadko, <1/10000). U pacjentów z obniżoną odpornością, zwłaszcza tych z wkłuciem centralnym i w stanie krytycznym, istnieje ryzyko wystąpienia fungemii (bardzo rzadko) oraz posocznicy (częstość nieznana), co stanowi poważne zagrożenie życia. Działania niepożądane ze strony skóry obejmują rzadko występującą wysypkę miejscową oraz reakcje alergiczne, takie jak pokrzywka i świąd (częstość nieznana). Najpoważniejsze reakcje anafilaktyczne, w tym obrzęk twarzy, obrzęk naczynioruchowy i uogólniona osutka, również występują z częstością nieznaną i wymagają natychmiastowej interwencji medycznej.
fungemia, obniżona odporność, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk twarzy, osutka, perystaltyka jelit, pokrzywka, posocznica, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, Saccharomyces boulardii, świąd, terminologia MedDRA, wkłucie centralne, wysypka miejscowa, wzdęcia, zaburzenie immunologiczne, zaburzenie skóry, zaburzenie żołądkowo-jelitowe, zakażenie pasożytnicze, zaparcie - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Metronidazol Polpharma 250 mg
Metronidazol Polpharma, zawierający 250 mg metronidazolu, jest lekiem o szerokim spektrum działania przeciwbakteryjnego i przeciwpierwotniakowego, stosowanym w terapii zakażeń wywołanych przez bakterie beztlenowe (m.in. Bacteroides, Fusobacterium, Clostridium) oraz pierwotniaki takie jak Trichomonas, Entamoeba histolytica, Giardia lamblia i Balantidium. Wskazania terapeutyczne obejmują m.in. posocznicę, bakteriemię, zapalenie otrzewnej, ropnie mózgu i miednicy mniejszej, zapalenie płuc i szpiku, gorączkę połogową, zakażenia ran pooperacyjnych oraz bakteryjne zapalenie pochwy i rzęsistkowicę układu moczowo-płciowego. Lek jest również stosowany profilaktycznie w zapobieganiu zakażeniom pooperacyjnym, szczególnie w zabiegach chirurgicznych jamy brzusznej i miednicy mniejszej, gdzie ryzyko zakażenia florą beztlenową jest wysokie.
ameboza, Bacteroides, bakterie beztlenowe, bakteriemia, bakteryjne zapalenie pochwy, choroba wrzodowa dwunastnicy, choroba wrzodowa żołądka, Clostridium, Entamoeba histolytica, Eubacterium, Fusobacterium, Gardnerella vaginalis, Giardia lamblia, giardiaza, gorączka połogowa, Helicobacter pylori, lamblioza, metronidazol, odleżyna, ostre wrzodziejące zapalenie dziąseł, owrzodzenie kończyn dolnych, pełzakowica, posocznica, ropień miednicy mniejszej, ropień mózgu, rzęsistkowica, rzęsistkowica układu moczowo-płciowego, sepsa, Trichomonas, zakażenie pooperacyjne, zapalenie otrzewnej, zapalenie płuc, zapalenie przymacicza, zapalenie szpiku - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Pankaine Spinal Heavy
Znieczulenie podpajęczynówkowe z zastosowaniem bupiwakainy (Pankaine Spinal Heavy, 5 mg/ml) wymaga wykonywania przez doświadczonych anestezjologów w odpowiednio wyposażonych placówkach medycznych z dostępem do sprzętu resuscytacyjnego oraz leków ratunkowych. Konieczne jest założenie dostępu dożylnego przed podaniem leku, aby umożliwić szybkie interwencje w przypadku działań niepożądanych. Bupiwakainy nie należy podawać w obszarach zakażonych lub zapalnych, a także należy unikać podania donaczyniowego, które może prowadzić do toksyczności ogólnoustrojowej manifestującej się zaburzeniami rytmu serca, migotaniem komór, nagłą zapaścią sercowo-naczyniową, a nawet śmiercią. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów w złym stanie ogólnym, osób w podeszłym wieku, z blokiem przedsionkowo-komorowym, zaawansowaną chorobą wątroby, ciężką niewydolnością nerek, przyjmujących leki przeciwarytmiczne klasy III (np. amiodaron) oraz u kobiet w zaawansowanej ciąży, u których wskazane jest zmniejszenie dawki leku ze względu na ryzyko wysokiego znieczulenia rdzeniowego.
agonista receptora alfa-adrenergicznego, blok przedsionkowo-komorowy, blokada układu współczulnego, bradykardia, bupiwakaina, choroba naczyń mózgowych, dławica piersiowa, hipowolemii, lek przeciwarytmiczny, lek wazopresyjny, migotanie komór, niedociśnienie tętnicze, niewydolność nerek, niewydolność oddechowa, niewydolność układu krążenia, porażenie mięśni międzyżebrowych, porażenie połowicze, porażenie poprzeczne, posocznica, przestrzeń podpajęczynówkowa, resuscytacja, ropień wewnątrzrdzeniowy, stwardnienie rozsiane, toksyczność ogólnoustrojowa, wodobrzusze, wysięk opłucnowy, zaawansowana choroba wątroby, zaburzenie nerwowo-mięśniowe, zapaść sercowo-naczyniowa, zatrzymanie pracy serca, zawał mięśnia sercowego, znieczulenie podpajęczynówkowe, znieczulenie rdzeniowe, znieczulenie regionalne, znieczulenie zewnątrzoponowe - Leksykon chorób i schorzeń
Monoklonalna gammapatia o nieokreślonym znaczeniu (mgus) – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Monoklonalna gammapatia o nieokreślonym znaczeniu (MGUS) to stan przednowotworowy charakteryzujący się obecnością białka monoklonalnego (białka M) w surowicy poniżej 30 g/L, z mniej niż 10% klonalnych plazmocytów w szpiku kostnym i brakiem uszkodzeń narządowych typowych dla szpiczaka mnogiego. MGUS występuje u ponad 3% populacji białej powyżej 50 roku życia, z wyższą częstością u osób starszych, czarnoskórych mężczyzn oraz pacjentów z rodzinnym wywiadem. Wyróżnia się trzy typy MGUS: nie-IgM (IgG, IgA, IgD), IgM oraz łańcuchów lekkich, z różnym ryzykiem progresji do szpiczaka mnogiego, makroglobulinemii Waldenströma, amyloidozy AL lub chłoniaka. Diagnostyka opiera się na elektroforezie białek surowicy, immunofiksacji, ocenie wolnych łańcuchów lekkich oraz badaniach biochemicznych, a biopsja szpiku i badania obrazowe są wskazane u pacjentów z podwyższonym ryzykiem progresji lub objawami sugerującymi zaawansowaną chorobę.
amyloidoza AL, białko Bence’a Jonesa, białko M, białko monoklonalne, białkomocz, biopsja nerki, biopsja szpiku kostnego, bisfosfoniany, choroba sercowo-naczyniowa, dyskrazja plazmocytów, elektroforeza białek surowicy, gęstość mineralna kości, hiperkalcemia, immunofiksacja, makroglobulinemia Waldenströma, morfologia krwi, neuropatia obwodowa, niedokrwistość, niewydolność nerek, odmiedniczkowe zapalenie nerek, osteopenia, osteoporoza, półpasiec, posocznica, stan przednowotworowy, szpiczak łańcuchów lekkich, szpiczak mnogi, tlący się szpiczak, wtórny niedobór odporności, zaburzenie limfoproliferacyjne, zapalenie opon mózgowych, zapalenie płuc, zapalenie szpiku kostnego, zapalenie tkanki łącznej, zapalenie wsierdzia, złamanie kości - Leksykon chorób i schorzeń
Zespół hemolityczno-uremicznego – Etiologia i przyczyny
Zespół hemolityczno-uremiczny (HUS) to złożona choroba mikroangiopatyczna charakteryzująca się triadą: mikroangiopatyczną niedokrwistością hemolityczną, małopłytkowością oraz ostrym uszkodzeniem nerek. Typowy HUS (STEC-HUS), stanowiący około 90% przypadków, jest najczęściej wywołany infekcją bakteriami produkującymi toksynę Shiga, głównie Escherichia coli O157:H7 i O26:H11. Toksyna Shiga (Stx1, Stx2) uszkadza śródbłonek naczyń nerkowych, prowadząc do aktywacji układu dopełniacza, mikrozakrzepów i hemolizy. HUS rozwija się u 5-15% zakażonych STEC, z wyższym ryzykiem u dzieci (10-15%). Atypowy HUS (aHUS), stanowiący 5-10% przypadków, jest związany z mutacjami genów regulujących alternatywną drogę dopełniacza (np. CFH, CFI, MCP), co prowadzi do niekontrolowanej aktywacji dopełniacza i uszkodzenia naczyń. Wtórny HUS może być powikłaniem infekcji (np. Streptococcus pneumoniae), chorób autoimmunologicznych, nowotworów, stosowania leków immunosupresyjnych lub przeciwnowotworowych oraz powikłaniem po przeszczepach. Śmiertelność w HUS wynosi około 5-7%, a poważne powikłania nerkowe dotyczą podobnego odsetka pacjentów.
