objętość dystrybucji
Objętość dystrybucji (Vd) to parametr farmakokinetyczny określający teoretyczną przestrzeń, w której lek jest rozprowadzany w organizmie. Wyrażana w litrach lub litrach na kilogram masy ciała, stanowi stosunek całkowitej ilości leku w organizmie do jego stężenia w osoczu.
Wartość objętości dystrybucji pozwala ocenić, jak szeroko lek rozprzestrzenia się poza krwiobieg. Niska objętość dystrybucji (poniżej 7 L) wskazuje, że lek pozostaje głównie w krwiobiegu. Średnie wartości (7-70 L) sugerują dystrybucję do płynów pozakomórkowych, natomiast wysokie wartości (powyżej 70 L) oznaczają znaczną akumulację leku w tkankach.
Na objętość dystrybucji wpływają właściwości fizykochemiczne leku (lipofilność, stopień jonizacji), wiązanie z białkami osocza oraz powinowactwo do tkanek. Parametr ten jest kluczowy przy ustalaniu dawki nasycającej, interpretacji stężeń leku we krwi oraz przewidywaniu skuteczności metod eliminacji leku (np. hemodializy) w przypadku przedawkowania.
W praktyce klinicznej objętość dystrybucji wykorzystuje się do indywidualizacji farmakoterapii, szczególnie u pacjentów z zaburzeniami gospodarki wodnej, niewydolnością narządów czy w stanach patologicznych zmieniających fizjologiczną dystrybucję leków.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Silodosin MSN 4 mg
Sylodosyna, substancja aktywna preparatu Silodosin MSN, wykazuje liniową farmakokinetykę w dawkach od 0,1 mg do 48 mg/dobę u dorosłych mężczyzn z BPH oraz u osób zdrowych. Po podaniu doustnym biodostępność wynosi około 32%, a lek charakteryzuje się dobrym wchłanianiem, które jest zmniejszone przez pokarm (Cmax obniżone o 30%, tmax wydłużone o 1 godzinę). Maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) po dawce 8 mg wynosi średnio 87±51 ng/ml, a pole pod krzywą (AUC) 433±286 ng•h/ml. Sylodosyna wiąże się w 96,6% z białkami osocza, a jej główny metabolit – glukuronid sylodosyny (KMD-3213G) – osiąga stężenia około 3-4-krotnie wyższe niż związek macierzysty i charakteryzuje się dłuższym okresem półtrwania (~24 h). Lek jest metabolizowany głównie przez UGT2B7, dehydrogenazy alkoholową i aldehydową oraz CYP3A4, nie wykazując istotnego wpływu na enzymy cytochromu P450, co minimalizuje ryzyko interakcji lekowych. Eliminacja sylodosyny odbywa się zarówno z moczem (33,5% radioaktywności), jak i kałem (54,9%), a okres półtrwania wynosi około 11 godzin dla sylodosyny i 18 godzin dla jej glukuronidu.
AUC, biodostępność bezwzględna, biotransformacja, Cmax, CYP3A4, encefalopatia wątrobowa, farmakokinetyka liniowa, glukuronid sylodosyny, glukuronidacja, klirens całkowity, koniugat glukuronidowy, łagodny rozrost gruczołu krokowego, niedociśnienie ortostatyczne, objętość dystrybucji, okres półtrwania, P-glikoproteina, skala Child-Pugh, stan stacjonarny, UGT2B7, utlenianie, wiązanie z białkami osocza, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby, związek macierzysty - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Mirexan 150 mg
Dabigatran eteksylan, jako prolek, ulega szybkiemu i całkowitemu przekształceniu do aktywnej formy dabigatranu, z bezwzględną dostępnością biologiczną około 6,5% po podaniu doustnym. Maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) osiągane jest w ciągu 0,5-2 godzin u zdrowych ochotników, natomiast po zabiegu chirurgicznym czas ten wydłuża się do 6 godzin, co jest związane z wpływem znieczulenia ogólnego i porażenia mięśniówki przewodu pokarmowego. Dabigatran wykazuje umiarkowaną dystrybucję tkankową (objętość dystrybucji 60-70 L) i wiąże się z białkami osocza w 34-35%. Metabolizm obejmuje sprzęganie do aktywnych acyloglukuronidów, a wydalanie odbywa się głównie przez nerki (85% niezmienionego leku w moczu) z klirensem około 100 mL/min, co koreluje z przesączaniem kłębuszkowym. Okres półtrwania u osób starszych wynosi około 11-14 godzin, a u pacjentów z niewydolnością nerek ulega wydłużeniu proporcjonalnie do stopnia upośledzenia czynności nerek (CrCL <30 mL/min – t1/2 do 27,2 h).
