metabolizm pierwszego przejścia

Metabolizm pierwszego przejścia (ang. first-pass metabolism) to proces biotransformacji substancji leczniczej, który zachodzi podczas jej pierwszego przepływu przez wątrobę, zanim dotrze do krążenia ogólnoustrojowego. Jest to kluczowy mechanizm wpływający na biodostępność leków podawanych drogą doustną.

Podczas metabolizmu pierwszego przejścia, lek zaabsorbowany z przewodu pokarmowego transportowany jest poprzez żyłę wrotną bezpośrednio do wątroby, gdzie podlega intensywnym procesom enzymatycznym. Głównymi enzymami uczestniczącymi w tym procesie są enzymy cytochromu P450, które mogą znacząco zmniejszyć ilość aktywnej substancji docierającej do krążenia systemowego.

Konsekwencją intensywnego metabolizmu pierwszego przejścia jest konieczność stosowania wyższych dawek leków podawanych doustnie w porównaniu do podania parenteralnego. Zjawisko to jest szczególnie istotne dla substancji takich jak nitrogliceryna, propranolol, morfina czy lidokaina, których biodostępność po podaniu doustnym jest znacząco obniżona.

W praktyce klinicznej, znajomość podatności leku na metabolizm pierwszego przejścia pozwala na odpowiednie dostosowanie drogi podania, dawkowania oraz przewidywanie potencjalnych interakcji lekowych, które mogą wpływać na aktywność enzymów wątrobowych.

Powiązane wpisy

Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Aleric Spray 50 mcg/dawkę

Mometazonu furoinian w postaci donosowego aerozolu wykazuje bardzo niską biodostępność ogólnoustrojową, wynoszącą mniej niż 1%, co potwierdzono metodami analitycznymi o dolnej granicy oznaczalności 0,25 pg/ml. Taka farmakokinetyka umożliwia silne działanie miejscowe na błonę śluzową nosa przy minimalnej ekspozycji systemowej, co ogranicza ryzyko działań niepożądanych typowych dla kortykosteroidów. Połknięta frakcja leku ulega intensywnemu metabolizmowi pierwszego przejścia w wątrobie, co dodatkowo zmniejsza ilość substancji czynnej docierającej do krążenia ogólnego. Preparat Aleric Spray dostarcza precyzyjnie 50 µg mometazonu furoinianu w każdej dawce, w postaci białej lub prawie białej lepkiej zawiesiny o pH 4,3–4,9.
aerozol do nosa, biodostępność ogólnoustrojowa, błona śluzowa nosa, działanie miejscowe, działanie ogólnoustrojowe, ekspozycja ogólnoustrojowa, kortykosteroid, kortykosteroidoterapia systemowa, metabolit, metabolizm pierwszego przejścia, mometazon furoinian, pH zawiesiny, postać jednowodna, proces metaboliczny, przewód pokarmowy, skuteczność miejscowa, terapia długoterminowa, układ moczowy, wodny aerozol
Leksykon substancji czynnych
L-prolina – Właściwości farmakokinetyczne

L-prolina, jako aminokwas endogenny i egzogenny, odgrywa kluczową rolę w systemach metabolicznych organizmu, szczególnie w kontekście żywienia pozajelitowego. Preparaty takie jak Aminomel 10E (7,5 g/l L-proliny, 7,5% udziału w całkowitej zawartości aminokwasów), Aminomel 12,5E (9,38 g/l, 7,5%), Aminosteril N-Hepa 8% (5,73 g/l, 7,2%), Vamin 18 Electrolyte-Free (6,8 g/l, 6,0%) oraz Vaminolact (5,6 g/l, 8,6%) różnią się stężeniem L-proliny, co wpływa na ich farmakokinetykę i zastosowanie kliniczne. Dożylne podanie L-proliny zapewnia 100% biodostępność, omijając metabolizm pierwszego przejścia w wątrobie, co umożliwia natychmiastową dostępność aminokwasu w krążeniu ogólnoustrojowym. Wzajemne proporcje aminokwasów, w tym L-proliny, są utrzymywane przez mechanizmy homeostatyczne, co zapobiega zaburzeniom metabolicznym przy standardowej podaży.
5E, aminokwas, aminokwasy egzogenne, Aminomel 10E, Aminomel 12, Aminosteril N-Hepa, badania laboratoryjne, dostępność biologiczna, infuzja dożylna, L-prolina, metabolizm pierwszego przejścia, monitorowanie terapii, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, roztwór do infuzji, Vamin 18 Electrolyte-Free, Vaminolact, wolne aminokwasy, zaburzenia metabolizmu aminokwasów, żyła wrotna, żywienie pozajelitowe
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Zotral 50 mg

Zotral, zawierający 50 mg chlorowodorku sertraliny, wykazuje farmakokinetykę proporcjonalną do dawki w zakresie 50-200 mg, co umożliwia przewidywalne zwiększanie stężenia leku w osoczu. Maksymalne stężenie osiągane jest po 4,5-8,4 godzinach od podania doustnego, a pokarm nie wpływa istotnie na biodostępność, co pozwala na elastyczne dawkowanie względem posiłków. Sertralina wiąże się z białkami osocza w około 98%, co może mieć znaczenie w kontekście interakcji lekowych. Lek podlega intensywnemu metabolizmowi wątrobowemu, z okresem półtrwania około 26 godzin (zakres 22-36 godzin), co umożliwia dawkowanie raz na dobę. Główny metabolit, N-desmetylosertralina, charakteryzuje się dłuższym okresem półtrwania wynoszącym 62-104 godziny. Eliminacja zachodzi głównie przez metabolity wydalane równomiernie z kałem i moczem, przy minimalnym wydalaniu niezmienionej substancji (<0,2%).
biodostępność, biodostępność sertraliny, biotransformacja, chlorowodorek sertraliny, dawka początkowa, dystrybucja leku, efekt pierwszego przejścia, eliminacja leku, klirens kreatyniny, metabolizm pierwszego przejścia, metabolizm wątrobowy, N-desmetylosertralina, niewydolność nerek, okres półtrwania, pole pod krzywą stężenia, profil farmakokinetyczny, proporcjonalność dawki, stan stacjonarny, stężenie maksymalne, stężenie w osoczu, uszkodzenie wątroby, wiązanie z białkami osocza, zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne, zwiększanie dawki
Leksykon substancji czynnych
Walacyklowir – Właściwości farmakokinetyczne

Walacyklowir, jako prolek acyklowiru, charakteryzuje się znacznie wyższą biodostępnością (około 54% po dawce 1000 mg) w porównaniu do samego acyklowiru podawanego doustnie, co umożliwia efektywniejsze leczenie zakażeń wirusowych. Po podaniu doustnym walacyklowir jest szybko i niemal całkowicie przekształcany do acyklowiru i L-waliny przez hydrolazę walacyklowiru w wątrobie. Farmakokinetyka wykazuje nieliniowość względem dawki, z mniej niż proporcjonalnym wzrostem Cmax i zmniejszoną biodostępnością powyżej 500 mg. Maksymalne stężenia acyklowiru (Cmax) po dawkach 250, 500, 1000 i 2000 mg wynoszą odpowiednio 2,20 ± 0,38, 3,37 ± 0,95, 5,20 ± 1,92 oraz 8,30 ± 1,43 µg/ml, a czas do osiągnięcia Cmax (Tmax) waha się od 0,75 do 2 godzin. Walacyklowir i acyklowir wykazują słabe wiązanie z białkami osocza (15%) oraz dobrą penetrację do płynu mózgowo-rdzeniowego (około 25% AUC w CSF w stosunku do osocza dla acyklowiru). Metabolizm walacyklowiru nie angażuje enzymów cytochromu P450, co minimalizuje ryzyko interakcji lekowych.
8-hydroksy-acyklowir, acyklowir, AUC, cytochrom P450, dehydrogenaza alkoholowa, hydrolaza walacyklowiru, klirens kreatyniny, metabolizm pierwszego przejścia, nieliniowa farmakokinetyka, okres półtrwania, oksydaza aldehydowa, opryszczka zwykła, ospa wietrzna, parametry farmakokinetyczne, płyn mózgowo-rdzeniowy, półpasiec, późna ciąża, schyłkowa choroba nerek, stężenie maksymalne, stężenie w osoczu, stężenie w surowicy, walacyklowir, zaburzenia czynności wątroby, zakażenie HIV
Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Ibuprofen Aflofarm 400 mg

Przedkliniczne badania toksyczności ibuprofenu wykazały zróżnicowane wartości LD50 w zależności od gatunku i drogi podania: dla myszy LD50 wynosi 495 mg/kg (i.p.) oraz 1255 mg/kg (p.o.), a dla szczurów 626 mg/kg (i.p.) oraz 1050 mg/kg (p.o.). Wyniki te wskazują na umiarkowaną toksyczność ostrą, z wyraźniejszym wpływem metabolizmu pierwszego przejścia przy podaniu doustnym. Przewlekłe stosowanie ibuprofenu u zwierząt laboratoryjnych powodowało głównie toksyczność przewodu pokarmowego, co koreluje z klinicznym profilem działań niepożądanych u ludzi. Badania mutagenności in vitro nie wykazały potencjału mutagennego, a długoterminowe testy na szczurach i myszach nie potwierdziły działania rakotwórczego, co potwierdza bezpieczeństwo stosowania leku pod kątem genotoksyczności i kancerogenności.
badanie mutagenności, badanie przedkliniczne, bariera łożyskowa, dawka śmiertelna LD50, droga dootrzewnowa, droga doustna, działanie kancerogenne, działanie niepożądane, działanie teratogenne, metabolizm pierwszego przejścia, niesteroidowy lek przeciwzapalny, potencjał mutagenny, profil bezpieczeństwa leku, przedwczesne zamknięcie przewodu tętniczego, synteza prostaglandyn, toksyczność ostra ibuprofenu, toksyczność przewodu pokarmowego, toksyczność reprodukcyjna, uszkodzenie błony śluzowej żołądka
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Corr 40 40 mg

Symwastatyna, będąca prolekiem w postaci laktonu, ulega w organizmie hydrolizie do aktywnego beta-hydroksykwasu, który silnie hamuje reduktazę HMG-CoA. Po podaniu doustnym lek jest dobrze wchłaniany, jednak podlega intensywnemu metabolizmowi pierwszego przejścia w wątrobie, gdzie zachodzi jego aktywacja. Mniej niż 5% dawki aktywnego metabolitu dociera do krążenia ogólnego, a maksymalne stężenia w osoczu osiągane są po 1-2 godzinach. Symwastatyna i jej metabolity wykazują wysokie (>95%) wiązanie z białkami osocza. Lek jest substratem enzymu CYP3A4 oraz transporterów OATP1B1 i BCRP, co ma istotne znaczenie dla potencjalnych interakcji lekowych i farmakokinetyki. Okres półtrwania aktywnego metabolitu wynosi około 1,9 godziny, a wydalanie odbywa się głównie z kałem (60%) i w mniejszym stopniu z moczem (13% radioizotopu w ciągu 96 godzin). Nie stwierdzono kumulacji leku po wielokrotnym podawaniu, a obecność pokarmu nie wpływa na jego wchłanianie.
beta-hydroksykwas, białko BCRP, białko OATP1B1, białko oporności raka piersi, CYP3A4, cytochrom P450, dystrybucja leku, heterozygota, homozygota, interakcja lekowa, kwas symwastatyny, lakton, metabolizm pierwszego przejścia, metabolizm wątrobowy, okres półtrwania, polimorfizm SLCO1B1, rabdomioliza, reduktaza HMG-CoA, symwastatyna, wchłanianie leku, wiązanie z białkami osocza, wychwyt wątrobowy
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Idarubicin Accord 5 mg/5 ml

