hipertriglicerydemia

Hipertriglicerydemia to stan kliniczny charakteryzujący się podwyższonym poziomem triglicerydów we krwi, przekraczającym wartość 150 mg/dl (1,7 mmol/l). W zależności od stężenia triglicerydów wyróżnia się hipertriglicerydemię łagodną (150-199 mg/dl), umiarkowaną (200-499 mg/dl), ciężką (500-999 mg/dl) i bardzo ciężką (≥1000 mg/dl).

Etiologia hipertriglicerydemii może być pierwotna (genetyczna) lub wtórna. Do przyczyn pierwotnych należą m.in. rodzinna hipertriglicerydemia, rodzinna hiperlipidemia mieszana czy zespół chylomikronemii. Przyczyny wtórne obejmują otyłość, cukrzycę, zespół metaboliczny, nadużywanie alkoholu, choroby nerek, niedoczynność tarczycy oraz stosowanie niektórych leków (kortykosteroidy, estrogeny, tamoksyfen, leki przeciwretrowirusowe).

Ciężka hipertriglicerydemia (>500 mg/dl) zwiększa ryzyko ostrego zapalenia trzustki, które jest najpoważniejszym powikłaniem tego zaburzenia. Umiarkowanie podwyższone stężenia triglicerydów są niezależnym czynnikiem ryzyka chorób sercowo-naczyniowych, choć ich rola jest mniej jednoznaczna niż w przypadku cholesterolu LDL.

Leczenie hipertriglicerydemii obejmuje modyfikację stylu życia (redukcja masy ciała, regularny wysiłek fizyczny, ograniczenie spożycia alkoholu i cukrów prostych) oraz farmakoterapię. W farmakoterapii stosuje się fibraty, kwasy omega-3, statyny, oraz w wybranych przypadkach niacynę. W ciężkiej hipertriglicerydemii z zagrożeniem zapaleniem trzustki może być konieczna afereza lipoprotein.

Powiązane wpisy

Leksykon substancji czynnych
Kwas linolowy – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności

Kwas linolowy, jako niezbędny wielonienasycony kwas tłuszczowy omega-6, jest kluczowym składnikiem emulsji tłuszczowych stosowanych w żywieniu pozajelitowym, obecnym m.in. w preparatach Lipidem, Lipofundin MCT/LCT 10% i 20%. Podczas terapii konieczne jest regularne monitorowanie stężenia triglicerydów w surowicy, zwłaszcza u noworodków, niemowląt, pacjentów z zaburzeniami metabolizmu tłuszczów oraz osób z ryzykiem hiperlipidemii. Progi interwencji obejmują stężenia triglicerydów powyżej 4,6 mmol/l (400 mg/dl) u dorosłych, z przerwaniem infuzji przy przekroczeniu 11,4 mmol/l (1000 mg/dl), natomiast u niemowląt dawkę należy rozważyć do zmniejszenia już przy 2,8 mmol/l (250 mg/dl). W trakcie podawania preparatów należy także kontrolować elektrolity, bilans płynów, równowagę kwasowo-zasadową, morfologię, parametry krzepnięcia oraz funkcję wątroby, nerek i układu sercowo-naczyniowego. Szczególną ostrożność zaleca się u pacjentów z niewydolnością nerek, cukrzycą, zapaleniem trzustki, zaburzeniami wątroby, niedoczynnością tarczycy, posocznicą oraz zespołem metabolicznym, ze względu na ryzyko zaburzeń metabolizmu lipidów i konieczność częstszej kontroli stężeń triglicerydów.
dehydrogenaza mleczanowa, emulsja tłuszczowa do żywienia pozajelitowego, hiperbilirubinemia, hiperlipidemia, hipertriglicerydemia, hipofosfatemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, kwas linolowy, kwasica metaboliczna, lipoproteina X, morfologia krwi, ostre zapalenie trzustki, parametry krzepnięcia, reakcja anafilaktyczna, równowaga kwasowo-zasadowa, triglicerydy w surowicy, wielonienasycony kwas tłuszczowy omega-6, zaburzenie metabolizmu tłuszczów, zatorowość, zespół metaboliczny, złożona hiperlipidemia, żywienie pozajelitowe
Leksykon substancji czynnych
Cyprofibrat – Wskazania do stosowania

Cyprofibrat, dostępny w Polsce pod nazwą handlową Lipanor w dawce 100 mg kapsułek, jest lekiem z grupy fibratów stosowanym w leczeniu zaburzeń lipidowych, zwłaszcza ciężkiej hipertriglicerydemii oraz mieszanej hiperlipidemii. Preparat jest wskazany u pacjentów z izolowaną hipertriglicerydemią lub z towarzyszącym obniżonym stężeniem cholesterolu HDL, a także u osób z mieszanymi zaburzeniami lipidowymi, u których statyny są przeciwwskazane lub nietolerowane. Mechanizm działania cyprofibratu obejmuje skuteczne obniżenie poziomu trójglicerydów oraz potencjalne podwyższenie cholesterolu HDL, co przekłada się na zmniejszenie ryzyka powikłań, takich jak ostre zapalenie trzustki. Preparat zawiera 185 mg laktozy w każdej kapsułce, co jest istotne przy kwalifikacji pacjentów z nietolerancją tego cukru.
ból mięśniowy, cholesterol całkowity, cholesterol HDL, dyslipidemia, enzymy wątrobowe, fibrat, funkcja wątroby, hiperlipidemia mieszana, hipertriglicerydemia, interakcje lekowe, Lipanor, miopatia, niedoczynność tarczycy, nietolerancja laktozy, nietolerancja statyn, obniżony cholesterol HDL, ostre zapalenie trzustki, profil lipidowy, przeciwwskazania do statyn, stężenie trójglicerydów, trójglicerydy, zaburzenia gospodarki lipidowej
Leksykon leków
Działania niepożądane – Esotkaleno 5 mg

Prednizon zawarty w leku Esotkaleno wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, których częstość i nasilenie są ściśle zależne od dawki oraz czasu trwania terapii. W terapii substytucyjnej ryzyko działań niepożądanych jest stosunkowo niskie, natomiast w długotrwałym leczeniu farmakologicznym obserwuje się liczne poważne powikłania, w tym immunosupresję prowadzącą do maskowania objawów infekcji oraz zwiększonej podatności na zakażenia oportunistyczne, w tym reaktywację węgorczycy. Prednizon może indukować niedoczynność kory nadnerczy, zespół Cushinga, zaburzenia metaboliczne (np. zatrzymanie sodu, hipokaliemia, cukrzyca posteroidowa, hipercholesterolemia), a także poważne zaburzenia psychiczne (depresja, psychozy, myśli samobójcze). W zakresie układu nerwowego istnieje ryzyko rozwoju rzekomego guza mózgu oraz zaostrzenia padaczki. Działania niepożądane obejmują również zmiany okulistyczne (zaćma, jaskra), kardiologiczne (bradykardia, nadciśnienie, ryzyko miażdżycy i zakrzepicy), żołądkowo-jelitowe (wrzody, krwawienia, zapalenie trzustki), skórne (rozstępy, trądzik steroidowy, teleangiektazje) oraz mięśniowo-szkieletowe (miopatia, osteoporoza, aseptyczna martwica kości, opóźnienie wzrostu u dzieci).
aseptyczna martwica kości, bradykardia, dysfagia, eozynopenia, hipercholesterolemia, hipertriglicerydemia, hirsutyzm, immunosupresja, jaskra, leukocytoza, limfopenia, maskowanie infekcji, miopatia, niedoczynność kory nadnerczy, nietolerancja glukozy, osteoporoza, owrzodzenie rogówki, policytemia, prednizon, reakcja anafilaktyczna, retencja sodu, rozstępy skórne, rzekomy guz mózgu, teleangiektazja, terapia substytucyjna, trądzik różowaty, trądzik steroidowy, twardzina układowa, twardzinowy przełom nerkowy, twarz księżycowata, węgorczyca, wrzód żołądka, zaćma, zakażenie oportunistyczne, zanik mięśni, zapalenie naczyń, zapalenie trzustki, zespół Cushinga
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Dionelle 0,03 mg + 2 mg

Produkt leczniczy Dionelle, zawierający 0,03 mg etynyloestradiolu oraz 2 mg dienogestu w formie tabletek powlekanych, jest złożonym hormonalnym środkiem antykoncepcyjnym. Jego stosowanie jest bezwzględnie przeciwwskazane u pacjentek z aktywną lub przebytą żylno-zakrzepową chorobą (VTE), w tym zakrzepicą żył głębokich (DVT) i zatorowością płucną (PE), a także u osób z dziedzicznymi lub nabytymi predyspozycjami do VTE, takimi jak oporność na aktywowane białko C, niedobór antytrombiny III, białka C lub białka S. Ponadto, lek nie powinien być stosowany u pacjentek z tętniczymi zaburzeniami zakrzepowo-zatorowymi (ATE), w tym po zawale mięśnia sercowego, udarze mózgu, czy z migreną z ogniskowymi objawami neurologicznymi, a także u osób z wysokim ryzykiem tych zaburzeń, np. z cukrzycą z powikłaniami naczyniowymi, ciężkim nadciśnieniem tętniczym lub ciężką dyslipoproteinemią.
antykoagulant toczniowy, choroba wątroby, cukrzyca z powikłaniami naczyniowymi, czynnik V Leiden, dławica piersiowa, dyslipoproteinemia, etynyloestradiol i dienogest, glekaprewir z pibrentaswirem, hiperhomocysteinemia, hipertriglicerydemia, krwawienie z dróg rodnych, migrena z ogniskowymi objawami, nadciśnienie tętnicze, niedobór antytrombiny III, niedobór białka C, niedobór białka S, nietolerancja laktozy, nowotwór hormonozależny, nowotwór wątroby, ombitaswir z parytaprewirem i rytonawirem, oporność na aktywowane białko C, przeciwciało antyfosfolipidowe, przeciwciało antykardiolipinowe, przemijający napad niedokrwienny, sofosbuwir z welpataswirem, tętnicze zaburzenie zakrzepowo-zatorowe, zakrzepica żył głębokich, zapalenie trzustki, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, złożony hormonalny środek antykoncepcyjny, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa
Leksykon substancji czynnych
Olej rybi – Działania niepożądane

Olej rybi, będący źródłem kwasów omega-3, jest składnikiem emulsji do żywienia pozajelitowego, jednak jego stosowanie wiąże się z ryzykiem licznych działań niepożądanych. Do najważniejszych należą reakcje nadwrażliwości, w tym anafilaktyczne i anafilaktoidalne, objawiające się wysypką, pokrzywką, uderzeniami gorąca i bólem głowy. U pacjentów niedożywionych może wystąpić zespół ponownego odżywienia z przesunięciem potasu, fosforu i magnezu do komórek, niedoborem tiaminy oraz zatrzymaniem płynów. Stosowanie emulsji może także prowadzić do hiperglikemii. Szczególnie istotnym powikłaniem jest zespół przeciążenia tłuszczami, manifestujący się hiperlipidemią, gorączką, powiększeniem wątroby i śledziony, anemią, leukopenią, trombocytopenią, zaburzeniami krzepnięcia, hemolizą, nieprawidłowymi próbami wątrobowymi, a w ciężkich przypadkach śpiączką. Zespół ten może pojawić się nawet przy prawidłowej infuzji, zwłaszcza u pacjentów z zaburzeniami metabolizmu lipidów lub nagłą zmianą stanu klinicznego.
anemia, anoreksja, ból głowy, choroba wątroby, duszność, enzymy wątrobowe, glukoza we krwi, hemoliza, hepatomegalia, hiperglikemia, hiperlipidemia, hipertriglicerydemia, kreatynina, kwas omega-3, leukopenia, metabolity azotowe, mocznik, morfologia krwi, nadciśnienie tętnicze, niedociśnienie tętnicze, niewydolność nerek, niewydolność oddechowa, nudności, pokrzywka, próby wątrobowe, reakcja anafilaktoidalna, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, retikulocytoza, śpiączka, splenomegalia, tachykardia, triglicerydy, trombocytopenia, układ krzepnięcia, wymioty, wynaczynienie, wysypka skórna, zaburzenia krzepnięcia, zakrzepowe zapalenie żył, zapalenie żył, zatorowość płucna, zawroty głowy, zespół ponownego odżywienia, zespół przeciążenia tłuszczami, żółtaczka, żywienie pozajelitowe
Leksykon substancji czynnych
Walina – Przeciwwskazania stosowania

