Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania produktu Sidretella 20

Produkt leczniczy Sidretella 20 (0,02 mg etynyloestradiolu i 3 mg drospirenonu) wymaga szczególnej uwagi lekarza podczas jego przepisywania. Konieczne jest poinformowanie pacjentki o potencjalnych zagrożeniach oraz ustalenie, czy występują określone czynniki ryzyka, które mogłyby stanowić przeciwwskazanie do stosowania tego leku. ¹

W przypadku nasilenia lub pierwszorazowego wystąpienia któregokolwiek ze stanów lub czynników ryzyka omówionych poniżej, pacjentka powinna skontaktować się z lekarzem prowadzącym, który zdecyduje o konieczności przerwania stosowania produktu. ²

Zaburzenia zakrzepowo-zatorowe – potencjalne zagrożenie

Gdy podejrzewa się lub potwierdza występowanie żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej bądź zaburzeń zakrzepowo-zatorowych tętnic, należy natychmiast przerwać stosowanie złożonych hormonalnych środków antykoncepcyjnych. Ze względu na teratogenne działanie leków przeciwzakrzepowych (pochodnych kumaryny), pacjentka powinna w takiej sytuacji rozpocząć stosowanie alternatywnej metody antykoncepcji. ³

Ryzyko żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ)

Stosowanie jakichkolwiek złożonych hormonalnych środków antykoncepcyjnych zwiększa ryzyko żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej w porównaniu do niestosowania tych środków. Produkty zawierające drospirenon, takie jak Sidretella 20, mogą wiązać się z dwukrotnie większym ryzykiem ŻChZZ niż preparaty zawierające lewonorgestrel, norgestimat lub noretisteron. ⁴

Decyzja o zastosowaniu produktu Sidretella 20 powinna zostać podjęta po rozmowie z pacjentką, w trakcie której należy upewnić się, że pacjentka rozumie:

• ryzyko ŻChZZ związane ze stosowaniem tego produktu
• jak obecne czynniki ryzyka wpływają na to zagrożenie
• że ryzyko ŻChZZ jest najwyższe w pierwszym roku stosowania

⁵

Istotne jest także poinformowanie pacjentki, że ryzyko może ulec zwiększeniu, gdy złożone hormonalne środki antykoncepcyjne zostają ponownie wprowadzone po przerwie w stosowaniu wynoszącej 4 tygodnie lub więcej. ⁶

Dane epidemiologiczne dotyczące ryzyka ŻChZZ

U około 2 na 10 000 kobiet, które nie stosują złożonych hormonalnych środków antykoncepcyjnych i nie są w ciąży, w okresie roku rozwinie się żylna choroba zakrzepowo-zatorowa. U kobiet stosujących złożone hormonalne środki antykoncepcyjne zawierające drospirenon (jak Sidretella 20), szacuje się, że spośród 10 000 kobiet u 9 do 12 w okresie roku rozwinie się ŻChZZ, w porównaniu do około 6 przypadków u kobiet stosujących środki zawierające lewonorgestrel. ⁷

Należy podkreślić, że liczba przypadków ŻChZZ na rok jest mniejsza niż oczekiwana liczba u kobiet w ciąży lub w okresie poporodowym. ŻChZZ może prowadzić do zgonu w 1-2% przypadków. ⁸

Czynniki ryzyka żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej

Ryzyko żylnych powikłań zakrzepowo-zatorowych może znacząco wzrosnąć u pacjentek z dodatkowymi czynnikami ryzyka, szczególnie gdy występuje ich kilka jednocześnie. Stosowanie Sidretella 20 jest przeciwwskazane, jeśli u pacjentki występują jednocześnie liczne czynniki ryzyka zwiększające ryzyko zakrzepicy żylnej. ⁹

¹⁰

Objawy żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej

Należy poinformować pacjentkę o konieczności natychmiastowego zgłoszenia się do lekarza w przypadku wystąpienia następujących objawów oraz poinformowania personelu medycznego o stosowaniu złożonych hormonalnych środków antykoncepcyjnych. ¹¹

Objawy zakrzepicy żył głębokich (DVT)

• jednostronny obrzęk nogi i/lub stopy lub obrzęk wzdłuż żyły w nodze
• ból lub tkliwość w nodze, które mogą być odczuwane wyłącznie w czasie stania lub chodzenia
• zwiększona ciepłota w zmienionej chorobowo nodze
• czerwona lub przebarwiona skóra nogi

