odpowiedź skórna współczulna
Odpowiedź skórna współczulna (ang. Sympathetic Skin Response, SSR) to nieinwazyjny test neurofizjologiczny oceniający funkcję autonomicznego układu nerwowego, a dokładniej – aktywność współczulną. Badanie polega na pomiarze zmian potencjału elektrycznego skóry w odpowiedzi na różne bodźce, takie jak stymulacja elektryczna, dźwiękowa lub oddechowa.
Test SSR wykorzystywany jest w diagnostyce neuropatii autonomicznych, które mogą występować w przebiegu cukrzycy, chorób neurodegeneracyjnych (np. choroba Parkinsona), zespołów bólowych (np. kompleksowy zespół bólu regionalnego – CRPS) oraz innych schorzeń obejmujących autonomiczny układ nerwowy. Rejestruje on zmiany w przewodnictwie elektrycznym skóry wywołane aktywnością gruczołów potowych, które są unerwione wyłącznie przez włókna współczulne.
Prawidłowa odpowiedź skórna współczulna charakteryzuje się dwufazowym kształtem fali z początkowym ujemnym odchyleniem. Parametry oceniane podczas badania to obecność odpowiedzi, jej latencja (czas od bodźca do początku odpowiedzi), amplituda oraz powtarzalność. Brak odpowiedzi lub jej nieprawidłowe parametry mogą wskazywać na dysfunkcję dróg współczulnych. Badanie SSR stanowi cenne uzupełnienie diagnostyki w ocenie integralności i funkcji autonomicznego układu nerwowego.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Hiperpotliwość – Patofizjologia i mechanizm
Hiperpotliwość to zaburzenie charakteryzujące się nadmiernym wydzielaniem potu, przekraczającym fizjologiczne potrzeby termoregulacji, dotykające 1-3% populacji. Patofizjologia pierwotnej hiperpotliwości opiera się na nadaktywności układu współczulnego i zwiększonym uwalnianiu acetylocholiny z zakończeń nerwowych, przy upośledzonym mechanizmie ujemnego sprzężenia zwrotnego do podwzgórza. Gruczoły potowe ekrynowe u pacjentów nie wykazują zmian histologicznych, natomiast obserwuje się powiększenie zwojów współczulnych. Genetyka odgrywa istotną rolę, z loci PPH zlokalizowanym na chromosomie 14q11.2-q13 lub 2q31.1, dziedziczenie autosomalne dominujące. W patogenezie bierze udział także oksydacyjne uszkodzenie komórek oraz nadekspresja receptorów, takich jak ACVR1 i CHRNA1. Hiperpotliwość dzieli się na pierwotną (ogniskową, symetryczną, bez przyczyny) oraz wtórną, związaną z chorobami endokrynologicznymi, neurologicznymi, nowotworami, infekcjami lub lekami (np. inhibitory acetylocholinoesterazy, opioidy, SSRI, TLPD, glikokortykosteroidy). Diagnostycznym kryterium pierwotnej hiperpotliwości jest brak pocenia podczas snu oraz utrzymywanie się objawów co najmniej 6 miesięcy.
acetylocholina, czynnik genetyczny, dysfunkcja układu współczulnego, dysregulacja autonomiczna, dziedziczenie autosomalne dominujące, gruczoł ekrynowy, hiperpotliwość, hiperpotliwość wtórna, inhibitor acetylocholinoesterazy, jonoforeza, lek antycholinergiczny, odpowiedź skórna współczulna, oksybutynina, pierwotna hiperpotliwość, rdzeń kręgowy, reaktywne formy tlenu, receptor muskarynowy, skala HDSS, SSRI, sympatektomia piersiowa, terapia mikrofalowa, tlenek azotu, toksyna botulinowa, układ współczulny, zwój współczulny - Leksykon chorób i schorzeń
Nadmierna potliwość (hiperhidroza) – Patofizjologia i mechanizm
Hiperhidroza to zaburzenie charakteryzujące się nadmiernym wydzielaniem potu, wynikającym z nadaktywności współczulnego układu nerwowego i zwiększonego uwalniania acetylocholiny w połączeniach nerwowo-gruczołowych gruczołów ekrynowych, które pozostają strukturalnie prawidłowe. Patogeneza obejmuje zaburzenie ujemnego sprzężenia zwrotnego acetylocholiny do podwzgórza, co prowadzi do patologicznej stymulacji gruczołów potowych nawet przy braku fizjologicznej potrzeby termoregulacji. Badania genetyczne wskazują na dziedziczny charakter pierwotnej hiperhidrozy z autosomalnym dominującym wzorcem dziedziczenia o zmiennej penetracji, z identyfikacją loci na chromosomach 14q11.2q13 i 2q31.1. Na poziomie molekularnym obserwuje się nadekspresję receptorów cholinergicznych (m.in. CHRNA1), akwaporyny 5 (AQP5), receptora ACVR1 oraz neureguliny-1 (Nrg-1), co sprzyja nadmiernej aktywności gruczołów potowych. Hiperhidroza wtórna może być indukowana przez choroby układowe, leki (np. selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny) oraz zaburzenia endokrynologiczne, a hiperhidroza kompensacyjna często pojawia się po sympatektomii piersiowej, będąc wynikiem zaburzeń w regulacji podwzgórzowej.
acetylocholina, autonomiczny układ nerwowy, badanie genetyczne, endoskopowa sympatektomia piersiowa, gruczoł ekrynowy, hiperhidroza, hiperhidroza wtórna, jonoforeza, lek antycholinergiczny, mikroskop elektronowy, nadaktywność współczulna, odpowiedź skórna współczulna, oksybutynina, podwzgórze, receptor muskarynowy, selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, stymulacja cholinergiczna, toksyna botulinowa, układ współczulny, zwój współczulny