Walina, jako aminokwas egzogenny z grupy BCAA, jest kluczowym składnikiem preparatów do żywienia pozajelitowego, jednak jej stosowanie wymaga szczegółowej analizy przeciwwskazań. Główne przeciwwskazania obejmują wrodzone zaburzenia metabolizmu aminokwasów, zwłaszcza chorobę syropu klonowego (MSUD), gdzie podanie waliny może prowadzić do ciężkiej kwasicy metabolicznej i encefalopatii. Ciężka niewydolność wątroby (w tym zaawansowana choroba, cholestaza i niewydolność), a także niewydolność nerek bez możliwości dializy stanowią istotne ograniczenia ze względu na ryzyko akumulacji toksycznych metabolitów. Dodatkowo, preparaty z waliną są przeciwwskazane w stanach niestabilności układu krążenia (wstrząs, zapaść), hipoksji, kwasicy metabolicznej, ciężkiej hiperglikemii (w tym wymagającej >6 j. insuliny/godz.), ciężkiej hiperlipidemii (triglicerydy ≥ 1000 mg/dl lub 11,4 mmol/l) oraz zaburzeniach elektrolitowych, takich jak hiperkaliemia i hipernatremia.
aminokwas rozgałęziony, ceftriakson, cholestaza wewnątrzwątrobowa, choroba syropu klonowego, dializoterapia, encefalopatia, hemodializa, hiperglikemia, hiperkaliemia, hiperlipidemia, hipertriglicerydemia, hipokaliemia, hipoksja, krwotok śródczaszkowy, krwotok śródrdzeniowy, kwasica metaboliczna, mocznica, nadwrażliwość na lek, niedotlenienie komórkowe, niewydolność nerek, niewydolność serca, niewydolność wątroby, obrzęk płuc, posocznica, przewodnienie, sól wapniowa, śpiączka hiperosmolarna, terapia nerkozastępcza, udar, wstrząs, zaburzenie gospodarki wodno-elektrolitowej, zaburzenie krzepnięcia krwi, zaburzenie metabolizmu aminokwasów, zatorowość tłuszczowa, zawał mięśnia sercowego, zespół hemofagocytarny, żywienie pozajelitowe
Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Valarox 160 mg + 20 mg

Valarox to lek łączący walsartan, selektywny antagonista receptora AT1 angiotensyny II, oraz rozuwastatynę, wybiórczy inhibitor reduktazy HMG-CoA. Walsartan wykazuje skuteczne działanie przeciwnadciśnieniowe, rozpoczynające się w ciągu 2 godzin po podaniu, z maksymalnym efektem po 4-6 godzinach i utrzymującym się przez 24 godziny, bez wpływu na częstość tętna i bez ryzyka nadciśnienia z odbicia po odstawieniu. Walsartan nie hamuje ACE, co wiąże się z niższą częstością kaszlu (2,6% vs 7,9% przy inhibitorach ACE, p<0,05). Dane z badań ONTARGET, VA NEPHRON-D i ALTITUDE wskazują na brak korzyści z łączenia antagonistów receptora angiotensyny II z inhibitorami ACE lub aliskirenem, a także zwiększone ryzyko hiperkaliemii, ostrego uszkodzenia nerek i niedociśnienia.
aliskiren, antagonista receptora angiotensyny II, bradykinina, cholesterol całkowity, ciśnienie tętnicze, działanie hipotensyjne, fenofibrat, frakcja HDL cholesterolu, frakcja LDL cholesterolu, frakcja nonHDL-C, hiperkaliemia, hipertriglicerydemia, incydent sercowo-naczyniowy, inhibitor ACE, inhibitor reduktazy HMG-CoA, kininaza II, kompleks intima-media tętnic szyjnych, konwertaza angiotensyny, kwas nikotynowy, lipoproteina ApoA-I, lipoproteina ApoB, miażdżyca tętnic, niedociśnienie, ostre uszkodzenie nerek, pierwotna hipercholesterolemia, przewlekła choroba nerek, receptor AT1, rodzinna hipercholesterolemia, skala ryzyka Framingham, skala ryzyka SCORE, układ renina-angiotensyna-aldosteron, VLDL-C
Leksykon substancji czynnych
Prednizolon – Działania niepożądane

Prednizolon, jako glikokortykosteroid, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, których nasilenie zależy od dawki i czasu terapii. Najczęściej obserwuje się zmiany dermatologiczne, takie jak rozstępy, zanik skóry, trądzik steroidowy oraz zapalenie skóry okołoustne, szczególnie przy miejscowym stosowaniu preparatów (Alpicort, Alpicort E), gdzie dochodzi do ścieńczenia skóry, teleangiektazji i hirsutyzmu. Prednizolon wywołuje reakcje alergiczne od wysypek polekowych po ciężkie anafilaksje z arytmiami, skurczem oskrzeli, zapaścią krążeniową i zatrzymaniem pracy serca. Immunosupresja indukowana lekiem zwiększa ryzyko zakażeń oportunistycznych, reaktywacji infekcji wirusowych, bakteryjnych, grzybiczych i pasożytniczych, a także maskuje objawy zakażeń, utrudniając diagnostykę. Długotrwałe stosowanie prednizolonu może prowadzić do zespołu Cushinga, zahamowania czynności nadnerczy, zaburzeń metabolicznych (m.in. zatrzymanie sodu, hipokaliemia, cukrzyca, hiperlipidemia) oraz poważnych powikłań sercowo-naczyniowych, takich jak nadciśnienie, miażdżyca i zakrzepica.
amenorrhoea, arytmia, bradykardia, depresja, działanie immunosupresyjne, eozynopenia, glikokortykosteroid, halucynacja, hipercholesterolemia, hipertriglicerydemia, hirsutyzm, jałowa martwica kości, jaskra, lęk, leukocytoza, limfopenia, mania, miażdżyca, miopatia, myśl samobójcza, nadciśnienie tętnicze, obniżenie tolerancji glukozy, osteoporoza, owrzodzenie rogówki, padaczka, policytemia, prednizolon, psychoza, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, rozstęp skórny, rzekomy guz mózgu, skurcz oskrzeli, strongyloidoza, teleangiektazja, trądzik steroidowy, twardzina układowa, twardzinowy przełom nerkowy, twarz księżycowata, wrzód żołądka, wybroczynę, wydalanie potasu, zaćma, zakrzepica, zanik skóry, zapalenie naczyń, zapalenie ścięgna, zapalenie skóry, zapalenie skóry okołoustne, zapalenie trzustki, zapaść krążeniowa, zatrzymanie sodu, zerwanie ścięgna, zespół Cushinga
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Intralipid 10% 100 mg/ml

Emulsja tłuszczowa Intralipid 10% (100 mg/ml oleju sojowego oczyszczonego) jest stosowana jako źródło energii i niezbędnych kwasów tłuszczowych w żywieniu pozajelitowym, jednak posiada ściśle określone przeciwwskazania. Bezwzględnie nie należy jej podawać pacjentom w ostrym wstrząsie ze względu na ryzyko pogorszenia perfuzji tkankowej oraz u osób z ciężką hiperlipemią lub ciężką hipertriglicerydemią, które mogą prowadzić do nasilenia zaburzeń metabolicznych i zwiększenia ryzyka ostrego zapalenia trzustki. Ponadto, preparat jest przeciwwskazany u pacjentów z ciężką niewydolnością wątroby, gdzie upośledzony metabolizm lipidów może pogorszyć funkcje wątroby i zwiększyć ryzyko powikłań. Zespół hemofagocytarny (HPS) również stanowi bezwzględne przeciwwskazanie ze względu na ryzyko nasilenia zaburzeń metabolicznych i niewydolności wielonarządowej.
aktywacja makrofagów, cytokiny prozapalne, dysfagia, emulsja tłuszczowa, hiperlipemia, hipertriglicerydemia, metabolizm lipidów, niewydolność narządowa, niewydolność wątroby, niewydolność wielonarządowa, niezbędne kwasy tłuszczowe, osmolalność, ostre zapalenie trzustki, ostry wstrząs, perfuzja tkankowa, reakcja anafilaktyczna, terapia żywieniowa, zaburzenie mikrokrążenia, zespół hemofagocytarny, żywienie pozajelitowe
Leksykon substancji czynnych
Triglicerydy – Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn

Triglicerydy, jako kluczowy składnik emulsji do żywienia pozajelitowego, dostarczają energii oraz niezbędnych kwasów tłuszczowych, pełniąc jednocześnie rolę nośników witamin rozpuszczalnych w tłuszczach. Analiza charakterystyk produktów leczniczych takich jak Finomel, SmofKabiven czy Lipoflex wskazuje, że triglicerydy nie wywierają istotnego wpływu na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn. Wyjątkiem są preparaty stosowane u pacjentów hospitalizowanych (np. Lipofundin MCT/LCT 10%, SMOFlipid), gdzie punkt dotyczący wpływu na zdolności psychomotoryczne jest oznaczony jako „nie dotyczy” ze względu na ciężki stan kliniczny pacjentów. Rzadkie działania niepożądane, takie jak bóle i zawroty głowy (<1/10 000), mogą potencjalnie wpływać na te zdolności, jednak nie są one bezpośrednio związane z samymi triglicerydami.
emulsja do infuzji, emulsja tłuszczowa, hepatomegalia, hiperlipidemia, hipertriglicerydemia, lipidy, metabolizm tłuszczów, nacieki tłuszczowe, olej rybi omega-3, olej sojowy oczyszczony, olej z oliwek oczyszczony, ostra hipertriglicerydemia, splenomegalia, triglicerydy nasyconych kwasów tłuszczowych, witaminy rozpuszczalne w tłuszczach, zawroty głowy, zespół przeciążenia tłuszczem, żywienie centralne, żywienie obwodowe, żywienie pozajelitowe, żywienie pozajelitowe domowe
Leksykon chorób i schorzeń
Miażdżyca – Leczenie

Miażdżyca jest przewlekłą chorobą zapalną tętnic, charakteryzującą się tworzeniem blaszek miażdżycowych złożonych z lipidów, cholesterolu i komórek zapalnych. Leczenie obejmuje modyfikację stylu życia, farmakoterapię oraz interwencje inwazyjne w przypadku zaawansowanych zmian. Zalecane zmiany stylu życia to zaprzestanie palenia, dieta śródziemnomorska bogata w oliwę z oliwek extra virgin, regularna aktywność fizyczna (30-45 minut 3-5 razy w tygodniu), kontrola masy ciała i stresu oraz ograniczenie alkoholu. Farmakoterapia opiera się głównie na statynach, które obniżają LDL-cholesterol i wykazują efekty plejotropowe, a także na lekach przeciwpłytkowych (np. ASA, klopidogrel) oraz lekach obniżających ciśnienie krwi (ACEI, beta-blokery). Nowoczesne terapie obejmują inhibitory PCSK9, inklizyran (siRNA) oraz leki przeciwzapalne, takie jak kolchicyna i kanakinumab, które ukierunkowują się na mechanizmy zapalne miażdżycy.
aterektomia, beta-bloker, blaszka miażdżycowa, bloker kanału wapniowego, cholesterol LDL, dieta śródziemnomorska, dławica piersiowa, dysfunkcja śródbłonka, endarterektomia, ezetymib, fibrat, hipertriglicerydemia, inhibitor konwertazy angiotensyny, inhibitor PCSK9, inhibitor wchłaniania cholesterolu, klopidogrel, kwas acetylosalicylowy, mezenchymalna komórka macierzysta, miażdżyca, nadciśnienie tętnicze, nanocząstka, oligonukleotyd antysensowny, ostry zespół wieńcowy, pomostowanie tętnic wieńcowych, przeciwciało monoklonalne, przezskórna interwencja wieńcowa, statyna, terapia fotodynamiczna, tłuszcz nasycony, tłuszcz trans, tomografia komputerowa tętnic wieńcowych, udar mózgu, zawał serca
Leksykon substancji czynnych
Lewonorgestrel – Przeciwwskazania stosowania

Lewonorgestrel, syntetyczny progestagen, jest szeroko stosowany w antykoncepcji hormonalnej, w tym w preparatach doustnych, systemach domacicznych (IUS) oraz antykoncepcji awaryjnej (np. Escapelle 1500 µg). Przeciwwskazania do jego stosowania różnią się w zależności od formy farmaceutycznej i obejmują przede wszystkim nadwrażliwość na substancję czynną lub składniki pomocnicze. W przypadku systemów domacicznych (Jaydess, Kyleena, Mirena, Levosert) przeciwwskazania są bardziej rozbudowane i dotyczą m.in. ciąży, stanów zapalnych narządów miednicy mniejszej, nowotworów hormonozależnych, nieprawidłowych krwawień z macicy, anatomicznych nieprawidłowości macicy oraz chorób wątroby. Dla preparatów doustnych złożonych (lewonorgestrel + etynyloestradiol) kluczowe są przeciwwskazania związane z ryzykiem zakrzepowo-zatorowym, w tym aktywna lub przebyta żylna choroba zakrzepowo-zatorowa, predyspozycje genetyczne (np. czynnik V Leiden), choroby tętnicze, migrena z aurą oraz ciężkie choroby wątroby.
antykoncepcja awaryjna, antykoncepcja hormonalna, choroba trofoblastyczna, choroba zakrzepowo-zatorowa, czynnik V Leiden, dławica piersiowa, doustna tabletka antykoncepcyjna, dyslipoproteinemia, dziurawiec zwyczajny, hiperhomocysteinemia, hiperplazja endometrium, hipertriglicerydemia, lewonorgestrel, migrena z ogniskowymi objawami, nadwrażliwość na substancję czynną, niedobór antytrombiny III, nieprawidłowe krwawienie z macicy, nowotwór hormonozależny, nowotwór złośliwy krwi, oporność na aktywowane białko C, progestagen syntetyczny, przeciwciała antyfosfolipidowe, przemijający napad niedokrwienny, śródnabłonkowa neoplazja szyjki macicy, system terapeutyczny domaciczny, tętnicze zaburzenia zakrzepowo-zatorowe, transdermalny system terapeutyczny, włókniakomięśniak, zakrzepica żył głębokich, zapalenie narządów miednicy mniejszej, zapalenie trzustki, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Lipidem 200 mg/ml

