Właściwości farmakokinetyczne leku Metafen

Produkt leczniczy Metafen zawiera dwie substancje czynne – ibuprofen (200 mg) i paracetamol (325 mg), których właściwości farmakokinetyczne charakteryzują się odrębnymi parametrami. Poniżej przedstawiono szczegółowy opis procesów wchłaniania, dystrybucji, metabolizmu i eliminacji obu składników aktywnych.¹

Wchłanianie ibuprofenu i paracetamolu

Obie substancje czynne zawarte w preparacie Metafen charakteryzują się dobrą biodostępnością po podaniu doustnym. Ibuprofen wchłania się z przewodu pokarmowego w ponad 80%, natomiast paracetamol wykazuje jeszcze lepszą absorpcję, osiągającą około 90%. Różnice występują również w zakresie czasu osiągnięcia maksymalnego stężenia we krwi (Tmax). W przypadku ibuprofenu maksymalne stężenie we krwi jest osiągane po 1-2 godzinach od przyjęcia, podczas gdy paracetamol osiąga szczytowe stężenie szybciej – po 0,5-1,5 godziny od podania doustnego.²

Dystrybucja w organizmie

Ibuprofen charakteryzuje się wysokim stopniem wiązania z białkami osocza, przekraczającym 90%. Głównym typem białek wiążących ibuprofen są albuminy. Objętość dystrybucji ibuprofenu wynosi średnio 0,16 l/kg. Ważną cechą farmakokinetyczną ibuprofenu jest jego zdolność do przenikania do jam stawowych, co ma istotne znaczenie kliniczne. Proces ten zachodzi jednak stosunkowo powoli – maksymalne stężenie w płynie maziowym występuje dopiero po 5-6 godzinach od podania doustnego, po czym następuje powolny spadek koncentracji leku w tej przestrzeni.³

W przeciwieństwie do ibuprofenu, paracetamol wykazuje znacznie mniejsze powinowactwo do białek osocza, wiążąc się z nimi jedynie w 15-20%. Charakteryzuje się natomiast większą objętością dystrybucji, która mieści się w przedziale od 0,9 l/kg do 1,8 l/kg. Co istotne, parametr ten nie ulega zmianom wraz z wiekiem pacjenta.⁴

Metabolizm ibuprofenu i paracetamolu

Głównym narządem odpowiedzialnym za biotransformację zarówno ibuprofenu, jak i paracetamolu jest wątroba. Procesy metaboliczne przebiegają jednak odmiennymi szlakami dla każdej z tych substancji.⁵

Ibuprofen podlega metabolizmowi wątrobowemu, w wyniku którego powstają metabolity oraz produkty ich sprzęgania z kwasem glukuronowym. Od 50% do 60% podanej doustnie dawki ibuprofenu jest wydalane w moczu właśnie w postaci takich metabolitów. Okres półtrwania ibuprofenu wynosi 1,5-2 godziny. Cechą charakterystyczną farmakokinetyki ibuprofenu jest całkowite wydalenie z organizmu w ciągu 24 godzin po podaniu ostatniej dawki, co oznacza brak kumulacji w ustroju nawet przy wielokrotnym podawaniu.⁶

Paracetamol metabolizowany jest przede wszystkim na drodze sprzęgania. Około 60% dawki ulega sprzęganiu z kwasem glukuronowym, a około 30% dawki – z jonami siarczanowymi. Jedynie niewielka część (3-4% dawki) podlega utlenieniu przy udziale cytochromu P-450, prowadząc do powstania reaktywnego metabolitu pośredniego – N-acetylobenzochinoiminy. Ten potencjalnie hepatotoksyczny metabolit w warunkach fizjologicznych jest szybko neutralizowany poprzez sprzęganie z glutationem i wydalany z moczem w postaci nietoksycznego merkapturanu.⁷

Ważne jest to, że mechanizm detoksykacji N-acetylobenzochinoiminy ma ograniczoną pojemność i łatwo ulega wysyceniu w przypadku przyjęcia dużych dawek paracetamolu. W sytuacji przedawkowania, zasoby wątrobowego glutationu mogą ulec wyczerpaniu, co prowadzi do znacznego nagromadzenia toksyn w organizmie. Konsekwencją tego jest uszkodzenie komórek wątrobowych, ich martwica i w skrajnych przypadkach ostra niewydolność wątroby.⁸

Eliminacja z organizmu

Paracetamol jest wydalany z organizmu w 100% przez nerki, przy czym tylko około 5% dawki jest wydalane w postaci niezmienionej. Okres półtrwania paracetamolu wynosi 1-2,5 godziny, co jest wartością zbliżoną do okresu półtrwania ibuprofenu.⁹