objętość dystrybucji
Objętość dystrybucji (Vd) to parametr farmakokinetyczny określający teoretyczną przestrzeń, w której lek jest rozprowadzany w organizmie. Wyrażana w litrach lub litrach na kilogram masy ciała, stanowi stosunek całkowitej ilości leku w organizmie do jego stężenia w osoczu.
Wartość objętości dystrybucji pozwala ocenić, jak szeroko lek rozprzestrzenia się poza krwiobieg. Niska objętość dystrybucji (poniżej 7 L) wskazuje, że lek pozostaje głównie w krwiobiegu. Średnie wartości (7-70 L) sugerują dystrybucję do płynów pozakomórkowych, natomiast wysokie wartości (powyżej 70 L) oznaczają znaczną akumulację leku w tkankach.
Na objętość dystrybucji wpływają właściwości fizykochemiczne leku (lipofilność, stopień jonizacji), wiązanie z białkami osocza oraz powinowactwo do tkanek. Parametr ten jest kluczowy przy ustalaniu dawki nasycającej, interpretacji stężeń leku we krwi oraz przewidywaniu skuteczności metod eliminacji leku (np. hemodializy) w przypadku przedawkowania.
W praktyce klinicznej objętość dystrybucji wykorzystuje się do indywidualizacji farmakoterapii, szczególnie u pacjentów z zaburzeniami gospodarki wodnej, niewydolnością narządów czy w stanach patologicznych zmieniających fizjologiczną dystrybucję leków.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Allupol 100 mg
Allopurynol, substancja czynna leku Allupol, charakteryzuje się wysoką biodostępnością (67-90%) oraz szybkim wchłanianiem po podaniu doustnym, z osiągnięciem maksymalnego stężenia w osoczu po około 1,5 godziny. Lek wykazuje niewielkie wiązanie z białkami osocza i znaczną objętość dystrybucji (~1,6 l/kg), co wskazuje na intensywny wychwyt tkankowy, zwłaszcza w wątrobie i błonie śluzowej jelit. Metabolizm allopurynolu prowadzi głównie do powstania oksypurynolu, który osiąga maksymalne stężenie w osoczu po 3-5 godzinach i charakteryzuje się długim okresem półtrwania (13-30 godzin), co umożliwia skuteczne hamowanie oksydazy ksantynowej przez ponad 24 godziny po pojedynczej dawce dobowej. Okres półtrwania allopurynolu wynosi 0,5-1,5 godziny, a eliminacja odbywa się zarówno przez kał (~20% dawki), jak i mocz (<10% w postaci niezmienionej). W stanie stacjonarnym przy dawce 300 mg/dobę stężenie oksypurynolu w osoczu wynosi 5-10 mg/l u pacjentów z prawidłową czynnością nerek.
allopurynol, biodostępność, kanaliki nerkowe, klirens kreatyniny, klirens leku, niewydolność nerek, objętość dystrybucji, okres półtrwania, oksydaza aldehydowa, oksydaza ksantynowa, oksypurynol, przewód pokarmowy, rybozyd allopurynolu, rybozyd oksypurynolu, stężenie osoczowe, wchłanianie leku, wchłanianie zwrotne, wiązanie z białkami - Leksykon substancji czynnych
Enoksaparyna – Właściwości farmakokinetyczne
Enoksaparyna sodowa, uzyskiwana z heparyny świni, charakteryzuje się niemal całkowitą biodostępnością (~100%) po podaniu podskórnym, z maksymalną aktywnością anty-Xa osiąganą po 3-5 godzinach. Aktywność anty-Xa jest dawko-zależna, osiągając wartości od 0,2 j.m./ml przy dawce 2000 j.m. (20 mg) do 1,3 j.m./ml przy dawce 150 j.m./kg mc. (1,5 mg/kg mc.). Stan stacjonarny osiągany jest zwykle w 2-4 dniu leczenia, zależnie od schematu dawkowania. Aktywność anty-IIa jest około 10-krotnie niższa niż anty-Xa, z maksymalnymi wartościami do 0,19 j.m./ml. Objętość dystrybucji wynosi około 4,3 l, a eliminacja przebiega jednofazowo z okresem półtrwania około 5 godzin po pojedynczym podaniu i 7 godzin po wielokrotnym. Metabolizm zachodzi głównie w wątrobie, a klirens nerkowy aktywnych metabolitów stanowi około 40% dawki.