alternatywna droga dopełniacza, atypowy zespół hemolityczno-uremiczny, autoprzeciwciała, białko C-reaktywne, Campylobacter jejuni, czynnik H dopełniacza, E. coli O157:H7, Escherichia coli, inhibitory VEGF, krwotok, Legionella pneumophila, leki immunosupresyjne, małopłytkowość, mikroangiopatyczna niedokrwistość hemolityczna, mutacje genetyczne, Neisseria meningitidis, niewydolność nerek, ostre uszkodzenie nerek, posocznica, przeszczepienie narządów, przewlekła choroba nerek, Shigella dysenteriae, śródbłonek naczyniowy, Streptococcus pneumoniae, toczeń rumieniowaty układowy, toksyna shiga, twardzina układowa, układ dopełniacza, układ immunologiczny, Yersinia pseudotuberculosis, zakrzepy, zapalenie naczyń krwionośnych, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie płuc, zespół antyfosfolipidowy, zespół HELLP, zespół hemolityczno-uremiczny, zoonoza - Leksykon chorób i schorzeń
Opoksa – Patofizjologia i mechanizm
Wirus opoksy (MPXV), należący do rodzaju Orthopoxvirus, charakteryzuje się liniowym, dwuniciowym DNA o długości około 197 kb i średnicy 200-250 nm. Patogeneza zależy od szczepu (klad I i II z podkladami Ia, Ib, IIa, IIb), statusu immunologicznego pacjenta oraz powikłań. Klad I, szczególnie podklad Ib wykazujący wyższą transmisyjność, powoduje cięższe postacie choroby. Inkubacja trwa do 14 dni, po czym pojawiają się objawy prodromalne: gorączka, ból, powiększenie węzłów chłonnych (szczególnie pachwinowych), a następnie wysypka ewoluująca od grudek do krost i strupów, trwająca 2-4 tygodnie. W fazie pęcherzykowej obserwuje się charakterystyczne zmiany histopatologiczne z akantozą, spongiozą i naciekiem zapalnym. Wirus replikuje się w komórkach nabłonkowych, dendrytycznych i makrofagach, wykorzystując mechanizmy unikania odpowiedzi immunologicznej, m.in. hamując ekspresję interferonów i MHC klasy I. W zakażeniu występują dwie formy wirionów: IMV (jednobłonowe) i EEV (dwubłonowe), różniące się mechanizmem wnikania i uwalniania z komórki. Kluczowe enzymy wirusa to kinaza B1R i fosfopilaza F13, z mutacjami w F13 związanymi z opornością na tekowirimat.
akantoza naskórka, apoptoza, błona śluzowa, burza cytokinowa, choroba krwotoczna, ciałko wtrętowe, cytokina zapalna, dysfagia, główny kompleks zgodności tkankowej, inflamasom, komórka NK, MSM, nefrotoksyczność, Orthopoxvirus, płyn ustrojowy, posocznica, powiększenie węzłów chłonnych, poxviridae, przeciwciało neutralizujące, pyroptoza, retikulum endoplazmatyczne, spongioza, stan zapalny, zwyrodnienie balonowate - Leksykon leków
Działania niepożądane – Azacitidine Zentiva 25 mg/ml
Azacytydyna, stosowana w leczeniu zespołów mielodysplastycznych (MDS), przewlekłej białaczki mielomonocytowej (CMML) oraz ostrej białaczki szpikowej (AML), wiąże się z wysokim ryzykiem działań niepożądanych, które występują u 97% pacjentów. Najczęstsze i najcięższe powikłania obejmują zaburzenia hematologiczne, takie jak gorączka neutropeniczna (8,0% w badaniu AZA PH GL 2003 CL 001, 25,0% u pacjentów ≥65 lat z AML), niedokrwistość (2,3%), małopłytkowość (3,5%) oraz neutropenię i leukopenię o nasileniu stopnia 3-4. Zakażenia, w tym zapalenie płuc (do 20,3% u starszych pacjentów z AML), posocznica neutropeniczna (0,8%) i zakażenia dróg moczowych (3,0%), stanowią istotne zagrożenie, często prowadząc do poważnych powikłań, a nawet zgonu. Dodatkowo, zdarzenia krwotoczne, takie jak krwotok mózgowy (0,5%) i żołądkowo-jelitowy (0,8%), wymagają szczególnej uwagi klinicznej.
duszność, działanie immunosupresyjne, gorączka neutropeniczna, krwotok mózgowy, krwotok śródczaszkowy, krwotok żołądkowo-jelitowy, leukopenia, małopłytkowość, martwica trzustki, martwicze zapalenie powięzi, neutropenia, niedociśnienie, niedokrwistość, niewydolność szpiku kostnego, niewydolność wątroby, odwodnienie, ostra białaczka szpikowa, ostra gorączkowa neutrofilowa dermatoza, pancytopenia, piodermia zgorzelinowa, plamica, posocznica, posocznica neutropeniczna, przewlekła białaczka mielomonocytowa, reakcja hematologiczna, reakcja nadwrażliwości, śpiączka wątrobowa, śródmiąższowa choroba płuc, stan splątania, wybroczyny, zakażenie, zapalenie okrężnicy, zapalenie płuc, zapalenie tkanki łącznej, zawroty głowy, zespół mielodysplastyczny, zespół rozpadu guza - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Zanacodar Combi 80 mg + 12,5 mg
Zanacodar Combi to preparat łączący telmisartan (80 mg), selektywny antagonista receptora AT1 angiotensyny II, oraz hydrochlorotiazyd (12,5 mg), tiazydowy lek moczopędny. Telmisartan charakteryzuje się długotrwałym, selektywnym blokowaniem receptora AT1 bez działania agonistycznego, co skutkuje znacznym obniżeniem ciśnienia tętniczego utrzymującym się przez 24 godziny po podaniu dawki. Działanie hipotensyjne rozwija się stopniowo w ciągu 3 godzin, osiągając maksimum po 4-8 tygodniach terapii. Telmisartan nie wpływa na częstość akcji serca i wykazuje niższe ryzyko wystąpienia suchego kaszlu w porównaniu do inhibitorów ACE. Hydrochlorotiazyd zwiększa wydalanie sodu i chlorku, zmniejszając objętość osocza i powodując wzrost aktywności reninowej oraz wydzielania aldosteronu, co może prowadzić do hipokaliemii. Połączenie obu substancji zapewnia addytywne działanie przeciwnadciśnieniowe, a telmisartan przeciwdziała utracie potasu indukowanej przez hydrochlorotiazyd.
aktywność reninowa, aldosteron, antagonista receptora angiotensyny, bradykinina, ciśnienie rozkurczowe, ciśnienie skurczowe, diureza, działanie agonistyczne, działanie hipotensyjne, działanie przeciwnadciśnieniowe, enzym konwertujący angiotensynę, hiperkaliemia, inhibitor ACE, kanał jonowy, kanalik nerkowy, lek moczopędny, nadciśnienie z odbicia, nefropatia cukrzycowa, niedociśnienie, ostre uszkodzenie nerek, posocznica, przewlekła choroba nerek, receptor angiotensyny II, tiazydowy lek moczopędny, układ renina-angiotensyna-aldosteron, wchłanianie zwrotne elektrolitów - Leksykon leków
Działania niepożądane – Kyleena 19,5 mg/system
System terapeutyczny domaciczny Kyleena zawierający 19,5 mg lewonorgestrelu charakteryzuje się specyficznym profilem działań niepożądanych, wśród których dominują zmiany w schemacie krwawień miesiączkowych. W trakcie stosowania obserwuje się stopniowy wzrost częstości braku miesiączki (do 23% po 5 latach) oraz rzadkich krwawień (26%), przy jednoczesnym spadku częstych (2%) i przedłużonych krwawień (1%). Działania niepożądane obejmują również zaburzenia psychiczne (depresja, zmniejszone libido), neurologiczne (ból głowy, migrena, zawroty głowy), naczyniowe (ból brzucha/miednicy), skórne (trądzik, łysienie, hirsutyzm) oraz ginekologiczne (torbiele jajnika >3 cm, zapalenie sromu i pochwy, bolesne miesiączkowanie, perforacja macicy). Perforacja macicy występuje rzadko (≥1/10 000 do <1/1000), a czynniki ryzyka to karmienie piersią i założenie systemu do 36 tygodni po porodzie.
