polimyksyny

Polimyksyny to grupa antybiotyków peptydowych o działaniu bakteriobójczym, stosowanych w leczeniu zakażeń wywołanych przez bakterie Gram-ujemne. Wyróżniamy kilka głównych typów polimyksyn, z których najczęściej stosowane w praktyce klinicznej są polimyksyna B i kolistyna (polimyksyna E).

Mechanizm działania polimyksyn polega na wiązaniu się z lipopolisacharydem (LPS) błony zewnętrznej bakterii Gram-ujemnych, co prowadzi do zaburzenia integralności błony komórkowej i ostatecznie do śmierci komórki bakteryjnej. Antybiotyki te wykazują szczególną skuteczność wobec patogenów opornych na wiele leków, w tym Pseudomonas aeruginosa, Acinetobacter baumannii i Klebsiella pneumoniae.

Ze względu na potencjalną nefrotoksyczność i neurotoksyczność, polimyksyny przez wiele lat były stosowane głównie jako leki ostatniej szansy. Jednak w obliczu narastającej oporności na inne antybiotyki, znaczenie kliniczne polimyksyn wzrosło w ostatnich latach. Obecnie są one często stosowane w leczeniu ciężkich zakażeń wywołanych przez wielolekooporne bakterie Gram-ujemne, szczególnie w przypadkach, gdy inne opcje terapeutyczne zawiodły.

W praktyce klinicznej polimyksyny mogą być podawane dożylnie, wziewnie (w przypadku zakażeń dróg oddechowych, szczególnie u pacjentów z mukowiscydozą) oraz miejscowo. Dawkowanie wymaga starannego monitorowania funkcji nerek ze względu na ryzyko nefrotoksyczności, a w przypadku podania ogólnoustrojowego zaleca się indywidualizację dawki w oparciu o masę ciała pacjenta i funkcję nerek.

Powiązane wpisy

Leksykon substancji czynnych
Cefotaksym – Interakcje

Cefotaksym, jako cefalosporyna III generacji, wykazuje istotne interakcje farmakodynamiczne i farmakokinetyczne, które mają kluczowe znaczenie w praktyce klinicznej. Antybiotyki bakteriostatyczne (tetracykliny, erytromycyna, chloramfenikol, sulfonamidy) wykazują antagonizm wobec bakteriobójczego działania cefotaksymu, co może obniżać skuteczność terapii, zwłaszcza w ciężkich zakażeniach, dlatego ich jednoczesne stosowanie jest przeciwwskazane. Z kolei aminoglikozydy (gentamycyna, tobramycyna, amikacyna) mogą działać synergistycznie z cefotaksymem, jednak ze względu na ryzyko nefrotoksyczności i niezgodności farmaceutyczne, leki te należy podawać osobno, monitorując funkcję nerek. Probenecyd znacząco hamuje wydalanie cefotaksymu przez nerki, podwajając ekspozycję na lek i zmniejszając klirens nerkowy o około 50%, co może wymagać modyfikacji dawki u pacjentów z niewydolnością nerek.
amikacyna, aminoglikozydy, antagonizm farmakodynamiczny, antagonizm przeciwbakteryjny, antybiotyki aminoglikozydowe, antybiotyki bakteriostatyczne, badanie glukozy w moczu, cefalosporyny, cefoperazon, cefotaksym, chloramfenikol, erytromycyna, farmakokinetyka leku, furosemid, gentamycyna, interakcja farmakokinetyczna, interferencja diagnostyczna, klirens nerkowy, kolistyna, kwas etakrynowy, leki moczopędne, leki nefrotoksyczne, leki urykozuryczne, metronidazol, polimyksyna B, polimyksyny, probenecyd, reakcja disulfiramopodobna, sulfonamidy, synergizm farmakodynamiczny, test Coombsa, tetracykliny, tobramycyna, wankomycyna
Leksykon leków
Interakcje leku – Cisatracurium Kabi 5 mg/ml