Lipidem, emulsja do infuzji o stężeniu 200 mg/ml, zawiera mieszaninę triglicerydów nasyconych kwasów tłuszczowych o średniej długości łańcucha, oczyszczony olej sojowy oraz omega-3-kwasy triglicerydów. Preparat jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na składniki, w tym jaja, ryby, orzeszki ziemne, białko soi oraz substancje pomocnicze. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest ciężka hiperlipidemia z hipertriglicerydemią ≥ 1000 mg/dl (11,4 mmol/l), gdyż infuzja może nasilić stan i powikłania. Ponadto, Lipidem nie powinien być stosowany u pacjentów z ciężką koagulopatią, cholestazą wewnątrzwątrobową, ciężką niewydolnością wątroby, ciężką niewydolnością nerek bez leczenia nerkozastępczego, ostrymi zdarzeniami zakrzepowo-zatorowymi, zatorowością tłuszczową oraz kwasicą, ze względu na ryzyko nasilenia zaburzeń metabolicznych i hemostatycznych.
cholestaza wewnątrzwątrobowa, dializoterapia, emulsja tłuszczowa, hiperlipidemia, hipertriglicerydemia, hipoksja tkankowa, insulinooporność, koagulopatia, kontrola glikemii, kwasica, leczenie nerkozastępcze, nadwrażliwość na składniki, niestabilny stan krążenia, niewydolność nerek, niewydolność serca, niewydolność wątroby, niewyrównana cukrzyca, obrzęk płuc, oczyszczony olej sojowy, omega-3-kwasy triglicerydów, płytki krwi, posocznica, śpiączka, stan zapalny, triglicerydy nasyconych kwasów tłuszczowych, udar, zaburzenia krzepnięcia, zaburzenia wodno-elektrolitowe, zatorowość tłuszczowa, zawał mięśnia sercowego, zdarzenie zakrzepowo-zatorowe, żywienie pozajelitowe
Leksykon leków
Działania niepożądane – Abiraterone STADA 250 mg

Abirateron, stosowany w terapii zaawansowanego raka gruczołu krokowego, charakteryzuje się specyficznym profilem bezpieczeństwa, w którym najczęściej występują obrzęk obwodowy (23%), hipokaliemia (18%), nadciśnienie tętnicze (22%) oraz infekcje dróg moczowych (>10%). Poważne działania niepożądane stopnia 3. i 4. obejmują hipokaliemię (6%), nadciśnienie (7%) i hepatotoksyczność (6-8,4%), manifestującą się podwyższonymi wartościami aminotransferaz (AlAT, AspAT) oraz bilirubiny. Mechanizm działania leku wiąże się z efektem mineralokortykosteroidowym, co wymaga monitorowania elektrolitów i ciśnienia tętniczego. Jednoczesne stosowanie kortykosteroidów redukuje częstość i nasilenie tych działań niepożądanych. W badaniach klinicznych wykluczono pacjentów z niekontrolowanym nadciśnieniem, istotnymi chorobami serca, ciężką niewydolnością serca (klasy III-IV wg NYHA) oraz znaczącymi odchyleniami parametrów wątrobowych (AlAT, AspAT ≥2,5x GGN, bilirubina >1,5x GGN).
aminotransferazy, arytmia, biegunka, bilirubina całkowita, częstoskurcz, dławica piersiowa, dusznica bolesna, dysfunkcja lewej komory, efekt mineralokortykosteroidowy, frakcja wyrzutowa, hepatotoksyczność, hipertriglicerydemia, hipokaliemia, infekcja dróg moczowych, kortykosteroid, krwiomocz, migotanie przedsionków, miopatia, nadciśnienie tętnicze, niestrawność, niewydolność nadnerczy, niewydolność serca, niewydolność wątroby, obrzęk obwodowy, osteoporoza, powikłanie zakrzepowo-zatorowe, przewlekła choroba wątroby, rabdomioliza, rak gruczołu krokowego, reakcja anafilaktyczna, sepsa, tachykardia, wirusowe zapalenie wątroby, wodobrzusze, wydłużenie odstępu QT, wysypka, zapalenie pęcherzyków płucnych, zapalenie wątroby, zastoinowa niewydolność serca, zastój płynów, zawał mięśnia sercowego, zdarzenie zakrzepowe, złamania
Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Valarox 80 mg + 20 mg

Valarox to preparat łączący walsartan, selektywny antagonista receptora AT1 angiotensyny II, oraz rozuwastatynę, inhibitor reduktazy HMG-CoA. Walsartan wykazuje szybkie i długotrwałe działanie hipotensyjne, rozpoczynając efekt po 2 godzinach i utrzymując go przez 24 godziny, bez wpływu na częstość akcji serca. W przeciwieństwie do inhibitorów ACE, walsartan rzadziej wywołuje kaszel (2,6% vs. 7,9%), co wynika z braku hamowania konwertazy angiotensyny i wpływu na bradykininę. Badania ONTARGET i VA NEPHRON-D wykazały, że jednoczesne stosowanie antagonistów receptora angiotensyny II z inhibitorami ACE nie przynosi korzyści klinicznych, a zwiększa ryzyko hiperkaliemii, ostrego uszkodzenia nerek i niedociśnienia. Nagłe przerwanie terapii walsartanem nie powoduje efektu odbicia nadciśnienia.
antagonista receptora angiotensyny II, bradykinina, cholesterol HDL, cholesterol LDL, działanie przeciwnadciśnieniowe, hipercholesterolemia, hiperkaliemia, hipertriglicerydemia, incydent sercowo-naczyniowy, inhibitor ACE, inhibitor reduktazy HMG-CoA, kininaza II, kompleks intima-media, konwertaza angiotensyny, lipoproteina ApoA-I, lipoproteina ApoB, nadciśnienie z odbicia, nefropatia cukrzycowa, ostre uszkodzenie nerek, progresja miażdżycy, przewlekła choroba nerek, receptor AT1, receptor LDL, reduktaza HMG-CoA, rodzinna heterozygotyczna hipercholesterolemia, rodzinna homozygotyczna hipercholesterolemia, selektywny inhibitor kompetycyjny, suchy kaszel, triglicerydy, udar mózgu, układ renina-angiotensyna-aldosteron, zawał mięśnia sercowego
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Sidretella 20

Sidretella 20, zawierająca 0,02 mg etynyloestradiolu i 3 mg drospirenonu, wymaga szczegółowej oceny ryzyka przed przepisaniem, ze względu na zwiększone ryzyko żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ). Ryzyko to jest szczególnie istotne w pierwszym roku stosowania oraz przy ponownym wprowadzeniu po przerwie ≥4 tygodni. Drospirenon wiąże się z dwukrotnie wyższym ryzykiem ŻChZZ (9-12 przypadków na 10 000 kobiet/rok) w porównaniu do preparatów z lewonorgestrelem (około 6 przypadków). Należy uwzględnić czynniki ryzyka, takie jak otyłość (BMI >30 kg/m²), długotrwałe unieruchomienie, dodatni wywiad rodzinny, wiek >35 lat oraz współistniejące choroby (np. nowotwory, toczeń rumieniowaty). W przypadku podejrzenia lub potwierdzenia zakrzepicy stosowanie Sidretella 20 należy natychmiast przerwać, a pacjentkę poinformować o konieczności stosowania alternatywnej antykoncepcji ze względu na teratogenność leków przeciwzakrzepowych.
antagonista aldosteronu, cholestaza, choroba Leśniowskiego-Crohna, cukrzyca, depresja, drospirenon, hipertriglicerydemia, incydent naczyniowo-mózgowy, kamica żółciowa, lek przeciwzakrzepowy, migrena, nadciśnienie tętnicze, niedokrwistość sierpowatokrwinkowa, nowotwór wątroby, obrzęk naczynioruchowy, opryszczka ciężarnych, ostuda, otoskleroza, padaczka, pląsawica Sydenhama, pochodna kumaryny, porfiria, przemijający napad niedokrwienny, rak piersi, rak szyjki macicy, toczeń rumieniowaty układowy, udar mózgu, wirus brodawczaka ludzkiego, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaburzenia zakrzepowo-zatorowe tętnic, zakrzepica żył głębokich, zakrzepica żylna, zapalenie trzustki, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, zespół hemolityczno-mocznicowy, złożony hormonalny środek antykoncepcyjny, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa
Leksykon substancji czynnych
Fosfolipidy jaja – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności

Fosfolipidy jaja, obecne m.in. w emulsji tłuszczowej Omegaven (1,2 g/100 ml), stanowią kluczowy składnik żywienia pozajelitowego, jednak ich podawanie wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z zaburzeniami metabolizmu lipidów oraz niewyrównaną cukrzycą ze względu na ryzyko hipertriglicerydemii. Preparat Omegaven zawiera również olej rybny (10,0 g/100 ml) bogaty w kwasy omega-3: EPA (1,25-2,82 g/100 ml) i DHA (1,44-3,09 g/100 ml), a także przeciwutleniający dl-α-tokoferol (0,015-0,0296 g/100 ml), co wpływa na stabilność emulsji. Monitorowanie parametrów biochemicznych jest niezbędne dla bezpieczeństwa terapii.
bilans płynów, czas krwawienia, D,L-α-tokoferol, emulsja tłuszczowa, fosfolipid jaja, hipertriglicerydemia, kwas dokozaheksaenowy, kwas eikozapentaenowy, kwas tłuszczowy omega-3, lek przeciwzakrzepowy, liczba krwinek, niewyrównana cukrzyca, przeciwutleniacz, równowaga kwasowo-zasadowa, stężenie elektrolitów, stężenie triglicerydów, układ krzepnięcia, zaburzenie metabolizmu tłuszczów, żywienie pozajelitowe
Leksykon substancji czynnych
Mirtazapina – Działania niepożądane

Mirtazapina, stosowana w dawkach do 60 mg przez okres do 12 tygodni, wykazuje profil bezpieczeństwa obejmujący liczne działania niepożądane, z których najczęstsze (>5%) to senność, uspokojenie, suchość w jamie ustnej, zwiększenie masy ciała i apetytu, zawroty głowy oraz zmęczenie. Szczególnie istotne są ciężkie reakcje skórne (SCAR), takie jak zespół Stevensa-Johnsona (SJS), toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka (TEN), DRESS, pęcherzowe zapalenie skóry i rumień wielopostaciowy, które mogą zagrażać życiu. Ponadto, mirtazapina może indukować zaburzenia hematologiczne (granulocytopenia, agranulocytoza, niedokrwistość aplastyczna, małopłytkowość, eozynofilia), wymagające monitorowania morfologii krwi, zwłaszcza przy objawach infekcji lub krwawień. Wśród działań niepożądanych neurologicznych dominują senność, uspokojenie, bóle i zawroty głowy, drżenia, parestezje, a także ryzyko zespołu serotoninowego i drgawek, szczególnie u pacjentów z padaczką w wywiadzie. Mirtazapina może również powodować zaburzenia psychiczne, w tym lęk, bezsenność, manię, halucynacje, akatyzję, agresję oraz myśli i zachowania samobójcze, co wymaga ścisłej obserwacji stanu psychicznego pacjentów, zwłaszcza na początku terapii i przy zmianach dawkowania.
agranulocytoza, akatyzja, aminotransferaza, choroba afektywna dwubiegunowa, ciężkie niepożądane reakcje skórne, depresja szpiku kostnego, dyzartria, eozynofilia, ginekomastia, granulocytopenia, hiperkinezja, hiperprolaktynemia, hipertriglicerydemia, hiponatremia, hormon antydiuretyczny, kinaza kreatynowa, lek przeciwdepresyjny, małopłytkowość, mioklonie, mirtazapina, mlekotok, morfologia krwi, niedociśnienie ortostatyczne, niedokrwistość aplastyczna, parestezje, pęcherzowe zapalenie skóry, priapizm, rabdomioliza, randomizowane badanie kliniczne, reakcja polekowa z eozynofilią, rumień wielopostaciowy, somnambulizm, toksyczne martwicze oddzielenie się naskórka, zapalenie trzustki, zatrzymanie moczu, zespół niespokojnych nóg, zespół serotoninowy, zespół Stevensa-Johnsona
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Hastina 21

Przed rozpoczęciem lub wznowieniem terapii preparatem Hastina 21 (zawierającym 0,02 mg etynyloestradiolu i 3 mg drospirenonu) konieczne jest przeprowadzenie szczegółowego wywiadu lekarskiego, w tym rodzinnego, oraz wykluczenie ciąży. Należy zmierzyć ciśnienie tętnicze i wykonać badanie fizykalne, uwzględniając przeciwwskazania i ostrzeżenia. Stosowanie tego złożonego hormonalnego środka antykoncepcyjnego wiąże się ze zwiększonym ryzykiem żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ), szczególnie w pierwszym roku stosowania lub po przerwie ≥4 tygodni. Ryzyko to jest około dwukrotnie wyższe niż w przypadku preparatów zawierających lewonorgestrel, wynosząc 9-12 przypadków na 10 000 kobiet rocznie, w porównaniu do 2 na 10 000 u kobiet nie stosujących antykoncepcji hormonalnej. Należy uwzględnić dodatkowe czynniki ryzyka, takie jak otyłość (BMI >30 kg/m²), długotrwałe unieruchomienie, dodatni wywiad rodzinny, wiek >35 lat oraz inne schorzenia (np. toczeń rumieniowaty układowy, nowotwory), które mogą znacząco zwiększać ryzyko zakrzepicy.
choroba Leśniowskiego-Crohna, depresja endogenna, dyslipoproteinemia, hiperkaliemia, hipertriglicerydemia, kamica żółciowa, krwawienie śródcykliczne, łagodny nowotwór wątroby, migotanie przedsionków, nadciśnienie tętnicze, napad naczyniowo-mózgowy, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, opryszczka ciężarnych, ostuda, ostuda ciążowa, otoskleroza, padaczka, pląsawica Sydenhama, porfiria, przemijający napad niedokrwienny, rak endometrium, rak jajnika, rak piersi, rak szyjki macicy, tętnicze zaburzenia zakrzepowo-zatorowe, toczeń rumieniowaty układowy, udar, wirus brodawczaka ludzkiego, wrodzony obrzęk naczynioruchowy, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, wyłyżeczkowanie jamy macicy, zakrzepica żył głębokich, zapalenie trzustki, zastój żółci, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, zespół hemolityczno-mocznicowy, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, złośliwy nowotwór wątroby, żółtaczka cholestatyczna, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa
Leksykon leków
Działania niepożądane – Ebozan 2,5 mg

