Właściwości farmakokinetyczne cyprofloksacyny

Charakterystyka farmakokinetyczna cyprofloksacyny obejmuje procesy wchłaniania, dystrybucji, metabolizmu i eliminacji tego leku. Poniżej przedstawiono szczegółowy opis właściwości farmakokinetycznych cyprofloksacyny występującej w preparacie Ciphin 500 mg w postaci tabletek powlekanych.¹

Wchłanianie

Cyprofloksacyna po podaniu doustnym w tabletkach charakteryzuje się szybkim i znacznym wchłanianiem, które zachodzi głównie w jelicie cienkim. Maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) osiągane jest stosunkowo szybko, po upływie 1-2 godzin od momentu podania.²

Istotną cechą farmakokinetyki cyprofloksacyny jest zależność stężenia w osoczu od wielkości zastosowanej dawki:

• Po podaniu pojedynczych dawek w zakresie 100-750 mg uzyskiwano maksymalne stężenia w osoczu od 0,56 do 3,7 mg/l³
• Stężenia w osoczu wykazują proporcjonalny wzrost w stosunku do dawki w zakresie do 1000 mg⁴

Biodostępność cyprofloksacyny po podaniu doustnym jest wysoka i wynosi około 70-80%, co zapewnia skuteczne osiągnięcie stężeń terapeutycznych w organizmie.⁵

Istotną informacją z punktu widzenia potencjalnej zamiany formy doustnej na dożylną jest fakt, że po doustnym podawaniu cyprofloksacyny w dawce 500 mg co 12 godzin, pole pod krzywą stężenia w osoczu w zależności od czasu (AUC) jest analogiczne do uzyskanego po dożylnym podawaniu 400 mg cyprofloksacyny w 60-minutowym wlewie co 12 godzin.⁶

Dystrybucja

Wiązanie z białkami osocza dla cyprofloksacyny jest stosunkowo niewielkie i wynosi 20-30%. Lek występuje w osoczu głównie w postaci niezjonizowanej.⁷

Charakterystyczną cechą cyprofloksacyny jest jej duża objętość dystrybucji w stanie równowagi, wynosząca 2-3 l/kg masy ciała, co wskazuje na dobre przenikanie do tkanek i płynów ustrojowych.⁸

Cyprofloksacyna osiąga wysokie stężenia w różnych tkankach i narządach, takich jak:

• Układ oddechowy – płuca (płyn nabłonkowy, makrofagi pęcherzykowe, tkanka biopsyjna)
• Zatoki
• Zmiany zapalne – płyn w pęcherzach indukowanych kantarydyną
• Układ moczowo-płciowy – mocz, gruczoł krokowy, endometrium

W wymienionych tkankach całkowite stężenia cyprofloksacyny często przekraczają stężenia osiągane w osoczu, co ma istotne znaczenie kliniczne w leczeniu zakażeń zlokalizowanych w tych obszarach.⁹

Metabolizm

Cyprofloksacyna podlega ograniczonemu metabolizmowi w organizmie. Zidentyfikowano cztery główne metabolity:¹⁰

1. Deetylenocyprofloksacyna (M1)
2. Sulfocyprofloksacyna (M2)
3. Oksocyprofloksacyna (M3)
4. Formylocyprofloksacyna (M4)

Metabolity te występują w osoczu w małych stężeniach. Wszystkie cztery metabolity wykazują działanie przeciwbakteryjne in vitro, jednak ich aktywność jest słabsza w porównaniu ze związkiem macierzystym.¹¹

Warto odnotować, że cyprofloksacyna wykazuje umiarkowane działanie hamujące wobec izoenzymów 1A2 cytochromu P450 (CYP 450), co może być potencjalnym źródłem interakcji z innymi lekami metabolizowanymi przez ten układ enzymatyczny.¹²

Eliminacja

Cyprofloksacyna jest wydalana głównie w postaci niezmienionej poprzez dwie drogi eliminacji:¹³

• Drogą nerkową (główna droga eliminacji)
• Z kałem (w mniejszym stopniu)

Parametry farmakokinetyczne związane z eliminacją cyprofloksacyny przedstawiają się następująco:

• Okres półtrwania w fazie eliminacji u pacjentów z prawidłową czynnością nerek wynosi około 4-7 godzin¹⁴
• Klirens nerkowy mieści się w zakresie 180-300 ml/kg/h¹⁵
• Całkowity klirens wynosi 480-600 ml/kg/h¹⁶

W nerkach cyprofloksacyna podlega zarówno przesączaniu kłębuszkowemu, jak i wydzielaniu kanalikowemu.¹⁷ Przy ciężkim zaburzeniu czynności nerek okres półtrwania cyprofloksacyny ulega znacznemu wydłużeniu – do około 12 godzin, co może wymagać modyfikacji dawkowania u pacjentów z niewydolnością nerek.¹⁸

Klirens pozanerkowy cyprofloksacyny wynika głównie z dwóch procesów:¹⁹

• Aktywnego wydzielania jelitowego
• Przemian metabolicznych

Warto zaznaczyć, że 1% dawki cyprofloksacyny jest wydzielane z żółcią, a sam lek osiąga duże stężenia w żółci.²⁰

Farmakokinetyka w populacji pediatrycznej

Dane dotyczące farmakokinetyki cyprofloksacyny w populacji pediatrycznej są ograniczone.²¹ Niemniej jednak, dostępne informacje pozwalają na scharakteryzowanie podstawowych właściwości farmakokinetycznych leku u dzieci.

Wpływ wieku na parametry farmakokinetyczne

W badaniach z udziałem dzieci powyżej pierwszego roku życia wartości Cmax i AUC nie wykazywały zależności od wieku.²² Również przy podaniu wielokrotnym w dawce 10 mg/kg masy ciała trzy razy na dobę nie obserwowano zauważalnego zwiększenia tych parametrów.²³

Parametry farmakokinetyczne u dzieci z ciężką posocznicą

W badaniu obejmującym 10 dzieci z ciężką posocznicą, po 1-godzinnym wlewie dożylnym cyprofloksacyny w dawce 10 mg/kg masy ciała, zaobserwowano następujące wartości Cmax:²⁴

Wartości AUC w obu grupach wiekowych były podobne, co może wskazywać na zbliżoną całkowitą ekspozycję na lek mimo różnic w wieku.²⁵

Istotną informacją jest to, że parametry farmakokinetyczne cyprofloksacyny u dzieci mieszczą się w zakresie opisywanym dla osób dorosłych przy stosowaniu dawek terapeutycznych.²⁶

Pozostałe parametry farmakokinetyczne u dzieci

Na podstawie populacyjnej analizy farmakokinetycznej u pacjentów pediatrycznych z różnymi zakażeniami ustalono, że:²⁷

• Przewidywany średni okres półtrwania cyprofloksacyny u dzieci wynosi około 4-5 godzin
• Dostępność biologiczna zawiesiny doustnej cyprofloksacyny u dzieci mieści się w zakresie 50-80%