Idarubicyna chlorowodorek wykazuje złożony profil farmakokinetyczny, z szybkim wchłanianiem po podaniu doustnym (Cmax 4-12,65 ng/ml u dorosłych, osiągane w 1-4 godziny) oraz podobnym okresem półtrwania eliminacji po podaniu doustnym i dożylnym (odpowiednio 12,7±6,0 h i 13,9±5,9 h u dorosłych). Metabolit aktywny, idarubicynol, charakteryzuje się znacznie dłuższym okresem półtrwania (41-69 h u dorosłych), co wpływa na przedłużone działanie terapeutyczne i toksyczne. Idarubicyna wykazuje wysoką dystrybucję do komórek krwi i szpiku, gdzie stężenia są ponad 100-krotnie wyższe niż w osoczu, co umożliwia skuteczne działanie przy relatywnie niskich stężeniach osoczowych. Eliminacja leku odbywa się głównie przez żółć i nerki, z przewagą wydalania w postaci niezmienionej.
aktywny metabolit, dystrybucja tkankowa, idarubicyna chlorowodorek, idarubicynol, klirens ogólnoustrojowy, metabolizm pierwszego przejścia, objętość dystrybucji, okres półtrwania, penetracja leku do tkanek, podanie doustne idarubicyny, populacja pediatryczna, stężenie terapeutyczne, stężenie w osoczu, szpik kostny, wiązanie leku w tkankach, wydalanie przez nerki, wydzielanie z żółcią
Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Laxol 100 mg

Dokuzyna sodu, substancja czynna w czopkach Laxol (100 mg/dawka), została poddana badaniom toksykologicznym w modelu myszy, które wykazały istotne różnice w toksyczności w zależności od drogi podania. LD50 dla podania dożołądkowego wyniosła 2400 mg/kg masy ciała, co wskazuje na niską toksyczność przy podaniu drogą pokarmową. Natomiast podanie dootrzewnowe wykazało znacznie niższą wartość LD50 – 72 mg/kg mc., co sugeruje umiarkowaną toksyczność przy bezpośrednim wprowadzeniu substancji do jamy otrzewnej. Różnica ta (stosunek 33,3:1) jest prawdopodobnie związana z metabolizmem pierwszego przejścia, który znacząco obniża toksyczność dokuzynianu sodu przy podaniu doustnym.
badania toksykologiczne, dawka letalna, dawka letalna 50, dokuzyna sodu, ekspozycja ogólnoustrojowa, farmakokinetyka, metabolizm pierwszego przejścia, metabolizm wątrobowy, podanie dootrzewnowe, podanie dożołądkowe, potencjał genotoksyczny, substancja aktywna, toksyczność ostra, toksyczność przewlekła, wpływ na rozrodczość
Leksykon substancji czynnych
Rupatadyna – Właściwości farmakokinetyczne

Rupatadyna wykazuje szybkie wchłanianie po podaniu doustnym, osiągając maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) 2,6 ng/ml po dawce 10 mg i 4,6 ng/ml po dawce 20 mg, z tmax około 0,75 godziny. Farmakokinetyka jest liniowa w zakresie dawek 10-20 mg, a po 7-dniowym stosowaniu dawki 10 mg Cmax wzrasta do 3,8 ng/ml. Okres półtrwania (t1/2) wynosi średnio 5,9 godziny u dorosłych i młodzieży, a wiązanie z białkami osocza jest bardzo wysokie (98,5-99%). Spożycie pokarmu wydłuża tmax o około 1 godzinę i zwiększa AUC o 23%, jednak nie wpływa klinicznie na Cmax ani na ekspozycję na aktywne i nieaktywne metabolity. Rupatadyna jest intensywnie metabolizowana głównie przez CYP3A4, z wydalaniem 34,6% radioaktywności w moczu i 60,9% w kale, a jej metabolity, w tym desloratadyna, stanowią znaczną część ekspozycji ogólnoustrojowej. Nie obserwuje się istotnej indukcji ani hamowania enzymów CYP1A2, CYP2B6, CYP2C8, CYP2C19, UGT1A1, UGT2B7 oraz transporterów OATP1B1, OATP1B3 i BCRP, choć wykazano słabe hamowanie P-gp.
AUC, Cmax, cytochrom P450, desloratadyna, dostępność biologiczna, ekspozycja ogólnoustrojowa, enzymy CYP, glikoproteina p, indukcja enzymów CYP, inhibitor CYP3A4, izoforma CYP 3A4, maksymalne stężenie w osoczu, metabolit rupatadyny, metabolizm pierwszego przejścia, mikrosom wątroby, model dwuwykładniczy, okres półtrwania w fazie eliminacji, pochodna hydroksylowana, powierzchnia pod krzywą, rupatadyna, substancja czynna, T1/2, Tmax, transporter BCRP, transportery OATP, wiązanie z białkami osocza
Leksykon leków
Interakcje leku – AirFluSal 25 mcg + 250 mcg

AirFluSal, zawierający salmeterol (długo działający beta-2-agonista) oraz flutykazonu propionian (kortykosteroid wziewny), wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, które mają istotne znaczenie kliniczne. Beta-adrenolityki (zarówno wybiórcze, jak i niewybiórcze) mogą antagonizować działanie salmeterolu, co wymaga unikania ich stosowania u pacjentów z astmą, chyba że istnieją szczególne wskazania. Silne inhibitory CYP3A4, takie jak ketokonazol (400 mg/dobę), itrakonazol, rytonawir czy kobicystat, znacząco zwiększają stężenia salmeterolu (Cmax wzrost 1,4-krotny, AUC 15-krotny) oraz flutykazonu propionianu, co może prowadzić do poważnych działań niepożądanych, w tym wydłużenia odstępu QTc, kołatania serca oraz supresji osi nadnerczowo-przysadkowej. Umiarkowane inhibitory CYP3A4, takie jak erytromycyna (500 mg trzy razy na dobę), powodują niewielkie, nieistotne statystycznie zwiększenie ekspozycji na salmeterol i flutykazon, jednak wymagana jest ostrożność i monitorowanie pacjenta. Dodatkowo, stosowanie pochodnych ksantyny, leków moczopędnych oraz innych kortykosteroidów może nasilać ryzyko hipokaliemii i ogólnoustrojowych działań niepożądanych kortykosteroidów, co wymaga regularnego monitorowania elektrolitów i stanu klinicznego pacjenta.
aminofilina, astma, beta-adrenolityk, cytochrom P450, długo działający beta-2 agonista, działanie addycyjne, erytromycyna, hipokaliemia, immunosupresja, inhibitor izoenzymu CYP3A4, itrakonazol, ketokonazol, klirens osoczowy, kołatanie serca, kortykosteroid wziewny, lek moczopędny, metabolizm pierwszego przejścia, pochodna ksantyny, POChP, rytonawir, silny inhibitor CYP3A4, steroid, stężenie kortyzolu, suplementacja potasu, supresja nadnerczy, telitromycyna, teofilina, umiarkowany inhibitor CYP3A4, wydłużenie odstępu QTc
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Stoperan 2 mg

Loperamid chlorowodorek, substancja czynna preparatu Stoperan (kapsułki twarde 2 mg), charakteryzuje się ograniczonym wchłanianiem z przewodu pokarmowego na poziomie około 40% dawki doustnej. Ze względu na intensywny metabolizm pierwszego przejścia w wątrobie, biodostępność systemowa jest znikoma, co minimalizuje ryzyko działań niepożądanych ogólnoustrojowych. Lek wykazuje wysokie powinowactwo do receptorów opioidowych w warstwie mięśni podłużnych jelita, co warunkuje jego miejscowe działanie przeciwbiegunkowe. Głównym szlakiem metabolicznym jest oksydacyjna N-demetylacja prowadząca do powstania nieaktywnych metabolitów, a eliminacja leku i metabolitów odbywa się głównie z kałem.
biegunka, biodostępność leku, działanie niepożądane, działanie przeciwbiegunkowe, działanie terapeutyczne, efekt pierwszego przejścia, ekspozycja ogólnoustrojowa, kapsułki twarde, leczenie biegunki, loperamid chlorowodorek, metabolizm pierwszego przejścia, okres półtrwania, oksydacyjna N-demetylacja, receptor opioidowy, wchłanianie z przewodu pokarmowego
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Imigran 100 mg

Sumatryptan, substancja czynna Imigranu 100 mg w postaci bursztynianu sumatryptanu, charakteryzuje się szybkim wchłanianiem po podaniu doustnym, osiągając 70% maksymalnego stężenia w osoczu (Cmax 54 ng/ml) w ciągu 45 minut. Biodostępność doustna jest niska (14%) z powodu metabolizmu pierwszego przejścia i niepełnego wchłaniania. Lek wykazuje niskie wiązanie z białkami osocza (14-21%) oraz dużą objętość dystrybucji (170 l), co wskazuje na efektywną dystrybucję do tkanek. Okres półtrwania wynosi około 2 godziny, a całkowity klirens osocza to 1160 ml/min, z klirensem nerkowym na poziomie 260 ml/min, co oznacza, że około 80% eliminacji odbywa się drogą pozanerkową.
biodostępność, bursztynian sumatryptanu, Imigran, klirens nerkowy, klirens osocza, kwas indolooctowy, metabolity, metabolizm pierwszego przejścia, migrena, monoaminooksydaza A, napad migreny, objętość dystrybucji, okres półtrwania, receptory serotoninowe, stężenie w osoczu, sumatryptan, wiązanie z białkami osocza
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – AlleMax 10 mg

Cetyryzyna dichlorowodorek w dawce 10 mg, zawarta w preparacie AlleMax, charakteryzuje się szybkim i przewidywalnym wchłanianiem po podaniu doustnym, osiągając maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) około 300 ng/mL w ciągu 1,0 ± 0,5 godziny. Lek wykazuje wysokie wiązanie z białkami osocza (93 ± 0,3%) oraz niską pozorną objętość dystrybucji (0,50 L/kg), co wskazuje na dystrybucję głównie w płynie pozakomórkowym. Cetyryzyna nie ulega istotnemu metabolizmowi pierwszego przejścia, a jej okres półtrwania wynosi około 10 godzin, co umożliwia dawkowanie raz na dobę bez ryzyka akumulacji. Eliminacja leku odbywa się głównie przez nerki, z wydalaniem około 66% dawki w postaci niezmienionej z moczem. Kinetyka cetyryzyny jest liniowa w zakresie dawek 5-60 mg, co pozwala na precyzyjne dostosowanie dawki do potrzeb pacjenta.
biodostępność cetyryzyny, cetyryzyna dichlorowodorek, choroby miąższu wątroby, ciężkie zaburzenia czynności nerek, hemodializa, klirens kreatyniny, klirens leku, końcowy okres półtrwania, łagodne zaburzenia czynności nerek, liniowa kinetyka, maksymalne stężenie w osoczu, marskość żółciowa, metabolizm pierwszego przejścia, okres półtrwania leku, parametry farmakokinetyczne, pole pod krzywą stężenia, pozorna objętość dystrybucji, stężenie terapeutyczne, umiarkowane zaburzenia czynności nerek, wiązanie z białkami osocza, zastój żółci
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Coryol 3,125 mg 3,125 mg