Cisatracurium Kabi, niedepolaryzujący środek zwiotczający mięśnie, wykazuje liczne interakcje farmakologiczne, które mogą znacząco wpływać na jego działanie. Leki nasilające efekt cisatrakurium to m.in. anestetyki wziewne (enfluran, izofluran, halotan), ketamina, inne niedepolaryzujące środki zwiotczające, aminoglikozydy, polimyksyny, tetracykliny, linkomycyna, klindamycyna, beta-adrenolityki (propranolol), blokery kanałów wapniowych, diuretyki (furosemid, tiazydy), sole magnezu i litu oraz leki blokujące zwoje nerwowe (trimetafan, heksametonium). Szczególnie istotne jest ryzyko przedłużonego bloku nerwowo-mięśniowego i trudności w odwróceniu bloku przy jednoczesnym stosowaniu suksametonium. Warto podkreślić, że suksametonium podane przed cisatrakurium nie wpływa na czas trwania bloku. Dawkowanie cisatrakurium powinno być dostosowane u pacjentów przyjmujących wymienione leki, a monitorowanie zwiotczenia mięśni jest niezbędne.
acetazolamid, aminoglikozydy, anestetyki wziewne, apnea, beta-bloker, bloker kanału wapniowego, blokowanie kanałów jonowych, chinidyna, chlorochina, chlorpromazyna, choroba Alzheimera, cisatrakurium, depresja OUN, diuretyk, donepezyl, fenytoina, furosemid, hamowanie uwalniania acetylocholiny, heksametonium, indukcja enzymów wątrobowych, inhibitor acetylocholinoesterazy, karbamazepina, ketamina, lek beta-adrenolityczny, lek blokujący zwoje nerwowe, lek przeciwpadaczkowy, lek przeciwreumatyczny, leki przeciwarytmiczne, leki znieczulające wziewne, lidokaina, linkomycyna, mannitol, miastenia, niedepolaryzacyjny blok nerwowo-mięśniowy, penicylamina, płytka nerwowo-mięśniowa, polimyksyny, prokainamid, sole litu, sole magnezu, spektynomycyna, steroid, suksametonium, tetracykliny, tiazyd, transmisja nerwowo-mięśniowa, trimetafan, uwalnianie acetylocholiny, zaburzenie elektrolitowe, zespół miasteniczny
Leksykon substancji czynnych
Kolistymetat sodowy – Przeciwwskazania stosowania

Kolistymetat sodowy, antybiotyk z grupy polimyksyn, jest stosowany w leczeniu zakażeń wywołanych przez bakterie Gram-ujemne. Podstawowym przeciwwskazaniem do jego stosowania jest nadwrażliwość na substancję czynną lub składniki preparatu. W przypadku preparatów Colistimethatum natricum Noridem (dawki 1 000 000 j.m. i 2 000 000 j.m.) przeciwwskazania obejmują nadwrażliwość na kolistymetat sodowy, kolistynę oraz inne polimyksyny. Natomiast dla Colistin TZF (1 000 000 IU) przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na kolistymetat sodowy, inne polimyksyny oraz na którąkolwiek substancję pomocniczą. Wywiad alergologiczny powinien uwzględniać wcześniejsze reakcje alergiczne, takie jak wysypka, świąd, obrzęk naczynioruchowy, duszność czy spadek ciśnienia tętniczego, które mogą wskazywać na ryzyko nadwrażliwości.
antybiotyk polimyksynowy, bakterie Gram-ujemne, charakterystyka produktu leczniczego, Colistimethatum natricum, Colistin TZF, duszność, inhalacja, kolistymetat sodowy, kolistyna, liofilizat, nadwrażliwość, nebulizacja, obrzęk naczynioruchowy, opcja terapeutyczna, polimyksyny, reakcja alergiczna, roztwór do wstrzykiwań, spadek ciśnienia tętniczego, substancja pomocnicza, świąd, wysypka skórna, wywiad alergologiczny
Leksykon substancji czynnych
Kolistymetat sodowy – Interakcje

