Specjalne ostrzeżenia
Metoclopramidum 0,5% Polpharma

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania Metoclopramidum 0,5% Polpharma

Stosowanie metoklopramidu wymaga szczególnej uwagi ze względu na możliwość wystąpienia szeregu działań niepożądanych. Personel medyczny powinien zachować czujność i wdrożyć odpowiednie środki ostrożności podczas terapii tym lekiem, zwłaszcza w określonych grupach pacjentów i sytuacjach klinicznych.¹

Zaburzenia neurologiczne

Objawy pozapiramidowe stanowią istotne powikłanie terapii metoklopramidem. Występują one szczególnie często u dzieci i młodzieży oraz po zastosowaniu wysokich dawek preparatu. Reakcje te pojawiają się zwykle na początku leczenia i mogą wystąpić nawet po pojedynczej dawce leku. W przypadku zaobserwowania objawów pozapiramidowych należy bezzwłocznie przerwać stosowanie metoklopramidu. Objawy zazwyczaj ustępują całkowicie po odstawieniu leku, jednak mogą wymagać leczenia objawowego – u dzieci zaleca się stosowanie benzodiazepin, a u dorosłych leków przeciwparkinsonowskich o działaniu antycholinergicznym.²

Konieczne jest przestrzeganie minimum sześciogodzinnego odstępu między kolejnymi dawkami metoklopramidu, nawet w przypadku wymiotów i odrzucenia dawki przez pacjenta, aby zapobiec przedawkowaniu.³

Długotrwałe stosowanie metoklopramidu może prowadzić do rozwoju dyskinez późnych, które mogą być nieodwracalne. Ryzyko to jest szczególnie wysokie u pacjentów w podeszłym wieku. Ze względu na możliwość wystąpienia dyskinezy późnej, czas leczenia nie powinien przekraczać 3 miesięcy. W przypadku pojawienia się klinicznych objawów dyskinezy późnej należy natychmiast przerwać terapię.⁴

Podczas terapii metoklopramidem, zarówno w monoterapii, jak i w skojarzeniu z lekami neuroleptycznymi, odnotowano przypadki złośliwego zespołu neuroleptycznego. Jeśli wystąpią objawy tego zespołu, należy natychmiast odstawić metoklopramid i wdrożyć odpowiednie leczenie.⁵

Należy zachować szczególną ostrożność u pacjentów z istniejącymi zaburzeniami neurologicznymi oraz u osób przyjmujących inne leki działające na ośrodkowy układ nerwowy. Metoklopramid może również nasilać objawy choroby Parkinsona.⁶

Methemoglobinemia

W trakcie stosowania metoklopramidu zgłaszano przypadki methemoglobinemii, która może być związana z niedoborem reduktazy NADH cytochromu b5. W przypadku wystąpienia tego powikłania należy natychmiast i trwale przerwać podawanie metoklopramidu oraz wdrożyć odpowiednie leczenie, np. błękitem metylenowym.⁷

Zaburzenia serca

Po podaniu metoklopramidu we wstrzyknięciu, zwłaszcza dożylnym, obserwowano poważne działania niepożądane dotyczące układu krążenia, takie jak zapaść krążeniowa, ciężka bradykardia, zatrzymanie akcji serca oraz wydłużenie odstępu QT. Szczególnej ostrożności wymaga stosowanie metoklopramidu, zwłaszcza drogą dożylną, u następujących grup pacjentów:⁸

• Pacjenci w podeszłym wieku
• Pacjenci z zaburzeniami przewodzenia serca (w tym wydłużeniem odstępu QT)
• Pacjenci z niewyrównanymi zaburzeniami równowagi elektrolitowej
• Pacjenci z bradykardią
• Pacjenci przyjmujący inne leki wydłużające odstęp QT

Dawki dożylne należy podawać w powolnym bolusie przez co najmniej 3 minuty, aby zminimalizować ryzyko wystąpienia działań niepożądanych, takich jak niedociśnienie tętnicze czy akatyzja.⁹

Niewydolność nerek i wątroby

U pacjentów z niewydolnością nerek lub ciężką niewydolnością wątroby zaleca się zmniejszenie dawki metoklopramidu.¹⁰

Hipokaliemia

U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek, podczas leczenia metoklopramidem istnieje ryzyko rozwoju hipokaliemii. Wynika to z faktu, że lek ten zwiększa stężenie aldosteronu w osoczu i zmniejsza wydalanie sodu.¹¹

Depresja

U pacjentów z depresją w wywiadzie, szczególnie w przypadkach średnio ciężkich lub ciężkich, którym towarzyszą tendencje samobójcze, podczas leczenia metoklopramidem może dojść do nawrotu choroby. Przed rozpoczęciem terapii należy dokładnie rozważyć, czy potencjalne korzyści z leczenia przewyższają możliwe ryzyko.¹²

Zaburzenia endokrynologiczne

Metoklopramid powoduje przemijające zwiększenie stężenia aldosteronu w osoczu. Może to prowadzić do zatrzymania płynów, szczególnie u pacjentów z marskością wątroby lub zastoinową niewydolnością serca.¹³

Badania in vitro wykazały, że około 1/3 nowotworów piersi jest zależna od prolaktyny. Ponieważ metoklopramid zwiększa stężenie prolaktyny, należy zachować szczególną ostrożność podczas jego stosowania u pacjentów z nowotworem piersi w wywiadzie.¹⁴

Substancje pomocnicze

Preparat Metoclopramidum 0,5% Polpharma zawiera sodu pirosiarczyn (E 223), który rzadko może powodować ciężkie reakcje nadwrażliwości i skurcz oskrzeli.¹⁵

Produkt zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu na ml, więc uznaje się go za „wolny od sodu”.¹⁶

Przestrzeganie schematu dawkowania

Należy rygorystycznie przestrzegać zalecanego schematu dawkowania i zasad podawania leku, aby zminimalizować ryzyko wystąpienia działań niepożądanych. Szczególnie istotne jest zachowanie odpowiednich odstępów czasowych między kolejnymi dawkami oraz właściwa technika podawania leku drogą dożylną w przypadku takiej formy aplikacji.¹⁷