Specjalne ostrzeżenia
Metafen

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania produktu Metafen (200 mg ibuprofenu + 325 mg paracetamolu)

Produkt leczniczy Metafen, zawierający w swoim składzie dwie substancje czynne – ibuprofen (200 mg) oraz paracetamol (325 mg), wymaga zachowania szczególnych środków ostrożności podczas stosowania. Jednoczesne przyjmowanie innych leków z grupy NLPZ (niesteroidowych leków przeciwzapalnych), w tym inhibitorów COX-2 oraz kwasu acetylosalicylowego w dawce dobowej przekraczającej 75 mg, zwiększa ryzyko wystąpienia działań niepożądanych.¹

Ryzyko przedawkowania paracetamolu

Istotne jest sprawdzenie, czy inne przyjmowane przez pacjenta leki nie zawierają paracetamolu, gdyż jednoczesne stosowanie kilku preparatów z tą substancją może prowadzić do przedawkowania i zwiększa ryzyko ciężkich działań niepożądanych.²

Istotne interakcje lekowe wymagające szczególnej uwagi

Podczas jednoczesnego stosowania paracetamolu i flukloksacyliny należy zachować szczególną ostrożność ze względu na zwiększone ryzyko rozwoju kwasicy metabolicznej z dużą luką anionową (HAGMA). Ryzyko to jest szczególnie podwyższone u pacjentów z:

• ciężkimi zaburzeniami czynności nerek – u tych pacjentów dochodzi do upośledzenia wydalania metabolitów obu leków³
• posocznicą – stan ten może prowadzić do zaburzeń metabolicznych i nasilać rozwój kwasicy⁴
• niedożywieniem – niedobory pokarmowe mogą wpływać na metabolizm paracetamolu⁵
• innymi przyczynami niedoboru glutationu (np. przewlekły alkoholizm) – glutation jest niezbędny do prawidłowego metabolizmu paracetamolu⁶
• przyjmujących maksymalne dawki dobowe paracetamolu – zwiększa to ryzyko toksyczności i rozwoju kwasicy⁷

W przypadku wystąpienia powyższych czynników ryzyka zaleca się ścisłą obserwację pacjenta, w tym wykonywanie badań wykrywających 5-oksoprolinę w moczu.⁸

Ryzyko nefropatii postanalgetycznej

Jednoczesne, długotrwałe stosowanie różnych leków o działaniu przeciwbólowym może prowadzić do uszkodzenia nerek, zwiększając ryzyko rozwoju niewydolności nerek (nefropatia postanalgetyczna).⁹ Szczególne ryzyko zaburzenia czynności nerek występuje u odwodnionych dzieci i młodzieży.¹⁰

Szczególne grupy pacjentów wymagających ostrożności

Metafen należy stosować ze szczególną ostrożnością u następujących grup pacjentów:

• Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby i/lub nerek oraz układu krążenia – w tych przypadkach należy stosować najmniejsze skuteczne dawki, z jednoczesnym monitorowaniem funkcji tych narządów¹¹
• Pacjenci z astmą oskrzelową lub alergią – przyjęcie produktu może spowodować skurcz oskrzeli, co jest szczególnie niebezpieczne u chorych z astmą¹²
• Pacjenci z toczniem rumieniowatym układowym oraz mieszaną chorobą tkanki łącznej – występuje zwiększone ryzyko rozwoju jałowego zapalenia opon mózgowych¹³
• Pacjenci z chorobami przewodu pokarmowego w wywiadzie (wrzodziejące zapalenie jelita grubego, choroba Leśniowskiego-Crohna) – może dojść do nasilenia objawów tych chorób¹⁴
• Pacjenci z zaburzeniami rytmu serca, nadciśnieniem tętniczym, zawałem mięśnia sercowego lub niewydolnością serca w wywiadzie – może dojść do zatrzymania płynów w organizmie z powodu pogorszenia czynności nerek¹⁵
• Pacjenci jednocześnie przyjmujący leki przeciwzakrzepowe lub z zaburzeniami krzepnięcia krwi – ibuprofen może przedłużyć czas krwawienia¹⁶
• Pacjenci w wieku powyżej 65 lat – w tej grupie wiekowej istnieje większe ryzyko wystąpienia działań niepożądanych niż u pacjentów młodszych¹⁷