Kolistymetat sodowy (CMS), antybiotyk polipeptydowy z grupy polimyksyn, wykazuje potencjalne interakcje farmakologiczne, szczególnie z lekami nefrotoksycznymi i neurotoksycznymi. Nie indukuje on aktywności enzymów cytochromu P450 (CYP1A2, 2B6, 2C8, 2C9, 2C19, 3A4/5), jednak mechanizmy jego metabolizmu i klirensu, w tym nerkowego, pozostają nie do końca poznane. Wysokie ryzyko interakcji występuje przy jednoczesnym stosowaniu z aminoglikozydami (gentamycyna, amikacyna, netylmycyna, tobramycyna) oraz cefalosporynami, co może prowadzić do nasilenia nefrotoksyczności. Ponadto, CMS wpływa na uwalnianie acetylocholiny, co wydłuża działanie niedepolaryzujących leków zwiotczających mięśnie, istotne zwłaszcza podczas znieczulenia ogólnego. U pacjentów z miastenią obserwuje się zwiększone ryzyko nasilenia zaburzeń przekaźnictwa nerwowo-mięśniowego przy jednoczesnym stosowaniu makrolidów (azytromycyna, klarytromycyna) i fluorochinolonów (norfloksacyna, cyprofloksacyna).
acetylocholina, aminoglikozydy, antybiotyk polipeptydowy, ataksja, bakterie Gram-ujemne, cefalosporyny, cytochrom P450, enzymy CYP, filtracja kłębuszkowa, fluorochinolony, hepatocyt, klirens kolistyny, kolistymetat sodowy, kolistyna, kreatynina, leki zwiotczające mięśnie, makrolidy, miastenia, nefrotoksyczność, neurotoksyczność, parestezje, polimyksyny, przekaźnictwo nerwowo-mięśniowe, równowaga elektrolitowa, splątanie, znieczulenie ogólne
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Colistimethatum natricum Noridem 1000000 j.m.

Podczas kwalifikacji pacjenta do terapii kolistymetatem sodowym (Colistimethatum natricum Noridem) w dawkach 1 000 000 j.m. lub 2 000 000 j.m. należy bezwzględnie wykluczyć przeciwwskazania związane z nadwrażliwością na substancję czynną lub inne składniki preparatu. Szczególną uwagę należy zwrócić na historię alergii na kolistymetat sodowy, kolistynę (aktywny metabolit) oraz inne antybiotyki z grupy polimyksyn, ze względu na ryzyko reakcji krzyżowych. Reakcje nadwrażliwości mogą mieć różny przebieg kliniczny – od łagodnych objawów skórnych po ciężkie, zagrażające życiu reakcje anafilaktyczne, co wymaga szczegółowego wywiadu alergologicznego przed rozpoczęciem leczenia.
antybiotyki polimyksynowe, kolistymetat sodowy, kolistyna, nadwrażliwość na substancję czynną, polimyksyny, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, reakcja krzyżowa, reakcja nadwrażliwości, rekonstytucja, roztwór do wstrzykiwań, wywiad alergologiczny
Leksykon substancji czynnych
Atrakuriowy bezylan – Interakcje

Atrakuriowy bezylan, jako niedepolaryzujący lek zwiotczający mięśnie szkieletowe, wykazuje liczne istotne klinicznie interakcje farmakologiczne, które mogą wpływać na nasilenie i czas trwania blokady nerwowo-mięśniowej. Wziewne anestetyki (halotan, izofluran, enfluran) oraz ketamina znacząco nasilają efekt blokady, co wymaga redukcji dawki i ścisłego monitorowania. Antybiotyki aminoglikozydowe (gentamycyna, neomycyna, streptomycyna), polimyksyny, tetracykliny, linkomycyna i klindamycyna również wydłużają i nasilają blokadę, a niektóre z nich mogą ujawnić lub zaostrzyć utajoną miastenię, zwiększając wrażliwość na atrakuriowy bezylan. Leki przeciwarytmiczne (propranolol, antagoniści kanału wapniowego, lidokaina, prokainamid, chinidyna) oraz diuretyki (furosemid, mannitol, tiazydy, acetazolamid) wykazują podobne działanie, co wymaga dostosowania dawkowania i uważnego monitorowania pacjentów, zwłaszcza z miastenią. Szczególnie istotne jest unikanie łączenia atrakuriowego bezylanu z depolaryzującymi lekami zwiotczającymi, takimi jak suksametonium, ze względu na ryzyko przedłużonej i trudnej do odwrócenia blokady.
acetazolamid, alkohol etylowy, aminoglikozydy, antagoniści kanału wapniowego, atrakuriowy bezylan, blokada nerwowo-mięśniowa, chinidyna, chlorochina, chloropromazyna, choroba Alzheimera, donepezyl, furosemid, heksametonium, inhibitory acetylocholinoesterazy, inhibitory cholinoesterazy, ketamina, klindamycyna, lek anestetyczny, leki moczopędne, leki przeciwarytmiczne, leki przeciwdrgawkowe, leki przeciwreumatyczne, lidokaina, linkomycyna, mannitol, miastenia, niedepolaryzujące leki zwiotczające, niedepolaryzujący lek zwiotczający, penicylamina, polimyksyny, prokainamid, propranolol, przewlekły alkoholizm, siarczan magnezu, sole litu, spektynomycyna, steroidy, suksametonium, tetracykliny, tiazydowe leki moczopędne, trimetafan, wziewne leki znieczulające, zaburzenia funkcji wątroby, zespół miasteniczny, zwiotczenie mięśniowe
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Multibiotic

