Właściwości farmakokinetyczne cefuroksymu

Cefuroksym jest cefalosporyną drugiej generacji podawaną w postaci proleku – cefuroksymu aksetylu, który po podaniu doustnym ulega procesowi wchłaniania i hydrolizy, uwalniając aktywną formę leku do krwiobiegu. Poniżej przedstawiono szczegółowe właściwości farmakokinetyczne tego antybiotyku cefalosporynowego.¹

Wchłanianie cefuroksymu

Wchłanianie cefuroksymu aksetylu z przewodu pokarmowego charakteryzuje się szybką hydrolizą w błonie śluzowej jelita oraz we krwi, co prowadzi do uwalniania wolnej, aktywnej formy leku (cefuroksymu) do krążenia ogólnego. Optymalne wchłanianie leku osiągane jest przy podaniu wkrótce po posiłku.²

Po doustnym podaniu cefuroksymu aksetylu w postaci tabletek, maksymalne stężenia leku w surowicy występują po około 2-3 godzinach od przyjęcia, przy założeniu że lek zostanie podany razem z pokarmem. Stężenia te są zależne od dawki:³

Warto zaznaczyć, że postać farmaceutyczna ma istotny wpływ na wchłanianie cefuroksymu. Szybkość wchłaniania leku z zawiesiny doustnej jest mniejsza w porównaniu z tabletkami, co skutkuje późniejszym wystąpieniem i niższymi wartościami stężeń maksymalnych oraz zmniejszoną biodostępnością (o 4 do 17%). Zawiesina doustna cefuroksymu aksetylu nie wykazuje biorównoważności z tabletkami, dlatego nie można zastępować jednej postaci drugą na podstawie prostego przeliczenia miligramów.⁴

Farmakokinetyka cefuroksymu wykazuje liniowość w całym zakresie dawkowania doustnego od 125 mg do 1000 mg. Przy wielokrotnym podawaniu dawek od 250 do 500 mg nie obserwuje się kumulacji leku w organizmie.⁵

Dystrybucja cefuroksymu

Wiązanie cefuroksymu z białkami osocza wynosi od 33% do 50%, w zależności od zastosowanej metodologii badawczej. Po pojedynczej dawce 500 mg cefuroksymu aksetylu w postaci tabletek, podanej 12 zdrowym ochotnikom, pozorna objętość dystrybucji wyniosła 50 l (współczynnik zmienności 28%).⁶

Cefuroksym dobrze penetruje do tkanek i płynów ustrojowych. Stężenia leku przekraczające minimalne stężenia hamujące (MIC) dla powszechnie występujących patogenów bakteryjnych można uzyskać w następujących strukturach anatomicznych:⁷

• Migdałki – osiąganie stężeń terapeutycznych pozwala na skuteczne leczenie zakażeń gardła i migdałków
• Tkanka zatok przynosowych – penetracja do tych struktur umożliwia leczenie zakażeń zatok obocznych nosa
• Błona śluzowa oskrzeli – znaczący poziom dystrybucji do dróg oddechowych
• Tkanka kostna – co ma znaczenie w leczeniu zakażeń kości
• Płyn opłucnowy – dobra penetracja do jamy opłucnej
• Płyn stawowy i maź stawowa – istotne w terapii infekcji stawów
• Płyn otrzewnowy – ważne przy zakażeniach wewnątrzbrzusznych
• Żółć – przenikanie do dróg żółciowych
• Plwocina – dystrybucja do wydzieliny oskrzelowej
• Ciało szkliste – możliwa penetracja do oka

Cefuroksym ma zdolność przenikania przez barierę krew-mózg, jednakże tylko w przypadku występowania stanu zapalnego opon mózgowych. Jest to właściwość istotna w kontekście leczenia zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych.⁸

Metabolizm cefuroksymu

Cefuroksym, podobnie jak inne cefalosporyny, nie podlega istotnym procesom metabolicznym w organizmie. Lek jest wydalany głównie w niezmienionej postaci.⁹

Eliminacja cefuroksymu

Okres półtrwania cefuroksymu w surowicy wynosi od 1 do 1,5 godziny, co determinuje konieczność dawkowania leku dwa razy na dobę. Główną drogą eliminacji leku są nerki, gdzie cefuroksym podlega procesom przesączania kłębuszkowego oraz wydzielania cewkowego. Klirens nerkowy cefuroksymu mieści się w zakresie od 125 do 148 ml/min/1,73 m².¹⁰

Właściwości farmakokinetyczne u szczególnych grup pacjentów

Różnice związane z płcią

Badania farmakokinetyczne nie wykazały istotnych różnic w farmakokinetyce cefuroksymu pomiędzy mężczyznami i kobietami. Parametry wchłaniania, dystrybucji oraz eliminacji są porównywalne, co oznacza, że modyfikacja dawkowania ze względu na płeć nie jest konieczna.¹¹

Pacjenci w podeszłym wieku

U pacjentów w podeszłym wieku z prawidłową czynnością nerek nie jest konieczne stosowanie szczególnych środków ostrożności podczas stosowania dawek do 1 g na dobę. Należy jednak pamiętać, że u osób starszych często występuje fizjologiczne obniżenie funkcji nerek. W takiej sytuacji dawkowanie cefuroksymu powinno być dostosowane do stopnia wydolności nerek.¹²

Dzieci

U starszych niemowląt (powyżej 3 miesięcy życia) oraz u dzieci parametry farmakokinetyczne cefuroksymu są zbliżone do tych obserwowanych u pacjentów dorosłych. Brak jest natomiast dostępnych danych klinicznych dotyczących farmakokinetyki cefuroksymu aksetylu u dzieci poniżej 3 miesiąca życia.^{3 miesięcy) oraz u dzieci, farmakokinetyka cefuroksymu jest podobna do obserwowanej u dorosłych. Nie ma dostępnych danych z badań klinicznych, dotyczących stosowania cefuroksymu aksetylu u dzieci w wieku poniżej 3 miesięcy.”>13}

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek

U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek nie określono w pełni bezpieczeństwa i skuteczności stosowania cefuroksymu aksetylu. Ponieważ lek jest wydalany głównie przez nerki, u pacjentów ze znacznymi zaburzeniami czynności nerek zaleca się redukcję dawki, aby zrównoważyć wolniejszą eliminację. Warto odnotować, że cefuroksym jest skutecznie usuwany podczas dializy, co może wymagać podawania dodatkowych dawek leku po zabiegu dializy.¹⁴

Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby

Brak jest danych dotyczących farmakokinetyki cefuroksymu u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby. Jednakże, ponieważ lek jest eliminowany głównie przez nerki, uważa się, że zaburzenia czynności wątroby nie mają istotnego wpływu na farmakokinetykę cefuroksymu. W związku z tym nie jest wymagane dostosowanie dawki u pacjentów z niewydolnością wątroby.¹⁵

Zależności farmakokinetyczno-farmakodynamiczne (PK/PD)

Dla cefalosporyn, w tym cefuroksymu, wykazano istotną zależność farmakodynamiczno-farmakokinetyczną związaną z ich skutecznością przeciwbakteryjną. Najważniejszym wskaźnikiem, który koreluje ze skutecznością in vivo, jest czas, wyrażony jako procent odstępu między dawkami (%T), w którym stężenie niezwiązanego antybiotyku pozostaje powyżej minimalnego stężenia hamującego (MIC) dla danego patogenu (tj. %T>MIC). Parametr ten determinuje efektywność terapeutyczną oraz powinien być brany pod uwagę przy ustalaniu optymalnych schematów dawkowania cefuroksymu.^MIC).”>16