ból brzucha, ból głowy, bolesne miesiączkowanie, brak miesiączki, ciąża pozamaciczna, depresja, hirsutyzm, lewonorgestrel, łysienie, miednica mniejsza, migrena, napad padaczkowy, nieregularne krwawienie, obrzęk naczynioruchowy, perforacja macicy, pokrzywka, posocznica, posocznica paciorkowcowa, reakcja wazowagalna, rzadkie krwawienie, system terapeutyczny domaciczny, torbiel jajnika, trądzik, upławy, wypadnięcie wkładki domacicznej, wysypka, zakażenie dróg rodnych, zapalenie sromu i pochwy, zawroty głowy, zmniejszone libido - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Atenativ 50 j.m./ml
Atenativ to preparat zawierający antytrombinę ludzką pochodzącą z osocza, dostępny w formie liofilizatu do rekonstytucji w stężeniu 50 j.m./ml. Średni okres półtrwania biologicznego antytrombiny wynosi około 3 dni, co jest kluczowe dla planowania dawkowania i częstotliwości podawania. Aktywność swoista preparatu wynosi około 2,8 j.m./mg białka, a moc produktu została określona metodą chromogenną zgodnie z Farmakopeą Europejską, co gwarantuje standaryzację i powtarzalność dawkowania.
aktywność swoista, antytrombina ludzka, czynniki krzepnięcia, heparyna, infuzja dożylna, liofilizat, metoda chromogenna, mikrokrążenie, niedobór antytrombiny, okres półtrwania biologiczny, posocznica, rekonstytucja, rozsiane wykrzepianie śródnaczyniowe, sepsa, właściwości farmakokinetyczne, zaburzenia krzepnięcia, zakrzepy, zespół rozsianego wykrzepiania wewnątrznaczyniowego - Leksykon leków
Działania niepożądane – Abiraterone G.L. Pharma 500 mg
Abiraterone G.L. Pharma (500 mg, tabletki powlekane) jest stosowany w leczeniu zaawansowanego raka gruczołu krokowego, podawany w dawce 1000 mg/dobę wraz z prednizonem lub prednizolonem (5-10 mg/dobę). Najczęstsze działania niepożądane (≥10%) obejmują obrzęk obwodowy, hipokaliemię (18% vs. 8% placebo), nadciśnienie tętnicze (22% vs. 16%), zakażenia dróg moczowych oraz podwyższenie aktywności aminotransferaz (AlAT, AspAT). Ciężkie reakcje mineralokortykosteroidowe stopnia 3 i 4 wg CTCAE występowały odpowiednio u 6% (hipokaliemia), 7% (nadciśnienie) i 1% (zastój płynów) pacjentów. Występuje także ryzyko hepatotoksyczności, z 6-8,4% pacjentów doświadczających wzrostu enzymów wątrobowych powyżej 5x GGN, najczęściej w pierwszych 3 miesiącach terapii. W przypadku istotnego wzrostu AlAT, AspAT lub bilirubiny (>5x lub >3x GGN) zaleca się przerwanie leczenia. Pacjenci z wyjściowymi zaburzeniami czynności wątroby byli bardziej narażeni na hepatotoksyczność. W badaniach wykluczono osoby z niekontrolowanym nadciśnieniem, ciężką chorobą serca (klasy III-IV wg NYHA) oraz frakcją wyrzutową <50%.
alergiczne zapalenie pęcherzyków płucnych, aminotransferazy, analog LHRH, arytmia, bilirubina całkowita, dusznica bolesna, efekt mineralokortykosteroidowy, enzymy wątrobowe, frakcja wyrzutowa serca, hepatotoksyczność, hipertriglicerydemia, hipokaliemia, krwiomocz, migotanie przedsionków, miopatia, nadciśnienie tętnicze, nadostre zapalenie wątroby, niewydolność nadnerczy, niewydolność serca, obrzęk obwodowy, octan abirateronu, orchidektomia, ostra niewydolność wątroby, posocznica, rabdomioliza, rak gruczołu krokowego, reakcja anafilaktyczna, tachykardia, wydłużenie odstępu QT, zakażenie dróg moczowych, zastój płynów, zawał mięśnia sercowego - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Klimicin 300 mg/2 ml (150 mg/ml)
Preparat Klimicin zawierający klindamycynę w postaci fosforanu (150 mg/ml, 300 mg w 2 ml ampułce) jest wskazany do pozajelitowego leczenia ciężkich zakażeń bakteryjnych, ze szczególnym uwzględnieniem posocznicy, gdzie preferowane jest dożylne podanie w celu szybkiego osiągnięcia stężenia terapeutycznego. Lek jest skuteczny przeciwko bakteriom tlenowym Gram-dodatnim (Staphylococcus aureus, Streptococcus pneumoniae, Streptococcus pyogenes) oraz bakteriom beztlenowym odpowiedzialnym za zakażenia układu oddechowego, skóry, tkanek miękkich, kości, stawów, jamy brzusznej i żeńskich narządów płciowych. Preparat zawiera również 18 mg alkoholu benzylowego i 15,1 mg sodu na ampułkę, co należy uwzględnić u pacjentów z przeciwwskazaniami do tych substancji pomocniczych.
alkohol benzylowy, antybiogram, bakteria beztlenowa, bakteria tlenowa, ciężkie zakażenie bakteryjne, działanie niepożądane, fosforan klindamycyny, lek przeciwbakteryjny, podanie dożylne, podanie pozajelitowe, posocznica, roztwór do wstrzykiwań, Staphylococcus aureus, Streptococcus pneumoniae, Streptococcus pyogenes, zakażenie bakteryjne, zakażenie jamy brzusznej, zakażenie kości i stawów, zakażenie mieszane, zakażenie narządów płciowych, zakażenie skóry i tkanek miękkich, zakażenie układu oddechowego, zapalenie okrężnicy - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – RANMET XR
Metformina chlorowodorku w postaci tabletek o przedłużonym uwalnianiu Ranmet XR (dawki 500 mg, 750 mg, 1000 mg) wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko rozwoju kwasicy mleczanowej, zwłaszcza u pacjentów z ostrym pogorszeniem czynności nerek, chorobami układu krążenia, oddechowego lub posocznicą. Przed rozpoczęciem terapii konieczne jest oznaczenie wskaźnika filtracji kłębuszkowej (GFR), a metformina jest przeciwwskazana przy GFR <30 ml/min. W trakcie leczenia należy regularnie monitorować funkcję nerek, szczególnie przy jednoczesnym stosowaniu leków przeciwnadciśnieniowych, moczopędnych i NLPZ, które mogą indukować ostrą niewydolność nerek. W przypadku odwodnienia lub stanów klinicznych wpływających na czynność nerek, podawanie metforminy należy tymczasowo przerwać. U pacjentów z niewydolnością serca lek można stosować wyłącznie w stabilnej, przewlekłej postaci choroby, z regularnym monitorowaniem funkcji serca i nerek.
astenia, ból brzucha, choroba układu krążenia, choroba układu oddechowego, długotrwałe głodzenie, duszność kwasicza, GFR, hipoglikemia, hipotermia, jodowy środek kontrastowy, ketoza, kwasica mleczanowa, lek moczopędny, lek przeciwnadciśnieniowy, luka anionowa, meglitynid, metformina, mleczan we krwi, nefropatia kontrastowa, niedotlenienie, niekontrolowana cukrzyca, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niewydolność serca, niewydolność wątroby, odwodnienie, ostra niewydolność nerek, pH krwi, pochodna sulfonylomocznika, posocznica, skurcz mięśniowy, śpiączka, stosunek mleczanów do pirogronianów, tabletka o przedłużonym uwalnianiu, znieczulenie ogólne, znieczulenie podpajęczynówkowe, znieczulenie zewnątrzoponowe - Leksykon chorób i schorzeń
Zespół stevens-johnsona – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Zespół Stevens-Johnsona (SJS) oraz toksyczna nekroliza naskórka (TEN) to ciężkie reakcje polekowe o wysokiej śmiertelności, sięgającej 1-5% w SJS, 18,8% w SJS-TEN overlap oraz 25-35% (do 50% wg niektórych źródeł) w TEN. Kluczowymi czynnikami prognostycznymi są rozległość złuszczenia naskórka (BSA średnio 35,37±10,38% u zmarłych vs 25,65±11,79% u przeżyłych), obecność posocznicy (śmiertelność 75% vs 5,1%), podwyższony poziom azotu mocznikowego (BUN > 28 mg/dL), glukozy (> 250 mg/dL) oraz obniżony poziom wodorowęglanów (< 20 mmol/L). SCORTEN, najczęściej stosowany system oceny ryzyka, uwzględnia wiek > 40 lat, aktywny nowotwór, tętno > 120/min, BUN, BSA > 10%, HCO3 oraz glukozę, pozwalając prognozować śmiertelność na poziomie 14,1-36,9% w zależności od stopnia zaawansowania choroby. Alternatywne modele prognostyczne to Re-SCORTEN, ABCD-10 oraz CRISTEN, jednak wymagają dalszej walidacji i uwzględnienia dynamiki przebiegu choroby oraz cech morfologicznych skóry.