Karwedylol, będący mieszaniną racemiczną, charakteryzuje się szybkim wchłanianiem po podaniu doustnym, z maksymalnym stężeniem w osoczu (Cmax) 21 µg/l osiąganym po około 1,5 godziny (tmax) po dawce 25 mg. Bezpośrednia dostępność biologiczna wynosi około 25%, z wyraźną różnicą między enancjomerami: 15% dla S-(-)-enancjomeru i 31% dla R-(+)-enancjomeru, co skutkuje dwukrotnie wyższym stężeniem R-enancjomeru w osoczu. Karwedylol jest silnie lipofilny, wiąże się w 95% z białkami osocza, a jego objętość dystrybucji wynosi 1,5-2 l/kg, zwiększając się u pacjentów z marskością wątroby. Metabolizm zachodzi głównie w wątrobie, z udziałem izoenzymów CYP450 (CYP2D6, CYP3A4, CYP2E1, CYP2C9, CYP1A2), wykazując stereoselektywność – R-enancjomer metabolizowany jest głównie przez CYP2D6, a S-enancjomer przez CYP2D6 i CYP2C9. Polimorfizm genetyczny CYP2D6 wpływa na stężenia obu enancjomerów, choć jego znaczenie kliniczne jest ograniczone. Pokarm wydłuża czas do osiągnięcia Cmax, nie zmieniając biodostępności ani maksymalnego stężenia.
blokada receptorów, CYP2D6, cytochrom P450, czas osiągnięcia stężenia maksymalnego, dystrybucja leku, działanie antyoksydacyjne, farmakokinetyka, glikoproteina p, karwedylol, klirens całkowity, klirens osoczowy, lipofilność, marskość wątroby, metabolizm pierwszego przejścia, mieszanina racemiczna, nadciśnienie tętnicze, niewydolność nerek, niewydolność serca, objętość dystrybucji, okres półtrwania, polimorfizm genetyczny, receptory beta-adrenergiczne, stereoizomer, stężenie maksymalne, wchłanianie karwedylolu, wchłanianie leku, wiązanie z białkami osocza
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Atorvagen 40 mg

Atorwastatyna, substancja czynna leku Atorvagen, charakteryzuje się szybkim wchłanianiem po podaniu doustnym, osiągając maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) w ciągu 1-2 godzin. Dostępność biologiczna tabletek powlekanych wynosi 95-99% względem roztworu doustnego, jednak całkowita dostępność biologiczna w organizmie to około 12%, co wynika z wstępnego klirensu przez błonę śluzową przewodu pokarmowego oraz metabolizmu pierwszego przejścia w wątrobie. Ogólnoustrojowa dostępność aktywnego inhibitora reduktazy HMG-CoA, uwzględniająca metabolity, wynosi około 30%. Lek wykazuje dużą objętość dystrybucji (~381 l) oraz bardzo wysokie wiązanie z białkami osocza (≥98%), co ma znaczenie dla potencjalnych interakcji lekowych. Metabolizm atorwastatyny odbywa się głównie przez CYP3A4, prowadząc do powstania aktywnych metabolitów orto- i para-hydroksylowych oraz produktów beta-oksydacji, które zachowują istotną aktywność farmakologiczną, odpowiadając za około 70% efektu hamującego reduktazę HMG-CoA.
aktywność farmakologiczna, atorwastatyna wapniowa trójwodna, beta-oksydacja, biodostępność atorwastatyny, Cmax, cytochrom P450 3A4, glukuronidacja, inhibitor reduktazy HMG-CoA, interakcja lekowa, metabolizm pierwszego przejścia, objętość dystrybucji, okres półtrwania eliminacji, recyrkulacja wątrobowo-jelitowa, reduktaza HMG-CoA, stężenie maksymalne w osoczu, szlak metaboliczny, tabletka powlekana, wiązanie z białkami osocza
Leksykon leków
Przedawkowanie – Latanoprost Genoptim 50 mcg/ml

Przedawkowanie latanoprostu, stosowanego miejscowo w okulistyce, objawia się głównie miejscowym podrażnieniem gałki ocznej oraz przekrwieniem spojówek, bez poważniejszych działań niepożądanych narządu wzroku. W przypadku doustnego spożycia, jedna butelka zawiera 125 μg latanoprostu, z czego ponad 90% ulega metabolizmowi wątrobowemu pierwszego przejścia, co ogranicza działanie ogólnoustrojowe. Dożylne podanie latanoprostu w dawce do 3 μg/kg masy ciała nie wywołuje objawów klinicznych, natomiast dawki 5,5-10 μg/kg mogą powodować nudności, ból brzucha, zawroty głowy, zmęczenie, uderzenia gorąca oraz wzmożoną potliwość. Badania na małpach wykazały brak istotnego wpływu na układ krążenia nawet przy dawkach do 500 μg/kg, a miejscowe podanie u pacjentów z astmą oskrzelową nie indukowało skurczu oskrzeli, nawet przy dawkach siedmiokrotnie wyższych od terapeutycznych.
antidotum, astma oskrzelowa, badanie kliniczne, dawka terapeutyczna, działanie ogólnoustrojowe, latanoprost, leczenie objawowe, lek okulistyczny, metabolizm pierwszego przejścia, okres półtrwania, podanie dożylne latanoprostu, podrażnienie gałki ocznej, przedawkowanie latanoprostu, przekrwienie spojówek, przemycie oka, skurcz oskrzeli, sól fizjologiczna
Leksykon substancji czynnych
Dekstrometorfan – Właściwości farmakokinetyczne

Dekstrometorfan wykazuje wysoką biodostępność (94-97%) po podaniu doustnym, z szybkim wchłanianiem i osiągnięciem maksymalnego stężenia w osoczu (Cmax) w ciągu 2-2,5 godziny. Początek działania przeciwkaszlowego następuje już po 10-30 minutach, a jego czas utrzymywania się wynosi od 3 do 8 godzin, zależnie od dawki i indywidualnych cech pacjenta. Objętość dystrybucji po dawce 50 mg wynosi średnio 7,3 l ± 4,8 l. Substancja podlega intensywnemu metabolizmowi pierwszego przejścia w wątrobie, głównie przez enzym CYP2D6, co prowadzi do powstania aktywnego metabolitu – dekstrorfanu, również wykazującego działanie przeciwkaszlowe. Okres półtrwania dekstrometorfanu u osób z prawidłowym metabolizmem wynosi 1,4-5,6 godziny, natomiast u pacjentów z polimorfizmem CYP2D6 (wolni metabolizerzy) może się wydłużyć nawet do 45 godzin.
3-hydroksymorfinan, 3-metoksymorfinan, Cmax, CYP2D6, dekstrometorfan, dekstrorfan, dostępność biologiczna, dysfagia, dystrybucja leku, działanie przeciwkaszlowe, farmakokinetyka, inhibitory enzymatyczne, metabolity morfinanowe, metabolizm pierwszego przejścia, N-demetylacja, O-demetylacja, objętość dystrybucji, okres półtrwania, polimorfizm genetyczny, stężenie osoczowe, szlaki metaboliczne, wolny metabolizm
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Ondansetron Accord 4 mg

Ondansetron, dostępny w formie roztworu do wstrzykiwań zawierającego 2 mg substancji czynnej na ml, charakteryzuje się złożonym profilem farmakokinetycznym zależnym od drogi podania. Po podaniu doustnym dawki 8 mg osiąga maksymalne stężenie w osoczu około 30 ng/ml po 1,5 godziny, z biodostępnością 55-60%. Podanie dożylne 4 mg w infuzji 5-minutowej skutkuje stężeniem maksymalnym około 65 ng/ml, a domięśniowe – 25 ng/ml po 10 minutach. Objętość dystrybucji wynosi około 140 litrów, a okres półtrwania około 3 godziny. Wiązanie z białkami osocza jest umiarkowane (70-76%). Metabolizm wątrobowy jest główną drogą eliminacji, z mniej niż 5% dawki wydalanej niezmienionej z moczem. Polimorfizm enzymu CYP2D6 nie wpływa na farmakokinetykę leku, a parametry pozostają stabilne po wielokrotnym podaniu.
biodostępność leku, biodostępność po podaniu doustnym, ciężkie zaburzenie czynności wątroby, czopek, ekspozycja ogólnoustrojowa, enzym CYP2D6, hemodializa, klirens kreatyniny, klirens ogólnoustrojowy, klirens znormalizowany, lek zobojętniający, metabolizm pierwszego przejścia, metabolizm przedwątrobowy, metabolizm wątrobowy, nudność i wymioty, nudności i wymioty pooperacyjne, objętość dystrybucji, odstęp QTcF, okres półtrwania, ondansetron chlorowodorek dwuwodny, parametr farmakokinetyczny, podanie domięśniowe, podanie doustne, podanie dożylne, polimorfizm debryzochiny, roztwór do wstrzykiwań, stężenie w osoczu, wchłanianie, wiązanie z białkami osocza, właściwość farmakokinetyczna, zaburzenie czynności nerek
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Gripex 325 mg + 30 mg + 10 mg

Preparat Gripex zawiera trzy substancje czynne: paracetamol (325 mg), pseudoefedrynę chlorowodorek (30 mg) oraz dekstrometorfanu bromowodorek (10 mg), które charakteryzują się odmiennymi profilami farmakokinetycznymi. Paracetamol jest szybko i niemal całkowicie wchłaniany z przewodu pokarmowego, osiągając maksymalne stężenie w surowicy po około 1 godzinie, z okresem półtrwania 1,6-3,8 godziny. Działanie przeciwbólowe utrzymuje się 4-6 godzin, a przeciwgorączkowe 6-8 godzin. Metabolizowany jest głównie w wątrobie przez sprzęganie z kwasem glukuronowym (u dorosłych) i siarkowym (u dzieci), z niewielką produkcją hepatotoksycznego metabolitu N-acetylo-p-benzochinoiminy, którego detoksykacja zależy od zasobów glutationu. Pseudoefedryna wykazuje szybkie i całkowite wchłanianie, osiągając maksymalne stężenie po około 1,5 godziny, a efekt obkurczający błonę śluzową nosa pojawia się już po 30 minutach i utrzymuje do 4 godzin. Metabolizm zachodzi z udziałem monoaminooksydazy, a 70-90% substancji jest wydalane z moczem w postaci niezmienionej.
biotransformacja w wątrobie, CYP2D6, dekstrometorfan, dekstrorfan, działanie przeciwbólowe, działanie przeciwgorączkowe, działanie przeciwkaszlowe, martwica hepatocytów, metabolit dekstrometorfanu, metabolit hepatotoksyczny, metabolit paracetamolu, metabolizm pierwszego przejścia, monoaminooksydaza, N-acetylo-p-benzochinoimina, niewydolność wątroby, obkurczenie błony śluzowej nosa, okres półtrwania biologiczny, paracetamol, pseudoefedryna, wydalanie nerkowe
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Atmina 4,6 mg/24 h