W celu zminimalizowania ryzyka działań niepożądanych zaleca się stosowanie najmniejszej skutecznej dawki przez najkrótszy możliwy czas niezbędny do kontrolowania objawów.¹⁸

Wpływ na układ krążenia i naczynia mózgowe

Badania kliniczne wykazały, że stosowanie ibuprofenu, szczególnie w dużej dawce (2400 mg na dobę), może wiązać się z niewielkim wzrostem ryzyka wystąpienia tętniczych incydentów zatorowo-zakrzepowych, takich jak zawał mięśnia sercowego lub udar.¹⁹ Badania epidemiologiczne nie wskazują jednak, aby przyjmowanie ibuprofenu w małych dawkach (≤ 1200 mg na dobę) było związane ze zwiększonym ryzykiem tych zdarzeń.²⁰

Szczególnej uwagi wymagają pacjenci z następującymi schorzeniami:

• Niekontrolowane nadciśnienie tętnicze²¹
• Zastoinowa niewydolność serca (NYHA II-III)²²
• Rozpoznana choroba niedokrwienna serca²³
• Choroba naczyń obwodowych²⁴
• Choroba naczyń mózgowych²⁵

U wymienionych pacjentów leczenie ibuprofenem należy stosować po jego starannym rozważeniu, unikając stosowania dużych dawek (2400 mg na dobę).²⁶

Należy również dokładnie rozważyć włączenie długotrwałego leczenia u pacjentów z czynnikami ryzyka chorób sercowo-naczyniowych, takimi jak:

• Nadciśnienie tętnicze²⁷
• Hiperlipidemia²⁸
• Cukrzyca²⁹
• Palenie tytoniu³⁰

Ostrożność ta jest szczególnie istotna, jeśli wymagane są duże dawki ibuprofenu (2400 mg na dobę).³¹

Wpływ na układ pokarmowy

Stosowanie Metafenu wiąże się z ryzykiem wystąpienia krwotoku z przewodu pokarmowego, owrzodzenia lub perforacji, które mogą zagrażać życiu pacjenta. Szczególnie niebezpieczne jest to, że powikłania te mogą nie być poprzedzone objawami ostrzegawczymi lub mogą wystąpić u pacjentów, u których takie objawy wcześniej występowały.³² W przypadku wystąpienia krwotoku z przewodu pokarmowego lub owrzodzenia należy natychmiast przerwać stosowanie produktu.³³

Pacjenci, u których wcześniej stwierdzono działania toksyczne na przewód pokarmowy (szczególnie pacjenci w podeszłym wieku), powinni zgłaszać wszelkie nietypowe objawy w obrębie jamy brzusznej (zwłaszcza krwawienie z przewodu pokarmowego), szczególnie na początku leczenia.³⁴

Ryzyko powikłań ze strony przewodu pokarmowego wzrasta w następujących sytuacjach:

• Wraz ze zwiększeniem dawki NLPZ³⁵
• U pacjentów z owrzodzeniem w wywiadzie, zwłaszcza powikłanym krwotokiem lub perforacją³⁶
• U osób w podeszłym wieku³⁷

U wymienionych pacjentów leczenie należy rozpoczynać od najmniejszej dostępnej dawki.³⁸ Ponadto, u tych pacjentów, jak również u osób wymagających jednoczesnego leczenia małymi dawkami kwasu acetylosalicylowego lub innymi substancjami zwiększającymi ryzyko powikłań ze strony przewodu pokarmowego, należy rozważyć leczenie skojarzone z lekami o działaniu ochronnym (np. mizoprostolem lub inhibitorami pompy protonowej).³⁹