Lek Ebozan zawiera torasemid, diuretyk pętlowy, którego stosowanie wiąże się z około 8% częstością działań niepożądanych. Najczęściej obserwuje się bóle głowy, zmęczenie oraz zawroty głowy. Ze względu na mechanizm działania torasemidu, istotne jest monitorowanie gospodarki elektrolitowej, zwłaszcza stężenia potasu, gdyż może dojść do hipokaliemii, zasadowicy metabolicznej oraz zaburzeń równowagi płynów. Wysokie dawki i przewlekła terapia zwiększają ryzyko powikłań zakrzepowo-zatorowych, takich jak zaburzenia rytmu serca, dławica piersiowa czy zawał mięśnia sercowego. Rzadkie, ale poważne działania niepożądane obejmują leukopenię, trombocytopenię, zapalenie trzustki, zaburzenia widzenia oraz ciężkie reakcje skórne, w tym zespół Stevensa-Johnsona i toksyczną rozpływną martwicę naskórka, które wymagają natychmiastowego odstawienia leku i intensywnego leczenia.
astenia, ciężka reakcja skórna, diuretyk pętlowy, dławica piersiowa, dna moczanowa, erytropenia, fotowrażliwość, hemokoncentracja, hipercholesterolemia, hipertriglicerydemia, hiperurykemia, hipokaliemia, hipowolemia, małopłytkowość, podwyższone stężenie mocznika, podwyższony poziom kreatyniny, powikłanie zakrzepowo-zatorowe, skurcz mięśni, szumy uszne, toksyczna rozpływna martwica naskórka, torasemid, zaburzenie równowagi wodno-elektrolitowej, zaburzenie rytmu serca, zapalenie trzustki, zasadowica metaboliczna, zatorowość, zatrzymanie moczu, zawał mięśnia sercowego, zespół Stevensa-Johnsona
Leksykon leków
Działania niepożądane – Darunavir Accord 75 mg

Darunavir Accord, zawierający darunawir w skojarzeniu z rytonawirem, jest stosowany w terapii zakażenia HIV. W badaniach klinicznych obejmujących 2613 pacjentów wcześniej leczonych antyretrowirusowo, działania niepożądane wystąpiły u 51,3% pacjentów podczas średniego czasu terapii wynoszącego 95,3 tygodnia. Najczęstsze objawy to biegunka (≥1/10), nudności, wysypka, ból głowy i wymioty. Ciężkie działania niepożądane, takie jak ostra niewydolność nerek, zawał mięśnia sercowego, zespół zapalnej reaktywacji immunologicznej, małopłytkowość czy martwica kości, występowały rzadziej, ale wymagają szczególnej uwagi. Profil bezpieczeństwa dawki 800 mg darunawiru z 100 mg rytonawiru raz na dobę u pacjentów nieleczonych wcześniej był zbliżony do dawki 600 mg z 100 mg dwa razy na dobę, z wyjątkiem częstszych, łagodnych nudności u pacjentów nieleczonych. Długoterminowa obserwacja do 192 tygodni nie wykazała nowych problemów bezpieczeństwa.
aftowe zapalenie jamy ustnej, alergiczne zapalenie skóry, darunawir z rytonawirem, dławica piersiowa, dna moczanowa, hemofilia, hepatomegalia, hipercholesterolemia, hiperlipidemia, hipertriglicerydemia, insulinooporność, kamica nerkowa, leukopenia, małopłytkowość, martwica kości, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość na lek, nefropatia kryształowa, neuropatia obwodowa, neutropenia, niedoczulica, niedoczynność tarczycy, niedokrwistość, obrzęk naczynioruchowy, osteoporoza, ostra niewydolność nerek, parestezja, polidypsja, rabdomioliza, refluks żołądkowo-przełykowy, rumień wielopostaciowy, stłuszczenie wątroby, tyreotropina, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zapalenie żołądka, zawał mięśnia sercowego, zespół Stevensa-Johnsona, zespół zapalnej reaktywacji immunologicznej
Leksykon leków
Działania niepożądane – Enplerasa 50 mg

Profil bezpieczeństwa eplerenonu został oceniony w badaniach EPHESUS i EMPHASIS-HF, gdzie częstość działań niepożądanych była porównywalna z placebo, co potwierdza korzystny profil bezpieczeństwa. Najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi były hiperkaliemia (często), zaburzenia czynności nerek (często), a także objawy ze strony układu nerwowego (omdlenie, zawroty głowy, ból głowy), układu sercowo-naczyniowego (niewydolność lewej komory, migotanie przedsionków, niedociśnienie tętnicze), przewodu pokarmowego (biegunka, nudności, zaparcia, wymioty) oraz skóry (wysypka, świąd). Częstość występowania działań niepożądanych sklasyfikowano według standardowych kategorii: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) i rzadko (≥1/10 000 do <1/1000).
antagonista receptora aldosteronu, antagonista receptora mineralokortykoidowego, astenia, badanie EMPHASIS-HF, badanie EPHESUS, eozynofilia, eplerenon, ginekomastia, hipercholesterolemia, hiperkaliemia, hipertriglicerydemia, hiponatremia, migotanie przedsionków, niedociśnienie ortostatyczne, niedociśnienie tętnicze, niedoczynność tarczycy, niewydolność lewej komory, obrzęk naczynioruchowy, odmiedniczkowe zapalenie nerek, profil bezpieczeństwa, tachykardia, udar mózgu, zaburzenie czynności nerek, zakrzepica tętnic
Leksykon substancji czynnych
Olmesartan medoksomil – Działania niepożądane

Olmesartan medoksomil, antagonista receptora angiotensyny II (AIIRA), jest stosowany w leczeniu nadciśnienia tętniczego i charakteryzuje się profilem bezpieczeństwa potwierdzonym w licznych badaniach klinicznych. Najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi są ból głowy (7,7%), objawy grypopodobne (4,0%) oraz zawroty głowy (3,7%), z zawrotami głowy jednoznacznie związanymi z lekiem (2,5% vs 0,9% placebo). Inne istotne działania niepożądane obejmują małopłytkowość (≥1/1 000 do <1/100), reakcje anafilaktyczne (niezbyt często), hipertriglicerydemię (2,0%), hiperurykemię, rzadką hiperkaliemię (<1/1 000), a także bardzo rzadką enteropatię typu celiakii (<1/10 000), która może manifestować się przewlekłą biegunką i utratą masy ciała. U pacjentów w podeszłym wieku (≥65 lat, zwłaszcza >75 lat) obserwuje się zwiększone ryzyko niedociśnienia tętniczego, a u dzieci i młodzieży częstsze są krwawienia z nosa oraz nasilenie zawrotów i bólów głowy. W terapii skojarzonej z hydrochlorotiazydem lub amlodypiną najczęstsze działania niepożądane to bóle głowy, zawroty głowy, zmęczenie oraz obrzęki obwodowe.
amlodypina, antagonista receptora angiotensyny II, autoimmunologiczne zapalenie wątroby, bloker kanału wapniowego, dławica piersiowa, enteropatia typu celiakii, fosfokinaza kreatynowa, hiperkaliemia, hipertriglicerydemia, hiperurykemia, hydrochlorotiazyd, krwiomocz, lek moczopędny, małopłytkowość, nadciśnienie tętnicze, niedociśnienie tętnicze, niesteroidowy lek przeciwzapalny, obrzęk naczynioruchowy, olmesartan medoksomil, ostra niewydolność nerek, rabdomioliza, reakcja anafilaktyczna, terapia skojarzona, trombocytopenia, zapalenie gardła, zapalenie oskrzeli, zawroty głowy pochodzenia błędnikowego, zawroty głowy pochodzenia ośrodkowego
Leksykon leków
Działania niepożądane – Symamis 200 mg

Symamis, zawierający amisulpryd, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, z których najczęstsze to objawy pozapiramidowe występujące bardzo często (≥1/10), takie jak drżenia, wzmożone napięcie mięśniowe, hipokineza, akatyzja i dyskineza. Neurologiczne działania niepożądane obejmują również ostrą dystonię i senność (często, ≥1/100 do <1/10), a także późną dyskinezę (niezbyt często, ≥1/1000 do <1/100). Amisulpryd może powodować poważne, choć rzadkie (≥1/10 000 do <1/1000) powikłania, takie jak złośliwy zespół neuroleptyczny, agranulocytoza, komorowe zaburzenia rytmu serca (w tym torsade de pointes) oraz zakrzepicę żylną, w tym zatorowość płucną. Często obserwuje się zaburzenia endokrynologiczne związane z hiperprolaktynemią, manifestujące się mlekotokiem, zatrzymaniem miesiączki, ginekomastią i zaburzeniami erekcji, a rzadko – łagodnym guzem przysadki typu prolactinoma. W zakresie układu sercowo-naczyniowego amisulpryd często powoduje wydłużenie odstępu QT i niedociśnienie, a niezbyt często bradykardię i nadciśnienie.
agranulocytoza, akatyzja, amisulpryd, bezsenność, bradykardia, częstoskurcz komorowy, działanie niepożądane, ginekomastia, hipercholesterolemia, hiperglikemia, hiperprolaktynemia, hipertriglicerydemia, hipokineza, hiponatremia, komorowe zaburzenia rytmu, kręcz szyi, lęk, lek neuroleptyczny, leukopenia, migotanie komór, mlekotok, nadciśnienie, nagły zgon, niedociśnienie, niewyraźne widzenie, objawy pozapiramidowe, obrzęk naczynioruchowy, osteopenia, ostra dystonia, podwyższone enzymy wątrobowe, pokrzywka, późna dyskineza, prolactinoma, przekrwienie błony śluzowej nosa, reakcja alergiczna, SIADH, splątanie, suchość w jamie ustnej, torsade de pointes, układ endokrynologiczny, wydłużenie odstępu QT, wzmożone napięcie mięśniowe, zaburzenia orgazmu, zachłystowe zapalenie płuc, zakrzepica żył głębokich, zakrzepica żylna, zaparcia, zatorowość płucna, zatrzymanie krążenia, zatrzymanie miesiączki, zatrzymanie moczu, zespół nieadekwatnego wydzielania wazopresyny, zespół odstawienia, złośliwy zespół neuroleptyczny, zwiększenie masy ciała
Leksykon substancji czynnych
Tryptofan – Działania niepożądane

Tryptofan, aminokwas egzogenny i prekursor serotoniny oraz melatoniny, jest składnikiem preparatów do żywienia pozajelitowego, takich jak Aminomel Nephro, Aminoplasmal, Nutrineal czy Nutriflex. Pomimo ogólnie dobrej tolerancji, stosowanie tryptofanu wiąże się z ryzykiem działań niepożądanych o częstości od rzadkiej (≥1/10000 do <1/1000) do niezbyt częstej (≥1/1000 do <1/100). Do najczęstszych objawów należą reakcje nadwrażliwości (reakcje anafilaktyczne, pokrzywka, wysypka), zaburzenia neurologiczne (ból głowy, drżenie, senność), objawy ze strony przewodu pokarmowego (nudności, wymioty, utrata apetytu), a także zaburzenia układu krążenia (tachykardia, niedociśnienie, nadciśnienie) i oddechowego (duszność, hipoksja). Działania te są zwykle odwracalne po przerwaniu infuzji lub zmniejszeniu dawki, jednak wymagają ścisłego monitorowania, zwłaszcza w początkowym okresie terapii.
aminokwas egzogenny, azotemia, cholestaza, duszność, hemoliza, hepatomegalia, hiperamonemia, hiperglikemia, hiperlipidemia, hipertriglicerydemia, hipoksja, kamica pęcherzyka żółciowego, kurcz mięśni, kwasica metaboliczna, leukopenia, małopłytkowość, marskość wątroby, nadciśnienie tętnicze, nadkrzepliwość, niedociśnienie tętnicze, niewydolność wątroby, nudności, obrzęk naczynioruchowy, ośrodkowy układ nerwowy, powikłanie metaboliczne, prekursor serotoniny, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, reakcja rzekomoanafilaktyczna, retikulocytoza, splenomegalia, stłuszczenie wątroby, tachykardia, zakrzepowe zapalenie żył, zapalenie pęcherzyka żółciowego, zespół przeciążenia tłuszczami, zwłóknienie wątroby, żywienie pozajelitowe
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Lamilept