azot mocznikowy we krwi, body surface area, cyklosporyna, dehydrogenaza mleczanowa, dystrofia paznokci, glukoza we krwi, granulizyna, immunoglobulina dożylna, interleukina-15, kinaza kreatynowa, kortykosteroid, niewydolność wielonarządowa, posocznica, SJS-TEN Overlap, skórna reakcja niepożądana, stulejka, symblefaron, toksyczna nekroliza naskórka, zespół ostrej niewydolności oddechowej, zespół Stevens-Johnsona, zrost spojówkowy - Leksykon leków
Działania niepożądane – Telmidon 40 mg + 12,5 mg
Produkt leczniczy Telmidon, zawierający telmisartan w dawce 80 mg w połączeniu z hydrochlorotiazydem (12,5 mg lub 25 mg), wykazuje profil bezpieczeństwa typowy dla obu składników. Najczęściej zgłaszanym działaniem niepożądanym są zawroty głowy ośrodkowego pochodzenia (częstość ≥1/100 do <1/10). Rzadko (≥1/10000 do <1/1000) może wystąpić ciężki obrzęk naczynioruchowy, który w skrajnych przypadkach może prowadzić do zgonu. Inne działania niepożądane obejmują hipokaliemię, hiponatremię, hiperurykemię, tachykardię, niedociśnienie ortostatyczne, zaburzenia widzenia, duszność, zaburzenia czynności wątroby oraz reakcje skórne takie jak rumień, świąd czy pokrzywka. Nie zaobserwowano zależności częstości działań niepożądanych od dawki, płci, wieku ani rasy pacjentów. Hydrochlorotiazyd może nasilać hipowolemię i zaburzenia elektrolitowe, a długotrwała terapia wiąże się z ryzykiem nieczerniakowych nowotworów skóry.
agranulocytoza, alkaloza hipokaliemiczna, bradykardia, cukromocz, eozynofilia, hiperkalcemia, hiperkaliemia, hiperurykemia, hipoglikemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, hiponatremia, hipowolemia, leukopenia, małopłytkowość, neutropenia, niedociśnienie ortostatyczne, niedokrwistość, niedokrwistość aplastyczna, niedokrwistość hemolityczna, niewydolność oddechowa, niewydolność szpiku kostnego, obrzęk naczynioruchowy, ostra niewydolność nerek, podwyższona fosfokinaza kreatynowa, podwyższona kreatynina, posocznica, rak kolczystokomórkowy skóry, rak podstawnokomórkowy, reakcja anafilaktyczna, rumień wielopostaciowy, skurcz mięśni, śródmiąższowa choroba płuc, śródmiąższowe zapalenie nerek, tachykardia, telmisartan z hydrochlorotiazydem, toczeń rumieniowaty układowy, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, wyprysk, wysypka polekowa, zaburzenia czynności wątroby, zapalenie błony śluzowej żołądka, zapalenie oskrzeli, zapalenie trzustki, zapalenie zatok, zawroty głowy pochodzenia błędnikowego, zawroty głowy pochodzenia ośrodkowego, żółtaczka cholestatyczna, żółtaczka miąższowa - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Lincocin 500 mg
Lincocin, zawierający chlorowodorek linkomycyny w dawce 500 mg, jest antybiotykiem przeznaczonym do leczenia ciężkich zakażeń wywołanych przez bakterie beztlenowe oraz wrażliwe szczepy paciorkowców i gronkowców, szczególnie gdy inne antybiotyki są niewłaściwe lub nieskuteczne. Wskazania obejmują zakażenia górnych i dolnych dróg oddechowych (np. zapalenie migdałków, zachłystowe zapalenie płuc, ropniak opłucnej), zakażenia skóry i tkanek miękkich, zakażenia kości i stawów (w tym zapalenie szpiku kostnego) oraz posocznicę. Leczenie powinno być poprzedzone, jeśli to możliwe, wykonaniem posiewu i antybiogramu w celu potwierdzenia wrażliwości patogenów na linkomycynę. W ciężkich przypadkach zaleca się rozpoczęcie terapii postacią parenteralną, a następnie kontynuację doustną kapsułkami 500 mg.
antybiogram, antybiotykoterapia, bakterie beztlenowe, chlorowodorek linkomycyny, ciężkie zakażenie, flora bakteryjna, gronkowiec, laktoza jednowodna, lek przeciwbakteryjny, linkomycyna, nietolerancja laktozy, paciorkowiec, patogen, posocznica, postać parenteralna, ropień, ropień płuca, ropniak opłucnej, rzekomobłoniaste zapalenie jelit, zachłystowe zapalenie płuc, zakażenie dolnych dróg oddechowych, zakażenie górnych dróg oddechowych, zakażenie kości i stawów, zakażenie rany, zakażenie tkanek miękkich, zapalenie migdałków podniebiennych, zapalenie szpiku kostnego, zapalenie ucha środkowego - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Clofarabine Norameda
Klofarabina Norameda jest silnym lekiem przeciwnowotworowym, którego stosowanie wiąże się z ryzykiem poważnych działań niepożądanych, zarówno hematologicznych (np. ciężka supresja szpiku, neutropenia, małopłytkowość) jak i niehematologicznych (zapalenie jelit, zespół Stevensa-Johnsona, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka). Konieczne jest ścisłe monitorowanie morfologii krwi, czynności nerek i wątroby (w tym stężenia kreatyniny, enzymów wątrobowych i bilirubiny), parametrów układu oddechowego, ciśnienia krwi oraz równowagi płynów i masy ciała. W trakcie 5-dniowego cyklu leczenia zaleca się podawanie płynów dożylnie oraz rozważenie profilaktyki kortykosteroidowej (np. hydrokortyzon 100 mg/m² od 1. do 3. dnia) w celu zapobiegania zespołowi uogólnionej odpowiedzi zapalnej (SIRS) i zespołowi przesiąkania włośniczek. W przypadku wystąpienia wczesnych objawów SIRS, ciężkich zaburzeń czynności narządów lub niedociśnienia tętniczego należy natychmiast przerwać leczenie. U pacjentów z niewydolnością nerek (stężenie kreatyniny ≥ 2 × GGN) oraz zaburzeniami czynności wątroby (bilirubina > 1,5 × GGN, AspAT i AlAT > 5 × GGN) stosowanie klofarabiny wymaga szczególnej ostrożności, a w przypadku ciężkich zaburzeń czynności nerek brak jest danych bezpieczeństwa. Zaleca się unikanie leków nefrotoksycznych podczas terapii.