acyloglukuronidy, AUC, Cmax, cytochrom P450, dabigatran, dabigatran eteksylat, dostępność biologiczna, dystrybucja tkankowa, ekspozycja na lek, esteraza, farmakodynamika, hemodializa, hydroksypropylometyloceluloza, klasyfikacja Childa-Pugha, klirens, migotanie przedsionków niezastawkowe, niewydolność nerek, objętość dystrybucji, okres półtrwania, okres pooperacyjny, P-glikoproteina, peletki, porażenie mięśniówki przewodu pokarmowego, profil farmakokinetyczny, prolek, przesączanie kłębuszkowe, schyłkowa niewydolność nerek, stężenie osoczowe, stosunek PK/PD, wiązanie z białkami osocza, znieczulenie ogólne - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Zenofor SR 750 mg
Zenofor SR to preparat zawierający 750 mg chlorowodorku metforminy w formie tabletek o przedłużonym uwalnianiu, co odpowiada 585 mg metforminy. Farmakokinetyka leku charakteryzuje się nieliniowym wzrostem Cmax i AUC w stanie stacjonarnym, podobnie jak w postaci o natychmiastowym uwalnianiu. Po jednorazowym podaniu 1500 mg Zenofor SR osiąga się średnie Cmax 1193 ng/ml po około 5 godzinach (zakres 4-12 h). Spożycie posiłku zmniejsza AUC o 30%, nie wpływając na Cmax i Tmax. Metformina wykazuje nieznaczne wiązanie z białkami osocza, dużą objętość dystrybucji (63-276 l) oraz brak metabolizmu, jest wydalana w postaci niezmienionej z klirensem nerkowym >400 ml/min, co wskazuje na przesączanie kłębuszkowe i wydzielanie kanalikowe. Okres półtrwania eliminacji wynosi około 6,5 godziny i ulega wydłużeniu przy niewydolności nerek.
biorównoważność, chlorowodorek metforminy, czas do osiągnięcia maksymalnego stężenia, ekspozycja na metforminę, erytrocyt, faza eliminacji, klirens nerkowy, krwinka czerwona, kumulacja leku, maksymalne stężenie w osoczu, metformina w tabletkach, niewydolność nerek, objętość dystrybucji, okres półtrwania, parametr farmakokinetyczny, pole pod krzywą stężenia, postać o natychmiastowym uwalnianiu, przesączanie kłębuszkowe, stan stacjonarny, tabletka o przedłużonym uwalnianiu, wiązanie z białkami osocza, wydzielanie kanalikowe, zmienność wewnątrzosobnicza - Leksykon substancji czynnych
Chlorowodorek pseudoefedryny – Właściwości farmakokinetyczne
Chlorowodorek pseudoefedryny charakteryzuje się szybkim i całkowitym wchłanianiem z przewodu pokarmowego, z początkiem działania terapeutycznego już po 15-30 minutach od podania doustnego. Maksymalne stężenie w osoczu (122-147 μg/mL) osiągane jest po 1,5-2 godzinach, a działanie utrzymuje się przez około 4-6 godzin. Objętość dystrybucji wynosi 2,4-3,3 litra, co wskazuje na dobre rozprowadzenie w organizmie, a substancja przenika do mleka kobiecego. Metabolizm pseudoefedryny zachodzi z udziałem monoaminooksydazy, a jej głównym aktywnym metabolitem jest norpseudoefedryna, stanowiąca 1-6% dawki wydalanej z moczem, w zależności od pH moczu.