¹²

Objawy zatorowości płucnej (PE)

• nagły napad niewyjaśnionego spłycenia oddechu lub przyspieszenia oddechu
• nagły napad kaszlu, który może być połączony z krwiopluciem
• ostry ból w klatce piersiowej
• ciężkie zamroczenie lub zawroty głowy
• przyspieszone lub nieregularne bicie serca

¹³

Ryzyko zaburzeń zakrzepowo-zatorowych tętnic

Badania epidemiologiczne wykazały związek pomiędzy stosowaniem hormonalnych środków antykoncepcyjnych a zwiększonym ryzykiem zaburzeń zakrzepowo-zatorowych tętnic (zawał mięśnia sercowego) lub incydentów naczyniowo-mózgowych (np. przemijający napad niedokrwienny, udar mózgu). Te zaburzenia mogą prowadzić do zgonu. ¹⁴

Czynniki ryzyka zaburzeń zakrzepowo-zatorowych tętnic

Ryzyko powikłań zakrzepowo-zatorowych tętnic lub napadów naczyniowo-mózgowych u pacjentek stosujących złożone hormonalne środki antykoncepcyjne wzrasta przy współistnieniu czynników ryzyka. Stosowanie Sidretella 20 jest przeciwwskazane, jeżeli u pacjentki występuje jeden ciężki lub jednocześnie kilka czynników ryzyka zaburzeń zakrzepowo-zatorowych tętnic, które stawiają ją w grupie wysokiego ryzyka zakrzepicy tętnic. ¹⁵

¹⁶

Objawy zaburzeń zakrzepowo-zatorowych tętnic

Pacjentka powinna być poinformowana o konieczności natychmiastowego zgłoszenia się do lekarza w przypadku wystąpienia następujących objawów oraz poinformowania personelu medycznego o stosowaniu złożonych hormonalnych środków antykoncepcyjnych. ¹⁷

Objawy napadu naczyniowo-mózgowego

• nagłe zdrętwienie lub osłabienie mięśni twarzy, rąk lub nóg, szczególnie po jednej stronie ciała
• nagłe trudności z chodzeniem, zawroty głowy, utrata równowagi lub koordynacji
• nagłe splątanie, trudności z mówieniem lub rozumieniem
• nagłe zaburzenia widzenia w jednym oku lub obydwu oczach
• nagłe, ciężkie lub długotrwałe bóle głowy bez przyczyny
• utrata przytomności lub omdlenie z drgawkami lub bez drgawek

¹⁸

Objawy zawału mięśnia sercowego

• ból, uczucie dyskomfortu, ciężkości, ucisku lub pełności w klatce piersiowej, ramieniu lub poniżej mostka
• uczucie dyskomfortu promieniujące do pleców, szczęki, gardła, ramienia, żołądka
• uczucie pełności, niestrawność lub zadławienie
• pocenie się, nudności, wymioty lub zawroty głowy
• skrajne osłabienie, niepokój lub spłycenie oddechu
• przyspieszone lub nieregularne bicie serca

¹⁹

Ryzyko związane z nowotworami

Niektóre badania epidemiologiczne wskazują na zwiększone ryzyko raka szyjki macicy u kobiet długotrwale (>5 lat) stosujących złożone hormonalne środki antykoncepcyjne. Nadal jednak nie ustalono, w jakim stopniu jest to związane z zakłócającym wpływem zachowań seksualnych oraz innych czynników, takich jak zakażenie wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV). ²¹

Badania te nie dostarczyły dowodów na istnienie związku przyczynowego. Obserwowane zwiększenie ryzyka może wynikać z wcześniejszego rozpoznania raka piersi u kobiet stosujących złożone środki antykoncepcyjne, skutków biologicznych tych środków lub z kombinacji tych czynników. Kliniczne zaawansowanie raka piersi u kobiet, które kiedykolwiek stosowały złożone hormonalne środki antykoncepcyjne, jest mniejsze niż u kobiet, które nigdy ich nie stosowały. ²²

Istnieją doniesienia o rzadko występujących przypadkach łagodnych nowotworów wątroby i jeszcze rzadszych przypadkach złośliwych nowotworów wątroby u kobiet stosujących złożone hormonalne środki antykoncepcyjne. W odosobnionych przypadkach nowotwory te mogą prowadzić do groźnych dla życia krwotoków do jamy brzusznej. Nowotwór wątroby należy uwzględnić w rozpoznaniu różnicowym, jeżeli u kobiet stosujących Sidretella 20 wystąpi silny ból nadbrzusza, powiększenie wątroby lub objawy krwotoku do jamy brzusznej. ²³