Rywastygmina w systemie transdermalnym Atmina charakteryzuje się powolnym wchłanianiem, z osiągnięciem Cmax po 18-32 godzinach (zwykle 24-28 h) i utrzymywaniem stężenia przez do 4 dni. W stanie stacjonarnym, przy dawkowaniu co 4 dni, Cmin stanowi około 40% Cmax, co różni się od podania doustnego, gdzie stężenia spadają do zera między dawkami. Ekspozycja na rywastygminę jest zależna od masy ciała: u pacjentów 35 kg stężenie jest dwukrotnie wyższe, a u 100 kg o połowę niższe w porównaniu do osoby 65 kg. Biodostępność jest większa przy aplikacji na górną część pleców, klatkę piersiową lub ramię (AUC∞ o 20-30% wyższe niż na brzuchu lub udzie). Rywastygmina wiąże się z białkami osocza w 40%, ma objętość dystrybucji 1,8-2,7 L/kg, a jej pozorny okres półtrwania po usunięciu plastra wynosi 8,06 h, co jest dłuższe niż po podaniu doustnym (1,4-1,7 h) z powodu farmakokinetyki typu „flip-flop”. Metabolizm zachodzi głównie przez hydrolizę cholinesterazy do metabolitu NAP226-90, który ma minimalne działanie hamujące acetylocholinesterazę (<10%).
bariera krew-mózg, biodostępność względna, biorównoważność, choroba Alzheimera, farmakokinetyka nieliniowa, farmakokinetyka populacyjna, hamowanie acetylocholinesterazy, hydroliza cholinesterazy, izoenzymy cytochromu, klirens kreatyniny, klirens osoczowy, metabolit NAP226-90, metabolizm pierwszego przejścia, objętość dystrybucji, okres półtrwania, otępienie typu alzheimerowskiego, pole powierzchni pod krzywą, rywastygmina, skala Child-Pugh, stan stacjonarny, stężenie maksymalne, system transdermalny, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Sumatriptan SUN 3 mg/0,5 ml

Sumatryptan podawany podskórnie charakteryzuje się wysoką dostępnością biologiczną na poziomie 96% oraz szybkim osiągnięciem maksymalnego stężenia w surowicy (Cmax 42 ng/ml) w ciągu 13 minut po podaniu dawki 3 mg, co umożliwia szybkie działanie przeciwmigrenowe. Lek wykazuje liniową farmakokinetykę w zakresie dawek 1-16 mg, niskie wiązanie z białkami osocza (14-21%) oraz dużą objętość dystrybucji (177,5 l), co świadczy o dobrej penetracji do tkanek. Sumatryptan jest intensywnie metabolizowany w wątrobie przez oksydazę monoaminową A (MAO-A) do nieaktywnych metabolitów, które są głównie wydalane przez nerki, zarówno w formie wolnej, jak i sprzężonej z kwasem glukuronowym.
analog kwasu indolooctowego, dostępność biologiczna, dysfagia, efekt przeciwmigrenowy, faza eliminacji, klirens całkowity, klirens nerkowy, klirens pozanerkowy, kwas glukuronowy, liniowość farmakokinetyki, MAO-A, metabolizm pierwszego przejścia, metabolizm wątrobowy, migrena, objętość dystrybucji, okres półtrwania, oksydaza monoaminowa A, parametry farmakokinetyczne, receptor 5-HT1, receptor 5-HT2, roztwór do wstrzykiwań, stężenie w surowicy, sumatryptan, wiązanie z białkami osocza
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Lignox Spray

Lignox Spray zawiera lidokainę w stężeniu 100 mg/g i wymaga szczególnej ostrożności podczas stosowania ze względu na ryzyko poważnych działań niepożądanych, w tym toksyczności objawiającej się drgawkami. Absorpcja lidokainy jest zależna od miejsca aplikacji, z najwyższym wchłanianiem w obrębie drzewa oskrzelowego, co zwiększa ryzyko działań niepożądanych, zwłaszcza u dzieci i pacjentów z uszkodzoną błoną śluzową. U pacjentów w znieczuleniu ogólnym stężenia lidokainy we krwi mogą być wyższe niż u pacjentów przytomnych, co wynika z mniejszego metabolizmu pierwszego przejścia. Preparat może powodować zaburzenia połykania, hamowanie odruchu kaszlowego i ryzyko aspiracji, szczególnie u dzieci poniżej 8. roku życia, dlatego jest przeciwwskazany przed zabiegami wycinania migdałków i adenoidów w tej grupie wiekowej. Dawkowanie powinno być indywidualnie dostosowane, uwzględniając wiek, stan kliniczny oraz wielkość znieczalanego obszaru, z zaleceniem stosowania mniejszych dawek przy ryzyku zwiększonego wchłaniania.
absorpcja ogólnoustrojowa, bradykardia, choroby układu krążenia, drzewo oskrzelowe, działanie drgawkotwórcze, działanie porfirynogenne, glikol propylenowy, inhibitory MAO, leki przeciwarytmiczne, leki przeciwdepresyjne trójpierścieniowe, metabolizm pierwszego przejścia, miejscowy środek znieczulający, monitorowanie EKG, niewydolność nerek, niewydolność serca, odoskrzelowe zapalenie płuc, odruch gardłowy, ostra porfiria, padaczka, rurka wewnątrztchawicza, stężenie lidokainy we krwi, toksyczność lidokainy, wstrząs, wycięcie migdałków, zaburzenia czynności wątroby, zaburzenia przewodnictwa serca, zespół nerczycowy
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Gripex Duo 500 mg + 6,1 mg

Produkt leczniczy Gripex Duo zawiera paracetamol (500 mg) oraz chlorowodorek fenylefryny (6,1 mg), które charakteryzują się odmiennymi właściwościami farmakokinetycznymi. Paracetamol jest szybko i niemal całkowicie wchłaniany po podaniu doustnym, osiągając Cmax po około 1 godzinie, z początkiem działania terapeutycznego już po 30 minutach. Wchłanianie może być opóźnione przez posiłek. Paracetamol wiąże się z białkami osocza w 25-50%, a jego metabolizm zachodzi głównie w wątrobie, z dominującym szlakiem glukuronidacji u dorosłych (90%) i sprzęganiem z kwasem siarkowym u dzieci. Powstaje niewielka ilość hepatotoksycznego metabolitu NAPQI, który jest unieczynniany przez glutation. Okres półtrwania wynosi 2-4 godziny, a eliminacja odbywa się głównie przez metabolizm wątrobowy; tylko 2-4% dawki wydalane jest niezmienione przez nerki. U pacjentów z wyrównaną niewydolnością wątroby farmakokinetyka paracetamolu pozostaje niezmieniona, natomiast u chorych z ciężką niewydolnością może dojść do wydłużenia okresu półtrwania, choć bez potwierdzonego klinicznego znaczenia. W niewydolności nerek zaleca się wydłużenie odstępów dawkowania ze względu na ograniczoną eliminację metabolitów.
bariera krew-mózg, białko osocza, biodostępność, chlorowodorek fenylefryny, glukuronidacja, glutation, hepatotoksyczny metabolit, kwas merkapturowy, maksymalne stężenie, metabolizm pierwszego przejścia, N-acetylo-p-benzochinoimina, niewydolność wątroby, okres półtrwania, okres półtrwania eliminacji, oksydaza monoaminowa, paracetamol, polarny metabolit, przewlekła niewydolność nerek, stężenie maksymalne
Leksykon leków
Interakcje leku – Gripex Noc 500 mg + 30 mg + 15 mg + 2 mg

Produkt leczniczy Gripex Noc zawiera paracetamol 500 mg, chlorowodorek pseudoefedryny 30 mg, bromowodorek dekstrometorfanu 15 mg oraz maleinian chlorfeniraminy 2 mg, co predysponuje do licznych interakcji farmakologicznych. Bezwzględnie przeciwwskazane jest stosowanie leku z inhibitorami MAO (ze względu na nasilenie działania wszystkich składników przez hamowanie metabolizmu wątrobowego) oraz z innymi preparatami zawierającymi te same substancje czynne, co zwiększa ryzyko przedawkowania. Szczególną uwagę należy zwrócić na interakcje dekstrometorfanu z inhibitorami CYP2D6 (np. fluoksetyna, paroksetyna, chinidyna), które mogą podnieść stężenie dekstrometorfanu nawet 20-krotnie, zwiększając ryzyko zespołu serotoninowego i toksycznych objawów neurologicznych. Paracetamol w dawce do 2 g/dobę może nasilać działanie przeciwzakrzepowe warfaryny i kumaryny, a jego łączone stosowanie z flukloksacyliną może prowadzić do kwasicy metabolicznej z dużą luką anionową. Pseudoefedryna może osłabiać działanie leków hipotensyjnych i zwiększać ryzyko arytmii przy jednoczesnym stosowaniu glikozydów naparstnicy.
bloker receptorów alfa-adrenergicznych, chlorfeniramina, CYP2D6, cytochrom P450IID6, dekstrometorfan, depresja oddechowa, dihydroergotamina, doustny lek przeciwcukrzycowy, działanie hipoglikemizujące, działanie sedatywne, działanie sympatykomimetyczne, flukloksacylina, glikozyd naparstnicy, hepatotoksyczność paracetamolu, inhibitor CYP2D6, inhibitor MAO, kwasica metaboliczna z dużą luką anionową, lek hipotensyjny, lek indukujący enzymy wątrobowe, lek neuroleptyczny, lek przeciwzakrzepowy, leukopenia, metabolizm pierwszego przejścia, paracetamol, pseudoefedryna, środek działający depresyjnie na OUN, toksyczne uszkodzenie wątroby, zespół serotoninowy, zydowudyna
Leksykon leków
Interakcje leku – Salflumix Easyhaler (50 mcg + 500 mcg)/dawkę odmierzoną

Salflumix Easyhaler, zawierający salmeterol i flutykazonu propionian, wykazuje liczne interakcje farmakologiczne o istotnym znaczeniu klinicznym. β-adrenolityki (zarówno selektywne, jak i nieselektywne) mogą antagonizować działanie salmeterolu, co jest szczególnie istotne u pacjentów z astmą, gdzie ich stosowanie jest przeciwwskazane bez wyraźnych wskazań. Jednoczesne podawanie leków działających na receptory β-adrenergiczne może prowadzić do efektu addycyjnego, zwiększając ryzyko działań niepożądanych, w tym hipokaliemii, zwłaszcza w połączeniu z pochodnymi ksantyny, steroidami systemowymi i lekami moczopędnymi. Silne inhibitory CYP3A4, takie jak ketokonazol (400 mg/dobę), powodują 1,4-krotne zwiększenie Cₘₐₓ i 15-krotne zwiększenie AUC salmeterolu, co może skutkować wydłużeniem odstępu QTc i kołataniem serca. Podobne ryzyko dotyczy itrakonazolu, telitromycyny i rytonawiru. Umiarkowane inhibitory CYP3A4, np. erytromycyna (500 mg trzy razy dziennie), wykazują mniejsze, nieistotne klinicznie zwiększenie ekspozycji na salmeterol.
astma oskrzelowa, błona śluzowa dróg oddechowych, ciśnienie tętnicze, cytochrom P450, działanie addycyjne, działanie bronchodilatacyjne, erytromycyna, flutykazon, glikokortykosteroid, hipokaliemia, inhibitor CYP3A4, interakcja z alkoholem, itrakonazol, ketokonazol, kobicystat, kołatanie serca, lek moczopędny, metabolizm pierwszego przejścia, pochodna ksantyny, rytonawir, Salflumix Easyhaler, salmeterol i flutykazon, silny inhibitor CYP3A4, steroid systemowy, stężenie glukozy we krwi, stężenie kortyzolu, telitromycyna, teofilina, wydłużenie odstępu QT, zahamowanie czynności kory nadnerczy, zespół Cushinga, β-adrenolityk, β2-agonista
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – DEXApico (1625 mg + 6,5 mg)/5 ml

