Właściwości farmakokinetyczne metforminy

Chlorowodorek metforminy, składnik aktywny leku Metformin Vitabalans 500 mg, charakteryzuje się specyficznym profilem farmakokinetycznym, który determinuje jego działanie terapeutyczne w organizmie. Poniżej przedstawiono szczegółową analizę procesów farmakokinetycznych leku.¹

Wchłanianie metforminy

Czas osiągnięcia stężenia maksymalnego (Tmax) po doustnym podaniu chlorowodorku metforminy wynosi około 2,5 godziny. Całkowita dostępność biologiczna po doustnym podaniu 500 mg lub 850 mg chlorowodorku metforminy w postaci tabletki wynosi 50-60% u osób zdrowych. Istotnym jest fakt, że około 20-30% dawki doustnej jest wydalane z kałem jako frakcja niewchłonięta.²

Proces wchłaniania metforminy po podaniu doustnym charakteryzuje się możliwością wysycenia i nie jest całkowity. Przyjmuje się, że farmakokinetyka wchłaniania metforminy ma charakter nieliniowy.³

Przy stosowaniu chlorowodorku metforminy w zalecanych dawkach i schemacie dawkowania, stężenie w osoczu w stanie stacjonarnym osiągane jest w ciągu 24 do 48 godzin i zwykle jest mniejsze niż 1 µg/ml. W kontrolowanych badaniach klinicznych, maksymalne stężenie metforminy w osoczu (Cmax) nie przekracza 4 µg/ml, nawet po zastosowaniu dawek maksymalnych.⁴

Wpływ pokarmu na wchłanianie metforminy

Obecność pokarmu wpływa istotnie na proces wchłaniania metforminy. Pokarm zmniejsza i nieznacznie opóźnia wchłanianie leku. Po doustnym podaniu dawki 850 mg w postaci tabletki odnotowano następujące zmiany:⁵

• Zmniejszenie maksymalnego stężenia w osoczu o 40%
• Zmniejszenie AUC (powierzchnia pod krzywą) o 25%
• Wydłużenie czasu do wystąpienia stężenia maksymalnego w osoczu o 35 minut

Kliniczne znaczenie powyższych zmian parametrów farmakokinetycznych nie zostało jednoznacznie określone.⁶

Dystrybucja metforminy w organizmie

Metformina charakteryzuje się nieznacznym wiązaniem z białkami osocza. Lek przenika do erytrocytów, przy czym maksymalne stężenie we krwi jest mniejsze niż w osoczu i występuje mniej więcej w tym samym czasie. Krwinki czerwone stanowią prawdopodobnie dodatkowy środek dystrybucji metforminy w organizmie.⁷

Średnia objętość dystrybucji (Vd) metforminy wynosi 63-276 l, co wskazuje na znaczną dystrybucję leku w tkankach organizmu.⁸

Metabolizm metforminy

Charakterystyczną cechą farmakokinetyki metforminy jest brak metabolizmu w organizmie ludzkim. Metformina wydalana jest z moczem w postaci niezmienionej. U ludzi nie zidentyfikowano żadnych metabolitów tego leku.⁹

Eliminacja metforminy

Klirens nerkowy metforminy przekracza 400 ml/min, co wskazuje, że lek wydalany jest w wyniku dwóch mechanizmów: przesączania kłębuszkowego oraz wydzielania kanalikowego. Po podaniu doustnym, rzeczywisty okres półtrwania w końcowej fazie eliminacji wynosi około 6,5 godziny.¹⁰

W przypadku zaburzeń czynności nerek, klirens nerkowy zmniejsza się proporcjonalnie do klirensu kreatyniny, co prowadzi do wydłużenia okresu półtrwania w fazie eliminacji, a w konsekwencji do zwiększenia stężenia metforminy w osoczu.¹¹

Farmakokinetyka u pacjentów z niewydolnością nerek

Dostępne dane dotyczące pacjentów z umiarkowaną niewydolnością nerek są ograniczone i niewystarczające do precyzyjnego oszacowania ogólnoustrojowej ekspozycji na metforminę w tej grupie chorych w porównaniu z pacjentami z prawidłową czynnością nerek. Z tego powodu dostosowanie dawki metforminy u pacjentów z niewydolnością nerek należy rozważyć indywidualnie, uwzględniając skuteczność kliniczną i/lub tolerancję leku.¹²

Farmakokinetyka u dzieci i młodzieży

Badania farmakokinetyczne metforminy w populacji pediatrycznej obejmują zarówno badania z dawką pojedynczą, jak i z podaniem wielokrotnym.¹³

Badania z dawką pojedynczą: Po zastosowaniu pojedynczej dawki chlorowodorku metforminy wynoszącej 500 mg u dzieci obserwowano profil farmakokinetyczny zbliżony do profilu obserwowanego u zdrowych osób dorosłych.¹⁴

Badania po podaniu wielokrotnym: Dane w tym zakresie są ograniczone do jednego badania. Po podaniu wielokrotnym dawek 500 mg dwa razy dziennie przez 7 dni u pacjentów pediatrycznych zaobserwowano:¹⁵

• Zmniejszenie maksymalnego stężenia w osoczu (Cmax) o około 33%
• Zmniejszenie ekspozycji ogólnoustrojowej (AUC0-t) o około 40%

Powyższe wyniki uzyskano w porównaniu z dorosłymi chorymi na cukrzycę, którzy otrzymywali dawki wielokrotne wynoszące 500 mg dwa razy dziennie przez 14 dni. Należy jednak podkreślić, że ze względu na indywidualne dostosowywanie dawki metforminy w oparciu o kontrolę glikemii, badanie to ma ograniczone znaczenie kliniczne.¹⁶

Tabela parametrów farmakokinetycznych metforminy