Inne istotne stany medyczne wymagające nadzoru

Wpływ drospirenonu na gospodarkę potasową

Drospirenon, składnik progestagenowy produktu Sidretella 20, jest antagonistą aldosteronu o właściwościach oszczędzających potas. W większości przypadków nie oczekuje się zwiększenia stężenia potasu. Jednakże w badaniu klinicznym u niektórych pacjentek z niewielkimi lub umiarkowanymi zaburzeniami czynności nerek, przyjmujących równolegle leki oszczędzające potas, podczas przyjmowania drospirenonu stężenie potasu w surowicy nieznacznie (ale nie znacząco) się zwiększało. ²⁴

Zaleca się kontrolowanie stężenia potasu w surowicy w pierwszym cyklu leczenia u pacjentek z objawami niewydolności nerek, u których stężenie potasu przed leczeniem znajdowało się w górnym zakresie normy, szczególnie podczas równoległego stosowania leków oszczędzających potas. ²⁵

Hipertriglicerydemia

U kobiet z hipertriglicerydemią lub dodatnim wywiadem rodzinnym w tym kierunku, podczas stosowania złożonych hormonalnych środków antykoncepcyjnych może występować zwiększone ryzyko zapalenia trzustki. ²⁶

Nadciśnienie tętnicze

U kobiet stosujących złożone hormonalne środki antykoncepcyjne może wystąpić niewielki wzrost ciśnienia tętniczego krwi, jednakże wzrosty istotne klinicznie należą do rzadkości. Tylko w tych rzadko występujących przypadkach uzasadnione jest natychmiastowe odstawienie środka antykoncepcyjnego. ²⁷

Jeżeli u pacjentki z wcześniejszym nadciśnieniem tętniczym w czasie stosowania Sidretella 20 stale podwyższone wartości ciśnienia lub istotny wzrost ciśnienia krwi nie odpowiadają wystarczająco na leczenie hipotensyjne, złożony hormonalny środek antykoncepcyjny musi zostać odstawiony. Stosowanie można wznowić, jeśli leczenie hipotensyjne doprowadzi do normalizacji ciśnienia tętniczego krwi. ²⁸

Stany związane z ciążą

Istnieją doniesienia o występowaniu lub nasilaniu się następujących stanów podczas ciąży oraz stosowania złożonych hormonalnych środków antykoncepcyjnych, chociaż związek przyczynowy nie został jednoznacznie ustalony:

• żółtaczka i/lub świąd związany z cholestazą
• kamica żółciowa
• porfiria
• toczeń rumieniowaty układowy
• zespół hemolityczno-mocznicowy
• pląsawica Sydenhama
• opryszczka ciężarnych
• niedosłuch związany z otosklerozą

²⁹

Obrzęk naczynioruchowy

Egzogenne estrogeny mogą wywołać lub nasilić objawy dziedzicznego lub nabytego obrzęku naczynioruchowego. ³⁰

Zaburzenia czynności wątroby

Ostre lub przewlekłe zaburzenia czynności wątroby mogą oznaczać konieczność odstawienia produktu Sidretella 20 do czasu normalizacji wskaźników czynności wątroby. Nawrót żółtaczki cholestatycznej i/lub świądu związanego z cholestazą, które poprzednio wystąpiły w czasie ciąży lub uprzedniego stosowania steroidów płciowych, powoduje konieczność odstawienia złożonych hormonalnych środków antykoncepcyjnych. ³¹

Wpływ na metabolizm węglowodanów

Złożone hormonalne środki antykoncepcyjne mogą mieć wpływ na oporność tkanek obwodowych na insulinę i tolerancję glukozy, jednak nie ma dowodów wskazujących na konieczność zmiany schematu leczenia u kobiet chorych na cukrzycę otrzymujących niskie dawki tych środków (o zawartości <0,05 mg etynyloestradiolu). Kobiety chore na cukrzycę wymagają jednak uważnej obserwacji, zwłaszcza na początku stosowania produktu Sidretella 20. ³²

Inne stany kliniczne

Opisywano przypadki pogorszenia przebiegu następujących stanów podczas stosowania złożonych hormonalnych środków antykoncepcyjnych:

• padaczka
• choroba Leśniowskiego-Crohna
• wrzodziejące zapalenie jelita grubego

