Działania niepożądane
Femoston 2 mg estradiolu (tabletki ceglasto-czerwone), 2 mg estradiolu + 10 mg dydrogesteronu (tabletki żółte)
Femoston to preparat hormonalnej terapii zastępczej (HTZ) zawierający 2 mg 17β-estradiolu (estradiol półwodny) w tabletkach ceglastoczerwonych oraz 2 mg 17β-estradiolu i 10 mg dydrogesteronu w tabletkach żółtych. W badaniach klinicznych na 4929 pacjentkach najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi były bóle głowy, bóle brzucha, tkliwość uciskowa piersi oraz bóle pleców. Stosowanie Femostonu wiąże się ze zwiększonym ryzykiem rozwoju raka piersi, szczególnie przy terapii trwającej ponad 5 lat, gdzie ryzyko może wzrosnąć nawet dwukrotnie (np. u kobiet w wieku 50 lat z BMI 27 kg/m², dodatkowe 8 przypadków na 1000 kobiet po 5 latach stosowania terapii skojarzonej). Ponadto, HTZ zwiększa ryzyko raka endometrium przy stosowaniu samych estrogenów u kobiet z zachowaną macicą, co można zminimalizować dodając progestagen przez co najmniej 12 dni w cyklu. Ryzyko nowotworu jajnika również wzrasta (RR 1,43), z dodatkowym przypadkiem na 2000 kobiet stosujących HTZ przez 5 lat w wieku 50-54 lat.
Działania niepożądane leku Femoston
Femoston to produkt leczniczy zawierający w swoim składzie 2 mg 17β-estradiolu (w postaci estradiolu półwodnego) w tabletkach ceglastoczerwonych oraz 2 mg 17β-estradiolu (w postaci estradiolu półwodnego) i 10 mg dydrogesteronu w tabletkach żółtych. Jako lek hormonalnej terapii zastępczej (HTZ) charakteryzuje się określonym profilem bezpieczeństwa, który wymaga szczególnej uwagi personelu medycznego przepisującego ten preparat.1
Najczęściej zgłaszane działania niepożądane
W badaniach klinicznych obejmujących 4929 pacjentek, najczęściej zgłaszanymi działaniami niepożądanymi związanymi ze stosowaniem leku Femoston były: bóle głowy, bóle brzucha, ból i tkliwość uciskowa piersi oraz bóle pleców. Działania te są charakterystyczne dla preparatów zawierających połączenie estradiolu z dydrogesteronem.2
Szczegółowe zestawienie działań niepożądanych
| System klasyfikacji narządowej MedDRA | Bardzo często (≥1/10) | Często (≥1/100 do <1/10) | Niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100) | Rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000) |
|---|---|---|---|---|
| Zakażenia i zarażenia pasożytnicze | – | Drożdżyca pochwy | – | – |
| Nowotwory łagodne, złośliwe i nieokreślone | – | – | Zwiększenie wymiarów mięśniaka gładkokomórkowego | – |
| Zaburzenia układu immunologicznego | – | – | Reakcje nadwrażliwości | – |
| Zaburzenia psychiczne | – | Depresja, nerwowość | Zmiana libido | – |
| Zaburzenia układu nerwowego | Bóle głowy | Migrena, zawroty głowy | – | – |
| Zaburzenia serca | – | – | – | Zawał serca |
| Zaburzenia naczyniowe | – | – | Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa* | – |
| Zaburzenia żołądka i jelit | Bóle brzucha | Nudności, wymioty, wzdęcia | – | – |
| Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych | – | – | Zaburzenia czynności wątroby, niekiedy z żółtaczką, osłabieniem lub złym samopoczuciem i bólami brzucha, choroby pęcherzyka żółciowego | – |
| Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej | – | Skórne reakcje alergiczne (np. wysypka, pokrzywka, świąd) | – | Obrzęk naczynioruchowy, plamica naczyniowa |
| Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe i tkanki łącznej | – | Bóle pleców | – | – |
