Właściwości farmakokinetyczne – charakterystyka ogólna

Produkt leczniczy DexaPico, (1625 mg + 6,5 mg)/5ml, w postaci syropu zawiera jako główny składnik aktywny dekstrometorfanu bromowodorek w ilości 6,5 mg na 5 ml syropu. Drugą substancją czynną jest wyciąg wodny z kwiatu lipy (Tilia cordata Miller, Tilia platyphyllos Scop., Tilia x vulgaris Heyne lub ich kompozycja). Mimo że dla samego produktu leczniczego DexaPico nie przeprowadzono swoistych badań farmakokinetycznych, na podstawie dostępnych danych literaturowych można przedstawić szczegółowe właściwości farmakokinetyczne dekstrometorfanu bromowodorku.¹

Wchłanianie

Dekstrometorfanu bromowodorek charakteryzuje się bardzo dobrą absorpcją z przewodu pokarmowego. Po podaniu doustnym wchłania się w zakresie 94-97%, co oznacza niemal całkowitą biodostępność substancji po podaniu drogą doustną.²

Początek i czas działania

Po przyjęciu dawki jednorazowej dekstrometorfanu bromowodorku, efekt terapeutyczny pojawia się stosunkowo szybko – w ciągu 10-30 minut od podania. Działanie przeciwkaszlowe utrzymuje się przez okres 6-8 godzin, co determinuje schemat dawkowania leku.³

Metabolizm i eliminacja dekstrometorfanu

Dekstrometorfanu bromowodorek podlega złożonemu procesowi biotransformacji w organizmie. Po wchłonięciu jest częściowo metabolizowany w wątrobie, gdzie zachodzą procesy metaboliczne pierwszego przejścia.⁴

Szlaki metaboliczne

Dekstrometorfan po podaniu doustnym podlega w wątrobie szybkiemu i intensywnemu metabolizmowi pierwszego przejścia. Główne reakcje biotransformacji obejmują:⁵

• O-demetylację – główny szlak metaboliczny
• N-demetylację – drugorzędny szlak metaboliczny
• O-, N-demetylację – złożony proces metaboliczny

Istotne jest, że wśród metabolitów dekstrometorfanu nie stwierdzono obecności morfiny, kodeiny czy lewometorfanu, co potwierdza jego odmienny profil metaboliczny od opioidów.⁶

Rola enzymu CYP2D6

Kluczowym enzymem odpowiedzialnym za metabolizm dekstrometorfanu jest cytochrom P450 2D6 (CYP2D6). Genetycznie kontrolowana O-demetylacja przez ten enzym stanowi główny czynnik determinujący farmakokinetykę dekstrometorfanu u ludzi.⁷

Główne metabolity

W wyniku metabolizmu dekstrometorfanu powstają trzy główne demetylowane metabolity morfinanowe:⁸

• Dekstrorfan (znany również jako 3-hydroksy-N-metylomorfinan) – główny metabolit, który również wykazuje działanie przeciwkaszlowe
• 3-hydroksymorfinan – metabolit pośredni
• 3-metoksymorfinan – metabolit pośredni

Istotnym aspektem jest fakt, że dekstrorfan, będący głównym metabolitem dekstrometorfanu, również wykazuje działanie przeciwkaszlowe, co może przyczyniać się do całkowitego efektu terapeutycznego leku.⁹

Zmienność międzyosobnicza w metabolizmie

Istotną cechą farmakokinetyki dekstrometorfanu jest znacząca zmienność międzyosobnicza związana z polimorfizmem genetycznym enzymu CYP2D6. Wyróżnia się odmienne fenotypy metaboliczne w procesie utleniania, co przekłada się na wysoce zróżnicowaną farmakokinetykę u poszczególnych pacjentów.¹⁰

Wolni metabolizerzy

U niektórych osób, określanych jako wolni metabolizerzy, proces biotransformacji dekstrometorfanu przebiega znacznie wolniej niż u pozostałej części populacji. W tej grupie pacjentów we krwi i moczu przeważa niezmieniona postać dekstrometorfanu, co może prowadzić do wyższych stężeń leku w osoczu i potencjalnie większego ryzyka wystąpienia działań niepożądanych.¹¹

Parametry farmakokinetyczne

Okres półtrwania

Okres półtrwania dekstrometorfanu wynosi 5-8 godzin, co jest zgodne z obserwowanym 6-8 godzinnym czasem działania przeciwkaszlowego. Ten parametr warunkuje odpowiednie przedziały czasowe między kolejnymi dawkami leku.¹²

Eliminacja

Dekstrometorfan jest wydalany z organizmu głównie z moczem w postaci metabolitów. Metabolity dekstrometorfanu identyfikowane są w moczu jako produkty sprzężone, co wskazuje na dodatkowe procesy koniugacji ułatwiające ich wydalanie.¹³