acyklowir, allopurynol, amfoterycyna B, aminoglikozydy, busulfan, choroba żylno-okluzyjna wątroby, Clostridium difficile, cyklofosfamid, cyklosporyna, czynność nerek i wątroby, duszność, etopozyd, foskarnet, hepatotoksyczność, hiperurykemia, hydrokortyzon, kortykosteroidy, krwotok mózgowy, lek przeciwnowotworowy, leki nefrotoksyczne, macierzyste komórki krwiotwórcze, melfalan, metotreksat, monitorowanie pacjenta, morfologia krwi, napromienianie całego ciała, neutropenia, niesteroidowe leki przeciwzapalne, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, ostra białaczka, pentamidyna, pochodne platyny, posocznica, supresja szpiku kostnego, takrolimus, terapia nerkozastępcza, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, uwalnianie cytokin, zakażenie oportunistyczne, zapalenie okrężnicy neutropeniczne, zapalenie wątroby, zespół przesiąkania włośniczek, zespół rozpadu guza, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Thymoglobuline 5 mg/ml
Produkt leczniczy Thymoglobuline 5 mg/ml powinien być podawany wyłącznie w warunkach szpitalnych, pod ścisłym nadzorem lekarza z doświadczeniem w terapii immunosupresyjnej po przeszczepieniu. Zaleca się premedykację lekami przeciwgorączkowymi, kortykosteroidami i/lub lekami przeciwhistaminowymi w celu zmniejszenia ryzyka reakcji niepożądanych. Podawanie leku wymaga dokładnego monitorowania pacjenta podczas i po infuzji, ze szczególnym uwzględnieniem parametrów krzepnięcia i liczby płytek krwi, zwłaszcza u chorych z chorobami wątroby. Wlew powinien być prowadzony zgodnie z zaleceniami dotyczącymi dawkowania i szybkości podawania, gdyż ich przestrzeganie redukuje częstość i nasilenie działań niepożądanych. Każda fiolka 10 ml zawiera 0,171 mmol (4 mg) sodu, co jest istotne u pacjentów na diecie niskosodowej.
kortykosteroid, leczenie immunosupresyjne, leczenie przeciwwstrząsowe, lek immunosupresyjny, lek przeciwgorączkowy, lek przeciwhistaminowy, morfologia krwi, parametry krzepnięcia, płytki krwi, posocznica, przeszczepienie narządu, reakcja anafilaktyczna, reakcja związana z infuzją, schorzenie wątrobowe, tymoglobulina, wirus cytomegalii, wstrząs anafilaktyczny, zaburzenie krzepnięcia, zakażenie bakteryjne, zakażenie grzybicze, zakażenie pierwotniakowe, zakażenie wirusowe, zespół uwalniania cytokin - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Finomel
Finomel jest emulsją do infuzji przeznaczoną do żywienia pozajelitowego, którą należy podawać wyłącznie przez żyłę centralną, aby zapewnić bezpieczeństwo terapii. Preparat zawiera olej sojowy, olej rybi, fosfolipidy jajeczne oraz glukozę z kukurydzy, co niesie ryzyko reakcji alergicznych, zwłaszcza u pacjentów z alergią na soję, orzeszki ziemne lub kukurydzę. Istotnym zagrożeniem jest możliwość powstawania osadów w naczyniach płucnych, prowadzących do zatorów i niewydolności płuc, szczególnie przy nadmiernym dodatku wapnia i fosforanów. W trakcie terapii należy monitorować roztwór, zestaw infuzyjny i cewnik pod kątem osadów oraz natychmiast przerwać infuzję w przypadku objawów niewydolności płuc. Ryzyko zakażeń wymaga ścisłego przestrzegania aseptyki podczas zakładania i obsługi cewnika.
cholestaza, cukrzyca, emulsja do infuzji, enzymy wątrobowe, fosfolipidy jajeczne, hepatomegalia, hiperfosfatemia, hiperglikemia, hiperkaliemia, hiperlipidemia, hipermagnezemia, kwasica mleczanowa, kwasy omega-3, małopłytkowość, niedobór tiaminy, niedoczynność tarczycy, niedokrwistość, niewydolność nerek, niewydolność płuc, obrzęk płuc, olej rybi, olej sojowy, osady w naczyniach płucnych, osmolarność surowicy, ośrodkowy układ nerwowy, pierwiastki śladowe, posocznica, reakcja alergiczna, reakcja nadwrażliwości, równowaga kwasowo-zasadowa, stłuszczenie wątroby, triglicerydy, zaburzenia czynności wątroby, zaburzenia krzepliwości krwi, zapalenie trzustki, zastoinowa niewydolność serca, zator naczyń płucnych, zespół ponownego odżywienia, zespół przeciążenia tłuszczami, żyła centralna, żywienie pozajelitowe - Leksykon leków
Działania niepożądane – Mitomycin Accord 40 mg
Mitomycin Accord (40 mg) wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, z dominującą mielosupresją, która dotyka do 65% pacjentów i manifestuje się leukopenią oraz małopłytkowością, zwiększając ryzyko krwawień i zakażeń. Do bardzo częstych objawów należą nudności i wymioty, a także powikłania żołądkowo-jelitowe takie jak zapalenie błon śluzowych, biegunka i jadłowstręt, które mogą pogarszać stan odżywienia. Istotne klinicznie są również powikłania narządowe, w tym śródmiąższowe zapalenie płuc (występujące u około 10% pacjentów), nefrotoksyczność objawiająca się niewydolnością nerek, podwyższonym stężeniem kreatyniny oraz glomerulopatią, a także rzadkie, ale ciężkie zespoły hemolityczno-mocznicowe (HUS) i mikroangiopatyczna niedokrwistość hemolityczna (MAHA). Hepatotoksyczność, choć rzadka, może objawiać się niewydolnością wątroby, podwyższonymi aminotransferazami, żółtaczką oraz chorobą żylno-okluzyjną wątroby.
aminotransferazy, antybiotyk antracyklinowy, choroba żylno-okluzyjna płuc, choroba żylno-okluzyjna wątroby, erytrodyzestezja podeszwowo-dłoniowa, glomerulopatia, hepatotoksyczność, jadłowstręt, kontaktowe zapalenie skóry, kreatynina, łysienie, małopłytkowość, martwica tkanek, mielosupresja, mikroangiopatyczna niedokrwistość hemolityczna, mitomycyna, nadciśnienie płucne, nefrotoksyczność, niedokrwistość hemolityczna, niewydolność nerek, niewydolność serca, niewydolność wątroby, osutka, posocznica, reakcja alergiczna, śródmiąższowe zapalenie płuc, szpik kostny, wysypka alergiczna, zapalenie błon śluzowych, zapalenie jamy ustnej, zapalenie tkanki podskórnej, zespół hemolityczno-mocznicowy, żółtaczka - Leksykon leków
Działania niepożądane – Tezeo 40 mg
Telmisartan, składnik leku Tezeo, wykazuje korzystny profil bezpieczeństwa z częstością działań niepożądanych porównywalną do placebo (41,4% vs 43,9%). Nie stwierdzono zależności występowania działań niepożądanych od dawki, płci, wieku ani rasy pacjentów. Najpoważniejsze działania niepożądane, takie jak reakcje anafilaktyczne, obrzęk naczynioruchowy (w tym zgony) oraz ostra niewydolność nerek, występują rzadko (≥ 1/10 000 do <1/1000) i wymagają natychmiastowej interwencji. Często obserwuje się niedociśnienie i niedociśnienie ortostatyczne, szczególnie u pacjentów z prawidłowym ciśnieniem tętniczym, co może prowadzić do zawrotów głowy i omdleń, zwiększając ryzyko upadków, zwłaszcza u osób starszych. Rzadkie przypadki nieprawidłowej czynności wątroby, zwłaszcza u pacjentów japońskiego pochodzenia, wskazują na konieczność monitorowania parametrów wątrobowych w tej grupie.
bradykardia, choroba sercowo-naczyniowa, działanie niepożądane, enzym wątrobowy, eozynofilia, fosfokinaza kreatynowa, hepatotoksyczność, hiperkaliemia, hipoglikemia, kreatynina, kwas moczowy, małopłytkowość, nadciśnienie tętnicze, niedociśnienie, niedociśnienie ortostatyczne, niedokrwistość, nieprawidłowa czynność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, ostra niewydolność nerek, posocznica, reakcja anafilaktyczna, rwa kulszowa, śródmiąższowa choroba płuc, tachykardia, telmisartan, toksyczne uszkodzenie skóry, wysypka polekowa, zaburzenie dróg żółciowych, zaburzenie naczyniowe, zaburzenie układu immunologicznego, zaburzenie układu oddechowego, zaburzenie wątroby, zapalenie gardła, zapalenie pęcherza moczowego, zapalenie ścięgien, zapalenie zatok, zawrót głowy - Leksykon chorób i schorzeń
Paciorkowiec grupy a – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Paciorkowiec grupy A (GAS) jest patogenem wywołującym szerokie spektrum infekcji, od łagodnych zapaleń gardła po inwazyjne zakażenia zagrażające życiu. Diagnostyka opiera się na ocenie klinicznej objawów takich jak ból gardła, gorączka >38°C, obrzęk migdałków z nalotami, powiększone węzły chłonne oraz wybroczyny na podniebieniu. Kluczowe jest monitorowanie parametrów życiowych co 4 godziny, ocena stanu nawodnienia, bilansu płynów oraz obserwacja pod kątem powikłań, w tym ropnia okołomigdałkowego, gorączki reumatycznej i zapalenia nerek. Antybiotykoterapia, najczęściej penicylina V lub amoksycylina przez 10 dni, stanowi podstawę leczenia, z alternatywami takimi jak cefalosporyny I generacji lub makrolidy u pacjentów z alergią na beta-laktamy. Poprawa kliniczna powinna nastąpić w ciągu 24-48 godzin od rozpoczęcia terapii, a pacjent przestaje być zakaźny po 24 godzinach leczenia.