aktywność anty-IIa, aktywność anty-Xa, antytrombina III, biodostępność, ciężkie zaburzenia czynności nerek, depolimeryzacja, depolimeryzacja heparyny, desulfacja, enoksaparyna sodowa, farmakokinetyka populacyjna, hemodializa, interakcja farmakokinetyczna, klirens kreatyniny, lek trombolityczny, marskość wątroby, metoda amidolityczna, objętość dystrybucji, okres półtrwania, skala Childa-Pugha, stan stacjonarny, wiązanie dwusiarczkowe, wstrzyknięcie dożylne, wstrzyknięcie podskórne, zaburzenia czynności wątroby - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Losmina 40 mg/0,4 ml (4000 j.m.)
Enoksaparyna sodowa charakteryzuje się niemal całkowitą biodostępnością (~100%) po podaniu podskórnym, z maksymalną aktywnością anty-Xa osiąganą po 3-5 godzinach, zależną od dawki: 0,2 j.m./ml (20 mg), 0,4 j.m./ml (40 mg), 1,0 j.m./ml (1 mg/kg mc.) oraz 1,3 j.m./ml (1,5 mg/kg mc.). Po podaniu dożylnym bolus 30 mg, a następnie podskórnym 1 mg/kg mc. co 12 godzin, początkowe maksymalne stężenia anty-Xa wynoszą 1,16 j.m./ml, osiągając 88% stanu stacjonarnego, który pojawia się w 2. dniu leczenia. Wielokrotne podawanie podskórne wykazuje liniową farmakokinetykę bez kumulacji, z okresem półtrwania około 5 godzin po pojedynczej dawce i 7 godzin po wielokrotnych podaniach. Aktywność anty-IIa jest około 10-krotnie niższa niż anty-Xa, osiągając maksima 0,13-0,19 j.m./ml w zależności od dawki. Objętość dystrybucji (~4,3 l) odpowiada objętości krwi, wskazując na ograniczoną dystrybucję pozanaczyniową. Metabolizm zachodzi głównie w wątrobie, a eliminacja jest jednofazowa z klirensem anty-Xa około 0,74 l/h po dawce 1,5 mg/kg mc. w infuzji 6-godzinnej. Klirens nerkowy stanowi około 10% dawki, a całkowite wydalanie nerkowe 40%, co podkreśla rolę dróg pozanerkowych.
aktywność anty-IIa, aktywność anty-Xa, antytrombina III, biodostępność, biodostępność bezwzględna, depolimeryzacja, eliminacja leku, enoksaparyna sodowa, hemodializa, heparyna drobnocząsteczkowa, infuzja dożylna, klirens anty-Xa, klirens kreatyniny, lek trombolityczny, marskość wątroby, objętość dystrybucji, okres półtrwania, pole pod krzywą, skala Childa-Pugha, stan stacjonarny, wstrzyknięcie dożylne, wstrzyknięcie podskórne, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Tadalafil Aristo 5 mg
Tadalafil charakteryzuje się szybkim wchłanianiem po podaniu doustnym, osiągając maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) po około 2 godzinach. Bezwzględna dostępność biologiczna nie jest precyzyjnie określona, jednak pokarm oraz pora podania nie wpływają istotnie na farmakokinetykę leku. Średnia objętość dystrybucji wynosi około 63 l, a 94% tadalafilu wiąże się z białkami osocza. Metabolizm zachodzi głównie przez CYP3A4, a główny metabolit – glukuronian metylokatecholu – jest klinicznie nieaktywny. Klirens wynosi średnio 2,5 l/h, a okres półtrwania około 17,5 h. Eliminacja odbywa się głównie z kałem (61%) i moczem (36%). Farmakokinetyka jest liniowa w zakresie dawek 2,5–20 mg, a stan stacjonarny osiągany jest po 5 dniach stosowania raz na dobę.
