objętość dystrybucji
Objętość dystrybucji (Vd) to parametr farmakokinetyczny określający teoretyczną przestrzeń, w której lek jest rozprowadzany w organizmie. Wyrażana w litrach lub litrach na kilogram masy ciała, stanowi stosunek całkowitej ilości leku w organizmie do jego stężenia w osoczu.
Wartość objętości dystrybucji pozwala ocenić, jak szeroko lek rozprzestrzenia się poza krwiobieg. Niska objętość dystrybucji (poniżej 7 L) wskazuje, że lek pozostaje głównie w krwiobiegu. Średnie wartości (7-70 L) sugerują dystrybucję do płynów pozakomórkowych, natomiast wysokie wartości (powyżej 70 L) oznaczają znaczną akumulację leku w tkankach.
Na objętość dystrybucji wpływają właściwości fizykochemiczne leku (lipofilność, stopień jonizacji), wiązanie z białkami osocza oraz powinowactwo do tkanek. Parametr ten jest kluczowy przy ustalaniu dawki nasycającej, interpretacji stężeń leku we krwi oraz przewidywaniu skuteczności metod eliminacji leku (np. hemodializy) w przypadku przedawkowania.
W praktyce klinicznej objętość dystrybucji wykorzystuje się do indywidualizacji farmakoterapii, szczególnie u pacjentów z zaburzeniami gospodarki wodnej, niewydolnością narządów czy w stanach patologicznych zmieniających fizjologiczną dystrybucję leków.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Metformin Vitabalans 500 mg
Chlorowodorek metforminy, substancja czynna leku Metformin Vitabalans 500 mg, charakteryzuje się Tmax około 2,5 godziny oraz biodostępnością 50-60% po podaniu doustnym dawki 500 mg lub 850 mg. Około 20-30% dawki jest wydalane z kałem jako frakcja niewchłonięta, co wskazuje na nieliniowy i częściowo wysycony proces wchłaniania. Stężenie metforminy w stanie stacjonarnym osiąga wartości poniżej 1 µg/ml w ciągu 24-48 godzin, a maksymalne stężenie (Cmax) nie przekracza 4 µg/ml nawet przy dawkach maksymalnych. Pokarm istotnie zmniejsza Cmax o 40%, AUC o 25% oraz wydłuża Tmax o 35 minut, choć kliniczne znaczenie tych zmian pozostaje nieokreślone. Metformina wykazuje niskie wiązanie z białkami osocza, dużą objętość dystrybucji (63-276 l) oraz brak metabolizmu, co skutkuje wydalaniem leku w postaci niezmienionej z moczem. Klirens nerkowy przekracza 400 ml/min, co wskazuje na eliminację przez przesączanie kłębuszkowe i wydzielanie kanalikowe, a okres półtrwania eliminacji wynosi około 6,5 godziny.
AUC, biodostępność, chlorowodorek metforminy, dostępność biologiczna, dystrybucja leku, ekspozycja na lek, erytrocyt, farmakokinetyka metforminy, frakcja niewchłonięta, klirens nerkowy, kontrola glikemii, krwinka czerwona, metformina, niewydolność nerek, objętość dystrybucji, okres półtrwania, profil farmakokinetyczny, przesączanie kłębuszkowe, stężenie maksymalne, stężenie stacjonarne, wiązanie z białkami osocza, wydzielanie kanalikowe - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Abiraterone G.L. Pharma 250 mg
Octan abirateronu jest szybko przekształcany in vivo do aktywnego metabolitu, abirateronu, który hamuje biosyntezę androgenów. Po podaniu doustnym na czczo, maksymalne stężenie (Cₘₐₓ) osiągane jest po około 2 godzinach. Obecność pokarmu znacząco zwiększa biodostępność leku, powodując do 10-krotnego wzrostu AUC oraz 17-krotnego wzrostu Cₘₐₓ, co jest zależne od zawartości tłuszczu w posiłku. Z tego względu zaleca się przyjmowanie leku na czczo, co najmniej 1 godzinę przed lub 2 godziny po posiłku. Abirateron wiąże się w 99,8% z białkami osocza, a jego objętość dystrybucji wynosi około 5630 l, wskazując na szeroką dystrybucję tkankową. Metabolizm zachodzi głównie w wątrobie poprzez sulfuryzację, hydroksylację i utlenianie, a dominującymi metabolitami są siarczan abirateronu oraz siarczan N-tlenku abirateronu, każdy stanowiący około 43% całkowitej promieniotwórczości. Okres półtrwania u osób zdrowych wynosi około 15 godzin, a eliminacja odbywa się głównie z kałem (88%) i w mniejszym stopniu z moczem (5%).