Produkt leczniczy DexaPico w postaci syropu zawiera 6,5 mg dekstrometorfanu bromowodorku na 5 ml oraz wyciąg wodny z kwiatu lipy. Dekstrometorfan charakteryzuje się wysoką biodostępnością po podaniu doustnym (94-97%) oraz szybkim początkiem działania przeciwkaszlowego w ciągu 10-30 minut, utrzymującym się przez 6-8 godzin. Substancja podlega intensywnemu metabolizmowi wątrobowemu, głównie przez enzym CYP2D6, gdzie głównym szlakiem jest O-demetylacja prowadząca do powstania aktywnego metabolitu dekstrorfanu (3-hydroksy-N-metylomorfinan), który również wykazuje działanie przeciwkaszlowe. Okres półtrwania dekstrometorfanu wynosi 5-8 godzin, co determinuje schemat dawkowania leku.
3-hydroksy-N-metylomorfinan, 3-hydroksymorfinan, 3-metoksymorfinan, absorpcja z przewodu pokarmowego, biodostępność substancji, biotransformacja, CYP2D6, cytochrom P450 2D6, dekstrometorfanu bromowodorek, dekstrorfan, działanie niepożądane, działanie przeciwkaszlowe, fenotyp metaboliczny, metabolizm pierwszego przejścia, metabolizm wątrobowy, N-demetylacja, O-demetylacja, okres półtrwania, polimorfizm genetyczny, proces biotransformacji, schemat dawkowania, wolny metabolizer, wyciąg z kwiatu lipy
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Vellofent 267 mcg

Fentanyl, substancja czynna preparatu Vellofent, cechuje się wysoką lipofilnością, co umożliwia szybkie wchłanianie z błony śluzowej jamy ustnej oraz wolniejsze z przewodu pokarmowego. Po podaniu podjęzykowym (dawki 133-800 μg) osiąga średnie stężenie maksymalne w osoczu w zakresie 360-2070 pg/ml w czasie 50-90 minut. Biodostępność szacowana jest na około 70%. Fentanyl wykazuje dwufazową dystrybucję, z szybkim osiągnięciem równowagi stężeń w narządach o wysokim przepływie krwi oraz redystrybucją między tkankami głębokimi a osoczem. Wiąże się z białkami osocza w 80-85%, głównie z alfa-1 kwaśną glikoproteiną, a w stanach kwasicy obserwuje się wzrost frakcji wolnego leku. Metabolizm zachodzi głównie w wątrobie i jelitach przez CYP3A4, prowadząc do nieaktywnego farmakologicznie norfentanylu. Eliminacja odbywa się głównie przez nerki, a okres półtrwania w końcowej fazie wynosi około 12 godzin.
alfa-1 kwaśna glikoproteina, biodostępność, biodostępność bezwzględna, biotransformacja, CYP3A4, dystrybucja leku, fentanyl, frakcja wolna leku, klirens leku, kwasica, liniowość farmakokinetyki, lipofilność, metabolizm pierwszego przejścia, N-dealkilacja, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, norfentanyl, objętość dystrybucji, okres półtrwania, parametry farmakokinetyczne, proporcjonalność dawki, stężenie maksymalne, tabletka podjęzykowa, wiązanie z białkami
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Atractin 10 mg

Atorwastatyna, substancja czynna leku Atractin, charakteryzuje się szybkim wchłanianiem po podaniu doustnym, osiągając maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) w ciągu 1-2 godzin. Biodostępność tabletek powlekanych wynosi 95-99%, jednak całkowita biodostępność ogólnoustrojowa jest znacznie niższa i wynosi około 12%, co wynika z metabolizmu pierwszego przejścia i usuwania przez komórki błony śluzowej przewodu pokarmowego. Atorwastatyna wykazuje dużą objętość dystrybucji (~381 l) oraz wysokie wiązanie z białkami osocza (≥98%). Metabolizm zachodzi głównie w wątrobie przez cytochrom P4503A4, prowadząc do powstania aktywnych metabolitów orto- i parahydroksylowych, które odpowiadają za około 70% całkowitej aktywności hamującej reduktazę HMG-CoA. Okres półtrwania leku w osoczu wynosi około 14 godzin, natomiast okres półtrwania aktywności hamującej to 20-30 godzin, co ma znaczenie dla schematu dawkowania.
atorwastatyna, białko oporności raka piersi, białko oporności wielolekowej, biodostępność, biotransformacja, cytochrom P4503A4, dystrybucja tkankowa, farmakokinetyka atorwastatyny, glukuronidacja, klasyfikacja Tannera, krążenie jelitowo-wątrobowe, maksymalne stężenie w osoczu, metabolizm pierwszego przejścia, OATP1B1, poalkoholowe uszkodzenie wątroby, pole pod krzywą stężenia leku, polimorfizm genetyczny, polipeptydy transportujące aniony organiczne, profil farmakokinetyczny, rabdomioliza, reduktaza HMG-CoA, rodzinna hipercholesterolemia, stężenie maksymalne, substancja czynna
Leksykon substancji czynnych
Fluorouracyl – Właściwości farmakokinetyczne

Fluorouracyl (5-FU) wykazuje złożoną farmakokinetykę zależną od drogi podania oraz indywidualnych cech pacjenta. Po podaniu dożylnym (10-15 mg/kg) osiąga maksymalne stężenia w osoczu 24-125 µg/ml w ciągu kilku minut, z okresem półtrwania 10-20 minut i całkowitą eliminacją z osocza w ciągu 3 godzin. Objętość dystrybucji wynosi około 0,12 l/kg, a wiązanie z białkami osocza to około 10%. Fluorouracyl przenika przez barierę krew-mózg i łożysko, a jego metabolizm odbywa się głównie w wątrobie, gdzie enzym dehydrogenaza dihydropirymidyny (DPD) katalizuje przemianę do mniej toksycznych metabolitów. Eliminacja zachodzi głównie przez wydalanie płucne (60-80% w postaci CO2) oraz nerkowe (7-20% w postaci niezmienionej). U pacjentów z niewydolnością nerek lub wątroby konieczna może być redukcja dawki ze względu na zmniejszoną eliminację i metabolizm. Niedobór DPD znacząco zwiększa toksyczność 5-FU, co wymaga indywidualizacji terapii.
bariera krew-mózg, biodostępność fluorouracylu, dehydrogenaza dihydropirymidyny, dihydro-5-fluorouracyl, dihydropirymidynaza, dimetylosulfotlenek, fluorouracyl, glukuronid estrowy, glukuronid eterowy, klirens nerkowy, kwas 5-fluoroureidopropionowy, kwas gentyzynowy, kwas salicylurowy, metabolizm fluorouracylu, metabolizm pierwszego przejścia, opatrunek okluzyjny, preparaty dermatologiczne, rogowacenie słoneczne, substancja przeciwnowotworowa, właściwości farmakokinetyczne, właściwości keratolityczne, zatrucie salicylanami, α-fluoro-β-alanina, β-ureido-propionaza
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Medikinet CR 60 mg 60 mg

Medikinet CR to preparat zawierający chlorowodorek metylofenidatu w formie kapsułek o zmodyfikowanym uwalnianiu, charakteryzujący się dwufazowym profilem farmakokinetycznym. Pierwsza faza uwalniania zapewnia szybki wzrost stężenia leku w osoczu, osiągając Cmax około 6,4 ng/ml w czasie tmax 2,75 h po podaniu dawki 20 mg, natomiast druga faza, pojawiająca się około 3 godziny później, utrzymuje stężenie na poziomie co najmniej 75% maksymalnego stężenia przez 3-4 godziny. Dostępność biologiczna wynosi około 30% z uwagi na intensywny metabolizm pierwszego przejścia. Wchłanianie leku jest istotnie opóźnione (tmax przesunięte o około 1,5 h) przy jednoczesnym spożyciu pokarmu o wysokiej zawartości tłuszczu, dlatego zaleca się podawanie Medikinet CR podczas lub bezpośrednio po śniadaniu, aby uniknąć niekorzystnych zmian w profilu farmakokinetycznym i terapeutycznym. Lek może być podawany zarówno w postaci nienaruszonej kapsułki, jak i po wysypaniu zawartości na pokarm o odpowiedniej konsystencji, bez przeżuwania.
ADHD, chlorowodorek metylofenidatu, dwufazowy profil uwalniania, dystrybucja metylofenidatu, eliminacja metylofenidatu, kapsułki o zmodyfikowanym uwalnianiu, klirens leku, kwas 2-fenylo-2-piperydylooctowy, kwas rytalinowy, maksymalne stężenie w osoczu, metabolizm pierwszego przejścia, metylofenidat o natychmiastowym uwalnianiu, objętość dystrybucji, okres półtrwania, parametry farmakokinetyczne, pole pod krzywą stężenia, pole powierzchni pod krzywą, wiązanie z białkami osocza, wpływ pokarmu na wchłanianie, zaburzenia czynności nerek, zespół hiperkinetyczny
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Nebulin 0,5 mg/ 2 ml

Budezonid, stosowany w postaci zawiesiny do nebulizacji (dawki 0,5 mg/2 ml oraz 1 mg/2 ml), charakteryzuje się ogólnoustrojową biodostępnością około 15% dawki nominalnej u dorosłych, przy czym biodostępność względem dawki dostarczonej pacjentowi wynosi 40-70%. Maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) po podaniu dawki 2 mg osiąga około 4 nmol/L w ciągu 10-30 minut. Lek wykazuje dużą objętość dystrybucji (~3 L/kg) oraz wysokie wiązanie z białkami osocza (85-90%). Budezonid podlega intensywnemu metabolizmowi pierwszego przejścia w wątrobie (ok. 90%), głównie przez izoenzym CYP3A4, co prowadzi do powstania metabolitów o aktywności glikokortykosteroidowej <1%. Klirens układowy u dorosłych wynosi około 1,2 L/min, a okres półtrwania po podaniu dożylnym to 2-3 godziny. Kinetyka leku jest proporcjonalna do dawki w zakresie terapeutycznym.
aktywność glikokortykosteroidowa, biodostępność dawki, biotransformacja metabolitów, budezonid, cytochrom P450, ekspozycja na budezonid, glikokortykosteroid, hydroksybudezonid, hydroksyprednizolon, izoenzym CYP 3A4, klirens układowy, metabolit budezonidu, metabolizm pierwszego przejścia, nebulizator pneumatyczny, objętość dystrybucji, ogólnoustrojowa biodostępność, ogólnoustrojowy klirens, okres półtrwania, okres półtrwania budezonidu, proporcjonalność do dawki, stężenie leku w osoczu, stężenie w osoczu, zawiesina do nebulizacji
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Paracetamol Hasco 250 mg

