pirogeny

Pirogeny to substancje wywołujące gorączkę, które mogą być pochodzenia endogennego (wytwarzane przez organizm w odpowiedzi na zakażenie) lub egzogennego (wprowadzane do organizmu z zewnątrz). Najważniejszymi pirogenami egzogennymi są składniki ścian komórkowych bakterii, takie jak lipopolisacharyd (LPS) bakterii Gram-ujemnych, peptydoglikany bakterii Gram-dodatnich oraz egzotoksyny.

Mechanizm działania pirogenów polega na stymulacji komórek układu odpornościowego (głównie monocytów i makrofagów) do produkcji cytokin pirogennych, takich jak interleukina-1 (IL-1), interleukina-6 (IL-6) oraz czynnik martwicy nowotworów alfa (TNF-α). Cytokiny te działają na ośrodek termoregulacji w podwzgórzu, powodując podniesienie temperatury ciała poprzez aktywację mechanizmów zwiększających wytwarzanie i zmniejszających utratę ciepła.

W praktyce klinicznej występowanie pirogenów ma istotne znaczenie w diagnostyce stanów gorączkowych, szczególnie w przypadku zakażeń bakteryjnych. Testy na obecność pirogenów są również kluczowym elementem kontroli jakości produktów farmaceutycznych, płynów do infuzji oraz wyrobów medycznych, aby zapobiec reakcjom gorączkowym u pacjentów. Najczęściej stosowane metody wykrywania pirogenów to test królika na gorączkę, test LAL (Limulus Amebocyte Lysate) oraz nowsze metody oparte na aktywacji monocytów.

Powiązane wpisy

  1. 09.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl