Leki w grupie
„leki stosowane w terapii menopauzy”

Leki stosowane w terapii menopauzy to grupa preparatów medycznych używanych do łagodzenia objawów związanych z menopauzą, takich jak uderzenia gorąca, nocne poty, suchość pochwy, zaburzenia nastroju oraz zapobiegania długoterminowym konsekwencjom niedoboru estrogenów, jak osteoporoza czy choroby sercowo-naczyniowe.

Główną grupę stanowi hormonalna terapia menopauzy (HTM), dawniej nazywana hormonalną terapią zastępczą (HTZ). Obejmuje ona preparaty zawierające estrogeny, podawane samodzielnie lub w skojarzeniu z progestagenami. Estrogeny działają poprzez uzupełnianie niedoboru hormonów, a progestageny dodawane są u kobiet z zachowaną macicą w celu ochrony endometrium. Najpopularniejsze substancje to 17β-estradiol, estrogeny skoniugowane, estriol oraz progestageny jak medroksyprogesteron, dydrogesteron czy noretysteron.

Polskie nazwy handlowe preparatów HTM to m.in.: Estrofem, Climara, Femoston, Angeliq, Climen, Divina, Novofem, Oesclim, Estradot, Ovestin. Dostępne są w różnych postaciach: tabletki doustne, plastry przezskórne, żele, kremy dopochwowe.

Selektywne modulatory receptorów estrogenowych (SERM) stanowią alternatywę dla klasycznej HTM. Raloksyfen (Evista) działa estrogenopodobnie na kości i lipidy, lecz antygonistycznie na tkankę piersiową i macicę, zmniejszając ryzyko raka piersi i endometrium przy jednoczesnej ochronie przed osteoporozą.

Tibolon (Livial) to syntetyczny steroid o działaniu estrogennym, progestagennym i androgennym, skuteczny w łagodzeniu objawów menopauzalnych i ochronie przed osteoporozą.

Fitoestrogeny to roślinne związki o słabym działaniu estrogenopodobnym, dostępne jako suplementy diety lub w żywności (np. soja). Preparaty zawierające ekstrakty z pluskwicy groniastej (Cimicifuga racemosa) czy czerwonej koniczyny również wykazują pewną skuteczność w łagodzeniu objawów.

Do największych zalet stosowania leków w terapii menopauzy należy skuteczne łagodzenie uciążliwych objawów (nawet 80-90% redukcji uderzeń gorąca), poprawa jakości życia, ochrona przed osteoporozą i złamaniami osteoporotycznymi, a także korzystny wpływ na elastyczność skóry, błony śluzowe i funkcje poznawcze.

Niebezpieczeństwa związane z terapią to przede wszystkim zwiększone ryzyko żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej, niewielki wzrost ryzyka raka piersi przy długotrwałym stosowaniu preparatów estrogenowo-progestagenowych, oraz potencjalne zwiększenie ryzyka udaru niedokrwiennego. Dodatkowo, u niektórych kobiet HTM może powodować krwawienia maciczne, napięcie piersi i wahania nastroju.

Leki niehormolane stosowane w terapii menopauzy obejmują też gabapentynę i SSRI/SNRI (wenlafaksyna, paroksetyna), które mogą łagodzić uderzenia gorąca, a także preparaty miejscowo działające na pochwę (lubrykanty i nawilżacze) oraz bisfosfoniany stosowane w profilaktyce i leczeniu osteoporozy pomenopauzalnej.