Lek Multibiotic w postaci maści zawiera neomycyny siarczan (5 mg/g), bacytracyny cynkowej (10 mg/g) oraz polimyksyny B siarczan (0,833 mg/g) i wymaga szczególnej ostrożności podczas stosowania ze względu na ryzyko wystąpienia działań niepożądanych, takich jak reakcje nadwrażliwości (wysypka, świąd) oraz alergie krzyżowe u pacjentów uczulonych na aminoglikozydy lub polimyksyny. Stosowanie leku należy natychmiast przerwać w przypadku objawów alergicznych. Aplikacja na rozległe uszkodzone powierzchnie skóry niesie ryzyko działania ogólnoustrojowego, w tym ototoksyczności (uszkodzenie słuchu, nawet całkowita utrata słuchu), nefrotoksyczności (uszkodzenie nerek) oraz neurotoksyczności (objawy neurologiczne).
alergia krzyżowa, aminoglikozydy, bacytracyna cynkowa, dysfagia, działanie nefrotoksyczne, działanie ogólnoustrojowe, działanie ototoksyczne, kontaktowe zapalenie skóry, nadwrażliwość, nefrotoksyczność, neomycyna, neurotoksyczność, ototoksyczność, parahydroksybenzoesan metylu, parahydroksybenzoesan propylu, polimyksyna B, polimyksyny, reakcja alergiczna, upośledzenie słuchu, zaburzenie czynności nerek
Leksykon leków
Interakcje leku – Amikacin Kabi 5 mg/ml

Amikacyna wykazuje liczne interakcje farmakologiczne, które mogą znacząco wpływać na bezpieczeństwo i skuteczność terapii. Synergistyczne działanie przeciwbakteryjne obserwuje się przy jednoczesnym stosowaniu z antybiotykami beta-laktamowymi, co może być korzystne klinicznie. Jednakże, łączone stosowanie amikacyny z innymi aminoglikozydami, chemioterapeutykami zakaźnymi (np. bacytracyna, amfoterycyna B, cefalosporyny, wankomycyna), cytostatykami zawierającymi platynę (karboplatyna, cisplatyna, oksaliplatyna), lekami immunosupresyjnymi (cyklosporyna, takrolimus) oraz szybko działającymi diuretykami (furosemid, kwas etakrynowy) znacząco zwiększa ryzyko nefro-, oto- i neurotoksyczności. Szczególnie niebezpieczne jest połączenie z metoksyfluranem, które może prowadzić do ciężkich neuropatii. Zaleca się ścisłe monitorowanie funkcji nerek (stężenie kreatyniny, klirens kreatyniny), słuchu oraz stanu nawodnienia pacjenta, zwłaszcza przy stosowaniu diuretyków i leków nefrotoksycznych.
amfoterycyna B, amikacyna, aminoglikozydy, antybiotyki beta-laktamowe, bacytracyna, bisfosfoniany, blokada nerwowo-mięśniowa, cefalosporyny, cisplatyna, cyklosporyna, działania niepożądane, działanie przeciwbakteryjne, furosemid, głuchota, hipokalcemia, indometacyna, interakcje farmakokinetyczne, kanamycyna, karboplatyna, klirens kreatyniny, kolistyna, kwas etakrynowy, leki immunosupresyjne, leki moczopędne, metoksyfluranu, nefrotoksyczność, neuropatia, neurotoksyczność, niewydolność nerek, oksaliplatyna, ototoksyczność, paromomycyna, polimyksyna B, polimyksyny, prokainamid, środki zwiotczające mięśnie, takrolimus, tiamina, toksyna botulinowa, tubokuraryna, uszkodzenie słuchu, wankomycyna, witamina B1