amoksycylina, antybiotyk beta-laktamowy, antybiotykoterapia, azytromycyna, ból gardła, cefalosporyny, dysfagia, erytromycyna, gorączka, gorączka reumatyczna, hipertermia, infekcja paciorkowcowa, inwazyjne zakażenie GAS, izolacja kropelkowa, klarytromycyna, kłębuszkowe zapalenie nerek, klindamycyna, makrolidy, martwicze zapalenie powięzi, niedobór płynu, obrzęk migdałków, paciorkowcowy zespół wstrząsu toksycznego, paciorkowiec grupy A, penicylina V, posocznica, ropień okołomigdałkowy, skala bólu, turgor skóry, węzły chłonne szyjne, wstrząs septyczny, zaburzenie odżywiania, zapalenie nerek, zapalenie ucha środkowego, zapalenie węzłów chłonnych, zapalenie zatok - Leksykon leków
Działania niepożądane – Veletri 0,5 mg
VELETRI (epoprostenol sodowy) jest dostępny w dawkach 0,5 mg i 1,5 mg jako proszek do sporządzania roztworu do infuzji. Terapia tym lekiem wiąże się z licznymi działaniami niepożądanymi, które zostały sklasyfikowane według częstości występowania: bardzo często (≥10%), często (≥1% i <10%), niezbyt często (≥0,1% i <1%), rzadko (≥0,01% i <0,1%), bardzo rzadko (<0,01%) oraz o nieznanej częstości. Do najczęstszych działań należą posocznica (często, głównie związana z systemem podawania), zmniejszenie liczby płytek krwi i różnorodne krwawienia (płucne, z przewodu pokarmowego, nosa, wewnątrzczaszkowe, pozabiegowe, zaotrzewnowe). Często obserwuje się także bóle głowy i uderzenia gorąca na twarzy, nudności, wymioty, biegunkę, bóle szczęki oraz bóle stawów. Częstoskurcz może wystąpić przy dawkach ≤5 ng/kg mc./min, natomiast rzadkoskurcz, często z niedociśnieniem ortostatycznym, przy dawkach >5 ng/kg mc./min. Niedociśnienie tętnicze jest również częstym objawem.
ból stawowy, cewnik dożylny, częstoskurcz, epoprostenol sodowy, hiperglikemia, hipersplenizm, kolka brzuszna, krwawienie płucne, krwawienie wewnątrzczaszkowe, krwawienie z nosa, krwawienie z przewodu pokarmowego, kserostomia, małopłytkowość, nadczynność tarczycy, nadmierna potliwość, niedociśnienie ortostatyczne, niedociśnienie tętnicze, niewydolność serca, obrzęk płuc, posocznica, roztwór do infuzji, rzadkoskurcz, splenomegalia, wodobrzusze, zakażenie odcewnikowe - Leksykon leków
Działania niepożądane – Telmizek HCT 40 mg + 12,5 mg
Profil bezpieczeństwa leku Telmizek HCT, zawierającego telmisartan i hydrochlorotiazyd, został oceniony w kontrolowanych badaniach klinicznych, gdzie najczęstszym działaniem niepożądanym były zawroty głowy. Rzadko (≥1/10 000 do <1/1000) obserwowano ciężki obrzęk naczynioruchowy z potencjalnym zagrożeniem życia. Częstość działań niepożądanych była porównywalna z monoterapią telmisartanem, bez zależności od dawki, płci, wieku czy rasy. Wśród działań niepożądanych o istotnej częstości wymienia się hipokaliemię, hiponatremię, zaburzenia widzenia, arytmie, niedociśnienie ortostatyczne, duszność, zaburzenia żołądkowo-jelitowe oraz reakcje skórne, w tym obrzęk naczynioruchowy. Szczególną uwagę zwraca się na ryzyko posocznicy, śródmiąższowej choroby płuc oraz nieczerniakowych nowotworów skóry związanych z hydrochlorotiazydem, zwłaszcza przy długotrwałym stosowaniu i wyższych dawkach.
agranulocytoza, alkaloza hipochloremiczna, arytmia, cukromocz, częstoskurcz, duszność, dyspepsja, hiperkalcemia, hiperkaliemia, hipoglikemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, hiponatremia, kwas moczowy, małopłytkowość, nieczerniakowy nowotwór złośliwy skóry, niedociśnienie ortostatyczne, niedokrwistość, niedokrwistość aplastyczna, niedokrwistość hemolityczna, niewydolność nerek, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk płuc, ostra jaskra, ostra krótkowzroczność, parestezja, posocznica, rak kolczystokomórkowy, rak podstawnokomórkowy, reakcja anafilaktyczna, rumień wielopostaciowy, śródmiąższowa choroba płuc, śródmiąższowe zapalenie nerek, telmisartan i hydrochlorotiazyd, toczeń rumieniowaty układowy, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, zaburzenie wątroby, zaburzenie widzenia, zapalenie płuc, zapalenie trzustki, zapalenie żołądka, zawrót głowy, zespół ostrej niewydolności oddechowej, zespół toczniopodobny, żółtaczka cholestatyczna, żółtaczka miąższowa - Leksykon chorób i schorzeń
Zapalenie kości i szpiku – Objawy
Zapalenie kości i szpiku (osteomyelitis) to infekcyjne zapalenie obejmujące szpik kostny, okostną oraz kość korową i gąbczastą, najczęściej o etiologii bakteryjnej, rzadziej grzybiczej. U dzieci dominują zmiany w kościach długich kończyn, u dorosłych – w kręgosłupie i stawach biodrowych. Klinicznie manifestuje się gorączką (często wysoką), bólem kości nasilającym się przy ruchu, obrzękiem, zaczerwienieniem i tkliwością w miejscu zakażenia. U dzieci objawy mogą być mniej specyficzne, np. odmowa obciążania kończyny czy rozdrażnienie. Kręgowe zapalenie kości i szpiku charakteryzuje się uporczywym bólem pleców, sztywnością i napięciem mięśni przykręgosłupowych, często bez gorączki. Ostre zapalenie rozwija się w ciągu 7-14 dni, wymaga szybkiej interwencji (3-5 dni od objawów) i leczenia antybiotykami przez 4-6 tygodni (w ciężkich przypadkach do 12 tygodni), co pozwala na całkowite wyleczenie. Przewlekłe zapalenie (>4 tygodni) cechuje się nawracającym bólem, obecnością przetok i mniejszą częstością gorączki, a rokowanie jest gorsze z nawrotami do 30-50% w ciągu roku.
antybiotykoterapia, choroba naczyń obwodowych, dreszcze, hiperglikemia, kość gąbczasta, lek przeciwgrzybiczny, martwica kości, neuropatia, ostre zapalenie kości, posocznica, przewlekłe zapalenie kości, Pseudomonas aeruginosa, ropa, ropień Brodiego, ropień nadtwardówkowy, sekwestr, sepsa, szpik kostny, ucisk rdzenia kręgowego, zaburzenia chodu, zapalenie kości, zapalenie kości i szpiku, zespół ogona końskiego - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Etform SR
Metformina chlorowodorku w postaci tabletek o przedłużonym uwalnianiu (Etform SR) wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko wystąpienia kwasicy mleczanowej, poważnego powikłania metabolicznego. Kwasica ta najczęściej pojawia się przy nagłym pogorszeniu czynności nerek, chorobach układu krążeniowo-oddechowego, posocznicy oraz w stanach odwodnienia, niewydolności wątroby, źle kontrolowanej cukrzycy, ketozy, długotrwałego głodzenia i niedotlenienia. Charakterystyczne objawy to duszność kwasicza, ból brzucha, skurcze mięśni, astenia, hipotermia i w zaawansowanych przypadkach śpiączka. Diagnostyka laboratoryjna obejmuje obniżenie pH krwi poniżej 7,35, wzrost stężenia mleczanów w osoczu powyżej 5 mmol/l, zwiększoną lukę anionową oraz podwyższony stosunek mleczanów do pirogronianów. Metformina jest przeciwwskazana u pacjentów z GFR <30 ml/min, a jej stosowanie należy przerwać w przypadku czynników pogarszających funkcję nerek, takich jak stosowanie leków nefrotoksycznych, odwodnienie czy badania z użyciem jodowych środków kontrastowych.