Lamilept (lamotrygina) wiąże się z ryzykiem wystąpienia poważnych reakcji skórnych, takich jak zespół Stevensa-Johnsona (SJS, częstość około 1/1000 u dorosłych z padaczką), toksyczna martwica naskórka (TEN) oraz zespół DRESS, szczególnie w ciągu pierwszych 8 tygodni terapii. Ryzyko to jest zwiększone przy stosowaniu dużych dawek początkowych, szybkim zwiększaniu dawki, jednoczesnym podawaniu walproinianu oraz u pacjentów z wcześniejszą alergią na leki przeciwpadaczkowe. U dzieci ryzyko ciężkich wysypek jest wyższe (od 1/300 do 1/100). U pacjentów azjatyckiego pochodzenia z allelem HLA-B*1502 należy rozważyć szczególną ostrożność. W przypadku wysypki lub objawów zespołu DRESS (gorączka, powiększenie węzłów chłonnych, zaburzenia czynności wątroby i nerek) konieczne jest natychmiastowe przerwanie leczenia. Lamotrygina może również wywoływać reakcje fotowrażliwości, limfohistiocytozę hemofagocytarną (HLH) oraz zaburzenia rytmu serca, zwłaszcza u pacjentów z chorobami serca, w tym zespołem Brugadów.
allel HLA-B*1502, etynyloestradiol lewonorgestrel, hepatosplenomegalia, hipertriglicerydemia, jałowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, lamotrygina, limfadenopatia, limfohistiocytoza hemofagocytarna, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, napad miokloniczny, napad nieświadomości, napad padaczkowy, nietolerancja galaktozy, reakcja fotowrażliwości, reduktaza dihydrofolianowa, rozpad mięśni poprzecznie prążkowanych, rozsiane krzepnięcie śródnaczyniowe, schyłkowa niewydolność nerek, stan padaczkowy, walproinian, wysypka skórna, zaburzenie afektywne dwubiegunowe, zespół Brugadów, zespół DRESS, zespół nadwrażliwości polekowej, zespół Stevensa-Johnsona
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Biseptol 120

Kotrimoksazol wymaga ścisłego monitorowania ze względu na ryzyko poważnych działań niepożądanych, takich jak ciężkie reakcje skórne (zespół Stevensa-Johnsona, toksyczna nekroliza naskórka, DRESS), hematologiczne zaburzenia (niedokrwistość aplastyczna, agranulocytoza, trombocytopenia) oraz toksyczność wątroby i nerek. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z niewydolnością nerek (klirens kreatyniny 15-30 mL/min), niedoborem kwasu foliowego, astmą oskrzelową oraz u osób starszych, u których ryzyko ciężkich działań niepożądanych jest zwiększone. W trakcie terapii konieczne jest regularne monitorowanie parametrów hematologicznych, czynności nerek, stężenia potasu w surowicy oraz obserwacja objawów skórnych i ogólnoustrojowych. W przypadku wystąpienia wysypki, gorączki, bólu gardła, duszności lub żółtaczki, lek należy natychmiast odstawić. Kotrimoksazol nie jest zalecany w leczeniu paciorkowcowego zapalenia gardła ze względu na ograniczoną skuteczność eradykacji bakterii.
agranulocytoza, astma oskrzelowa, Clostridioides difficile, dehydrogenaza glukozo-6-fosforanowa, diureza, hemofagocytoza, hemoliza, hiperkaliemia, hipertriglicerydemia, hipofibrynogenemia, hiponatremia, kotrimoksazol, krystaluria, leukopenia, limfohistiocytoza hemofagocytowa, mdłości, metronidazol, niedobór kwasu foliowego, niedokrwistość aplastyczna, niewydolność nerek, ostra martwica wątroby, paciorkowcowe zapalenie gardła, pancytopenia, porfiria, rzekomobłoniaste zapalenie okrężnicy, spironolakton, toksyczna nekroliza naskórka, trombocytopenia, wankomycyna, wysypka polekowa z eozynofilią, zapalenie płuc Pneumocystis, zespół ostrej niewydolności oddechowej, zespół Stevensa-Johnsona
Leksykon leków
Działania niepożądane – Ketipinor 200 mg

Ketipinor, zawierający kwetiapinę w postaci fumaranu, jest dostępny w dawkach 25 mg, 100 mg, 200 mg i 300 mg. Do bardzo często występujących działań niepożądanych (≥10%) należą senność, zawroty głowy związane z niedociśnieniem ortostatycznym, ból głowy, suchość błony śluzowej jamy ustnej, objawy odstawienia, zaburzenia metaboliczne (wzrost triglicerydów >200 mg/dl u dorosłych, cholesterolu całkowitego i LDL, spadek HDL), przyrost masy ciała (>7% masy wyjściowej), zmniejszenie hemoglobiny (≤13 g/dl u mężczyzn, ≤12 g/dl u kobiet) oraz objawy pozapiramidowe. Często obserwuje się leukopenię (≤3 x 10^9/l), hiperprolaktynemię (>20 mcg/l u mężczyzn, >30 mcg/l u kobiet), zaburzenia funkcji tarczycy, hiperglikemię (≥126 mg/dl na czczo), a także zaburzenia neurologiczne i kardiologiczne, takie jak tachykardia, kołatanie serca i wydłużenie odstępu QT. Rzadziej występują poważne reakcje hematologiczne (agranulocytoza), ciężkie reakcje skórne (SJS, TEN, DRESS), rabdomioliza oraz złośliwy zespół neuroleptyczny.
agranulocytoza, bradykardia, choroba zakrzepowo-zatorowa, cukrzyca, dysfagia, dysfunkcja tarczycy, dyskinezy późne, dyzartria, eozynofilia, fumaran kwetiapiny, hipercholesterolemia, hiperglikemia, hiperprolaktynemia, hipertriglicerydemia, hiponatremia, hipotermia, kardiomiopatia, leukopenia, małopłytkowość, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, nadwrażliwość, neutropenia, niedociśnienie ortostatyczne, niedokrwistość, niedrożność jelit, objawy pozapiramidowe, obrzęk naczynioruchowy, padaczka, podwyższona kinaza kreatynowa, podwyższone ALT, priapizm, rabdomioliza, rumień wielopostaciowy, senność, torsades de pointes, udar mózgu, wydłużenie odstępu QT, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zatrzymanie moczu, zespół metaboliczny, zespół niespokojnych nóg, zespół odstawienia, zespół odstawienia u noworodków, zespół pozapiramidowy, zespół Stevensa-Johnsona, złośliwy zespół neuroleptyczny, żółtaczka
Leksykon leków
Działania niepożądane – Osaver 20 mg

Olmesartan medoksomil, składnik aktywny leku Osaver, wykazuje profil bezpieczeństwa obejmujący najczęstsze działania niepożądane takie jak ból głowy (7,7%), objawy grypopodobne (4,0%) oraz zawroty głowy pochodzenia ośrodkowego (3,7%). W badaniach kontrolowanych placebo, zawroty głowy ośrodkowe występowały u 2,5% pacjentów leczonych olmesartanem w porównaniu do 0,9% w grupie placebo. Zauważono również nieznacznie wyższą częstość hipertriglicerydemii (2,0% vs 1,1%) oraz podwyższonej aktywności fosfokinazy kreatynowej (1,3% vs 0,7%). Działania niepożądane klasyfikowane są według częstości występowania, od bardzo często (≥1/10) do bardzo rzadko (<1/10 000), obejmując m.in. małopłytkowość, reakcje anafilaktyczne, zapalenia błon śluzowych, zaburzenia mięśniowo-szkieletowe, a także rzadkie przypadki autoimmunologicznego zapalenia wątroby i rabdomiolizy.
alergiczne zapalenie skóry, astenia, biegunka, ból brzucha, ból głowy, dławica piersiowa, enteropatia typu celiakii, enzymy wątrobowe, fosfokinaza kreatynowa, hipertriglicerydemia, hiperurykemia, krwawienie z nosa, krwiomocz, letarg, małopłytkowość, niedociśnienie, niestrawność, niewydolność nerek, nudności, objawy grypopodobne, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk obwodowy, obrzęk twarzy, olmesartan medoksomil, ostra niewydolność nerek, pokrzywka, rabdomioliza, reakcja anafilaktyczna, stężenie kreatyniny, stężenie mocznika we krwi, zakażenie dróg moczowych, zapalenie błony śluzowej nosa, zapalenie błony śluzowej żołądka i jelit, zapalenie gardła, zapalenie oskrzeli, zapalenie stawów, zapalenie wątroby autoimmunologiczne, zawroty głowy pochodzenia błędnikowego, zawroty głowy pochodzenia ośrodkowego
Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Mirtagen 15 mg

Mirtazapina, klasyfikowana pod kodem ATC N06AX11, jest lekiem przeciwdepresyjnym o złożonym mechanizmie działania, obejmującym antagonizm presynaptycznych receptorów α2, co zwiększa neuroprzekaźnictwo noradrenergiczne i serotoninergiczne w OUN. Jej selektywność wobec receptorów serotoninergicznych 5-HT1 (agonizm pośredni) oraz blokada receptorów 5-HT2 i 5-HT3 wpływają na profil terapeutyczny i działania niepożądane. Enancjomery S(+) i R(-) mirtazapiny różnią się mechanizmem działania, co przyczynia się do kompleksowego efektu przeciwdepresyjnego. Lek wykazuje właściwości sedatywne dzięki antagonizmowi receptorów H1, co jest korzystne u pacjentów z zaburzeniami snu. Mirtazapina nie wykazuje istotnego działania przeciwcholinergicznego, co zmniejsza ryzyko typowych działań niepożądanych, a jej wpływ na układ sercowo-naczyniowy jest ograniczony, z rzadkim występowaniem niedociśnienia ortostatycznego. Badania kliniczne potwierdziły bezpieczeństwo kardiologiczne nawet przy dawkach 45 mg i 75 mg, bez klinicznie istotnego wydłużenia odstępu QTc.
W badaniach klinicznych u dzieci i młodzieży (7-18 lat) z dużym zaburzeniem depresyjnym (n=259) stosowano dawki mirtazapiny od 15 mg do 45 mg przez 8 tygodni. Nie wykazano istotnej skuteczności przeciwdepresyjnej w porównaniu z placebo. Zaobserwowano natomiast istotne działania niepożądane, w tym znaczące zwiększenie masy ciała (>7%) u 48,8% pacjentów (vs. 5,7% w grupie placebo), pokrzywkę (11,8% vs. 6,8%) oraz hipertriglicerydemię (2,9% vs. 0%). Te dane wskazują na konieczność ścisłego monitorowania masy ciała, parametrów skórnych oraz profilu lipidowego u młodszych pacjentów podczas terapii mirtazapiną.
antagonista receptorów alfa-2, bezpieczeństwo kardiologiczne, blokada receptorów muskarynowych, duże zaburzenie depresyjne, działanie niepożądane, działanie przeciwcholinergiczne, działanie przeciwdepresyjne, hipertriglicerydemia, lek przeciwdepresyjny, mechanizm działania przeciwdepresyjnego, mirtazapina, neuroprzekaźnictwo noradrenergiczne, neuroprzekaźnictwo serotoninergiczne, neurotransmisja serotoninergiczna, niedociśnienie ortostatyczne, odstęp QT, odstęp QTc, ośrodkowy układ nerwowy, pokrzywka, randomizowane badanie kliniczne, receptor 5-HT1, receptor 5-HT2, receptor 5-HT3, receptor histaminowy H1, receptor serotoninergiczny, suchość w ustach, tabletka ulegająca rozpadowi w jamie ustnej, właściwość sedatywna, zaburzenie snu, zaburzenie widzenia, zwiększenie masy ciała
Leksykon leków
Działania niepożądane – SmofKabiven EF

SmofKabiven EF to emulsja do infuzji zawierająca aminokwasy, glukozę oraz emulsję tłuszczową, stosowana w leczeniu żywieniowym. Działania niepożądane występują z częstością od ≥1/10 000 do <1/10 i obejmują m.in. tachykardię, duszność, nudności, wymioty, zaburzenia metabolizmu (wzrost aktywności enzymów wątrobowych), zmiany ciśnienia tętniczego, reakcje nadwrażliwości oraz objawy ogólne jak dreszcze, ból głowy czy zawroty głowy. W przypadku wystąpienia działań niepożądanych zaleca się przerwanie lub zmniejszenie dawki infuzji. Szczególną uwagę należy zwrócić na zespół przedawkowania tłuszczu, który może wystąpić nawet przy zalecanej szybkości infuzji, zwłaszcza u pacjentów z ciężką hipertriglicerydemią, zaburzeniami czynności nerek lub infekcjami. Objawy tego zespołu to m.in. hiperlipidemia, gorączka, hepatomegalia, splenomegalia, anemia, leukopenia, trombocytopenia, zaburzenia krzepnięcia, hemoliza, retikulocytoza oraz śpiączka. Objawy te zwykle ustępują po przerwaniu infuzji tłuszczów.
aminokwasy, anemia, ból głowy, brak łaknienia, dreszcze, duszność, emulsja do infuzji, enzymy wątrobowe, hemoliza, hepatomegalia, hiperglikemia, hiperlipidemia, hipertriglicerydemia, infuzja tłuszczowa, leczenie żywieniowe, leukopenia, metabolit azotowy, naciekanie tłuszczu, nadciśnienie tętnicze, nadmierna potliwość, niedociśnienie tętnicze, nudności, powiększenie śledziony, powiększenie wątroby, przedawkowanie aminokwasów, przedawkowanie glukozy, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, retikulocytoza, sinica, SmofKabiven, splenomegalia, tachykardia, trombocytopenia, wymioty, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie gospodarki węglowodanowej, zaburzenie krzepnięcia krwi, zawroty głowy, zespół przedawkowania tłuszczu, żółtaczka
Leksykon leków
Działania niepożądane – Abiraterone G.L. Pharma 250 mg