| Zaburzenia układu rozrodczego i piersi | Bóle i (lub) tkliwość uciskowa piersi | Zaburzenia miesiączkowania, powiększenie piersi, zespół napięcia przedmiesiączkowego | – | – |
| Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania | – | Stany zmęczenia (osłabienie, zmęczenie, ogólne złe samopoczucie), obrzęk obwodowy | Zwiększenie masy ciała | Zmniejszenie masy ciała |
* Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa, obejmująca zakrzepicę żył głębokich i zatorowość płucną3
Zagrożenia onkologiczne związane ze stosowaniem leku
Ryzyko raka piersi
Stosowanie Femostonu, podobnie jak innych preparatów zawierających estrogen i progestagen, wiąże się ze zwiększonym ryzykiem rozpoznania raka piersi. Ten wzrost ryzyka jest szczególnie istotny przy długotrwałym stosowaniu terapii hormonalnej.4
Według danych klinicznych:5
- U kobiet stosujących skojarzoną terapię estrogenowo-progestagenową przez ponad 5 lat ryzyko raka piersi może wzrosnąć nawet dwukrotnie
- Ryzyko u kobiet stosujących same estrogeny jest mniejsze niż w przypadku terapii skojarzonej
- Poziom ryzyka jest ściśle uzależniony od czasu trwania leczenia
Metaanaliza prospektywnych badań epidemiologicznych wskazuje na następujące zależności:6
| Oszacowane dodatkowe ryzyko raka piersi po 5 latach leczenia u kobiet z BMI równym 27 (kg/m²) | |||
|---|---|---|---|
| Wiek na początku HTZ (lata) | Zapadalność na 1000 kobiet, które nigdy nie stosowały HTZ, w okresie 5 lat (50-54 lata)* | Współczynnik ryzyka | Dodatkowe przypadki na 1000 kobiet stosujących HTZ po 5 latach |
| 50 | 13,3 | HTZ estrogenowa: 1,2 | 2,7 |
| Skojarzenie estrogen-progestagen: 1,6 | 8,0 | ||
*Na podstawie wyjściowej zapadalności w Anglii w 2015 r. u kobiet z BMI równym 27 (kg/m²).7
| Oszacowane dodatkowe ryzyko raka piersi po 10 latach leczenia u kobiet z BMI równym 27 (kg/m²) | |||
|---|---|---|---|
| Wiek na początku HTZ (lata) | Zapadalność na 1000 kobiet, które nigdy nie stosowały HTZ, w okresie 10 lat (50-59 lat)* | Współczynnik ryzyka | Dodatkowe przypadki na 1000 kobiet stosujących HTZ po 10 latach |
| 50 | 26,6 | HTZ estrogenowa: 1,3 | 7,1 |
| Skojarzenie estrogen-progestagen: 1,8 | 20,8 | ||
*Na podstawie wyjściowej zapadalności w Anglii w 2015 r. u kobiet z BMI równym 27 (kg/m²).8
W badaniu WHI (Women’s Health Initiative) przeprowadzonym w USA uzyskano następujące dane:9
| Badanie WHI (USA) – dodatkowe ryzyko wystąpienia raka piersi po 5 latach leczenia | |||
|---|---|---|---|
| Przedział wieku (lata) | Przypadki na 1000 kobiet w grupie placebo przez okres 5 lat | Ryzyko względne i 95% przedział ufności | Dodatkowe przypadki na 1000 kobiet stosujących HTZ przez okres 5 lat (95% przedział ufności) |
| 50-79 | 21 | CEE – terapia samym estrogenem: 0,8 (0,7 – 1,0) | -4 (-6 – 0)ᵃ |
| CEE+MPA estrogen i progestagen‡: 1,2 (1,0 – 1,5) | +4 (0 – 9) | ||
ᵃ Badanie WHI u kobiet bez macicy, które nie wykazało wzrostu ryzyka wystąpienia raka piersi
‡ Jeżeli analizy były ograniczone do kobiet, które nie stosowały HTZ przed rozpoczęciem badania, nie było widocznego wzrostu ryzyka podczas pierwszych 5 lat leczenia: po 5 latach leczenia ryzyko było większe niż u kobiet nie leczonych.10
Ryzyko raka endometrium
U kobiet po menopauzie z zachowaną macicą ryzyko raka endometrium wynosi 5 przypadków na każde 1000 kobiet nie stosujących HTZ.11
Należy podkreślić, że:12