alkalizacja moczu, biodostępność, chlorowodorek pseudoefedryny, działanie sympatykomimetyczne, enzym monoaminooksydaza, hemodializa, interakcje farmakokinetyczne, norpseudoefedryna, objętość dystrybucji, okres półtrwania, parametry farmakokinetyczne, przenikanie do mleka kobiecego, przewód pokarmowy, stężenie w osoczu, wchłanianie, właściwości farmakokinetyczne, wydalanie w postaci niezmienionej, zakwaszenie moczu - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Levoxa 250 mg
Lewofloksacyna, substancja czynna leku Levoxa, charakteryzuje się wysoką biodostępnością (99-100%) po podaniu doustnym oraz szybkim osiąganiem maksymalnego stężenia w osoczu (Cmax) w ciągu 1-2 godzin. Lek wykazuje umiarkowane wiązanie z białkami osocza (30-40%) i dużą objętość dystrybucji (~100 l), co umożliwia szeroką penetrację do tkanek, w tym układu oddechowego, skóry oraz układu moczowo-płciowego. Lewofloksacyna jest metabolizowana minimalnie (<5% dawki) i eliminowana głównie przez nerki (>85%), z okresem półtrwania 6-8 godzin, co pozwala na dawkowanie 1-2 razy na dobę. Farmakokinetyka leku jest liniowa w zakresie dawek 50-1000 mg, a podawanie dożylne i doustne jest wymienne bez istotnych różnic w parametrach farmakokinetycznych.
biodostępność, demetylolewofloksacyna, farmakokinetyka lewofloksacyny, farmakokinetyka liniowa, fluorochinolon, inwersja chiralna, klirens kreatyniny, klirens nerkowy, lewofloksacyna, makrofag pęcherzykowy, N-tlenek lewofloksacyny, niewydolność nerek, objętość dystrybucji, okres półtrwania, płyn mózgowo-rdzeniowy, stabilność stereochemiczna, stan stacjonarny, stężenie w osoczu, układ oddechowy, zaburzenie czynności nerek, zakażenie - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Tadalafil Bluescience 5 mg
Tadalafil, substancja czynna leku Tadalafil Bluescience, charakteryzuje się szybkim wchłanianiem po podaniu doustnym, osiągając maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) średnio po 2 godzinach. Objętość dystrybucji wynosi około 63 l, a 94% substancji wiąże się z białkami osocza. Metabolizm odbywa się głównie przez izoenzym CYP3A4, a główny metabolit, glukuronian metylokatecholu, jest klinicznie nieaktywny wobec PDE5. Klirens u zdrowych osób wynosi 2,5 l/godzinę, a okres półtrwania to 17,5 godziny. Tadalafil jest wydalany głównie w postaci nieaktywnych metabolitów – około 61% z kałem i 36% z moczem. Farmakokinetyka jest liniowa w zakresie dawek 2,5–20 mg, a stan stacjonarny osiągany jest po 5 dniach stosowania raz na dobę. Pora przyjmowania i obecność pokarmu nie wpływają istotnie na wchłanianie leku.
biodostępność, ciężka niewydolność wątroby, cukrzyca, ekspozycja na lek, farmakokinetyka, fosfodiesteraza typu 5, hemodializa, izoenzym CYP3A4, klirens, klirens kreatyniny, niewydolność nerek, objętość dystrybucji, okres półtrwania, schyłkowa niewydolność nerek, skala Child-Pugh, stan stacjonarny, stężenie maksymalne w osoczu, wiązanie z białkami, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie erekcji - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Wasedoc 150 mg
Dabigatran eteksylan, prolek podawany doustnie, ulega szybkiej hydrolizie do aktywnego dabigatranu, charakteryzującego się niską bezwzględną biodostępnością około 6,5%. Maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) osiągane jest w 0,5-2 godziny po podaniu u zdrowych ochotników, jednak po zabiegach chirurgicznych absorpcja jest opóźniona do około 6 godzin, co wiąże się z wpływem znieczulenia i porażenia mięśniówki przewodu pokarmowego. Dabigatran wykazuje umiarkowaną dystrybucję tkankową (objętość dystrybucji 60-70 l) i niskie wiązanie z białkami osocza (34-35%). Eliminacja odbywa się głównie przez nerki (około 85% dawki), z okresem półtrwania u zdrowych osób wynoszącym około 11-14 godzin, który ulega wydłużeniu w niewydolności nerek. Hemodializa może usunąć 50-60% leku w ciągu 4 godzin, co jest istotne w przypadku zatrucia lub przedawkowania.