ciężka niewydolność wątroby, cukrzyca, dostępność biologiczna, ekspozycja AUC, farmakokinetyka, fosfodiesteraza typu 5, glukuronian metylokatecholu, hemodializa, izoenzym CYP3A4, klirens kreatyniny, klirens leku, łagodne zaburzenie czynności nerek, liniowość farmakokinetyki, niewydolność wątroby, objętość dystrybucji, okres półtrwania, schemat dawkowania, schyłkowa niewydolność nerek, skala Child-Pugh, stan stacjonarny, stężenie maksymalne w osoczu, tadalafil, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie erekcji - Leksykon substancji czynnych
Gadodiamid – Właściwości farmakokinetyczne
Gadodiamid, substancja czynna w preparacie Omniscan (0,5 mmol/ml), charakteryzuje się szybkim rozprowadzeniem do przestrzeni zewnątrzkomórkowej, odpowiadającej objętości wody pozakomórkowej, z czasem dystrybucji około 4 minut. Nie wiąże się z białkami osocza, co wpływa na jego farmakokinetykę i eliminację. Nie ulega metabolizmowi, jest wydalany niemal wyłącznie przez nerki na drodze przesączania kłębuszkowego, bez udziału sekrecji czy reabsorpcji kanalikowej. Czas połowicznej eliminacji wynosi około 70 minut u pacjentów z prawidłową funkcją nerek, a 85% dawki jest wydalane w ciągu 4 godzin, zaś 95-98% po 24 godzinach. Klirens całkowity i nerkowy są zbliżone, co potwierdza dominującą rolę nerek w eliminacji gadodiamidu. Kinetyka jest liniowa w zakresie dawek 0,1-0,3 mmol/kg m.c., co umożliwia przewidywalne działanie w różnych dawkach terapeutycznych.
biodostępność, czas połowicznej eliminacji, dystrybucja w organizmie, funkcja nerek, gadodiamid, GFR, klirens nerkowy, lepkość, liniowa kinetyka, niejonowy środek kontrastowy, objętość dystrybucji, osmolalność, paramagnetyczny środek kontrastowy, przesączanie kłębuszkowe, relaksacyjność molarna, wiązanie z białkami osocza, współczynnik filtracji kłębuszkowej - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Levetiracetam NeuroPharma 1000 mg
Lewetyracetam wykazuje korzystny, liniowy profil farmakokinetyczny z niemal całkowitą biodostępnością (100%) i szybkim wchłanianiem, osiągając maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) około 1,3 godziny po podaniu doustnym. U dorosłych po pojedynczej dawce 1000 mg Cmax wynosi około 31 μg/ml, a po dawkach wielokrotnych 43 μg/ml. Lek charakteryzuje się niskim wiązaniem z białkami osocza (<10%) oraz objętością dystrybucji 0,5-0,7 l/kg. Metabolizm jest minimalny, głównie przez enzymatyczną hydrolizę do nieaktywnego metabolitu ucb L057 (24% dawki), a eliminacja odbywa się głównie przez nerki (95% dawki w moczu). Okres półtrwania u dorosłych wynosi 7±1 godzin, a klirens całkowity 0,96 ml/min/kg. W populacji pediatrycznej (1 miesiąc–12 lat) okres półtrwania jest krótszy (5-6 godzin), a klirens wyższy (1,1-1,5 ml/min/kg), co wymaga uwzględnienia masy ciała i wieku przy dawkowaniu. U osób starszych i pacjentów z niewydolnością nerek okres półtrwania wydłuża się odpowiednio do 10-11 i nawet 25 godzin, co wymaga dostosowania dawki.