Paracetamol w postaci czopków, podawany doodbytniczo w dawkach 80 mg, 125 mg, 250 mg oraz 500 mg, charakteryzuje się dobrym wchłanianiem z Tmax wynoszącym 2-3 godziny, co jest istotne dla określenia czasu osiągnięcia pełnego efektu terapeutycznego. Po absorpcji lek ulega szerokiej dystrybucji do większości tkanek, przenika przez barierę łożyskową oraz do mleka kobiecego, a jego wiązanie z białkami osocza jest niskie, choć zależne od stężenia w osoczu. Metabolizm zachodzi głównie w wątrobie (około 95%) poprzez sprzęganie z kwasem glukuronowym i cysteiną, prowadząc do powstania nieaktywnych metabolitów.
bariera łożyskowa, biotransformacja, czopek leczniczy, dystrybucja leku, eliminacja drogą nerkową, glutation wątrobowy, glutation zredukowany, hepatotoksyczność paracetamolu, martwica, metabolit hepatotoksyczny, metabolizm paracetamolu, metabolizm pierwszego przejścia, N-acetylo-p-benzochinoimina, ostra niewydolność wątroby, podanie doodbytnicze, sprzęganie z cysteiną, sprzęganie z kwasem glukuronowym, stężenie substancji czynnej w osoczu, uszkodzenie hepatocytów, wiązanie z białkami osocza, wydalanie z moczem
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Duspatalin Gastro 135 mg

Mebeweryna, substancja czynna leku Duspatalin Gastro, charakteryzuje się szybkim i całkowitym wchłanianiem po podaniu doustnym, co umożliwia stosowanie preparatu w schemacie dawkowania dwa razy na dobę dzięki technologii przedłużonego uwalniania. Substancja nie wykazuje znaczącej kumulacji po podaniu wielokrotnym, co zmniejsza ryzyko działań niepożądanych podczas długotrwałej terapii. Mebeweryna podlega intensywnemu metabolizmowi pierwszego przejścia, głównie przez esterazy, prowadząc do powstania metabolitów: kwasu weratrowego, alkoholu mebeweryny oraz demetylowanego kwasu karboksylowego (DMAC), który jest głównym metabolitem wykrywalnym w osoczu. Parametry farmakokinetyczne DMAC obejmują okres półtrwania 2,45 godziny, maksymalne stężenie (Cmax) 1670 ng/ml oraz czas do osiągnięcia maksymalnego stężenia (tmax) 1 godzinę.
absorpcja, alkohol mebeweryny, całkowity metabolizm, chlorowodorek mebeweryny, czas do osiągnięcia maksymalnego stężenia, dawkowanie leku, demetylowany kwas karboksylowy, Duspatalin, esterazy, farmakokinetyka, hydroliza wiązań estrowych, kumulacja leku, kwas weratrowy, maksymalne stężenie w osoczu, mebeweryna, metabolizm i dystrybucja, metabolizm pierwszego przejścia, okres półtrwania leku, populacja pediatryczna, przedłużone uwalnianie, równowaga dynamiczna
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Duexon (25 mcg + 50 mcg)/dawkę odmierzoną

Preparat Duexon zawiera salmeterol (w formie salmeterolu ksynafonianu) oraz flutykazon propionian, których farmakokinetyka podczas jednoczesnego podawania wziewnego pozostaje zbliżona do podawania pojedynczych składników. Salmeterol działa miejscowo w płucach, a jego stężenia w osoczu (~200 pg/ml lub mniej) nie odzwierciedlają skuteczności terapeutycznej, co utrudnia oznaczanie farmakokinetyczne. Flutykazon propionian charakteryzuje się biodostępnością wziewną u osób zdrowych na poziomie 5-11% dawki nominalnej, z mniejszą ekspozycją u pacjentów z astmą. Wchłanianie flutykazonu jest dwufazowe, a ekspozycja z połkniętej dawki jest minimalna (<1%) z powodu intensywnego metabolizmu pierwszego przejścia. Parametry farmakokinetyczne flutykazonu obejmują wysoki klirens osoczowy (1150 ml/min), dużą objętość dystrybucji (~300 l), okres półtrwania około 8 godzin oraz wiązanie z białkami osocza na poziomie 91%.
aerozol inhalacyjny, astma, biodostępność flutykazonu, cytochrom P450, ekspozycja ogólnoustrojowa, farmakokinetyka, flutykazon, klirens osoczowy, komora inhalacyjna, metabolit, metabolizm pierwszego przejścia, objętość dystrybucji, okres półtrwania, podanie wziewne, proszek do inhalacji, salmeterol, wchłanianie ogólnoustrojowe, wiązanie z białkami osocza, wydalanie nerkowe
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Sinupret extract 160 mg

Produkt leczniczy Sinupret extract w formie tabletek drażowanych zawiera 160 mg wyciągu suchego z korzenia goryczki (Gentiana lutea L., radix), kwiatu pierwioska (Primula veris L., flos), ziela szczawiu (Rumex crispus L., herba), kwiatu bzu czarnego (Sambucus nigra L., flos) oraz ziela werbeny (Verbena officinalis L., herba) w proporcji 1:3:3:3:3. Do tej pory nie przeprowadzono kompleksowych badań farmakokinetycznych tego preparatu, w tym oceny wchłaniania, biodostępności, dystrybucji, wiązania z białkami osocza, metabolizmu pierwszego przejścia, szlaków biotransformacji, czasu półtrwania oraz dróg wydalania metabolitów. Charakterystyka farmakokinetyczna jest utrudniona ze względu na złożony skład wyciągu roślinnego (DER pierwotny 3-6:1, ekstrakcja 51% etanolem), co komplikuje jednoznaczne określenie losów poszczególnych związków biologicznie czynnych w organizmie oraz potencjalne interakcje między nimi.
badanie farmakokinetyczne, biodostępność, biotransformacja, czas półtrwania, interakcja farmaceutyczna, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, korzeń goryczki, kwiat bzu czarnego, kwiat pierwiosnka, metabolizm pierwszego przejścia, parametr farmakokinetyczny, preparat pochodzenia roślinnego, rozpuszczalnik ekstrakcyjny, substancja czynna, wiązanie z białkami osocza, wyciąg roślinny, wyciąg suchy złożony, wydalanie metabolitów, ziele szczawiu, ziele werbeny, związek biologicznie czynny
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Atywia Daily 0,03 mg + 2 mg

Atywia Daily to preparat złożony zawierający 0,03 mg etynyloestradiolu oraz 2 mg dienogestu, charakteryzujący się odmiennymi profilami farmakokinetycznymi obu substancji. Etynyloestradiol wykazuje szybkie i całkowite wchłanianie z przewodu pokarmowego, osiągając maksymalne stężenie około 67 pg/ml w 1,5-4 godziny po podaniu. Jego biodostępność wynosi około 44% z uwagi na efekt pierwszego przejścia w jelicie i wątrobie. Substancja wiąże się w 98% niespecyficznie z albuminami i zwiększa stężenie SHBG. Objętość dystrybucji wynosi 2,8-8,6 l/kg masy ciała. Metabolizm obejmuje aromatyczną hydroksylację i sprzęganie, a eliminacja jest dwufazowa z okresem półtrwania 1 godzina (faza I) oraz 10-20 godzin (faza II). Metabolity wydalane są w 40% z moczem i 60% z żółcią, bez obecności formy niezmienionej.
ADME, albuminy surowicy, biodostępność, dienogest, efekt pierwszego przejścia, etynyloestradiol, globulina wiążąca hormony płciowe, globulina wiążąca kortykosteroidy, hydroksylacja aromatyczna, klirens całkowity, krążenie wrotne, metabolizm pierwszego przejścia, objętość dystrybucji, okres półtrwania, parametry farmakokinetyczne, preparat złożony, procesy ADME, stan stacjonarny, wchłanianie z przewodu pokarmowego, wydalanie nerkowe
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Loreblok HCT 50 mg + 12,5 mg

Loreblok HCT to preparat zawierający 50 mg losartanu potasowego oraz 12,5 mg hydrochlorotiazydu w formie tabletek powlekanych. Losartan charakteryzuje się około 33% dostępnością biologiczną po podaniu doustnym, szybkim osiągnięciem maksymalnego stężenia w osoczu po 1 godzinie oraz wysokim (>99%) wiązaniem z białkami osocza. Metabolizowany jest intensywnie w wątrobie do czynnego metabolitu – kwasu karboksylowego, który osiąga maksymalne stężenie po 3-4 godzinach i wykazuje dłuższy okres półtrwania (6-9 godzin) niż losartan (około 2 godzin). Hydrochlorotiazyd nie ulega metabolizmowi, jest szybko wydalany przez nerki w postaci niezmienionej, z okresem półtrwania od 5,6 do 14,8 godzin, a co najmniej 61% dawki jest wydalane w moczu w ciągu 24 godzin. Zarówno losartan, jak i jego metabolit nie są skutecznie usuwane przez hemodializę, co ma znaczenie w terapii pacjentów z niewydolnością nerek.
bariera krew-mózg, czynny metabolit, dystrybucja w organizmie, eliminacja z organizmu, farmakokinetyka losartanu, glukuronian, hemodializa, hydrochlorotiazyd, klirens nerkowy, klirens osoczowy, kwas karboksylowy, leczenie nerkozastępcze, losartan potasowy, marskość wątroby, metabolit nieczynny farmakologicznie, metabolizm pierwszego przejścia, nadciśnienie tętnicze, niewydolność nerek, objętość dystrybucji, okres półtrwania, podanie dożylne, pole pod krzywą stężenia, proces metaboliczny, wiązanie z białkami osocza, wydalanie w moczu, wydalanie z żółcią, zaburzenie czynności wątroby
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Helicid 20 20 mg

Omeprazol, substancja czynna leku Helicid 20, charakteryzuje się szybkim wchłanianiem w jelicie cienkim, z osiągnięciem maksymalnego stężenia w osoczu (Cmax) po 1-2 godzinach oraz biodostępnością około 40% po jednorazowym podaniu doustnym, która wzrasta do około 60% przy podawaniu wielokrotnym. Lek wykazuje wysokie wiązanie z białkami osocza (97%) i objętość dystrybucji około 0,3 l/kg masy ciała. Omeprazol podlega intensywnemu metabolizmowi wątrobowemu głównie przez izoenzymy CYP2C19 i CYP3A4, z istotnym wpływem polimorfizmu genetycznego CYP2C19 na farmakokinetykę – u osób słabo metabolizujących AUC jest 5-10-krotnie wyższe, a Cmax 3-5-krotnie wyższe, jednak bez konieczności modyfikacji dawkowania. Okres półtrwania leku jest krótki, poniżej 1 godziny, a eliminacja następuje głównie przez metabolity wydalane z moczem (80%) i kałem (20%).
biodostępność leku, cytochrom P450, hydroksyomeprazol, interakcja metaboliczna, izoenzym CYP2C19, izoenzym CYP3A4, kapsułka dojelitowa twarda, klirens ogólnoustrojowy, klirens omeprazolu, maksymalne stężenie w osoczu, metabolizm pierwszego przejścia, metabolizm wątrobowy, nieliniowa farmakokinetyka, objętość dystrybucji, ogólnoustrojowa biodostępność, okres półtrwania, pole pod krzywą stężenia, polimorfizm genetyczny, sulfon omeprazolu, tempo eliminacji, wiązanie z białkami osocza, wydzielanie kwasu solnego, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby
Leksykon substancji czynnych
Nitrendypina – Interakcje