³³

Ostuda

Sporadycznie może wystąpić ostuda, zwłaszcza u kobiet z ostudą ciężarnych w wywiadzie. Kobiety ze skłonnością do występowania ostudy powinny w czasie stosowania produktu Sidretella 20 unikać ekspozycji na słońce lub promieniowanie ultrafioletowe. ³⁴

Depresja

Obniżony nastrój i depresja to dobrze znane działania niepożądane stosowania hormonalnych środków antykoncepcyjnych. Depresja może mieć ciężki przebieg i jest znanym czynnikiem ryzyka zachowań samobójczych i samobójstw. Jeśli u pacjentki wystąpią zmiany nastroju lub objawy depresji, również krótko po rozpoczęciu leczenia, zaleca się, aby skonsultowała się z lekarzem. ³⁵

Badania i zalecenia lekarskie

Przed rozpoczęciem lub wznowieniem stosowania produktu Sidretella 20 należy:

1. zebrać kompletny wywiad lekarski (w tym wywiad rodzinny)
2. upewnić się, że pacjentka nie jest w ciąży
3. zmierzyć ciśnienie tętnicze krwi
4. przeprowadzić badanie fizykalne, biorąc pod uwagę przeciwwskazania oraz ostrzeżenia

³⁶

Należy zwrócić szczególną uwagę pacjentki na informacje dotyczące zakrzepicy żył i tętnic, w tym:

• ryzyko stosowania Sidretella 20 w porównaniu z innymi złożonymi hormonalnymi środkami antykoncepcyjnymi
• objawy żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej oraz zaburzeń zakrzepowo-zatorowych tętnic
• znane czynniki ryzyka
• postępowanie w przypadku podejrzenia zakrzepicy

³⁷

Pacjentka powinna również otrzymać zalecenie dokładnego przeczytania ulotki i stosowania się do znajdujących się w niej zaleceń. Częstość i rodzaj badań kontrolnych powinny zostać dobrane na podstawie przyjętych zaleceń praktyki i dostosowane indywidualnie do każdej pacjentki. ³⁸

Należy także poinformować kobiety, że hormonalne środki antykoncepcyjne nie chronią przed zarażeniem wirusem HIV (AIDS) oraz innymi chorobami przenoszonymi drogą płciową. ³⁹

Zmniejszenie skuteczności działania

Skuteczność złożonych hormonalnych środków antykoncepcyjnych może się zmniejszyć w przypadku:

• pominięcia tabletek
• zaburzeń żołądka i jelit
• stosowania jednocześnie innych leków

⁴⁰

Zaburzenie kontroli cyklu

Podczas przyjmowania złożonych hormonalnych środków antykoncepcyjnych, w tym Sidretella 20, może wystąpić nieregularne krwawienie (plamienie lub krwawienie śródcykliczne), zwłaszcza w pierwszych miesiącach stosowania. Ocena wszelkich nieregularnych krwawień jest zasadna wyłącznie po okresie adaptacyjnym wynoszącym około trzech cykli. ⁴¹

Jeżeli nieregularne krwawienia będą się utrzymywać lub wystąpią po uprzednim występowaniu cykli regularnych, należy wziąć pod uwagę przyczyny niehormonalne. Wskazane jest podjęcie stosownych środków diagnostycznych w celu wykluczenia nowotworu złośliwego lub ciąży, do których może należeć łyżeczkowanie jamy macicy. ⁴²

U niektórych kobiet w czasie przerwy w przyjmowaniu tabletek krwawienie z odstawienia może nie wystąpić. Jeżeli stosowano produkt Sidretella 20 zgodnie ze wskazówkami przedstawionymi w punkcie 4.2, jest mało prawdopodobne, by pacjentka była w ciąży. Jeśli jednak środek antykoncepcyjny nie był przyjmowany zgodnie z tymi wskazówkami przed pierwszym brakującym krwawieniem z odstawienia lub jeśli nie wystąpiły dwa krwawienia z odstawienia, przed dalszym stosowaniem środka należy wykluczyć ciążę. ⁴³

Ostrzeżenia dotyczące substancji pomocniczych

Każda tabletka produktu Sidretella 20 zawiera 41,80 mg laktozy jednowodnej. Lek nie powinien być stosowany u pacjentów z rzadko występującą dziedziczną nietolerancją galaktozy, brakiem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy. ⁴⁴

Ten lek zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu w jednej tabletce, to znaczy uznaje się go za „wolny od sodu”. ⁴⁵