biodostępność, cytochrom P450, dializa, filtracja kłębuszkowa, glukuronidacja kwasu walproinowego, glukuronylotransferaza, hydroksylacja pierścienia pirolidynowego, hydroksylaza epoksydowa, hydroliza grupy acetamidowej, indukcja CYP2B6, indukcja enzymatyczna, klirens, klirens kreatyniny, lek przeciwpadaczkowy, lewetyracetam, liniowy profil farmakokinetyczny, monitorowanie stężenia leku, objętość dystrybucji, okres półtrwania, otwarcie pierścienia pirolidynowego, padaczka, pozorna objętość dystrybucji, pozorny klirens, profil farmakokinetyczny, reabsorpcja kanalikowa, schyłkowa niewydolność nerek, stężenie lewetyracetamu, stężenie maksymalne, stężenie w stanie stacjonarnym, wiązanie z białkami osocza, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Bortezomib Adamed 3,5 mg
Bortezomib, inhibitor proteasomu 26S stosowany w terapii szpiczaka mnogiego, wykazuje złożone właściwości farmakokinetyczne zależne od drogi podania i stanu pacjenta. Po dożylnym podaniu bolusowym dawek 1,0 mg/m² i 1,3 mg/m² maksymalne stężenia osoczowe wynosiły odpowiednio 57 i 112 ng/ml, a podczas kontynuacji leczenia Cmax wahało się od 67 do 120 ng/ml. Porównanie podania dożylnego i podskórnego (1,3 mg/m²) wykazało równoważność całkowitej ekspozycji (AUClast około 0,99), przy czym Cmax po podaniu SC była istotnie niższa (20,4 ng/ml vs 223 ng/ml). Bortezomib charakteryzuje się dużą objętością dystrybucji (1659-3294 l) oraz wysokim, stałym wiązaniem z białkami osocza (średnio 82,9%). Metabolizm zachodzi głównie przez CYP3A4, CYP2C19 i CYP1A2, z deboronacją jako kluczowym szlakiem, prowadzącym do nieaktywnych metabolitów. Okres półtrwania w fazie eliminacji jest zmienny (40-193 h), a klirens całkowity po pierwszej dawce jest wyższy (102-112 l/h) niż po kolejnych (15-32 l/h).
Badania farmakokinetyczne u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby wykazały, że u osób z łagodnymi zaburzeniami nie ma istotnych zmian w AUC, natomiast u pacjentów z umiarkowanymi i ciężkimi zaburzeniami AUC wzrasta o około 60%, co wymaga redukcji dawki i monitorowania klinicznego. W przypadku zaburzeń czynności nerek, w tym u pacjentów dializowanych, parametry farmakokinetyczne (AUC, Cmax) pozostają porównywalne niezależnie od stopnia niewydolności nerek (CrCL od ≥60 do <20 ml/min/1,73 m²), co wskazuje, że modyfikacja dawki bortezomibu nie jest konieczna u tej grupy pacjentów. Podsumowując, farmakokinetyka bortezomibu jest stabilna przy różnych stopniach niewydolności nerek, natomiast w przypadku zaburzeń wątroby konieczne jest dostosowanie dawki.