Jednoczesne stosowanie innych leków zwiększających ryzyko powikłań

Należy zachować szczególną ostrożność stosując Metafen u pacjentów przyjmujących jednocześnie leki, które mogą zwiększać ryzyko owrzodzenia lub krwawienia, takie jak:⁴⁰

• Doustne kortykosteroidy – mogą nasilać działania niepożądane ze strony przewodu pokarmowego⁴¹
• Leki przeciwzakrzepowe, np. warfaryna – zwiększają ryzyko krwawień⁴²
• Selektywne inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny (SSRI) – mogą zwiększać ryzyko krwawień z przewodu pokarmowego⁴³
• Leki przeciwpłytkowe, w tym kwas acetylosalicylowy – zwiększają ryzyko powikłań krwotocznych⁴⁴

Podczas stosowania paracetamolu nie należy spożywać alkoholu ze względu na zwiększone ryzyko uszkodzenia wątroby. Ryzyko to jest szczególnie wysokie u osób głodzonych i regularnie pijących alkohol.⁴⁵

Warto pamiętać, że stosowanie produktu Metafen może wpływać na wyniki niektórych badań laboratoryjnych wykonywanych metodami oksydoredukcyjnymi (np. oznaczanie stężenia glukozy we krwi).⁴⁶

Ciężkie reakcje skórne

W związku ze stosowaniem NLPZ, w tym ibuprofenu wchodzącego w skład Metafenu, zgłaszano występowanie ciężkich reakcji skórnych, które mogą prowadzić do zgonu pacjenta. Do takich reakcji należą:

• Złuszczające zapalenie skóry – ciężka choroba skóry charakteryzująca się rozległym złuszczaniem naskórka⁴⁷
• Zespół Stevensa-Johnsona – ciężka reakcja objawiająca się zmianami pęcherzowymi na skórze i błonach śluzowych⁴⁸
• Toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka – najcięższa postać reakcji skórnej, zagrażająca życiu⁴⁹
• Ostra uogólniona osutka krostkowa (AGEP) – zgłaszano przypadki tej choroby związane ze stosowaniem produktów zawierających ibuprofen⁵⁰

Ryzyko tych reakcji jest największe na wczesnym etapie terapii, przy czym w większości przypadków początek reakcji występuje w pierwszym miesiącu leczenia.⁵¹ Należy natychmiast przerwać stosowanie ibuprofenu (Metafenu) przy pierwszych objawach ciężkich reakcji skórnych, takich jak wysypka, zmiany na błonach śluzowych lub jakiekolwiek inne oznaki nadwrażliwości.⁵²

Maskowanie objawów zakażenia

Metafen, poprzez swoje działanie przeciwgorączkowe i przeciwbólowe, może maskować objawy zakażenia, co może prowadzić do opóźnionego rozpoczęcia właściwego leczenia przeciwinfekcyjnego, a w konsekwencji pogarszać jego skuteczność.⁵³ Zjawisko to zaobserwowano szczególnie w przypadku:

• Pozaszpitalnego bakteryjnego zapalenia płuc – maskowanie gorączki i bólu może opóźnić właściwą diagnozę⁵⁴
• Powikłań bakteryjnych ospy wietrznej – ibuprofen może maskować objawy nadkażenia bakteryjnego⁵⁵

Jeśli produkt leczniczy Metafen stosowany jest z powodu gorączki lub bólu związanych z zakażeniem, zaleca się uważne monitorowanie przebiegu infekcji. W warunkach ambulatoryjnych pacjent powinien skonsultować się z lekarzem, jeśli objawy utrzymują się lub ulegają nasileniu.⁵⁶

Pacjent powinien być poinformowany o konieczności kontaktu z lekarzem lub farmaceutą w przypadku wystąpienia nowych objawów lub nasilenia się istniejących dolegliwości.⁵⁷