astenia, ciężka biegunka, cukrzyca typu 2, czynność nerek, duszność kwasicza, funkcja nerek, hipoglikemia, hipotermia, jodowy środek kontrastowy, ketoza, kontrola cukrzycy, kwasica mleczanowa, lek moczopędny, lek przeciwnadciśnieniowy, luka anionowa, meglitynid, mleczany w osoczu, nefropatia kontrastowa, niedotlenienie, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niewydolność serca, niewydolność wątroby, ostra niewydolność serca, pH krwi, pochodna sulfonylomocznika, posocznica, przewlekła niewydolność serca, skurcz mięśni, śpiączka, stosunek mleczanów do pirogronianów, układ krążeniowo-oddechowy, współczynnik przesączania kłębuszkowego, znieczulenie ogólne, znieczulenie podpajęczynówkowe, znieczulenie zewnątrzoponowe - Leksykon chorób i schorzeń
Zaburzenie skubania skóry (dermatillomania) – Objawy
Zaburzenie skubania skóry (dermatillomania, zaburzenie ekskoriacji) to przewlekłe zaburzenie z grupy obsesyjno-kompulsywnych, charakteryzujące się kompulsywnym, trudnym do opanowania przymusem skubania skóry, prowadzącym do uszkodzeń tkanek, infekcji, blizn oraz znacznego cierpienia psychicznego. Występuje u 1,4-5,4% dorosłych, częściej u kobiet, zwykle rozpoczynając się w wieku 13-15 lat. Objawy obejmują zarówno automatyczne, nieświadome, jak i świadome, celowe skubanie różnych obszarów ciała (twarz, głowa, ręce, nogi), często poprzedzone napięciem lub stresem. Diagnoza opiera się na kryteriach DSM-5, uwzględniających nawracające uszkodzenia skóry, próby ograniczenia zachowania oraz wykluczenie innych przyczyn medycznych i psychicznych. Zaburzenie to wiąże się z wysokim ryzykiem współwystępowania depresji, lęków, a także myśli i prób samobójczych (12% i 11,5% odpowiednio).
ADHD, antybiotykoterapia, choroba afektywna dwubiegunowa, cukrzyca typu 1, dermatillomania, DSM-5, dysmorfofobia, egzema, kompulsywne skubanie skóry, łuszczyca, posocznica, przeszczep skóry, remisja, reumatoidalne zapalenie stawów, rogowacenie mieszkowe, stan zapalny, stwardnienie rozsiane, toczeń, trądzik młodzieńczy, trichotillomania, zaburzenie dysmorficzne ciała, zaburzenie ekskoriacjii, zaburzenie lękowe, zaburzenie lękowe uogólnione, zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne, zaburzenie paniczne, zaburzenie ze spektrum autyzmu, zakażenie skóry, zespół Pradera-Williego, zespół stresu pourazowego - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Clindamycin-MIP 150 mg/ml 150 mg/ml
Clindamycin-MIP 150 mg/ml w formie roztworu do wstrzykiwań i infuzji jest wskazany do leczenia zakażeń bakteryjnych wywołanych przez drobnoustroje wrażliwe na klindamycynę. Preparat znajduje zastosowanie w szerokim spektrum infekcji, w tym zakażeniach kości i stawów (np. zapalenie kości i szpiku, infekcje implantów ortopedycznych), zakażeniach górnych i dolnych dróg oddechowych, zakażeniach jamy brzusznej, miednicy, skóry i tkanek miękkich oraz w terapii posocznicy i zapalenia wsierdzia. Produkt zawiera 150 mg klindamycyny w 1 ml roztworu (fosforan klindamycyny 178,2 mg/ml) i jest dostępny w ampułkach 2 ml (300 mg klindamycyny), fiolkach 4 ml (600 mg) oraz 6 ml (900 mg). Substancje pomocnicze to alkohol benzylowy (9 mg/ml) i sód (12 mg/ml), co może mieć znaczenie kliniczne u wybranych pacjentów.
alergia na antybiotyki beta-laktamowe, alkohol benzylowy, bakteriemia, bakteryjne zapalenie płuc, biegunka związana z Clostridioides difficile, diagnostyka mikrobiologiczna, fosforan klindamycyny, infekcja górnych dróg oddechowych, infekcyjne zapalenie wsierdzia, niewydolność narządów, odzębowe zapalenie kości, oporność drobnoustrojów, płonica, posocznica, produkt przeciwbakteryjny, profilaktyka okołooperacyjna, ropień jajowodowo-jajnikowy, ropień okołozębowy, ropień wewnątrzbrzuszny, ropniak opłucnej, terapia skojarzona, zakażenie bakteryjne, zakażenie beztlenowcami, zapalenie błony śluzowej macicy, zapalenie kości i szpiku, zapalenie migdałków, zapalenie narządów miednicy mniejszej, zapalenie oskrzeli, zapalenie otrzewnej, zapalenie tkanek okołowierzchołkowych, zapalenie tkanki łącznej, zapalenie ucha środkowego, zapalenie wsierdzia, zapalenie zatok - Leksykon chorób i schorzeń
Haemophilus influenzae typu b (hib) – Etiologia i przyczyny
Haemophilus influenzae typu b (Hib) to Gram-ujemna, fakultatywnie beztlenowa pałeczka o wymiarach około 1 μm × 0,3 μm, charakteryzująca się obecnością otoczki polisacharydowej fosforanu polirybozylo-rybitolu (PRP), która stanowi kluczowy czynnik wirulencji i odpowiada za 95% inwazyjnych zakażeń u dzieci oraz 50% u dorosłych. Hib kolonizuje górne drogi oddechowe, a transmisja odbywa się drogą kropelkową oraz przez kontakt bezpośredni z wydzielinami. Największe ryzyko inwazyjnych zakażeń dotyczy dzieci poniżej 5 roku życia, zwłaszcza w wieku 4-18 miesięcy, oraz osób z upośledzoną odpornością (np. po splenektomii, z anemią sierpowatą, niedoborami odporności). Inwazyjne zakażenia Hib manifestują się najczęściej zapaleniem opon mózgowo-rdzeniowych (50-65% przypadków), posocznicą, zapaleniem płuc, nagłośni oraz zapaleniem stawów i kości, z śmiertelnością w zapaleniu opon mózgowo-rdzeniowych na poziomie 3-6%.
anemia sierpowata, antybiotykooporność, antybiotykoterapia, bakteria Gram-ujemna, bakteriemia, bakteryjne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, bezobjawowe nosicielstwo, dysfunkcja śledziony, fagocytoza, górne drogi oddechowe, Haemophilus influenzae typu B, kolonizacja bakteryjna, leki immunosupresyjne, niedobór odporności, nosogardziel, płyn mózgowo-rdzeniowy, posocznica, przewlekłe zapalenie oskrzeli, splenektomia, szczepionka skoniugowana, zakażenie dolnych dróg oddechowych, zapalenie nagłośni, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie płuc, zapalenie stawów, zapalenie ucha środkowego, zapalenie zatok - Leksykon chorób i schorzeń
Zapalenie najądrza – Leczenie
Zapalenie najądrza (epididymitis) to zapalny proces dotyczący najądrza, wymagający szybkiej diagnostyki i leczenia, głównie antybiotykoterapii dostosowanej do etiologii zakażenia. U mężczyzn w wieku 14-35 lat z podejrzeniem zakażenia Chlamydia trachomatis lub Neisseria gonorrhoeae zaleca się ceftriakson 500 mg domięśniowo (1 g dla masy ciała ≥150 kg) jednorazowo oraz doksycyklinę 100 mg doustnie 2 razy dziennie przez 10 dni. U pacjentów powyżej 35 roku życia, z podejrzeniem zakażenia bakteriami jelitowymi, preferowana jest lewofloksacyna 500 mg doustnie raz dziennie przez 10 dni. W przypadku przewlekłego zapalenia najądrza terapia antybiotykowa może być wydłużona do 4-6 tygodni, szczególnie przy zakażeniach Chlamydia trachomatis. W rzadkich przypadkach gruźliczego zapalenia najądrza stosuje się leki przeciwgruźlicze przez 6-9 miesięcy. Kluczowe jest przestrzeganie pełnej kuracji antybiotykowej, a poprawa powinna nastąpić w ciągu 48-72 godzin od rozpoczęcia leczenia; brak poprawy po 3 dniach wymaga ponownej oceny diagnostycznej i terapeutycznej.