biodostępność leku, całkowita ekspozycja, hemodializa, hepatotoksyczność, hydroksylacja, inhibitor biosyntezy androgenów, krańcowe stadium choroby nerek, objętość dystrybucji, octan abirateronu, okres półtrwania abirateronu, parametr farmakokinetyczny, rak gruczołu krokowego, siarczan abirateronu, siarczan N-tlenku abirateronu, skala Child-Pugh, sulfuryzacja, wiązanie z białkami osocza, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Bigetra 110 mg
Dabigatran eteksylan, podawany doustnie, ulega szybkiemu przekształceniu do aktywnego dabigatranu, charakteryzującego się niską dostępnością biologiczną (~6,5%) i szybkim osiąganiem maksymalnego stężenia (Cmax) w osoczu w ciągu 0,5-2 godzin. Pokarm wydłuża czas do Cmax o około 2 godziny, nie wpływając na biodostępność. Dabigatran wykazuje umiarkowaną dystrybucję tkankową (Vd 60-70 l) i niskie wiązanie z białkami osocza (34-35%). Metabolizm obejmuje sprzęganie z kwasem glukuronowym, tworząc aktywne acyloglukuronidy, a eliminacja odbywa się głównie przez nerki (85% w postaci niezmienionej), z okresem półtrwania u osób starszych wynoszącym 11-14 godzin. U pacjentów z niewydolnością nerek (CrCL 10-50 ml/min) obserwuje się istotne zwiększenie ekspozycji (AUC wzrasta do 6-krotności) i wydłużenie okresu półtrwania do 27,2 godzin przy CrCL ≤ 30 ml/min. Dabigatran jest częściowo usuwany podczas hemodializy (50-60% w 4 godziny), co ma znaczenie kliniczne w terapii pacjentów z niewydolnością nerek.
acyloglukuronid, białko transportowe P-gp, biodostępność, cytochrom P450, dabigatran eteksylan, dostępność biologiczna, ekspozycja na lek, eliminacja substancji czynnej, farmakokinetyka dabigatranu, hemodializa, hydroksypropylometyloceluloza, interakcja farmakokinetyczna, klasyfikacja Childa-Pugha, kwas glukuronowy, migotanie przedsionków, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, objętość dystrybucji, okres półtrwania, peletki leku, przesączanie kłębuszkowe, schyłkowa niewydolność nerek, stężenie minimalne, stężenie w osoczu, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Cipronex 250 mg
Cyprofloksacyna charakteryzuje się szybkim i znacznym wchłanianiem po podaniu doustnym, z osiąganiem maksymalnego stężenia w osoczu (Cmax) w ciągu 1-2 godzin. Farmakokinetyka leku jest liniowa w zakresie dawek 100-1000 mg, z Cmax od 0,56 do 3,7 mg/l dla dawek 100-750 mg. Biodostępność doustna wynosi 70-80%, a ekspozycja (AUC) po podaniu 500 mg doustnie co 12 godzin jest porównywalna do 400 mg dożylnie w 60-minutowym wlewie co 12 godzin. Cyprofloksacyna wykazuje niskie wiązanie z białkami osocza (20-30%) i dużą objętość dystrybucji (2-3 l/kg), co umożliwia wysokie stężenia w tkankach, zwłaszcza w płucach, zatokach, układzie moczowo-płciowym oraz w miejscach zapalnych, przekraczające stężenia osoczowe. Metabolizm jest ograniczony, z czterema głównymi metabolitami (M1-M4), które mają słabsze działanie przeciwbakteryjne niż lek macierzysty. Cyprofloksacyna umiarkowanie hamuje izoenzym 1A2 cytochromu P450, co może wpływać na interakcje lekowe.