Nitrendypina jest metabolizowana głównie przez izoenzymy CYP 3A4 w jelitach i wątrobie, co czyni ją podatną na liczne interakcje farmakokinetyczne. Silni induktorzy CYP 3A4, tacy jak ryfampicyna, znacząco obniżają biodostępność nitrendypiny, co prowadzi do osłabienia jej działania przeciwnadciśnieniowego i stanowi przeciwwskazanie do jednoczesnego stosowania. Z kolei inhibitory CYP 3A4, w tym antybiotyki makrolidowe (erytromycyna, klarytromycyna), inhibitory proteazy anty-HIV (rytonawir), azolowe leki przeciwgrzybicze (ketokonazol), nefazodon, fluoksetyna (zwiększenie stężenia o około 50%), chinuprystyna/dalfoprystyna, kwas walproinowy, cymetydyna i ranitydyna, mogą podnosić stężenie nitrendypiny w osoczu, zwiększając ryzyko działań niepożądanych. Leki przeciwpadaczkowe (fenytoina, fenobarbital, karbamazepina) indukują CYP 3A4, co skutkuje zmniejszeniem biodostępności i skuteczności nitrendypiny, wymagając monitorowania i dostosowania dawki. Ponadto, sok grejpfrutowy hamuje CYP 3A4 w jelicie, co może zwiększać stężenie leku i nasilać jego działanie hipotensyjne nawet do 3 dni po spożyciu.
alfa-metylodopa, antagonista receptora AT1, antagonista wapnia, antybiotyk makrolidowy, azytromycyna, beta-adrenolityk, biodostępność leku, bloker receptora alfa-adrenergicznego, CYP 3A4, cytochrom P-450, digoksyna, erytromycyna, fenobarbital, fenytoina, hipotonia ortostatyczna, inhibitor ACE, inhibitor CYP 3A4, inhibitor PDE5, inhibitor proteazy, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, karbamazepina, ketokonazol, klarytromycyna, klirens leku, lek moczopędny, lek przeciwgrzybiczny, lek przeciwpadaczkowy, lek zwiotczający mięśnie, metabolizm pierwszego przejścia, nitrendypina, pankuronium, ryfampicyna, sok grejpfrutowy, tachykardia odruchowa, wekuronium
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Atoris 30 mg

Atorwastatyna, będąca substancją czynną leku Atoris, charakteryzuje się szybkim wchłanianiem po podaniu doustnym, osiągając maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) w ciągu 1-2 godzin. Biodostępność całkowita wynosi około 12%, a aktywność hamująca reduktazę HMG-CoA jest dostępna w około 30%, co wynika z metabolizmu pierwszego przejścia i usuwania przez komórki błony śluzowej przewodu pokarmowego. Lek wykazuje wysokie wiązanie z białkami osocza (≥98%) oraz dużą objętość dystrybucji (~381 l). Metabolizm zachodzi głównie w wątrobie przez CYP3A4, prowadząc do powstania aktywnych metabolitów orto- i parahydroksylowych, które odpowiadają za około 70% całkowitej aktywności farmakologicznej. Okres półtrwania atorwastatyny wynosi około 14 godzin, natomiast działanie hamujące reduktazę utrzymuje się 20-30 godzin dzięki obecności aktywnych metabolitów. Transport wątrobowy odbywa się przez OATP1B1 i OATP1B3, a lek jest substratem P-gp i BCRP, co wpływa na jego wchłanianie i eliminację żółciową.
alkoholowe uszkodzenie wątroby, atorwastatyna, białko oporności raka piersi, biodostępność, cytochrom P450 3A4, heterozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, klasyfikacja Child-Pugh, klirens żółciowy, masa ciała, metabolizm pierwszego przejścia, P-glikoproteina, pacjent w podeszłym wieku, polimorfizm genetyczny, polipeptydy transportujące aniony organiczne, rabdomioliza, recyrkulacja wątrobowo-jelitowa, reduktaza HMG-CoA, skala Tannera, stężenie LDL-C, transporter anionów organicznych, wchłanianie leku, wiązanie z białkami osocza, wydzielanie żółci
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Carvetrend 12,5 mg

Karwedylol, będący mieszaniną racemiczną, charakteryzuje się szybkim wchłanianiem po podaniu doustnym, osiągając maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) około 21 μg/l po 1,5 godziny (tmax) przy dawce 25 mg. Jego bezwzględna dostępność biologiczna wynosi około 25%, z wyraźną różnicą między enancjomerami: S-enancjomer ma 15%, a R-enancjomer 31% biodostępności, przy czym stężenie R-enancjomeru jest dwukrotnie wyższe. Karwedylol wykazuje dużą lipofilność, silne wiązanie z białkami osocza (~95%) oraz objętość dystrybucji 1,5–2 l/kg, zwiększoną u pacjentów z marskością wątroby. Metabolizm zachodzi głównie w wątrobie, z udziałem izoenzymów CYP2D6, CYP3A4, CYP2E1, CYP2C9 i CYP1A2, wykazując stereoselektywność; R-enancjomer metabolizowany jest głównie przez CYP2D6, a S-enancjomer przez CYP2D6 i CYP2C9. Wydalanie odbywa się głównie z żółcią (60% w ciągu 11 dni), a nerkowe stanowi 16%, z mniej niż 2% leku w postaci niezmienionej. Okres półtrwania po podaniu dożylnym 12,5 mg wynosi około 2,5 godziny, a po podaniu doustnym 50 mg wydłuża się do 6,5 godziny.
beta-adrenolityk, biodostępność, biotransformacja, dostępność biologiczna, enancjomer karwedylolu, glikoproteina p, izoenzym cytochromu P450, jelitowo-wątrobowe krążenie, klirens całkowity, klirens osoczowy, marskość wątroby, metabolizm pierwszego przejścia, mieszanina racemiczna, nadciśnienie tętnicze, niewydolność nerek, niewydolność serca, objętość dystrybucji, okres półtrwania eliminacji, pole pod krzywą stężeń, polimorfizm genetyczny, receptor adrenergiczny, receptor beta-adrenergiczny, stereoselektywność
Leksykon substancji czynnych
Kwiatostan lipy – Interakcje

Kwiatostan lipy (Tilia spp.) w preparacie DexaCaps występuje jako wyciąg suchy w dawce 167 mg (DER 2,5-3:1) z nośnikiem maltodekstryną (do 30%) i rozpuszczalnikiem etanol 70% (V/V). Preparat zawiera również dekstrometorfanu bromowodorek (20 mg) oraz wyciąg z liścia melisy (50 mg). Istotne są interakcje z inhibitorami MAO, które mogą wywołać zespół serotoninowy objawiający się wysoką gorączką, nadciśnieniem i zaburzeniami rytmu serca; stosowanie DexaCaps jest przeciwwskazane u pacjentów leczonych inhibitorami MAO oraz przez 14 dni po ich odstawieniu. Szczególną uwagę należy zwrócić na linezolid, który w połączeniu z preparatem zwiększa ryzyko zespołu serotoninowego. Dekstrometorfan metabolizowany jest przez CYP2D6, a silne inhibitory tego enzymu (fluoksetyna, paroksetyna, chinidyna, terbinafina) mogą podnieść jego stężenie, zwiększając ryzyko działań toksycznych i zespołu serotoninowego.
buprenorfina, dekstrometorfan, depresja oddechowa, gorączka, inhibitor CYP2D6, inhibitor MAO, kwiatostan lipy, lek przeciwarytmiczny, lek przeciwdepresyjny, lek przeciwgrzybiczy, lek przeciwhistaminowy, lek przeciwpsychotyczny, lek psychotropowy, linezolid, metabolizm pierwszego przejścia, nadciśnienie, nadczynność przytarczyc, opioid, ośrodkowy układ nerwowy, sedacja, SSRI, Tilia cordata, Tilia platyphyllos, Tilia vulgaris, zaburzenia rytmu serca, zaburzenia świadomości, zespół serotoninowy
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Atomoxetine NeuroPharma 25 mg

Farmakokinetyka atomoksetyny wykazuje podobny profil u dzieci, młodzieży i dorosłych, z brakiem danych dla dzieci poniżej 6. roku życia. Po podaniu doustnym lek jest szybko i prawie całkowicie wchłaniany, osiągając maksymalne stężenie (Cmax) w osoczu po 1-2 godzinach, z biodostępnością 63-94%. Atomoksetyna wiąże się w 98% z białkami osocza, głównie albuminami, co wpływa na jej dystrybucję. Metabolizm odbywa się głównie przez CYP2D6, z istotnymi różnicami między osobami intensywnie metabolizującymi (EM) a wolno metabolizującymi (PM). U PM AUC jest około 10-krotnie, a Css,max około 5-krotnie wyższe niż u EM. Okres półtrwania wynosi średnio 3,6 godziny u EM i 21 godzin u PM. Metabolit 4-hydroksyatomoksetyna jest aktywny farmakologicznie, ale występuje w niższych stężeniach. Atomoksetyna nie wykazuje klinicznie istotnego wpływu na enzymy CYP450, w tym CYP2D6, co ogranicza ryzyko interakcji lekowych.
4-hydroksyatomoksetyna, albumina, atomoksetyna, AUC, biodostępność, biodostępność leku, Cmax, CYP2D6, farmakokinetyka, glukuronizacja, intensywnie metabolizujący, interakcja lekowa, klasyfikacja Child-Pugh, krańcowa niewydolność nerek, liniowość farmakokinetyki, metabolizm pierwszego przejścia, O-glukuronian 4-hydroksyatomoksetyny, okres półtrwania, pole pod krzywą stężenia, stężenie maksymalne, stężenie w osoczu, wolno metabolizujący, zaburzenie czynności wątroby
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – CetAlergin 10 mg

Cetyryzyna w dawce 10 mg, podawana doustnie w formie tabletek powlekanych CetAlergin, charakteryzuje się dobrą biodostępnością oraz szybkim osiąganiem maksymalnego stężenia w osoczu (około 300 ng/ml) w czasie 1,0 ± 0,5 godziny. Lek wykazuje liniową kinetykę w zakresie dawek 5-60 mg, a jego okres półtrwania wynosi około 10 godzin, co umożliwia dawkowanie raz na dobę bez ryzyka kumulacji. Cetyryzyna wiąże się w 93 ± 0,3% z białkami osocza, nie wpływając na wiązanie warfaryny, co minimalizuje ryzyko interakcji farmakokinetycznych. Eliminacja leku odbywa się głównie przez nerki, z wydalaniem około 66% dawki w postaci niezmienionej, co wymaga modyfikacji dawkowania u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek, zwłaszcza przy klirensie kreatyniny poniżej 40 ml/min.
AUC, biodostępność, biodostępność substancji czynnej, biotransformacja, cetyryzyny dichlorowodorek, Cmax, działanie przeciwzakrzepowe, hemodializa, interakcja lekowa, klirens kreatyniny, kumulacja leku, liniowa kinetyka, marskość żółciowa, metabolizm pierwszego przejścia, miąższ wątroby, objętość dystrybucji, okres półtrwania, przewlekła choroba wątroby, stężenie w osoczu, Tmax, warfaryna, wchłanianie substancji czynnej, wiązanie z białkami osocza, wolna frakcja leku, wydalanie nerkowe, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zastój żółci
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Flixodil Combo (25 mcg + 250 mcg)/dawkę inh.

