Właściwości farmakokinetyczne leku Metoclopramidum 0,5% Polpharma

Metoklopramid jest substancją aktywną o dobrze poznanym profilu farmakokinetycznym. Poniżej przedstawiono szczegółowy opis procesów, jakim podlega lek w organizmie po podaniu dożylnym lub domięśniowym w postaci roztworu do wstrzykiwań, zawierającego 5 mg/ml metoklopramidu chlorowodorku.¹

Wchłanianie i początek działania

W przypadku podania pozajelitowego metoklopramid rozpoczyna działanie bardzo szybko. Po podaniu dożylnym efekt terapeutyczny pojawia się już po 1-3 minutach od momentu iniekcji. Z kolei po podaniu domięśniowym działanie rozpoczyna się nieco później, bo po 10-15 minutach. Niezależnie od drogi podania, efekt farmakologiczny metoklopramidu utrzymuje się przez okres 1-2 godzin po zastosowaniu.²

Dystrybucja w organizmie

Po przedostaniu się do krwiobiegu metoklopramid charakteryzuje się rozległą dystrybucją do tkanek, na co wskazuje duża objętość dystrybucji wynosząca 3,5 l/kg. Substancja czynna wiąże się w stosunkowo niewielkim stopniu z białkami osocza (13-30%), głównie z albuminami. Ta niska wartość wiązania z białkami ma istotne znaczenie kliniczne, gdyż zmniejsza ryzyko interakcji z innymi lekami na poziomie wypierania z połączeń białkowych.³

Metoklopramid wykazuje zdolność przenikania przez istotne bariery biologiczne. Substancja przenika przez barierę krew-mózg, co jest kluczowe dla jej działania przeciwwymiotnego na poziomie ośrodkowego układu nerwowego. Ponadto lek przenika przez barierę łożyskową, co należy uwzględnić przy stosowaniu u kobiet w ciąży. Metoklopramid przenika również do mleka kobiecego, osiągając w nim stężenia wyższe niż w osoczu już po 2 godzinach od podania, co ma znaczenie przy stosowaniu u kobiet karmiących piersią.⁴

Metabolizm

Metoklopramid podlega stosunkowo niewielkim przemianom metabolicznym w organizmie. Główne szlaki biotransformacji obejmują sprzęganie z kwasem siarkowym oraz glukuronidację. Te reakcje II fazy metabolizmu prowadzą do zwiększenia hydrofilności związku, co ułatwia jego wydalanie z organizmu.⁵

Eliminacja

U dorosłych pacjentów z prawidłową czynnością nerek okres półtrwania (t1/2) metoklopramidu mieści się w zakresie od 5 do 6 godzin. Lek jest wydalany głównie przez nerki, w przeważającej części w postaci niezmienionej, co pozostaje w zgodzie z wcześniejszą obserwacją dotyczącą ograniczonego metabolizmu substancji.⁶

Właściwości farmakokinetyczne w populacjach specjalnych

Niewydolność nerek

U pacjentów z ciężką niewydolnością nerek obserwuje się znaczące zmiany w parametrach farmakokinetycznych metoklopramidu:

• Klirens leku ulega redukcji o około 70%, co prowadzi do kumulacji substancji czynnej w organizmie
• Okres półtrwania w fazie eliminacji ulega istotnemu wydłużeniu:
  • Do około 10 godzin przy klirensie kreatyniny w zakresie 10-50 ml/min
  • Do około 15 godzin przy klirensie kreatyniny poniżej 10 ml/min

Powyższe zmiany wskazują na konieczność dostosowania dawkowania metoklopramidu u pacjentów z niewydolnością nerek.⁷

Niewydolność wątroby

U pacjentów z marskością wątroby obserwuje się kumulację metoklopramidu w organizmie. Zjawisko to jest związane z 50% redukcją klirensu osoczowego leku. Zmniejszona zdolność eliminacji substancji czynnej przez wątrobę może prowadzić do zwiększenia stężenia metoklopramidu we krwi i nasilenia jego działania farmakologicznego, w tym również działań niepożądanych.⁸