AUC, biodostępność, bortezomib, ciężkie zaburzenie czynności wątroby, Cmax, CYP1A2, CYP2C19, CYP3A4, cytochrom P450, deboronacja, dystrybucja do tkanek, farmakokinetyka, inhibitor proteasomu, izoenzym cytochromu, klirens całkowity, klirens kreatyniny, mikrosomy wątrobowe, objętość dystrybucji, okres półtrwania, parametr farmakokinetyczny, podanie dożylne, podanie podskórne, stężenie osoczowe, szpiczak mnogi, wiązanie z białkami osocza, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Amlator 10 mg + 5 mg
Amlator to preparat zawierający atorwastatynę i amlodypinę, które wykazują odmienne profile farmakokinetyczne. Atorwastatyna charakteryzuje się szybkim wchłanianiem (Tmax 1-2 h) i niską całkowitą biodostępnością około 12%, z wysokim wiązaniem z białkami osocza (≥98%) oraz dużą objętością dystrybucji (~381 l). Metabolizowana jest głównie przez CYP3A4 do aktywnych metabolitów, które odpowiadają za około 70% działania hamującego reduktazę HMG-CoA. Okres półtrwania eliminacji wynosi około 14 h, natomiast działanie farmakodynamiczne utrzymuje się 20-30 h. Lek jest wydalany głównie z żółcią, nie wykazuje istotnej wątrobowo-jelitowej recyrkulacji i jest substratem transporterów OATP1B1/1B3 oraz pomp P-gp i BCRP. Amlodypina wchłania się dobrze (Tmax 6-12 h), z biodostępnością 64-80%, wiąże się z białkami osocza w 97,5%, a jej objętość dystrybucji wynosi około 21 l/kg. Metabolizowana jest w wątrobie do nieaktywnych metabolitów, a okres półtrwania eliminacji wynosi 35-50 h, co umożliwia dawkowanie raz na dobę. Eliminacja amlodypiny odbywa się głównie przez metabolity wydalane z moczem (60%), a 10% leku jest wydalane w postaci niezmienionej.
amlodypina, atorwastatyna, bezwzględna biodostępność, białko oporności raka piersi, biodostępność, cholesterol LDL-C, cytochrom P450 3A4, heterozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, klirens żółciowy, o-hydroksyatorwastatyna, OATP1B1, OATP1B3, objętość dystrybucji, okres półtrwania, P-glikoproteina, poalkoholowe uszkodzenie wątroby, polimorfizm genu SLCO1B1, polipeptyd transportujący aniony organiczne, pompa efluksowa, rabdomioliza, reduktaza HMG-CoA, skala Tannera, transporter wątrobowy, zastoinowa niewydolność serca - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Dabigatran etexilate Orion 110 mg
Dabigatran eteksylat jest prolekiem, który po podaniu doustnym ulega szybkiej hydrolizie do aktywnego dabigatranu, charakteryzującego się biodostępnością około 6,5%. Maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) osiągane jest zwykle w ciągu 0,5-2 godzin, jednak po zabiegach chirurgicznych obserwuje się opóźnienie do około 6 godzin, co jest związane z wpływem znieczulenia ogólnego i porażeniem mięśniówki przewodu pokarmowego. Dabigatran wykazuje niskie wiązanie z białkami osocza (34-35%) i umiarkowaną dystrybucję tkankową (objętość dystrybucji 60-70 L). Metabolizm obejmuje sprzęganie z kwasem glukuronowym, a wydalanie odbywa się głównie przez nerki (85% z moczem), z okresem półtrwania wynoszącym około 11-14 godzin u osób zdrowych, który ulega wydłużeniu w niewydolności nerek (do 27,2 h przy CrCL < 30 mL/min). Spożycie pokarmów wydłuża czas do osiągnięcia Cmax o około 2 godziny, a integralność kapsułek HPMC jest kluczowa dla stabilnej biodostępności, gdyż usunięcie otoczki zwiększa ją nawet o 75% po pojedynczej dawce.