AUC, biodostępność, Cmax, cyprofloksacyna, deetylenocyprofloksacyna, endometrium, formylocyprofloksacyna, gruczoł krokowy, izoenzym 1A2 cytochromu P450, klirens całkowity, klirens nerkowy, klirens pozanerkowy, makrofagi pęcherzykowe, objętość dystrybucji, okres półtrwania, oksocyprofloksacyna, płyn nabłonkowy, posocznica, przesączanie kłębuszkowe, sulfocyprofloksacyna, wiązanie z białkami osocza, wydzielanie kanałkowe - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Tamsulosin Aristo 0,4 mg
Tamsulosyna chlorowodorek, substancja czynna leku Tamsulosin Aristo 0,4 mg, charakteryzuje się prawie całkowitą biodostępnością po podaniu doustnym, z maksymalnym stężeniem w osoczu (Cmax) osiąganym około 6 godzin po podaniu dawki po posiłku. Stan stacjonarny osiągany jest po około 5 dniach stosowania wielokrotnego, przy czym Cmax w stanie stacjonarnym jest około 2/3 wyższe niż po pojedynczej dawce. Lek wykazuje liniową farmakokinetykę oraz znaczną zmienność osobniczą stężeń w osoczu. Tamsulosyna wiąże się z białkami osocza w ponad 99%, a jej objętość dystrybucji wynosi około 0,2 l/kg masy ciała, co wskazuje na ograniczoną penetrację do tkanek. Metabolizm zachodzi głównie w wątrobie, z udziałem izoenzymów CYP3A4 i CYP2D6, a metabolity nie wykazują istotnej aktywności farmakologicznej. Zablokowanie tych enzymów może prowadzić do zwiększenia ekspozycji na lek, co ma znaczenie kliniczne w kontekście interakcji lekowych.
biodostępność leku, Cmax, CYP3A4 i CYP2D6, dostępność biologiczna, działanie terapeutyczne leku, efekt pierwszego przejścia, ekspozycja na tamsulosynę, enzymy mikrosomalne wątroby, interakcja lekowa, izoenzymy cytochromu P450, kinetyka liniowa, objętość dystrybucji, okres półtrwania w fazie eliminacji, stan stacjonarny, stężenie leku w osoczu, tamsulosyna chlorowodorek, wiązanie z białkami osocza - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Metformax 1000 1000 mg
Metformina chlorowodorek, substancja czynna w preparacie Metformax 1000, charakteryzuje się biodostępnością wynoszącą 50-60% po podaniu doustnym dawki 500 mg lub 850 mg, z maksymalnym stężeniem w osoczu (Cmax) osiąganym po około 2,5 godzinach (tmax). Wchłanianie metforminy jest nieliniowe i częściowe, z 20-30% dawki niewchłoniętej wydalanej z kałem. Spożycie pokarmu zmniejsza Cmax o 40%, AUC o 25% oraz wydłuża tmax o około 35 minut, choć kliniczne znaczenie tych zmian pozostaje niejasne. Metformina wykazuje niskie wiązanie z białkami osocza, szeroką objętość dystrybucji (63-276 l) oraz przenika do erytrocytów. Nie ulega metabolizmowi, a eliminacja odbywa się głównie przez nerki, z klirensem nerkowym przekraczającym 400 ml/min, co wskazuje na udział zarówno przesączania kłębuszkowego, jak i aktywnego wydzielania cewkowego. Okres półtrwania wynosi około 6,5 godziny, ulegając wydłużeniu w niewydolności nerek, co wymaga indywidualnego dostosowania dawkowania u pacjentów z zaburzoną funkcją nerek.
biodostępność metforminy, biotransformacja, doustny lek przeciwcukrzycowy, dystrybucja leku, ekspozycja układowa, interakcja lekowa, klirens kreatyniny, klirens nerkowy, kontrola glikemii, metformina chlorowodorek, niewydolność nerek, objętość dystrybucji, okres półtrwania, pole pod krzywą stężenie-czas, przesączanie kłębuszkowe, stan stacjonarny, stężenie maksymalne osocza, wiązanie z białkami osocza, wydzielanie cewkowe - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Rivaroxaban Aurovitas 10 mg
Rywaroksaban charakteryzuje się szybką i niemal całkowitą absorpcją z przewodu pokarmowego, osiągając maksymalne stężenie w osoczu (Cₘₐₓ) w 2-4 godziny po podaniu doustnym, z biodostępnością 80-100% dla dawki 10 mg niezależnie od przyjmowania z posiłkiem. Farmakokinetyka jest prawie liniowa do dawki 15 mg/dobę, przy wyższych dawkach obserwuje się ograniczone wchłanianie i zmniejszoną biodostępność. Rywaroksaban wiąże się silnie z białkami osocza (92-95%), a jego objętość dystrybucji wynosi około 50 l. Metabolizm zachodzi głównie przez CYP3A4, CYP2J2 oraz mechanizmy niezależne od CYP, a eliminacja odbywa się w połowie przez nerki i połowie z kałem, z okresem półtrwania 5-9 godzin u młodych i 11-13 godzin u osób starszych. U pacjentów stosujących 10 mg raz na dobę stężenia w osoczu wynoszą średnio 101 μg/l (2-4 h) i 14 μg/l (24 h). Zależność PK/PD wykazuje model Eₘₐₓ dla hamowania czynnika Xa oraz liniową zależność dla PT, z różnicami w nachyleniu krzywej zależnej od odczynnika PT.