acyloglukuronid, badanie RE-LY, ciężka niewydolność nerek, Cmax, dabigatran eteksylan, dostępność biologiczna, działanie przeciwzakrzepowe, hemodializa, hydroksypropylometyloceluloza, izoenzym cytochromu P450, klasyfikacja Childa-Pugha, migotanie przedsionków, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, niezastawkowe migotanie przedsionków, objętość dystrybucji, okres półtrwania, porażenie mięśniówki przewodu pokarmowego, przesączanie kłębuszkowe, schyłkowa niewydolność nerek, umiarkowana niewydolność nerek, zaburzenie czynności nerek, zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon substancji czynnych
Sylodosyna – Właściwości farmakokinetyczne
Sylodosyna wykazuje liniową farmakokinetykę w zakresie dawek od 0,1 mg do 48 mg/dobę, z bezwzględną dostępnością biologiczną około 32% i wysokim stopniem wiązania z białkami osocza (96,6%). Po podaniu doustnym dawki 8 mg raz na dobę, Cmax wynosi średnio 87±51 ng/ml, tmax około 2,5 godziny, a AUC 433±286 ng•h/ml. Lek osiąga stan równowagi dynamicznej po 3 dniach, natomiast jego główny metabolit – glukuronid sylodosyny (KMD-3213G) – po 5 dniach, z ekspozycją w osoczu około trzykrotnie wyższą niż substancji macierzystej. Sylodosyna jest substratem P-glikoproteiny, a obecność pokarmu zmniejsza Cmax o około 30% i wydłuża tmax o około 1 godzinę, nie wpływając istotnie na AUC. Metabolizm sylodosyny zachodzi głównie przez glukuronidację (UGT2B7), redukcję (dehydrogenazy alkoholowa i aldehydowa) oraz utlenianie (CYP3A4), a lek nie wykazuje potencjału do indukcji ani hamowania enzymów CYP450, co minimalizuje ryzyko interakcji lekowych.
cytochrom P450, czas do osiągnięcia stężenia maksymalnego, dostępność biologiczna, ekspozycja na lek, encefalopatia wątrobowa, enzym UGT2B7, glukuronid sylodosyny, glukuronidacja, izoenzym CYP3A4, klirens sylodosyny, łagodny rozrost gruczołu krokowego, liniowa farmakokinetyka, niedociśnienie ortostatyczne, objętość dystrybucji, okres półtrwania, P-glikoproteina, skala Child-Pugh, stężenie maksymalne w osoczu, umiarkowane zaburzenia czynności wątroby, wiązanie z białkami osocza, wodobrzusze - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Symlosin SR 0,4 mg
Symlosin SR zawiera 0,4 mg tamsulosyny chlorowodorku w formie kapsułek o przedłużonym uwalnianiu, charakteryzujący się szybkim i niemal całkowitym wchłanianiem z przewodu pokarmowego. Wchłanianie jest istotnie zmniejszone przy podaniu po posiłku, dlatego zaleca się stałe podawanie leku po śniadaniu, co pozwala utrzymać stabilne stężenia terapeutyczne. Tamsulosyna wykazuje kinetykę liniową, z maksymalnym stężeniem (Cmax) osiąganym około 6 godzin po dawce jednorazowej podanej po obfitym posiłku. Stan stacjonarny osiągany jest po 5 dniach stosowania wielokrotnego, przy czym Cmax wzrasta o około 66% w porównaniu do dawki pojedynczej. Wysokie (>99%) wiązanie z białkami osocza oraz niewielka objętość dystrybucji (~0,2 l/kg mc.) wskazują na ograniczoną dystrybucję do tkanek i dominację leku w przestrzeni naczyniowej.