- U kobiet z zachowaną macicą nie jest zalecane stosowanie HTZ wyłącznie estrogenowej, ponieważ istotnie zwiększa to ryzyko raka endometrium
- W zależności od czasu trwania terapii samymi estrogenami i dawki estrogenów, badania epidemiologiczne wykazują wzrost ryzyka od 5 do 55 dodatkowych przypadków raka endometrium diagnozowanych na każde 1000 kobiet w wieku 50-65 lat
- Dodanie progestagenu do leczenia samym estrogenem przez co najmniej 12 dni w cyklu może skutecznie zapobiec temu zwiększonemu ryzyku
W badaniu Million Women Study (MWS) stosowanie przez 5 lat leczenia skojarzonego HTZ (metodą sekwencyjną lub ciągłą) nie zwiększyło ryzyka wystąpienia raka endometrium – RR 1,0 (0,8-1,2).13
Nowotwór jajnika
Zarówno stosowanie HTZ zawierającej tylko estrogeny, jak i terapii skojarzonej estrogenowo-progestagenowej wiąże się z niewielkim wzrostem ryzyka rozpoznania nowotworu jajnika.14
Metaanaliza 52 badań epidemiologicznych wykazała:15
- Zwiększone ryzyko nowotworu jajnika u kobiet aktualnie stosujących HTZ w porównaniu do kobiet, które nigdy nie stosowały HTZ (RW 1,43%, 95% PU 1,31-1,56)
- U kobiet w wieku 50-54 lat stosowanie HTZ przez 5 lat może spowodować 1 dodatkowe rozpoznanie na 2000 stosujących
- Wśród kobiet w wieku 50-54 lat, które nie stosują HTZ, nowotwór jajnika zostanie rozpoznany w okresie 5 lat u 2 na 2000 kobiet
Ryzyko powikłań zakrzepowo-zatorowych
Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa
Stosowanie HTZ wiąże się z 1,3-3 krotnym wzrostem względnego ryzyka wystąpienia objawowej żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ), czyli zakrzepicy żył głębokich lub zatorowości płucnej. Powikłania te występują znacznie częściej w pierwszych latach stosowania HTZ.16
Według badania WHI, dodatkowe ryzyko wystąpienia ŻChZZ po 5 latach leczenia przedstawia się następująco:17
| Badanie WHI – Dodatkowe ryzyko wystąpienia ŻChZZ po 5 latach leczenia | |||
|---|---|---|---|
| Przedział wieku (lata) | Przypadki na 1000 kobiet w grupie placebo przez okres 5 lat | Współczynnik ryzyka i 95% CI (przedział ufności) | Dodatkowe przypadki na 1000 kobiet stosujących HTZ |
| Terapia samymi estrogenami, podanie doustne | |||
| 50-59 | 7 | 1,2 (0,6-2,4) | 1 (-3 – 10) |
| Terapia skojarzona estrogenowo-progestagenowa, podanie doustne | |||
| 50-59 | 4 | 2,3 (1,2 – 4,3) | 5 (1 – 13) |
Choroba wieńcowa
Ryzyko wystąpienia choroby wieńcowej jest nieznacznie zwiększone u pacjentek stosujących HTZ w postaci skojarzonej terapii estrogenowo-progestagenowej w wieku powyżej 60 lat.18
Udar niedokrwienny mózgu
Stosowanie zarówno terapii HTZ z samymi estrogenami, jak i terapii skojarzonej estrogenowo-progestagenowej wiąże się z do 1,5-krotnym wzrostem względnego ryzyka udaru niedokrwiennego mózgu. Natomiast ryzyko udaru krwotocznego nie ulega zwiększeniu podczas stosowania HTZ.19
Należy zauważyć, że:20
- Ryzyko względne nie zależy od wieku i czasu trwania leczenia
- Ryzyko bazowe jest silnie uzależnione od wieku
- Całkowite ryzyko wystąpienia udaru u kobiet stosujących HTZ zwiększa się wraz z wiekiem
Badania WHI (połączone) wykazały następujące dodatkowe ryzyko udaru niedokrwiennego mózgu po 5 latach stosowania:21
| WHI – badania połączone – Dodatkowe ryzyko udaru niedokrwiennego mózgu po 5 latach stosowania | |||
|---|---|---|---|
| Przedział wieku (lata) | Przypadki na 1000 kobiet w grupie placebo przez okres 5 lat | Współczynnik ryzyka i 95% CI (przedział ufności) | Dodatkowe przypadki na 1000 kobiet stosujących HTZ |