acyloglukuronid, biodostępność dabigatranu, dabigatran, dabigatran eteksylat, dysfagia, działanie przeciwzakrzepowe, esteraza, hemodializa, hydroksypropylometyloceluloza, izoenzymy cytochromu P450, klasyfikacja Childa-Pugha, niewydolność nerek, niezastawkowe migotanie przedsionków, objętość dystrybucji, okres półtrwania, P-glikoproteina, parametry farmakokinetyczne, porażenie mięśniówki przewodu pokarmowego, prolek, przesączanie kłębuszkowe, schyłkowa niewydolność nerek, sprzęganie z kwasem glukuronowym, stężenie osoczowe, wiązanie z białkami osocza, zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna, znieczulenie ogólne, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Piramil 1,25 mg 1,25 mg
Ramipryl, podawany doustnie, charakteryzuje się szybkim wchłanianiem z przewodu pokarmowego, osiągając maksymalne stężenie w osoczu w ciągu 1 godziny, niezależnie od obecności pokarmu. Biodostępność aktywnego metabolitu ramiprylatu wynosi około 45% dla dawek 2,5 mg i 5 mg, z maksymalnym stężeniem osiąganym po 2-4 godzinach. Ramiprylat, odpowiedzialny za efekt terapeutyczny, wykazuje okres półtrwania 13-17 godzin przy dawkach 5-10 mg, z dłuższym okresem półtrwania przy mniejszych dawkach, co wiąże się z wysycalnym wiązaniem z enzymem konwertującym angiotensynę (ACE). U pacjentów z niewydolnością nerek klirens ramiprylatu jest proporcjonalny do klirensu kreatyniny, co powoduje wolniejszą eliminację metabolitu, natomiast u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby obserwuje się opóźniony metabolizm ramiprylu do ramiprylatu, choć maksymalne stężenia metabolitu pozostają niezmienione. U dzieci w wieku 2-16 lat klirens ramiprylatu koreluje silnie z masą ciała i dawką, a ekspozycja po dawce 0,05 mg/kg jest porównywalna do ekspozycji dorosłych po 5 mg, natomiast dawka 0,2 mg/kg powoduje ekspozycję przekraczającą tę uzyskiwaną u dorosłych po dawce 10 mg.
aparat przykłębuszkowy, enzym konwertujący angiotensynę, esterazy wątrobowe, inhibitor konwertazy angiotensyny, klirens nerkowy, mutagenność, nadciśnienie tętnicze, objętość dystrybucji, okres półtrwania, poszerzenie miedniczki nerkowej, ramiprylat, stan stacjonarny, stężenie maksymalne, toksyczność ostra, toksyczność reprodukcyjna, właściwość genotoksyczna, właściwość mutagenna, właściwość teratogenna, właściwości farmakokinetyczne, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Sugammadex Orion 100 mg/ml
Sugammadeks charakteryzuje się liniową farmakokinetyką w dawkach od 1 do 16 mg/kg podawanych dożylnie, z objętością dystrybucji u dorosłych pacjentów z prawidłową czynnością nerek wynoszącą około 11-14 litrów. Lek nie wiąże się z białkami osocza ani erytrocytami i nie ulega metabolizmowi, eliminowany jest niemal wyłącznie przez nerki w postaci niezmienionej. Okres półtrwania wynosi około 2 godziny, a klirens osoczowy około 88 ml/min, z ponad 90% dawki wydalanej w ciągu 24 godzin, głównie z moczem (96%). U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek obserwuje się znaczące wydłużenie okresu półtrwania (do 24 godzin przy ciężkiej niewydolności) oraz zmniejszenie klirensu, co skutkuje zwiększoną ekspozycją na lek (do 17-krotnej u pacjentów z ciężką niewydolnością nerek). Sugammadeks jest wykrywany w osoczu do 48 godzin po podaniu u tych pacjentów.
analiza farmakokinetyczna, białka osocza, bilans masowy, bolus dożylny, ciężka niewydolność nerek, ciężkie zaburzenie czynności nerek, ekspozycja na lek, faza eliminacji, kinetyka liniowa, klirens, klirens kreatyniny, klirens osoczowy, objętość dystrybucji, okres półtrwania, parametry farmakokinetyczne, populacyjna analiza farmakokinetyczna, rokuronium, stan stacjonarny, stężenie w osoczu, sugammadeks, umiarkowane zaburzenie czynności nerek, współczynnik zmienności