białka osocza, dostępność biologiczna, efekt pierwszego przejścia, enzymy mikrosomalne wątroby, faza eliminacji, kinetyka liniowa, objętość dystrybucji, okres półtrwania, parametr farmakokinetyczny, stan stacjonarny, stężenie maksymalne, tamsulosyna, tamsulosyny chlorowodorek, właściwości farmakokinetyczne, wydalanie nerkowe, zmienność międzyosobnicza - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Entecavir Synoptis 1 mg
Entekawir, stosowany w terapii przewlekłego wirusowego zapalenia wątroby typu B, charakteryzuje się szybkim wchłanianiem po podaniu doustnym, osiągając Cmₐₓ w 0,5-1,5 godziny. Biodostępność wynosi co najmniej 70%, a farmakokinetyka jest liniowa w dawkach 0,1-1 mg. Stan równowagi osiągany jest po 6-10 dniach, z kumulacją około 2-krotną. Średnie Cmₐₓ i Cmin przy dawce 0,5 mg wynoszą odpowiednio 4,2 i 0,3 ng/ml, a przy 1 mg – 8,2 i 0,5 ng/ml. Podanie z posiłkiem opóźnia wchłanianie o 1-1,5 godziny i zmniejsza Cmₐₓ o 44-46% oraz AUC o 18-20%, co jest klinicznie nieistotne u pacjentów bez wcześniejszej terapii analogami nukleozydów, ale może wpływać na skuteczność u chorych opornych na lamiwudynę. Entekawir wykazuje dobrą penetrację do tkanek (objętość dystrybucji > całkowitej objętości wody w organizmie) i niskie wiązanie z białkami osocza (~13%). Nie jest metabolizowany przez CYP450, a eliminacja odbywa się głównie przez nerki, z klirensem nerkowym 360-471 ml/min i okresem półtrwania 128-149 godzin.
analogi nukleozydów, białka osocza, biodostępność leku, cyklosporyna A, CYP450, dializa otrzewnowa, entekawir, HBeAg, hemodializa, klirens kreatyniny, klirens nerkowy, krzywa stężenia leku, niewydolność wątroby, objętość dystrybucji, okres półtrwania, postaci farmaceutyczne, przesączanie kłębuszkowe, przeszczepienie wątroby, równowaga farmakokinetyczna, stężenie leku w osoczu, takrolimus, wirusowe zapalenie wątroby typu B, wydzielanie kanalikowe - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Ezehron Duo 20 mg + 10 mg
Produkt leczniczy Ezehron Duo zawiera rozuwastatynę i ezetymib, które wykazują specyficzne właściwości farmakokinetyczne. Rozuwastatyna osiąga maksymalne stężenie w osoczu po około 5 godzinach, z biodostępnością około 20%, jest w dużej mierze wychwytywana przez wątrobę, a jej metabolizm ograniczony do około 10%, głównie przez CYP2C9. Okres półtrwania wynosi około 19 godzin, a około 90% dawki jest wydalane z kałem. U pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek (ClCr <30 ml/min) stężenie rozuwastatyny wzrasta trzykrotnie, a jej N-demetylowego metabolitu dziewięciokrotnie. U osób z umiarkowaną niewydolnością wątroby (7-9 punktów w skali Childa-Pugha) obserwuje się co najmniej dwukrotne zwiększenie ekspozycji na lek. Polimorfizmy genetyczne SLCO1B1 i ABCG2 mogą zwiększać ekspozycję na rozuwastatynę, co wymaga rozważenia modyfikacji dawki.