aktywność czynnika Xa, aPTT, AUC, białko BCRP, biodostępność leku, biotransformacja, czas protrombinowy, czynnik Xa, farmakokinetyka, HepTest, izoenzymy CYP, klasyfikacja Child-Pugh, klirens kreatyniny, klirens ogólnoustrojowy, koagulopatia, marskość wątroby, objętość dystrybucji, okres półtrwania, P-glikoproteina, profilaktyka pierwotna ŻChZZ, rywaroksaban, stężenie osoczowe, wiązanie z białkami osocza, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zależność farmakokinetyczno-farmakodynamiczna, zgłębnik żołądkowy, zmienność osobnicza, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Telmisartan/Hydrochlorothiazide Krka 40 mg + 12,5 mg
Telmisartan/Hydrochlorothiazide Krka to preparat zawierający telmisartan (40 mg) i hydrochlorotiazyd (12,5 mg), które po podaniu doustnym wykazują odrębne profile farmakokinetyczne bez istotnych interakcji. Telmisartan osiąga Cmax w 0,5-1,5 godziny, z biodostępnością 42% dla dawki 40 mg i 58% dla 160 mg, wykazując nieliniową kinetykę oraz silne (>99,5%) wiązanie z białkami osocza i dużą pozorną objętość dystrybucji (~500 l). Metabolizowany jest przez sprzęganie do farmakologicznie nieaktywnego acyloglukuronidu, eliminowany głównie z kałem (>97%), z okresem półtrwania >20 godzin. Hydrochlorotiazyd osiąga Cmax po 1-3 godzinach, ma biodostępność około 60%, umiarkowane wiązanie z białkami (68%) i objętość dystrybucji 0,83-1,14 l/kg, nie ulega metabolizmowi i jest wydalany głównie z moczem (ok. 60% w 48 h), z okresem półtrwania 10-15 godzin i liniową kinetyką.
acyloglukuronid, biodostępność telmisartanu, biotransformacja, cytochrom P450, dysfagia, eliminacja z kałem, farmakokinetyka liniowa, farmakokinetyka nieliniowa, hemodializa, klirens kreatyniny, klirens nerkowy, kwas glukuronowy, niedociśnienie ortostatyczne, objętość dystrybucji, okres półtrwania, podawanie wielokrotne leku, pole pod krzywą stężenia, stężenie maksymalne w osoczu, telmisartan hydrochlorotiazyd, wiązanie z białkami osocza, wydalanie nerkowe, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Xerdoxo 15 mg
Rywaroksaban, substancja czynna leku Xerdoxo, wykazuje szybkie wchłanianie po podaniu doustnym z osiągnięciem maksymalnego stężenia w osoczu (Cmax) w ciągu 2-4 godzin. Biodostępność zależy od dawki i przyjmowania posiłku: dla dawek 2,5 mg i 10 mg wynosi 80-100%, dla dawki 20 mg na czczo około 66%, a przy dawce 20 mg z posiłkiem AUC wzrasta o 39%. Profil farmakokinetyczny jest prawie liniowy do dawki 15 mg, z umiarkowaną zmiennością (CV 30-40%). Wchłanianie jest zależne od miejsca uwalniania w przewodzie pokarmowym, z istotnym zmniejszeniem ekspozycji przy uwalnianiu dystalnie od żołądka. Rywaroksaban charakteryzuje się wysokim wiązaniem z białkami osocza (92-95%) i umiarkowaną objętością dystrybucji (Vss około 50 l u dorosłych, u dzieci zależną od masy ciała). Metabolizm zachodzi głównie przez CYP3A4, CYP2J2 oraz hydrolizę amidów, a eliminacja odbywa się w około 2/3 przez metabolizm i wydalanie nerkowe i kałowe, z klirensem około 10 l/h u dorosłych. Okres półtrwania wynosi 5-9 h u młodych dorosłych i wydłuża się do 11-13 h u osób starszych.