Produkt leczniczy Abiraterone G.L. Pharma (octan abirateronu 250 mg) stosowany w terapii zaawansowanego raka gruczołu krokowego z przerzutami wykazuje charakterystyczny profil działań niepożądanych, wśród których najczęściej obserwuje się obrzęk obwodowy (23%), hipokaliemię (18%), nadciśnienie tętnicze (22%), zakażenia dróg moczowych oraz podwyższenie aktywności aminotransferaz (AlAT i/lub AspAT). Działania niepożądane mineralokortykosteroidowe, takie jak hipokaliemia, nadciśnienie i zastój płynów, wynikają z mechanizmu działania leku i występują częściej niż w grupie placebo (odpowiednio 18% vs. 8%, 22% vs. 16%, 23% vs. 17%). Działania niepożądane stopnia 3 i 4 wg CTCAE obejmują hipokaliemię (6%), nadciśnienie (7%), a także hepatotoksyczność, która występuje u około 6% pacjentów, manifestując się wzrostem AlAT, AspAT powyżej 5 x GGN lub bilirubiny powyżej 1,5 x GGN, zwykle w ciągu pierwszych 3 miesięcy terapii. Wysokie ryzyko hepatotoksyczności obserwuje się u pacjentów z podwyższonymi wartościami wyjściowymi enzymów wątrobowych, co wymaga monitorowania i ewentualnego przerwania leczenia.
alergiczne zapalenie pęcherzyków płucnych, aminotransferaza, aminotransferaza alaninowa, arytmia, bilirubina, choroba serca, dusznica bolesna, hepatotoksyczność, hipertriglicerydemia, hipokaliemia, krwiomocz, migotanie przedsionków, nadciśnienie tętnicze, niewydolność nadnerczy, niewydolność serca, obrzęk obwodowy, octan abirateronu, osteoporoza, posocznica, rabdomioliza, rak gruczołu krokowego z przerzutami, reakcja anafilaktyczna, tachykardia, zakażenie dróg moczowych, zastój płynów, złamanie
Leksykon substancji czynnych
Walina – Działania niepożądane

Walina, aminokwas egzogenny, jest powszechnie stosowana jako składnik preparatów do żywienia pozajelitowego, takich jak Aminomel Nephro, Aminoplasmal, Clinimix czy Kabiven, w różnych stężeniach dostosowanych do potrzeb klinicznych. Działania niepożądane związane z waliną są zazwyczaj wynikiem ogólnych właściwości preparatów do żywienia pozajelitowego, a nie samego aminokwasu. Najczęściej obserwuje się reakcje alergiczne (częstość nieznana lub rzadka), objawiające się m.in. reakcjami anafilaktycznymi, pokrzywką, wysypką czy skurczem oskrzeli. Ze strony przewodu pokarmowego występują bóle brzucha (często), nudności, wymioty i utrata apetytu (niezbyt często do rzadko). Działania niepożądane neurologiczne obejmują rzadko występujące bóle głowy i senność oraz drżenie o nieznanej częstości. W miejscu podania mogą pojawić się zapalenie żyły, zakrzepowe zapalenie żył, ból, rumień i obrzęk, a także objawy ogólne jak gorączka, dreszcze i zmęczenie.
aminokwas egzogenny, cholestaza, hiperamonemia, hiperglikemia, hiperlipidemia, hipertriglicerydemia, hipofosfatemia, hipokalemia, kamica pęcherzyka żółciowego, kwasica metaboliczna, marskość wątroby, niedobór tiaminy, niewydolność oddechowa, pokrzywka, reakcja anafilaktyczna, skurcz oskrzeli, splenomegalia, stłuszczenie wątroby, zaburzenia krzepnięcia krwi, zakrzepowe zapalenie żył, zastoinowa niewydolność serca, zatorowość płucna, zespół ponownego odżywienia, zespół przeciążenia tłuszczami, zwłóknienie wątroby, żywienie pozajelitowe
Leksykon leków
Działania niepożądane – Zolafren-Swift 5 mg

Olanzapina, substancja czynna preparatu Zolafren-Swift, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, które występują z różną częstością i nasileniem. Najczęściej obserwowane działania niepożądane (≥1% pacjentów) obejmują senność, zwiększenie masy ciała (do ≥7% u 22,2% pacjentów po 47 dniach i do 64,4% po 48 tygodniach), eozynofilię, leukopenię, neutropenię, wzrost stężenia prolaktyny, cholesterolu (≥6,2 mmol/L), glukozy (≥7 mmol/L) i triglicerydów (≥2,26 mmol/L), cukromocz, akatyzję, parkinsonizm, niedociśnienie ortostatyczne, objawy antycholinergiczne oraz przejściowe podwyższenie aktywności aminotransferaz wątrobowych. Wśród poważnych działań niepożądanych należy zwrócić uwagę na rozwój lub nasilenie cukrzycy, złośliwy zespół neuroleptyczny, incydenty zakrzepowo-zatorowe, zapalenie wątroby, rabdomiolizę, zaburzenia rytmu serca (częstoskurcz komorowy, migotanie komór) oraz polekową reakcję z eozynofilią i objawami ogólnymi (DRESS). Nagłe odstawienie olanzapiny może wywołać objawy odstawienne, takie jak pocenie się, bezsenność, drżenie i lęk.
akatyzja, amenorrhea, aminotransferazy wątrobowe, amnezja, bradykardia, cholestatyczne uszkodzenie wątroby, cukromocz, częstoskurcz komorowy, dyskineza, dyslipidemia, dystonia, dyzartria, eozynofilia, fosfataza zasadowa, fosfokinaza kreatyninowa, gamma-glutamylotransferaza, ginekomastia, hiperglikemia, hiperprolaktynemia, hipertriglicerydemia, kwasica ketonowa, lek przeciwpsychotyczny, leukopenia, małopłytkowość, migotanie komór, nadwrażliwość, napady drgawkowe, neutropenia, niedociśnienie ortostatyczne, nietrzymanie moczu, objawy antycholinergiczne, obniżone libido, olanzapina, parkinsonizm, późna dyskineza, priapizm, rabdomioliza, senność, wątrobowokomórkowe uszkodzenie wątroby, wskaźnik BMI, wydłużenie odstępu QT, zaburzenia erekcji, zaburzenia gospodarki węglowodanowej, zaburzenia pozapiramidowe, zakrzep z zatorami, zakrzepica żył głębokich, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zator tętnicy płucnej, zatrzymanie moczu, zespół DRESS, zespół niespokojnych nóg, zespół odstawienia, zespół odstawienia u noworodków, złośliwy zespół neuroleptyczny, zwiększenie masy ciała
Leksykon substancji czynnych
Fosforany – Przeciwwskazania stosowania

Preparat do żywienia pozajelitowego Olimel N9E zawiera fosforany w ilościach odpowiednio 15,0 mmol (1000 ml), 22,5 mmol (1500 ml) oraz 30,0 mmol (2000 ml), wliczając fosforany z emulsji tłuszczowej. Stosowanie tego preparatu wymaga szczegółowej oceny stanu klinicznego pacjenta oraz monitorowania stężenia fosforu w surowicy, zwłaszcza u osób z ryzykiem zaburzeń gospodarki fosforanowej, takich jak pacjenci z hiperfosfatemią, niewydolnością nerek, zaburzeniami metabolizmu aminokwasów, hiperlipidemią, hiperglikemią oraz u dzieci poniżej 2 roku życia. Fosforany mogą wchodzić w interakcje z innymi elektrolitami (wapń, magnez, sód, potas), co wymaga kompleksowego monitorowania biochemicznego podczas terapii.
emulsja tłuszczowa, gospodarka fosforanowa, gospodarka tłuszczowa, gospodarka wapniowo-fosforanowa, hiperfosfatemia, hiperglikemia, hiperlipidemia, hipertriglicerydemia, homeostaza, homeostaza wapnia, insulinowrażliwość, metabolizm aminokwasów, metabolizm energetyczny, metabolizm glukozy, metabolizm tłuszczów, nadwrażliwość na składniki, OLIMEL N9E, podwyższone stężenie fosforu, stężenie fosforu, stężenie fosforu w surowicy, upośledzona funkcja nerek, żywienie pozajelitowe
Leksykon substancji czynnych
Olej z oliwek – Działania niepożądane

Olej z oliwek, stosowany jako składnik emulsji tłuszczowych w żywieniu pozajelitowym (np. ClinOleic 20%, SMOFlipid, SmofKabiven, Olimel), może wywoływać liczne działania niepożądane. Najistotniejszym mechanizmem jest zaburzona eliminacja triglicerydów, prowadząca do zespołu przeciążenia tłuszczami (fat overload syndrome), objawiającego się hiperlipidemią, gorączką, stłuszczeniem i powiększeniem wątroby, anemią, leukopenią, trombocytopenią, zaburzeniami krzepliwości, hemolizą oraz nieprawidłowymi testami wątrobowymi, a w ciężkich przypadkach śpiączką. Często obserwuje się tachykardię, nudności, wymioty, ból brzucha, biegunkę, hiperglikemię, cholestazę, nieprawidłowe wyniki enzymów wątrobowych oraz nadciśnienie tętnicze. Reakcje nadwrażliwości, w tym skurcz oskrzeli, wysypki, pokrzywka i duszność, wymagają natychmiastowego przerwania infuzji. U dzieci odnotowano małopłytkowość, a u pacjentów z niewydolnością nerek możliwe jest zwiększenie stężenia kreatyniny i mocznika.
anemia, cholestaza, choroba wątroby związana z żywieniem pozajelitowym, cytolityczne zapalenie wątroby, emulsja tłuszczowa, fosfolipidy z jaja kurzego, hemoliza, hiperglikemia, hiperlipidemia, hiperproteinemia, hipertriglicerydemia, kamica żółciowa, leukopenia, małopłytkowość, marskość wątroby, martwica skóry, nadciśnienie tętnicze, niedociśnienie tętnicze, niewydolność oddechowa, niewydolność wątroby, obrzęk płuc, olej z oliwek, reakcja nadwrażliwości, retikulocytoza, skurcz oskrzeli, stłuszczenie wątroby, tachykardia, trombocytopenia, wynaczynienie, zaburzenia krzepliwości krwi, zakrzepowe zapalenie żył, zapalenie pęcherzyka żółciowego, zapalenie żył, zastoinowa niewydolność serca, zatorowość płucna, zespół ponownego odżywienia, zespół przeciążenia tłuszczami, zwłóknienie wątroby, żywienie pozajelitowe
Leksykon leków
Działania niepożądane – Femoston 2 mg estradiolu (tabletki ceglasto-czerwone), 2 mg estradiolu + 10 mg dydrogesteronu (tabletki żółte)

Femoston to preparat hormonalnej terapii zastępczej (HTZ) zawierający 2 mg 17β-estradiolu (estradiol półwodny) w tabletkach ceglastoczerwonych oraz 2 mg 17β-estradiolu i 10 mg dydrogesteronu w tabletkach żółtych. W badaniach klinicznych na 4929 pacjentkach najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi były bóle głowy, bóle brzucha, tkliwość uciskowa piersi oraz bóle pleców. Stosowanie Femostonu wiąże się ze zwiększonym ryzykiem rozwoju raka piersi, szczególnie przy terapii trwającej ponad 5 lat, gdzie ryzyko może wzrosnąć nawet dwukrotnie (np. u kobiet w wieku 50 lat z BMI 27 kg/m², dodatkowe 8 przypadków na 1000 kobiet po 5 latach stosowania terapii skojarzonej). Ponadto, HTZ zwiększa ryzyko raka endometrium przy stosowaniu samych estrogenów u kobiet z zachowaną macicą, co można zminimalizować dodając progestagen przez co najmniej 12 dni w cyklu. Ryzyko nowotworu jajnika również wzrasta (RR 1,43), z dodatkowym przypadkiem na 2000 kobiet stosujących HTZ przez 5 lat w wieku 50-54 lat.
17β-estradiol, ból brzucha, ból głowy, ból pleców, choroba pęcherzyka żółciowego, choroba wieńcowa, demencja, drożdżyca pochwy, dydrogesteron, epilepsja, hipertriglicerydemia, hormonalna terapia zastępcza, mięśniak gładkokomórkowy, migrena, nietrzymanie moczu, nowotwór jajnika, obrzęk naczynioruchowy, ostuda, plamica naczyniowa, pląsawica, porfiria, rak endometrium, rak piersi, reakcja alergiczna skórna, reakcja nadwrażliwości, rumień guzowaty, rumień wielopostaciowy, tkliwość piersi, toczeń rumieniowaty układowy, udar krwotoczny, udar niedokrwienny mózgu, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie miesiączkowania, zakrzepica żył głębokich, zapalenie trzustki, zatorowość płucna, zawał serca, zawrót głowy, zespół napięcia przedmiesiączkowego, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa
Leksykon leków
Działania niepożądane – Predasol 250 mg