| 50-59 | 8 | 1,3 (1,1 – 1,6) | 3 (1-5) |
Inne działania niepożądane
Poniżej wymieniono inne działania niepożądane zgłaszane w związku ze stosowaniem estrogenów i progestagenów (w tym estradiolu i dydrogesteronu):22
- Nowotwory łagodne, złośliwe i nieokreślone: Łagodne i złośliwe nowotwory estrogenozależne (np. rak endometrium, rak jajnika); zwiększenie rozmiaru nowotworów zależnych od progestagenów (np. oponiak)
- Zaburzenia krwi i układu chłonnego: Niedokrwistość hemolityczna
- Zaburzenia układu immunologicznego: Toczeń rumieniowaty układowy
- Zaburzenia metabolizmu i odżywiania: Hipertriglicerydemia
- Zaburzenia układu nerwowego: Możliwa demencja, pląsawica, nasilenie epilepsji
- Zaburzenia oka: Maceracja rogówki, nietolerancja soczewek kontaktowych
- Zaburzenia naczyniowe: Zaburzenia zakrzepowo-zatorowe naczyń tętniczych
- Zaburzenia żołądka i jelit: Zapalenie trzustki (u kobiet z wcześniej występującą hipertriglicerydemią)
- Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej: Rumień wielopostaciowy, rumień guzowaty, ostuda lub przebarwienia skórne (mogą utrzymywać się po zaprzestaniu stosowania produktu)
- Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe i tkanki łącznej: Kurcze kończyn dolnych
- Zaburzenia nerek i dróg moczowych: Nietrzymanie moczu
- Zaburzenia układu rozrodczego i piersi: Zmiany włóknisto-torbielowate w piersiach, nadżerki szyjki macicy
- Wady wrodzone, choroby rodzinne i genetyczne: Nasilenie porfirii
- Badania diagnostyczne: Zwiększenie całkowitego stężenia hormonów tarczycy
Postępowanie w przypadku przedawkowania
Zarówno estrogeny, jak i dydrogesteron zawarte w leku Femoston są substancjami o niskiej toksyczności. W przypadkach przedawkowania mogą pojawić się takie objawy jak:23
- Nudności
- Wymioty
- Tkliwość uciskowa piersi
- Zawroty głowy
- Bóle brzucha
- Senność
- Zmęczenie
- Krwawienia po odstawieniu produktu leczniczego
Objawy te zwykle nie wymagają specjalistycznego leczenia objawowego. Ta informacja dotyczy również przypadków przedawkowania u dzieci.24
Monitorowanie działań niepożądanych
Po dopuszczeniu produktu leczniczego Femoston do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania tego preparatu. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.25
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.
- Dawkowanie i sposób podawania – Femoston 2 mg estradiolu (tabletki ceglasto
- Działania niepożądane – Femoston 2 mg estradiolu (tabletki ceglasto
- Interakcje leku – Femoston 2 mg estradiolu (tabletki ceglasto
- Profil bezpieczeństwa leku – Femoston 2 mg estradiolu (tabletki ceglasto
- Przeciwwskazania – Femoston 2 mg estradiolu (tabletki ceglasto
- Przedawkowanie – Femoston 2 mg estradiolu (tabletki ceglasto
- Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Femoston 2 mg estradiolu (tabletki ceglasto
- Skład i postać leku – Femoston 2 mg estradiolu (tabletki ceglasto
- Specjalne ostrzeżenia
- Właściwości farmakodynamiczne – Femoston 2 mg estradiolu (tabletki ceglasto
- Właściwości farmakokinetyczne – Femoston 2 mg estradiolu (tabletki ceglasto
- Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Femoston 2 mg estradiolu (tabletki ceglasto
- Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – Femoston 2 mg estradiolu (tabletki ceglasto
- Wskazania do stosowania – Femoston 2 mg estradiolu (tabletki ceglasto