Produkt leczniczy Flixodil Combo łączy salmeterol (w formie salmeterolu ksynafonianu) oraz flutykazon propionian, których farmakokinetyka po podaniu wziewnym pozostaje niezależna i porównywalna do podawania pojedynczych substancji. Salmeterol działa miejscowo w płucach, a jego stężenia w osoczu (~200 pg/ml lub mniej) są trudne do oznaczenia i nie odzwierciedlają efektu terapeutycznego. Flutykazon propionian charakteryzuje się biodostępnością wziewną 5-11% u zdrowych osób, z mniejszą ekspozycją u pacjentów z astmą. Wchłanianie flutykazonu odbywa się głównie przez płuca, z minimalną (<1%) ekspozycją z przewodu pokarmowego z powodu intensywnego metabolizmu pierwszego przejścia. Lek wykazuje duży klirens osoczowy (1150 ml/min), objętość dystrybucji około 300 l, okres półtrwania około 8 godzin oraz wysokie wiązanie z białkami osocza (91%). Metabolizm zachodzi głównie przez CYP3A4 do nieaktywnego kwasu karboksylowego, a eliminacja nerkowa jest pomijalna (<5%).
aerozol inhalacyjny, biodostępność flutykazonu, dawka terapeutyczna, ekspozycja ogólnoustrojowa, farmakokinetyka produktu, flutykazonu propionian, inhalator typu Dysk, izoenzym 3A4 cytochromu P450, klirens osoczowy, komora inhalacyjna, łagodna astma, metabolizm flutykazonu, metabolizm pierwszego przejścia, objętość dystrybucji, okres półtrwania, salmeterolu ksynafonian, stężenie leku w osoczu, terapia inhalacyjna, wiązanie z białkami osocza
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Kapizen 20 mg

Lerkanidypina, antagonista kanałów wapniowych, charakteryzuje się całkowitym wchłanianiem po podaniu doustnym, z maksymalnym stężeniem w osoczu osiąganym w ciągu 1,5-3 godzin (3,3 ng/ml ± 2,09 dla dawki 10 mg oraz 7,66 ng/ml ± 5,9 dla dawki 20 mg). Biodostępność leku wynosi około 10% u pacjentów po posiłku, a u zdrowych ochotników na czczo spada do około 3,3%, co wskazuje na istotny wpływ posiłku na farmakokinetykę. Lek wykazuje wysokie (>98%) wiązanie z białkami osocza oraz jest metabolizowany głównie przez CYP3A4, bez obecności leku macierzystego w moczu i kale. Okres półtrwania eliminacyjnego wynosi 8-10 godzin, jednak działanie terapeutyczne utrzymuje się przez 24 godziny dzięki silnemu wiązaniu z lipidami błon komórkowych. Kinetyka lerkanidypiny jest nieliniowa, co manifestuje się wzrostem biodostępności wraz ze wzrostem dawki (stosunek AUC dla dawek 10, 20 i 40 mg wynosi 1:4:18). Nie obserwuje się kumulacji przy wielokrotnym podawaniu.
antagonista wapnia, AUC, białko osocza, biodostępność, biotransformacja, ciężkie zaburzenie czynności nerek, cytochrom P450, dializoterapia, ekspozycja ogólnoustrojowa, enancjomer, enzym CYP3A4, interkonwersja enancjomerów, kinetyka nieliniowa, lerkanidypina, metabolizm pierwszego przejścia, mikrosom wątroby, okres półtrwania, parametr farmakokinetyczny, zaburzenie czynności wątroby
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Alventa 150 mg

Wenlafaksyna, substancja czynna leku Alventa, charakteryzuje się intensywnym metabolizmem wątrobowym, głównie do aktywnego metabolitu O-demetylowenlafaksyny (ODV) przy udziale CYP2D6. Okres półtrwania wenlafaksyny wynosi średnio 5±2 godziny, a ODV 11±2 godziny, z osiągnięciem stanu stacjonarnego po 3 dniach podawania doustnego. W zakresie dawek terapeutycznych 75-450 mg/dobę farmakokinetyka jest liniowa. Biodostępność doustna wynosi około 40-45%, z wysokim wchłanianiem (≥92%) i brakiem wpływu pokarmu. Postać o przedłużonym uwalnianiu (kapsułki Alventa) opóźnia osiągnięcie Cmax (wenlafaksyna 5,5 h, ODV 9 h) w porównaniu do formy o natychmiastowym uwalnianiu (wenlafaksyna 2 h, ODV 3 h), przy zachowaniu całkowitego stopnia wchłaniania. Wenlafaksyna i ODV wiążą się z białkami osocza w niewielkim stopniu (odpowiednio 27% i 30%), co może mieć znaczenie przy ocenie interakcji lekowych. Objętość dystrybucji wynosi 4,4±1,6 l/kg, a klirens w stanie stacjonarnym 1,3±0,6 l/h/kg dla wenlafaksyny i 0,4±0,2 l/h/kg dla ODV. Eliminacja odbywa się głównie przez nerki, z wydalaniem 87% dawki w moczu w ciągu 48 godzin, w tym 5% jako niezmieniona wenlafaksyna oraz 55% jako ODV (sprzężona i niesprzężona).
AUC, biodostępność wenlafaksyny, CYP2D6, CYP3A4, cytochrom P450, dializa, hemodializa, kapsułki o przedłużonym uwalnianiu, kinetyka liniowa, klirens wenlafaksyny, metabolizm ogólnoustrojowy, metabolizm pierwszego przejścia, modyfikacja dawkowania, N-demetylowenlafaksyna, niewydolność nerek, O-demetylowenlafaksyna, objętość dystrybucji, okres półtrwania, polimorfizm metaboliczny, skala Child-Pugh, stan stacjonarny, stężenie maksymalne, wenlafaksyna, wiązanie z białkami osocza, zaburzenia czynności wątroby
Leksykon substancji czynnych
Tibolon – Właściwości farmakokinetyczne

Tibolon, stosowany w dawce 2,5 mg w preparatach takich jak Ladybon i Livial, charakteryzuje się szybkim i intensywnym wchłanianiem po podaniu doustnym, niezależnym od spożycia pokarmu. Substancja podlega intensywnemu metabolizmowi pierwszego przejścia, co skutkuje bardzo niskimi stężeniami związku macierzystego (Cmax 1,37 ng/ml po pojedynczej dawce, 1,72 ng/ml po dawkach wielokrotnych) oraz izomeru Δ4 (Cmax odpowiednio 0,47 i 0,43 ng/ml). Główne metabolity 3α-OH i 3β-OH osiągają znacznie wyższe stężenia maksymalne (3α-OH: Cmax ~14 ng/ml, 3β-OH: Cmax ~3,5 ng/ml) z Tmax około 1,2-1,4 godziny. Okres półtrwania (T1/2) możliwy do określenia jedynie dla metabolitu 3α-OH wynosi 5,78 h po pojedynczej dawce i 7,71 h po dawkach wielokrotnych. Nie obserwuje się kumulacji metabolitów podczas długotrwałej terapii.
czas osiągnięcia stężenia maksymalnego, długotrwała terapia, izomer Δ4 tibolonu, kumulacja w organizmie, metabolit skoniugowany, metabolizm pierwszego przejścia, okres półtrwania, parametr farmakokinetyczny, podanie wielokrotne, pojedyncza dawka, pole pod krzywą stężenia, preparaty tibolonu, profil farmakokinetyczny, stężenie maksymalne, stężenie maksymalne w osoczu, tibolon, zaburzenie czynności nerek, związek macierzysty
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Seroxat 20 mg

Paroksetyna, substancja czynna leku Seroxat, charakteryzuje się dobrym wchłanianiem po podaniu doustnym, jednak podlega znacznemu efektowi pierwszego przejścia, co ogranicza biodostępność. Farmakokinetyka paroksetyny jest nieliniowa, zwłaszcza przy wyższych dawkach, co prowadzi do nieproporcjonalnego wzrostu stężeń w osoczu. Stan stacjonarny osiągany jest po 7-14 dniach terapii, niezależnie od formy leku. Paroksetyna wykazuje rozległą dystrybucję tkankową (tylko 1% w osoczu) oraz wysokie wiązanie z białkami osocza (~95%). Metabolizm zachodzi głównie przez oksydację i metylację z koniugacją, a metabolity są farmakologicznie nieaktywne i łatwo eliminowane. Eliminacja odbywa się głównie przez nerki (64% dawki, <2% niezmienionej substancji) oraz kał (36% dawki, <1% niezmienionej substancji), a okres półtrwania wynosi około 24 godziny.
biotransformacja, dystrybucja tkankowa, farmakokinetyka nieliniowa, faza eliminacji, interakcja lekowa, kinetyka nieliniowa, klirens osoczowy, koniugacja, kontrolowane uwalnianie, metabolizm pierwszego przejścia, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, okres półtrwania, oksydacja i metylacja, parametr farmakokinetyczny, paroksetyna, profil farmakokinetyczny, Seroxat, stan stacjonarny, stężenie terapeutyczne, wiązanie z białkami osocza, wychwyt zwrotny serotoniny
Leksykon chorób i schorzeń
Zespół rakowiczy – Patofizjologia i mechanizm

Zespół rakowiaka jest paraneoplastycznym zespołem wywołanym przez przerzutowe, wysokozróżnicowane nowotwory neuroendokrynne (NET) środkowej części przewodu pokarmowego, które poprzez przerzuty do wątroby umożliwiają uwalnianie biologicznie aktywnych amin i peptydów do krążenia systemowego, omijając metabolizm pierwszego przejścia. Kluczową rolę w patofizjologii odgrywa serotonina (5-HT), której biosynteza w guzach NET może sięgać nawet 70% tryptofanu, co prowadzi do objawów takich jak biegunka oraz zwłóknienie krezki. Podwyższone stężenia 5-HIAA w moczu korelują z rozwojem zwłóknienia i choroby serca w przebiegu zespołu rakowiaka (Carcinoid Heart Disease, CHD), która manifestuje się zwłóknieniem zastawek serca, głównie trójdzielnej i płucnej, prowadząc do ich niedomykalności i stenozy. Mechanizm sercowych powikłań wiąże się z aktywacją receptorów 5-HT2B i wzrostem ekspresji TGF-β1, co stymuluje fibrogenezę i proliferację miofibroblastów. Warto podkreślić, że lewa strona serca jest zwykle chroniona dzięki inaktywacji peptydów w płucach, a choroba lewostronnych zastawek występuje rzadko, głównie przy przeciekach prawo-lewych lub pierwotnym rakowiaku oskrzeli.
analog somatostatyny, bariera krew-mózg, guz neuroendokrynny jelita cienkiego, katecholamina, krążenie systemowe, krążenie wrotne, kryzys rakowiaka, lanreotyd, metabolizm pierwszego przejścia, niedomykalność zastawki trójdzielnej, nowotwór neuroendokrynny, oktreotyd, ośrodkowy układ nerwowy, PRRT, przerzut do wątroby, rozsiane wykrzepianie wewnątrznaczyniowe, rozszerzenie naczyń, serotonina, tachykinina, telotristat etyl, tryptofan, zespół paraneoplastyczny, zespół rakowiaka