Predasol (prednizolonu sodu bursztynian) w dawkach 25 mg, 50 mg, 250 mg i 1000 mg, stosowany do wstrzykiwań lub infuzji, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, których częstość i nasilenie zależą od dawki oraz czasu terapii. Najistotniejsze ryzyko dotyczy układu immunologicznego – lek może maskować objawy zakażeń oraz powodować ich nasilenie lub reaktywację (wirusowe, grzybicze, bakteryjne, pasożytnicze, w tym strongyloidoza). Ponadto, Predasol może wywoływać reakcje alergiczne od łagodnych wysypek po ciężkie anafilaksje z zaburzeniami rytmu serca, skurczem oskrzeli i zapaścią krążeniową. W zakresie endokrynologicznym obserwuje się zespół Cushinga, zahamowanie osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, zaburzenia gospodarki wodno-elektrolitowej (zatrzymanie sodu, zwiększone wydalanie potasu), zaburzenia metabolizmu węglowodanów (obniżona tolerancja glukozy, cukrzyca) oraz lipidów (hipercholesterolemia, hipertriglicerydemia). Dodatkowo, lek może powodować wzrost masy ciała i wzmożony apetyt.
bradykardia, eozynopenia, glikokortykosteroid, hipercholesterolemia, hipertriglicerydemia, hirsutyzm, jałowa martwica kości, jaskra, krwawienie z przewodu pokarmowego, leukocytoza, limfopenia, miażdżyca i zakrzepica, miopatia steroidowa, nadciśnienie tętnicze, objaw padaczkowy, opóźnione gojenie ran, osteoporoza, owrzodzenie rogówki, patogen oportunistyczny, policytemia, prednizolon, pseudotumor cerebri, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, rozstęp skórny, rzekomy guz mózgu, skurcz oskrzeli, trądzik steroidowy, twardzina układowa, twardzinowy przełom nerkowy, twarz księżycowata, wrzód żołądka i jelit, zaburzenia gospodarki wodno-elektrolitowej, zaburzenia metabolizmu węglowodanów, zaburzenie miesiączkowania, zaburzenie psychotyczne, zaćma, zahamowanie czynności nadnerczy, zahamowanie wzrostu, zakażenie bakteryjne, zakażenie grzybicze, zakażenie pasożytnicze, zakażenie wirusowe, zanik skóry, zapalenie naczyń, zapalenie skóry okołoustne, zapalenie trzustki, zapaść krążeniowa, zatrzymanie sodu, zespół Cushinga
Leksykon leków
Działania niepożądane – Melatonina Biofarm 3 mg

Melatonina Biofarm, dostępna w dawkach 2 mg, 3 mg i 5 mg, wykazuje szeroki profil działań niepożądanych, które w badaniach klinicznych występowały z częstością równą lub wyższą niż w grupie placebo. Działania te obejmują zaburzenia neuropsychiatryczne (np. bezsenność paradoksalna, drażliwość, dezorientacja, nasilenie napadów padaczkowych u dzieci z uszkodzeniami OUN), kardiologiczne (dławica piersiowa, kołatanie serca, tachykardia >100/min), immunologiczne (reakcje nadwrażliwości, obrzęk naczynioruchowy twarzy i języka), hematologiczne (leukopenia, małopłytkowość) oraz zaburzenia gospodarki elektrolitowej (hiponatremia, hipokalcemia). Częstość występowania działań niepożądanych klasyfikowano od bardzo często (≥1/10) do bardzo rzadko (<1/10 000), z większością objawów występujących niezbyt często (≥1/1000 do <1/100). Wśród objawów zgłaszano także zmiany skórne, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, bóle mięśniowo-szkieletowe oraz objawy ze strony układu moczowego i rozrodczego.
astenia, bezsenność, białkomocz, choroba refluksowa przełyku, cukromocz, dławica piersiowa, ginekomastia, hematuria, hiperbilirubinemia, hipertriglicerydemia, hipokalcemia, hiponatremia, kołatanie serca, koszmary senne, leukopenia, łuszczyca, małopłytkowość, melatonina, menopauza, migrena, mlekotok, moczenie nocne, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość, napad padaczkowy, nastrój depresyjny, obrzęk naczynioruchowy, pokrzywka, półpasiec, priapizm, tachykardia, wielomocz, zapalenie prostaty, zapalenie skóry, zapalenie stawów, zapalenie żołądka, zespół niespokojnych nóg
Leksykon leków
Przedawkowanie – Omegaflex special –

Przedawkowanie emulsji do infuzji Omegaflex special, zawierającej aminokwasy, glukozę, emulsję tłuszczową oraz elektrolity, może prowadzić do poważnych zaburzeń klinicznych obejmujących różne układy organizmu. Nadmierne podanie płynów i elektrolitów skutkuje przewodnieniem, zaburzeniami równowagi elektrolitowej (szczególnie sodu, potasu, magnezu i wapnia) oraz obrzękiem płuc, co może prowadzić do niewydolności krążenia i zaburzeń rytmu serca. Przedawkowanie aminokwasów powoduje ich zwiększone wydalanie przez nerki, nudności, wymioty i dreszcze, a także zaburzenia metabolizmu białek. Nadmiar glukozy wywołuje hiperglikemię, cukromocz, odwodnienie i hiperosmolalność, z ryzykiem śpiączki hiperglikemicznej i hiperosmotycznej, zwłaszcza u pacjentów z cukrzycą. Przedawkowanie tłuszczów (triglicerydów nasyconych, oleju sojowego i omega-3) może prowadzić do hiperlipidemii, stłuszczenia wątroby oraz zaburzeń krzepnięcia.
cukromocz, emulsja do infuzji, gospodarka elektrolitowa, gospodarka wodno-elektrolitowa, hiperglikemia, hiperlipidemia, hiperosmolalność, hipertriglicerydemia, kwasica metaboliczna, niewydolność krążenia, niewydolność nerek, obrzęk płuc, odwodnienie, przewodnienie, śpiączka hiperglikemiczna, śpiączka hiperosmotyczna, stłuszczenie wątroby, triglicerydy kwasów omega-3, triglicerydy kwasów tłuszczowych, zaburzenia elektrolitowe, zaburzenia hemodynamiczne, zaburzenia krzepnięcia, zaburzenia rytmu serca, zaburzenia sercowo-naczyniowe, zaburzenie równowagi aminokwasów, zespół przeładowania tłuszczami, żywienie pozajelitowe
Leksykon leków
Działania niepożądane – Abiraterone G.L. Pharma 500 mg

Abiraterone G.L. Pharma (500 mg, tabletki powlekane) jest stosowany w leczeniu zaawansowanego raka gruczołu krokowego, podawany w dawce 1000 mg/dobę wraz z prednizonem lub prednizolonem (5-10 mg/dobę). Najczęstsze działania niepożądane (≥10%) obejmują obrzęk obwodowy, hipokaliemię (18% vs. 8% placebo), nadciśnienie tętnicze (22% vs. 16%), zakażenia dróg moczowych oraz podwyższenie aktywności aminotransferaz (AlAT, AspAT). Ciężkie reakcje mineralokortykosteroidowe stopnia 3 i 4 wg CTCAE występowały odpowiednio u 6% (hipokaliemia), 7% (nadciśnienie) i 1% (zastój płynów) pacjentów. Występuje także ryzyko hepatotoksyczności, z 6-8,4% pacjentów doświadczających wzrostu enzymów wątrobowych powyżej 5x GGN, najczęściej w pierwszych 3 miesiącach terapii. W przypadku istotnego wzrostu AlAT, AspAT lub bilirubiny (>5x lub >3x GGN) zaleca się przerwanie leczenia. Pacjenci z wyjściowymi zaburzeniami czynności wątroby byli bardziej narażeni na hepatotoksyczność. W badaniach wykluczono osoby z niekontrolowanym nadciśnieniem, ciężką chorobą serca (klasy III-IV wg NYHA) oraz frakcją wyrzutową <50%.
alergiczne zapalenie pęcherzyków płucnych, aminotransferazy, analog LHRH, arytmia, bilirubina całkowita, dusznica bolesna, efekt mineralokortykosteroidowy, enzymy wątrobowe, frakcja wyrzutowa serca, hepatotoksyczność, hipertriglicerydemia, hipokaliemia, krwiomocz, migotanie przedsionków, miopatia, nadciśnienie tętnicze, nadostre zapalenie wątroby, niewydolność nadnerczy, niewydolność serca, obrzęk obwodowy, octan abirateronu, orchidektomia, ostra niewydolność wątroby, posocznica, rabdomioliza, rak gruczołu krokowego, reakcja anafilaktyczna, tachykardia, wydłużenie odstępu QT, zakażenie dróg moczowych, zastój płynów, zawał mięśnia sercowego
Leksykon leków
Działania niepożądane – Omegaflex peri –

Produkt leczniczy Omegaflex peri, stosowany w formie emulsji do infuzji, może wywoływać szerokie spektrum działań niepożądanych, nawet przy prawidłowym stosowaniu i monitorowaniu. Do najczęstszych należą podrażnienie żyły, zapalenie żyły oraz zakrzepowe zapalenie żyły, które mogą pojawić się po kilku dniach terapii. Rzadziej obserwuje się nadkrzepliwość, reakcje alergiczne (w tym anafilaktyczne), bóle głowy, senność, zaburzenia hemodynamiczne (nadciśnienie lub niedociśnienie), duszność, sinicę, nudności i wymioty. Bardzo rzadko występują hiperlipidemia, hiperglikemia, kwasica metaboliczna oraz zespół przeciążenia tłuszczami, który charakteryzuje się m.in. hiperlipidemią, hepatomegalią, leukopenią, małopłytkowością, zaburzeniami krzepnięcia i może prowadzić do śpiączki. W przypadku wzrostu stężenia triglicerydów powyżej 11,4 mmol/l (1000 mg/dl) infuzję należy natychmiast przerwać, a przy wartościach powyżej 4,6 mmol/l (400 mg/dl) kontynuować ją z obniżoną dawką i ścisłym monitorowaniem.
cholestaza, emulsja do infuzji, hemoliza, hepatomegalia, hiperglikemia, hiperlipidemia, hipertriglicerydemia, kwasica metaboliczna, leukopenia, małopłytkowość, naciek tłuszczowy, nadkrzepliwość, niedokrwistość, reakcja anafilaktyczna, retykulocytoza, rumień, sinica, splenomegalia, triglicerydy, zaburzenie krzepnięcia krwi, zakażenie, zakrzepowe zapalenie żyły, zatorowość, zespół przeciążenia tłuszczami, żółtaczka, żywienie pozajelitowe
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Blissel

Blissel 50 mikrogramów/g żel dopochwowy jest wskazany do miejscowej terapii estrogenowej u pacjentek z objawami atrofii urogenitalnej, które znacząco obniżają jakość życia. Leczenie powinno być poprzedzone dokładną oceną kliniczną oraz indywidualną analizą ryzyka i korzyści, a kontrola powinna odbywać się co najmniej raz w roku. Produkt nie powinien być stosowany jednocześnie z ogólnoustrojowymi estrogenami ze względu na brak danych dotyczących bezpieczeństwa takiego połączenia. Należy uwzględnić możliwość miejscowych reakcji alergicznych na składniki konserwujące (E 217, E 219) oraz ryzyko urazów mechanicznych u pacjentek z ciężką atrofią pochwy. Przed terapią konieczne jest zebranie szczegółowego wywiadu, badanie narządów miednicy i piersi oraz wykluczenie aktywnych infekcji pochwy.
astma, atrofia pochwy, atrofia urogenitalna, badanie narządów miednicy, biopsja endometrium, ból głowy migrenowy, choroba niedokrwienna serca, ciśnienie tętnicze krwi, cukrzyca, endometrioza, gruczolak wątroby, guz estrogenozależny, hiperplazja endometrium, hipertriglicerydemia, kamica żółciowa, krwawienie z pochwy, mammografia, metylu parahydroksybenzoesan, mięśniak macicy, migrena, nadciśnienie tętnicze, niewydolność nerek, nowotwór jajnika, obrzęk naczynioruchowy, otoskleroza, padaczka, propylu parahydroksybenzoesan, rak endometrium, rak piersi, reakcja alergiczna, retencja płynów, toczeń rumieniowaty układowy, udar niedokrwienny, zaburzenie zakrzepowo-zatorowe, zakażenie pochwy, zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna, żółtaczka, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa
Leksykon substancji czynnych
Rytonawir – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności

Rytonawir jest inhibitorem proteazy stosowanym w terapii zakażenia HIV-1, pełniącym rolę zarówno leku przeciwretrowirusowego, jak i wzmacniacza farmakokinetycznego innych inhibitorów proteazy. Nie powoduje wyleczenia HIV ani AIDS, a u pacjentów mogą występować zakażenia oportunistyczne. Lek jest przeciwwskazany u osób z ciężkim lub niewyrównanym zaburzeniem czynności wątroby, a u pacjentów z przewlekłym wirusowym zapaleniem wątroby typu B lub C istnieje zwiększone ryzyko ciężkich reakcji hepatotoksycznych. W trakcie terapii należy monitorować czynność wątroby, zwłaszcza że już po 7 dniach leczenia obserwowano wzrost aktywności aminotransferaz i bilirubiny. Klirens nerkowy rytonawiru jest nieistotny, jednak u pacjentów leczonych jednocześnie fumaranu dizoproksylu tenofowiru odnotowano przypadki niewydolności nerek i zespołu Fanconiego, co wymaga monitorowania funkcji nerek. U pacjentów z hemofilią typu A i B obserwowano zwiększone krwawienia, a także przypadki zapalenia trzustki, szczególnie przy hipertriglicerydemii, co wymaga uwagi klinicznej i ewentualnego przerwania terapii.
AIDS, aminotransferazy, autoimmunologiczne zapalenie wątroby, blok przedsionkowo-komorowy, choroba Gravesa-Basedowa, CYP3A, cytomegalia, hemofilia, hiperbilirubinemia, hipertriglicerydemia, HIV-1, inhibitor PDE5, inhibitor proteazy, klirens nerkowy, kwasica ketonowa, martwica kości, nadciśnienie płucne, niedoczynność kory nadnerczy, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, pneumocystoza, rabdomioliza, tenofowir, wirusowe zapalenie wątroby typu B, wirusowe zapalenie wątroby typu C, zaburzenia erekcji, zakażenia oportunistyczne, zapalenie trzustki, zespół Cushinga, zespół Fanconiego, zespół rekonstytucji immunologicznej
Leksykon substancji czynnych
Kwas eikozapentaenowy – Przeciwwskazania stosowania