antybiotykoterapia, azytromycyna, bakteria jelitowa, blokada nerwowa, ceftriakson, chlamydia, Chlamydia trachomatis, choroba przenoszona drogą płciową, ciprofloksacyna, doksycyklina, drenaż ropnia, epididymektomia, etambutol, fizjoterapia dna miednicy, gabapentyna, izoniazyd, lek przeciwdrgawkowy, lek przeciwgruźliczy, lewofloksacyna, Neisseria gonorrhoeae, niesteroidowy lek przeciwzapalny, ofloksacyna, orchidektomia, posocznica, przewlekłe zapalenie najądrza, suspensorium, terapia empiryczna, trimetoprim-sulfametoksazol, trójcykliczny lek przeciwdepresyjny, zapalenie najądrza, zawał jądra, zimny okład - Leksykon chorób i schorzeń
Hydronephrosis to po polsku „hydronefroza”. – Leczenie
Hydronefroza to patologiczne poszerzenie miedniczki i kielichów nerkowych spowodowane utrudnionym odpływem moczu, co prowadzi do zwiększenia ciśnienia wewnątrznerkowego i ryzyka uszkodzenia miąższu nerkowego. Leczenie jest uzależnione od etiologii, stopnia nasilenia oraz obecności objawów i infekcji. W łagodnych przypadkach stosuje się obserwację i monitorowanie, natomiast w ostrych niedrożnościach konieczne jest szybkie odbarczenie układu moczowego (cewnikowanie pęcherza, stentowanie moczowodu, nefrostomia przezskórna). Terapia przyczynowa obejmuje metody takie jak litotrypsja falami uderzeniowymi (ESWL), ureteroskopia, pieloplastyka (złoty standard w zwężeniach UPJ), endopielotomia, farmakoterapia w BPH, czy leczenie onkologiczne w przypadku ucisku nowotworowego. W ostatnich latach dominują techniki małoinwazyjne, w tym laparoskopowa i robotyczna pieloplastyka, które skracają czas rekonwalescencji i zmniejszają dolegliwości pooperacyjne.
alkalizacja moczu, analgetyk, antybiotykoterapia, badanie moczu, bilans płynów i elektrolitów, cewnikowanie pęcherza, chirurgia robotyczna, diureza poobstrukcyjna, endopielotomia, hydronefroza, hydronefroza prenatalna, kamica nerkowa, kortykosteroid, kreatynina, łagodny rozrost prostaty, laparoskopowa pieloplastyka, litotrypsja, miąższ nerkowy, miedniczka nerkowa, nefrolitotomia przezskórna, nefrostomia przezskórna, niedrożność dolnych dróg moczowych, pieloplastyka, połączenie miedniczkowo-moczowodowe, poliuria, posocznica, prostatektomia, przezcewkowa resekcja prostaty, refluks pęcherzowo-moczowodowy, reimplantacja moczowodu, scyntygrafia nerek, stent moczowodowy, ureteroskopia, zakażenie układu moczowego, zastój moczu, zwężenie moczowodu, zwłóknienie zaotrzewnowe - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Actelsar 80 mg
Telmisartan, będący selektywnym antagonistą receptora angiotensyny II typu AT1, wykazuje długotrwałe i specyficzne działanie przeciwnadciśnieniowe poprzez blokadę receptorów AT1 bez agonistycznego efektu, co skutkuje obniżeniem stężenia aldosteronu i brakiem wpływu na aktywność reninową osocza oraz konwertazę angiotensyny. Dawka 80 mg telmisartanu niemal całkowicie hamuje wzrost ciśnienia tętniczego indukowany angiotensyną II, a efekt hipotensyjny utrzymuje się przez 24 godziny, z potwierdzonym wskaźnikiem T/P powyżej 80%. Maksymalny efekt terapeutyczny osiągany jest po 4-8 tygodniach terapii, bez wpływu na częstość akcji serca i bez efektu odbicia po odstawieniu leku. W badaniach klinicznych telmisartan wykazał skuteczność porównywalną z amlodypiną, atenololem, enalaprylem, hydrochlorotiazydem i lizynoprylem, a częstość występowania suchego kaszlu była istotnie niższa niż w grupie leczonej inhibitorami ACE.
aktywność reninowa osocza, aliskiren, antagonista angiotensyny II, bradykinina, ciśnienie rozkurczowe, ciśnienie skurczowe, cukrzyca typu 2, działanie hipotensyjne, efekt hipotensyjny, hiperkaliemia, inhibitor ACE, kininaza II, konwertaza angiotensyny, nadciśnienie tętnicze, nefropatia cukrzycowa, niedociśnienie tętnicze, niewydolność nerek, obrzęk naczynioruchowy, ostre uszkodzenie nerek, posocznica, profilaktyka chorób sercowo-naczyniowych, przewlekła choroba nerek, receptor angiotensyny II, stężenie aldosteronu, udar mózgu, zastoinowa niewydolność serca, zawał serca - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Enterol Forte
Enterol Forte, zawierający liofilizowane drożdżaki Saccharomyces boulardii CNCM I-745, wymaga szczególnej ostrożności w stosowaniu, zwłaszcza u pacjentów z wkłuciem centralnym, w stanie krytycznym oraz z obniżoną odpornością, ze względu na ryzyko rzadkich, ale poważnych powikłań takich jak fungemia i posocznica. W przypadku utrzymującej się biegunki powyżej 2 dni, obecności krwi w stolcu lub gorączki, konieczna jest weryfikacja leczenia oraz odpowiednia rehydratacja doustna lub pozajelitowa, dostosowana do nasilenia objawów i stanu pacjenta. Produkt zawiera laktozę jednowodną (65 mg/saszetkę) oraz fruktozę (943,8 mg/saszetkę), co stanowi przeciwwskazanie u pacjentów z dziedziczną nietolerancją tych substancji.
biegunka, drobnoustroje, działanie przeciwgrzybicze, flora jelitowa, fungemia, laktoza jednowodna, lek przeciwgrzybiczny, nawodnienie organizmu, nawodnienie pacjenta, niedobór laktazy, nietolerancja fruktozy, nietolerancja galaktozy, nietolerancja laktozy, obniżona odporność, posocznica, rehydratacja, reżim żywieniowy, Saccharomyces boulardii, wkłucie centralne, zakażenie krzyżowe, zapalenie jelita, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon chorób i schorzeń
Impetigo – Epidemiologia
Liszajec zakaźny (impetigo) jest jedną z najczęstszych bakteryjnych infekcji skóry, szczególnie u dzieci w wieku 2-6 lat, stanowiąc około 10% problemów dermatologicznych w pediatrii. Etiologia obejmuje głównie Staphylococcus aureus (około 80% przypadków nieropnych i niemal wyłącznie ropnych) oraz paciorkowce grupy A (GAS), które odpowiadają za około 10% przypadków, a także mieszane infekcje. Występowanie choroby jest wyraźnie zróżnicowane geograficznie i sezonowo, z wyższą zapadalnością w klimatach tropikalnych i subtropikalnych oraz w społecznościach o niskim statusie socjoekonomicznym, gdzie częstość może sięgać nawet do 49%. W krajach o umiarkowanym klimacie obserwuje się wzrost zapadalności na liszajec zakaźny, a oporność na antybiotyki, w tym MRSA, stanowi rosnące wyzwanie terapeutyczne. Choroba jest wysoce zakaźna, przenoszona głównie przez kontakt bezpośredni lub fomity, a jej powikłania mogą obejmować m.in. zapalenie tkanki łącznej, posocznicę oraz pełzakowe zapalenie kłębuszków nerkowych (PSGN), które występuje u do 5% pacjentów z niebullalnym liszajcem zakaźnym.
antybiotykoterapia, AZS, bakteryjna infekcja skóry, cukrzyca, częstość występowania, gronkowiec złocisty, immunosupresja, infekcja skórna, kontaktowe zapalenie skóry, liszajec zakaźny, łuszczyca kropelkowa, MRSA, nadzór epidemiologiczny, oparzenie termiczne, paciorkowiec grupy A, paciorkowiec ropny, posocznica, PSGN, świerzb, szkarlatyna, zapadalność, zapalenie gardła, zapalenie naczyń chłonnych, zapalenie tkanki łącznej