białko oporności raka piersi, biodostępność doustna, CYP2J2, CYP3A4, klasyfikacja Child-Pugh, klirens kreatyniny, klirens ogólnoustrojowy, koagulopatia, marskość wątroby, objętość dystrybucji, okres półtrwania, P-glikoproteina, profil farmakokinetyczny, przesączanie kłębuszkowe, rywaroksaban, stężenie maksymalne, wchłanianie leku, wiązanie z białkami osocza, wydłużenie czasu protrombinowego, wydzielanie nerkowe, zahamowanie czynnika Xa, zakrzepica żył głębokich, zależność farmakokinetyczno-farmakodynamiczna, zawiesina doustna, zgłębnik żołądkowy, zmienność osobnicza, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Apoauronarami 10 mg
Ramipryl, zawarty w preparacie Apoauronarami w dawkach 2,5 mg, 5 mg oraz 10 mg, charakteryzuje się szybkim wchłanianiem po podaniu doustnym, osiągając maksymalne stężenie w osoczu w ciągu 1 godziny. Biodostępność aktywnego metabolitu ramiprylatu wynosi około 45% po dawkach 2,5 mg i 5 mg, a jego maksymalne stężenie pojawia się po 2-4 godzinach. Ramipryl wykazuje umiarkowane wiązanie z białkami osocza (73%), natomiast ramiprylat wiąże się w 56%. Stan stacjonarny ramiprylatu osiągany jest około 4 dnia terapii, a okres półtrwania metabolitu wynosi 13-17 godzin dla dawek 5-10 mg, z dłuższym okresem dla mniejszych dawek (1,25-2,5 mg). Metabolizm ramiprylu zachodzi głównie w wątrobie, z przemianą do ramiprylatu i dalszymi metabolitami, które są wydalane głównie przez nerki. U pacjentów z niewydolnością nerek obserwuje się zmniejszony klirens nerkowy ramiprylatu, co prowadzi do jego akumulacji i wymaga dostosowania dawkowania. W przypadku zaburzeń czynności wątroby metabolizm ramiprylu jest opóźniony, jednak stężenia maksymalne ramiprylatu pozostają niezmienione.
biodostępność, biotransformacja, enzym konwertujący angiotensynę, esteraza wątrobowa, klirens nerkowy, klirens ramiprylatu, objętość dystrybucji, okres półtrwania, przenikanie do mleka, ramipryl, ramiprylat, stan stacjonarny, stężenie maksymalne, wiązanie z białkami osocza, wydzielanie nerkowe, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Caspofungin Viatris 50 mg
Kaspofungina wykazuje złożoną farmakokinetykę charakteryzującą się wielofazową dystrybucją, powolną eliminacją oraz znacznym wiązaniem z albuminami osocza (frakcja wolna 3,5–7,6%). Maksymalna dystrybucja do tkanek następuje po 1,5–2 dniach, obejmując około 92% dawki, przy czym eliminacja zachodzi bez równowagi dystrybucji, co utrudnia precyzyjne określenie objętości dystrybucji. Kaspofungina ulega samoistnemu rozpadowi do związku z otwartym pierścieniem, a jej metabolizm obejmuje hydrolizę peptydu i N-acetylację. Lek nie wpływa na izoenzymy cytochromu P450 (1A2, 2A6, 2C9, 2C19, 2D6, 3A4) ani nie jest ich substratem, co minimalizuje ryzyko interakcji farmakokinetycznych. Klirens osoczowy wynosi 10–12 mL/min, a eliminacja przebiega wielofazowo z okresem półtrwania fazy beta 9–11 godzin i fazy gamma około 45 godzin. Około 75% dawki jest wydalane w ciągu 27 dni (41% z moczem, 34% z kałem), przy czym wydalanie niezmienionej kaspofunginy w moczu stanowi około 1,4% dawki. Farmakokinetyka jest umiarkowanie nieliniowa, z kumulacją zależną od dawki.
albumina osocza, AUC, białko osocza, biotransformacja, cytochrom P450, dawka wielokrotna, dostosowanie dawki, dystrybucja do tkanek, farmakokinetyka nieliniowa, glikoproteina p, hydroliza peptydu, infuzja dożylna, inhibitor izoenzymu, inwazyjna aspergiloza, inwazyjna kandydoza, kandydoza przełyku, klirens, N-acetylacja, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, objętość dystrybucji, okres półtrwania, pole pod krzywą, równowaga dystrybucji, stężenie w osoczu, wiązanie z białkami, zaburzenie czynności wątroby