ABCG2, albumina, BCRP, biodostępność, ciężka choroba nerek, ciężkie zaburzenia czynności nerek, CYP2C9, cytochrom P450, ezetymib, glukuronid fenolowy, hemodializa, heterozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, hipercholesterolemia, hipercholesterolemia rodzinna homozygotyczna, klirens kreatyniny, krążenie jelitowo-wątrobowe, łagodna niewydolność wątroby, OATP1B1, objętość dystrybucji, okres półtrwania, pochodna N-demetylowa, polimorfizm genetyczny, reduktaza HMG-CoA, rozuwastatyna, sitosterolemia, skala Childa-Pugha, SLCO1B1, transporter OATP-C, umiarkowana niewydolność wątroby, wychwyt wątrobowy - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Amotaks Dis 500 mg
Amotaks Dis zawiera amoksycylinę, półsyntetyczną penicylinę beta-laktamową o rozszerzonym spektrum działania, dostępną w dawkach 500 mg, 750 mg oraz 1 g. Mechanizm działania polega na hamowaniu białek wiążących penicylinę (PBP), co prowadzi do zahamowania syntezy peptydoglikanu i lizy komórek bakteryjnych. Skuteczność amoksycyliny zależy od czasu utrzymywania stężenia leku powyżej MIC (T>MIC). Oporność bakterii może wynikać z produkcji beta-laktamaz, modyfikacji PBP lub mechanizmów ograniczających penetrację leku. Wartości graniczne MIC według EUCAST 5.0 różnią się w zależności od gatunku, np. Enterobacteriaceae: ≤8 mg/l wrażliwe, >8 mg/l oporne; Enterococcus spp.: ≤4 mg/l wrażliwe, >8 mg/l oporne; Streptococcus pneumoniae i inne paciorkowce nie mają określonych wartości granicznych. Wrażliwość na amoksycylinę obejmuje m.in. Enterococcus faecalis, beta-hemolizujące paciorkowce, Escherichia coli, Haemophilus influenzae, Helicobacter pylori oraz Clostridium spp., natomiast oporność występuje m.in. u Enterococcus faecium, Acinetobacter spp., Pseudomonas spp. i wielu szczepów Bacteroides fragilis.
amoksycylina, antybiotyk beta-laktamowy, beta-laktamaza, białko wiążące penicylinę, biodostępność amoksycyliny, Borrelia burgdorferi, Enterococcus faecalis, Europejski Komitet ds. Oznaczania Lekowrażliwości, Haemophilus influenzae, Helicobacter pylori, hemodializa, klirens leku, kwas penicylinowy, minimalne stężenie hamujące, objętość dystrybucji, okres półtrwania, oporność bakterii, peptydoglikan, płyn mózgowo-rdzeniowy, probenecyd, Staphylococcus aureus, Streptococcus pneumoniae - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Perindopril + Amlodipine Teva Pharmaceuticals 5 mg + 5 mg
Produkt leczniczy Perindopril + Amlodipine zawiera perindopryl, który jest prolekiem szybko wchłanianym po podaniu doustnym, osiągającym maksymalne stężenie w osoczu po 1 godzinie, oraz amlodypinę, charakteryzującą się maksymalnym stężeniem po 6-12 godzinach. Biodostępność perindoprylu jest obniżona przez posiłki, dlatego zaleca się jego podawanie na czczo, natomiast amlodypina wykazuje wysoką (64-80%) i niezmienioną przez pokarm biodostępność. Peryndoprylat, aktywny metabolit perindoprylu, osiąga maksymalne stężenie po 3-4 godzinach, ma objętość dystrybucji około 0,2 l/kg, wiąże się w 20% z białkami osocza i jest eliminowany głównie przez nerki z okresem półtrwania około 17 godzin. Amlodypina ma objętość dystrybucji około 21 l/kg, wiąże się z białkami osocza w 97,5%, jest metabolizowana w wątrobie do nieaktywnych metabolitów, a jej okres półtrwania wynosi 35-50 godzin, co uzasadnia dawkowanie raz na dobę.
biodostępność leku, kinetyka peryndoprylu, klirens dializacyjny, klirens doustny, końcowy okres półtrwania, konwertaza angiotensyny, liniowa zależność, maksymalne stężenie we krwi, marskość wątroby, nadciśnienie tętnicze, niewydolność nerek, niewydolność serca, objętość dystrybucji, okres półtrwania, pacjent dializowany, peryndoprylat, prolek, stan równowagi dynamicznej, stężenie kreatyniny, szybkie wchłanianie, wiązanie z białkami osocza, zastoinowa niewydolność serca