Właściwości farmakokinetyczne leku Etopiryna Kontrol

Etopiryna Kontrol (300 mg kwasu acetylosalicylowego + 50 mg kofeiny) charakteryzuje się złożonymi właściwościami farmakokinetycznymi wynikającymi z obecności dwóch substancji czynnych. Poniżej przedstawiono szczegółową analizę procesów farmakokinetycznych tego produktu leczniczego z podziałem na poszczególne etapy.¹

Wchłanianie

Kwas acetylosalicylowy wchłania się z przewodu pokarmowego w zakresie 80-100%. Warto podkreślić, że pokarm nie wpływa niekorzystnie na dostępność biologiczną kwasu acetylosalicylowego, może jednak wydłużyć czas jego wchłaniania. Szybkość absorpcji kwasu acetylosalicylowego z postaci rozpuszczalnych jest większa w porównaniu do postaci konwencjonalnych.²

Faktyczna dostępność biologiczna kwasu acetylosalicylowego jest mniejsza od teoretycznej, co wynika z częściowej hydrolizy substancji zachodzącej zarówno w śluzówce przewodu pokarmowego podczas wchłaniania, jak i w trakcie pierwszego przejścia przez wątrobę.³

Działanie przeciwbólowe i przeciwgorączkowe kwasu acetylosalicylowego występuje, gdy jego stężenie w surowicy osiąga wartość 30-100 μg/ml. W przypadku tabletek rozpuszczalnych, efekt przeciwbólowy i przeciwgorączkowy rozpoczyna się po około 30 minutach od momentu zastosowania, osiągając maksimum po 1-3 godzinach. Po zastosowaniu pojedynczej dawki działanie utrzymuje się przez 3-6 godzin.⁴

Kofeina charakteryzuje się szybkim wchłanianiem z przewodu pokarmowego. Stężenie maksymalne tej substancji w surowicy występuje po 1-2 godzinach od przyjęcia leku. Okres półtrwania kofeiny w surowicy wynosi od 3 do 7 godzin.⁵

Dystrybucja

Kwas acetylosalicylowy szybko i w znacznym stopniu rozmieszcza się w większości tkanek i płynów ustrojowych. Objętość dystrybucji kwasu acetylosalicylowego przy stężeniu terapeutycznym wynosi około 0,15-0,2 l/kg masy ciała i zwiększa się wraz ze wzrostem stężenia substancji w surowicy.⁶

Około 33% niezhydrolizowanego kwasu acetylosalicylowego wiąże się z białkami osocza przy stężeniu w surowicy wynoszącym 120 μg/ml. Stopień wiązania leku z białkami jest zależny od stężenia albumin – u zdrowych osób zmniejsza się wraz z obniżeniem tego stężenia.⁷

W stanach patologicznych, takich jak niewydolność nerek, w ciąży oraz u noworodków, wiązanie kwasu acetylosalicylowego z białkami osocza ulega zmniejszeniu. Dzieje się tak nie tylko z powodu hipoalbuminemii, ale również wskutek kumulowania się czynników endogennych, które wypierają lek z wiązań z białkami.⁸

Kofeina łatwo przenika do wszystkich narządów i tkanek organizmu. Przenika również do mleka kobiecego, płynu mózgowo-rdzeniowego oraz przekracza barierę łożyska. W około 17% wiąże się z białkami surowicy krwi.⁹

Metabolizm

Kwas acetylosalicylowy ulega częściowemu metabolizmowi już podczas procesu wchłaniania. Proces ten zachodzi pod wpływem enzymu esterazy, głównie w wątrobie, ale także w surowicy krwi, erytrocytach i w mazi stawowej. Warto zwrócić uwagę, że w mazi stawowej proces ten przebiega znacznie wolniej niż w innych tkankach, prawdopodobnie ze względu na mniejszą aktywność esterazy w tym płynie.¹⁰

Salicylany sprzęgają się głównie z:

• glicyną, tworząc kwas salicylurowy
• kwasem glukuronowym, tworząc glukuronian salicylo-fenolowy i salicylo-acylowy

Tylko niewielka część salicylanów ulega hydroksylacji, w wyniku której powstają kwas gentyzynowy, kwas 2,3-dwuhydroksybenzoesowy i kwas 2,3,5-trójhydroksybenzoesowy.¹¹

Interesującą obserwacją kliniczną jest fakt, że u kobiet proces hydroksylacji przebiega wolniej, co związane jest z niższym poziomem esterazy w surowicy krwi w porównaniu do mężczyzn.¹²

Kofeina podlega metabolizmowi w wątrobie poprzez procesy demetylacji i utleniania. Głównymi metabolitami kofeiny są 1-metyloksantyna, 7-metyloksantyna oraz kwas 1-metylomoczowy.¹³

Eliminacja

Kwas acetylosalicylowy charakteryzuje się okresem półtrwania w osoczu wynoszącym około 15-20 minut. W przypadku salicylanów okres półtrwania w osoczu wynosi około 2-3 godziny, podczas gdy dla kwasu salicylowego – około 6 godzin.¹⁴

Istotnym aspektem klinicznym jest fakt, że metabolizm salicylanów ulega wysyceniu, co sprawia, że przy stosowaniu dużych dawek okres półtrwania może ulec znacznemu wydłużeniu – nawet do 15-30 godzin. W przeciwieństwie do innych salicylanów, niezhydrolizowany kwas acetylosalicylowy nie kumuluje się w surowicy krwi po wielokrotnym podaniu.¹⁵

Tylko około 1% doustnej dawki kwasu acetylosalicylowego wydala się z moczem w postaci niezhydrolizowanej, natomiast pozostała część jest wydalana z moczem w postaci salicylanów i ich metabolitów. U pacjentów z prawidłową czynnością nerek, 80-100% pojedynczej dawki leku wydala się z moczem w ciągu 24-72 godzin.¹⁶

Kofeina i jej metabolity są wydalane przez nerki z moczem. Okres półtrwania kofeiny wynosi 3-7 godzin. Należy podkreślić, że tylko 5-20% kofeiny jest wydalane z moczem w postaci niezmienionej.¹⁷