Kwas eikozapentaenowy (EPA), należący do kwasów tłuszczowych omega-3, jest stosowany w różnych preparatach leczniczych, jednak jego podawanie jest przeciwwskazane w określonych stanach klinicznych. Główne przeciwwskazania obejmują nadwrażliwość na EPA lub inne składniki preparatu (np. białko ryb, jaja, soję, orzeszki ziemne), ciężką hiperlipidemię z poziomem triglicerydów >1000 mg/dl (11,4 mmol/l), ciężkie zaburzenia krzepnięcia (wrodzone lub nabyte koagulopatie, ostre zdarzenia zakrzepowo-zatorowe, zatorowość tłuszczową), a także ciężką niewydolność wątroby (w tym cholestazę wewnątrzwątrobową) i nerek bez leczenia nerkozastępczego. Preparaty w postaci emulsji do infuzji (Lipidem, Omegaven) dodatkowo nie powinny być stosowane u pacjentów z kwasicą metaboliczną, niestabilnymi zaburzeniami metabolicznymi (niewyrównana cukrzyca, ciężka posocznica, śpiączka o nieznanym pochodzeniu) oraz w stanach zagrożenia życia, takich jak wstrząs, ostra faza zawału mięśnia sercowego, niedawno przebyty udar mózgu, ostry obrzęk płuc czy niewyrównana niewydolność serca.
Specyficzne przeciwwskazania dotyczą także preparatów zawierających EPA w żywieniu pozajelitowym, gdzie dodatkowo należy unikać ich stosowania przy hipokaliemii, przewodnieniu, odwodnieniu hipotonicznym oraz innych zaburzeniach równowagi wodno-elektrolitowej. Preparat Tran Hasco, zawierający 35-80 mg EPA na kapsułkę oraz 30-125 j.m. witaminy D, jest przeciwwskazany u pacjentów z hiperkalcemią i kamicą nerkową. Ze względu na ograniczone dane bezpieczeństwa, preparaty takie jak Omegaven nie powinny być podawane wcześniakom, noworodkom, niemowlętom i dzieciom. Decyzja o zastosowaniu EPA powinna być oparta na dokładnej ocenie stosunku korzyści do ryzyka, uwzględniając indywidualne przeciwwskazania i stan kliniczny pacjenta.
alergia na ryby, alergia na soję, cholestaza wewnątrzwątrobowa, hiperkalcemia, hiperlipidemia, hipertriglicerydemia, hipokaliemia, incydent sercowo-naczyniowy, kamica nerkowa, koagulopatia, krzepnięcie krwi, kwas eikozapentaenowy, kwas tłuszczowy omega-3, kwasica, leczenie nerkozastępcze, nadwrażliwość, niestabilny stan krążenia, niewydolność nerek, niewydolność serca, niewydolność wątroby, niewyrównana cukrzyca, obrzęk płuc, odwodnienie hipotoniczne, posocznica, przewodnienie, śpiączka, triglicerydy w surowicy, uczulenie na białko jaja, uczulenie na orzeszki ziemne, udar mózgu, wstrząs, zaburzenia metaboliczne, zator, zatorowość tłuszczowa, zawał mięśnia sercowego, zdarzenie zakrzepowo-zatorowe, żywienie pozajelitowe
Leksykon leków
Działania niepożądane – Suvezen Neo 40 mg + 10 mg

Produkt leczniczy Suvezen Neo, zawierający rozuwastatynę (w postaci soli wapniowej) oraz ezetymib, wykazuje profil bezpieczeństwa typowy dla obu substancji czynnych, z większością działań niepożądanych o charakterze łagodnym i przemijającym. W badaniach klinicznych ezetymib stosowano w dawce 10 mg/dobę do 112 tygodni u ponad 13 000 pacjentów, zarówno w monoterapii, jak i w skojarzeniu ze statynami lub fenofibratem, bez istotnego wzrostu częstości działań niepożądanych w porównaniu z placebo. Najczęściej obserwowane działania niepożądane obejmują zaburzenia mięśniowo-szkieletowe (mialgia, bóle stawów), zaburzenia żołądkowo-jelitowe (nudności, biegunka, ból brzucha), a także podwyższenie aktywności kinazy kreatynowej (CK) i aminotransferaz wątrobowych (ALT, AST). Częstość występowania działań niepożądanych klasyfikowana jest zgodnie z MedDRA, z rzadkimi przypadkami poważnych reakcji, takich jak rabdomioliza, zapalenie wątroby czy zespół Stevensa-Johnsona.
aminotransferazy wątrobowe, artralgia, cukrzyca typu 2, ezetymib, ginekomastia, hemoglobina glikowana, hepatotoksyczność, hipertriglicerydemia, immunozależna miopatia martwicza, kinaza kreatynowa, krwiomocz, MedDRA, mialgia, miopatia, miotoksyczność, obrzęk naczynioruchowy, parestezja, rabdomioliza, reakcja nadwrażliwości, rozuwastatyna, Suvezen Neo, trombocytopenia, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zespół Stevensa-Johnsona
Leksykon leków
Przedawkowanie – Omegaflex special bez elektrolitów

Przedawkowanie preparatu Omegaflex special bez elektrolitów, zawierającego aminokwasy, glukozę i lipidy, może prowadzić do poważnych powikłań klinicznych obejmujących różne układy i procesy metaboliczne. Objawy przedawkowania płynów to przewodnienie, zaburzenia równowagi elektrolitowej oraz obrzęk płuc, wymagające natychmiastowego przerwania infuzji i ewentualnego leczenia moczopędnego. Przedawkowanie aminokwasów manifestuje się nudnościami, wymiotami i dreszczami, wynikającymi z utraty aminokwasów przez nerki i zaburzenia ich równowagi. Hiperglikemia i cukromocz, prowadzące do odwodnienia, hiperosmolalności oraz śpiączki hiperglikemicznej i hiperosmotycznej, są charakterystyczne dla przedawkowania glukozy i wymagają insulinoterapii oraz wyrównania zaburzeń wodno-elektrolitowych. Przedawkowanie lipidów może skutkować hipertriglicerydemią, gorączką i objawami przeciążenia układu siateczkowo-śródbłonkowego, co wymaga monitorowania parametrów lipidowych i leczenia objawowego.
bilans płynów, cukromocz, dysfagia, hiperglikemia, hiperosmolalność, hipertriglicerydemia, infuzja, insulinoterapia, lek moczopędny, niewydolność oddechowa, obrzęk płuc, odwodnienie, parametr lipidowy, powikłanie kliniczne, proces metaboliczny, przewodnienie, składniki odżywcze, śpiączka hiperglikemiczna, układ siateczkowo-śródbłonkowy, wydalanie aminokwasów, wyrównanie elektrolitowe, zaburzenie równowagi aminokwasowej, zaburzenie równowagi elektrolitowej, żywienie pozajelitowe
Leksykon leków
Działania niepożądane – Zolafren 15 mg

Olanzapina w dawkach 15 mg i 20 mg, stosowana w formie tabletek powlekanych Zolafren, wykazuje szeroki profil działań niepożądanych, z częstością występowania ≥1% u pacjentów dorosłych. Najczęściej obserwowane są zaburzenia metaboliczne, takie jak zwiększenie masy ciała oraz podwyższone stężenia prolaktyny, cholesterolu, glukozy i triglicerydów. Występują także działania niepożądane ze strony układu nerwowego (senność, zawroty głowy, akatyzja, parkinsonizm, dyskineza), hematologiczne (eozynofilia, leukopenia, neutropenia), a także objawy przeciwcholinergiczne (suchość w ustach, zaburzenia oddawania moczu, zaburzenia widzenia). Przedawkowanie olanzapiny może prowadzić do poważnych objawów, takich jak częstoskurcz, obniżony poziom świadomości (od sedacji do śpiączki), delirium, drgawki, złośliwy zespół neuroleptyczny, depresja oddechowa oraz zaburzenia rytmu serca, a dawki rzędu 450 mg mogą być śmiertelne. W przypadku przedawkowania nie istnieje swoista odtrutka, a leczenie opiera się na płukaniu żołądka, podaniu węgla aktywowanego (redukcja biodostępności o 50-60%) oraz intensywnym monitorowaniu funkcji życiowych, z wykluczeniem stosowania sympatykomimetyków beta-agonistycznych.
agranulocytoza, aminotransferazy wątrobowe, arytmia serca, biodostępność olanzapiny, ciężka reakcja skórna, cukromocz, cukrzyca polekowa, częstoskurcz, delirium, depresja oddechowa, drgawki, dyzartria, działanie hiperglikemizujące, działanie przeciwcholinergiczne, fosfataza zasadowa, fosfokinaza kreatyninowa, gamma-glutamylotransferaza, hepatotoksyczność, hipercholesterolemia, hiperglikemia, hiperlipidemia, hipertriglicerydemia, hiperurykemia, neutropenia, niedociśnienie ortostatyczne, niestabilność autonomiczna, objawy pozapiramidowe, olanzapina, przedawkowanie olanzapiny, przyrost masy ciała, śpiączka, sztywność mięśniowa, zaburzenia ciśnienia tętniczego, zaburzenia hematologiczne, zaburzenia poznawcze, zachłyśnięcie, zapalenie wątroby, zespół pozapiramidowy, złośliwy zespół neuroleptyczny, żółtaczka
Leksykon leków
Działania niepożądane – Kefrenex 25 mg

Kefrenex, zawierający kwetiapinę w postaci fumaranu, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, które należy monitorować podczas terapii. Najczęściej występujące (≥10%) objawy to senność, zawroty głowy, ból głowy, suchość w jamie ustnej, objawy odstawienia oraz zaburzenia metaboliczne, takie jak wzrost stężenia triglicerydów, cholesterolu całkowitego (głównie LDL), spadek cholesterolu HDL oraz zwiększenie masy ciała. Ponadto obserwuje się zmniejszenie stężenia hemoglobiny i objawy pozapiramidowe. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko powikłań kardiologicznych, w tym wydłużenie odstępu QT, przedsionkowe zaburzenia rytmu, nagłe zgony, zatrzymanie akcji serca oraz torsade de pointes, charakterystyczne dla leków neuroleptycznych. Występują także ciężkie reakcje skórne (SCAR), takie jak zespół Stevensa-Johnsona, toksyczna nekroliza naskórka i DRESS, które wymagają natychmiastowego przerwania leczenia.
agranulocytoza, ból głowy, dysfagia, dyskinezy późne, dyzartria, hipercholesterolemia, hiperprolaktynemia, hipertriglicerydemia, hiponatremia, hipotonia ortostatyczna, kardiomiopatia, koszmary nocne, kwetiapina, leukopenia, małopłytkowość, mlekotok, myśli samobójcze, nadciśnienie tętnicze, neutropenia, niedoczynność tarczycy, niedokrwistość, objawy pozapiramidowe, obniżony cholesterol HDL, podwyższone aminotransferazy, priapizm, rabdomioliza, reakcja anafilaktyczna, senność, somnambulizm, suchość jamy ustnej, tachykardia, toksyczna nekroliza naskórka, torsade de pointes, udar mózgu, wydłużenie odstępu QT, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie trzustki, zawroty głowy, zespół DRESS, zespół niespokojnych nóg, zespół odstawienia, zespół Stevensa-Johnsona, złośliwy zespół neuroleptyczny, zwiększone łaknienie, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa
Leksykon leków
Działania niepożądane – Olmesartan LEK-AM 40 mg

Olmesartan medoksomil, stosowany w leczeniu nadciśnienia tętniczego, wykazuje profil bezpieczeństwa charakteryzujący się najczęstszymi działaniami niepożądanymi takimi jak ból głowy (7,7%), objawy grypopodobne (4,0%) oraz zawroty głowy pochodzenia ośrodkowego (2,5% vs 0,9% placebo). Rzadziej obserwuje się hipertriglicerydemię (2,0% vs 1,1% placebo) oraz wzrost aktywności fosfokinazy kreatynowej (1,3% vs 0,7% placebo). Wśród poważnych działań niepożądanych wymienia się reakcje anafilaktyczne, obrzęk naczynioruchowy, autoimmunologiczne zapalenie wątroby z okresem utajenia od kilku miesięcy do lat, ostrą niewydolność nerek oraz enteropatię typu celiakii. U osób starszych zwiększa się częstość niedociśnienia tętniczego, co wymaga ostrożności w monitorowaniu terapii.
alergiczne zapalenie skóry, antagonista receptora angiotensyny II, astenia, autoimmunologiczne zapalenie wątroby, biegunka, ból brzucha, ból głowy, ból mięśni, brak laktazy, dławica piersiowa, enteropatia typu celiakii, fosfokinaza kreatynowa, hiperkaliemia, hipertriglicerydemia, hiperurykemia, krwiomocz, kurcze mięśni, letarg, małopłytkowość, nadciśnienie tętnicze, niedociśnienie tętnicze, niestrawność, nietolerancja galaktozy, niewydolność nerek, nudności, objawy grypopodobne, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk obwodowy, olmesartan medoksomil, ostra niewydolność nerek, pokrzywka, rabdomioliza, reakcja anafilaktyczna, świąd, wymioty, wysypka, zakażenie dróg moczowych, zapalenie błony śluzowej nosa, zapalenie błony śluzowej żołądka, zapalenie gardła, zapalenie oskrzeli, zapalenie stawów, zawroty głowy, zawroty głowy pochodzenia błędnikowego, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy