guz chromochłonny
Guz chromochłonny (pheochromocytoma) to rzadki, przeważnie łagodny nowotwór wywodzący się z komórek chromochłonnych rdzenia nadnerczy. Guzy te produkują, magazynują i wydzielają katecholaminy (adrenalinę, noradrenalinę i dopaminę), co odpowiada za charakterystyczny obraz kliniczny.
Klasyczna triada objawów guza chromochłonnego obejmuje napadowe bóle głowy, nadmierne pocenie się i tachykardię z towarzyszącym nadciśnieniem tętniczym, często o charakterze paroksymalnym. Diagnostyka opiera się na oznaczeniu stężenia metoksykatecholamin i kwasu wanilinomigdałowego w dobowej zbiórce moczu oraz badaniach obrazowych (tomografia komputerowa, rezonans magnetyczny, scyntygrafia z MIBG).
Leczeniem z wyboru jest chirurgiczne usunięcie guza. W okresie przedoperacyjnym konieczne jest odpowiednie przygotowanie farmakologiczne z zastosowaniem alfa-adrenolityków (fenoksybenzamina, doksazosyna), a następnie beta-adrenolityków, aby zapobiec przełomowi nadciśnieniowemu podczas zabiegu. Około 10% guzów chromochłonnych ma charakter złośliwy, a do 25% występuje w zespołach mnogiej gruczolakowatości wewnątrzwydzielniczej.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przeciwwskazania – Medikinet CR 60 mg 60 mg
Metylofenidat w postaci kapsułek o zmodyfikowanym uwalnianiu Medikinet CR jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub składniki pomocnicze, w tym sacharozę (139,20 mg – 159,22 mg w dawce 60 mg), co jest istotne u osób z nietolerancją cukrów. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest jaskra w każdej postaci ze względu na ryzyko podwyższenia ciśnienia wewnątrzgałkowego. Leku nie należy stosować u pacjentów z guzem chromochłonnym, nadczynnością tarczycy, tyreotoksykozą oraz w trakcie i przez co najmniej 14 dni po odstawieniu nieselektywnych, nieodwracalnych inhibitorów MAO z powodu ryzyka przełomu nadciśnieniowego. Ponadto, przeciwwskazania obejmują ciężkie zaburzenia psychiczne, takie jak ciężka depresja, jadłowstręt psychiczny, skłonności samobójcze, objawy psychotyczne, schizofrenia, choroba afektywna dwubiegunowa typu I oraz zaburzenia osobowości typu borderline.
ADHD, anomalia naczyniowa, antagonista receptora H2, bezkwaśność żołądka, choroba afektywna dwubiegunowa, choroba niedokrwienna serca, ciężka depresja, ciśnienie wewnątrzgałkowe, dysfagia, guz chromochłonny, inhibitor pompy protonowej, inhibitory monoaminooksydazy, jadłowstręt psychiczny, jaskra, kanałopatia, kardiomiopatia, lek zobojętniający kwas żołądkowy, metylofenidat, nadciśnienie tętnicze, nadczynność tarczycy, nadwrażliwość na metylofenidat, nietolerancja cukrów, niewydolność serca, objawy psychotyczne, osobowość borderline, przełom nadciśnieniowy, schizofrenia, skłonności samobójcze, tętniak mózgu, tyreotoksykoza, udar, wrodzone wady serca, zaburzenia naczyń mózgowych, zaburzenia nastroju, zaburzenia odżywiania, zaburzenia osobowości, zaburzenia rytmu serca, zapalenie naczyń, zarostowa choroba tętnic, zawał mięśnia sercowego - Leksykon leków
Działania niepożądane – Meprelon 250 mg
Metyloprednizolon (Meprelon), jako silny kortykosteroid, wywołuje szerokie spektrum działań niepożądanych, które zależą od dawki i czasu terapii. Wśród hematologicznych efektów obserwuje się leukocytozę, limfopenię, eozynopenię, polyglobulię, trombocytopenię oraz trombocytozę. Szczególnie niebezpieczne są reakcje anafilaktyczne z zapaścią krążeniową, zatrzymaniem akcji serca i skurczem oskrzeli, zwłaszcza u pacjentów z astmą oskrzelową. Lek osłabia odporność, zwiększając ryzyko ciężkich zakażeń wirusowych (np. ospa wietrzna, opryszczka, półpasiec) oraz maskuje objawy infekcji. Metyloprednizolon może indukować przełom guza chromochłonnego, zahamowanie czynności nadnerczy, zespół Cushinga, zaburzenia hormonalne (brak miesiączki, hirsutyzm, zaburzenia wzwodu) oraz u dzieci zahamowanie wzrostu. Wśród działań metabolicznych dominują retencja sodu z obrzękami, hipokaliemia, obniżona tolerancja glukozy, cukrzyca, hipercholesterolemia i hipertriglicerydemia.
astma oskrzelowa, centralna retinopatia surowicza, depresja, eozynopenia, guz chromochłonny, hipercholesterolemia, hipertriglicerydemia, hipokaliemia, hirsutyzm, jałowa martwica kości, jaskra, kardiomiopatia przerostowa, kortykosteroid, leukocytoza, limfopenia, metyloprednizolon, miastenia, miopatia steroidowa, nadciśnienie tętnicze, opryszczka, osłabienie odporności, osteoporoza, ostra niewydolność wątroby, półpasiec, polyglobulia, przełom miasteniczny, reakcja anafilaktyczna, rozedma pęcherzykowa jelit, rozstępy, rzekomy guz mózgu, skurcz oskrzeli, teleangiektazja, trądzik steroidowy, trombocytopenia, twardzina układowa, twardzinowy przełom nerkowy, wrzód żołądka i jelit, wstrząs anafilaktyczny, zaburzenia rytmu serca, zaćma, zahamowanie czynności nadnerczy, zapalenie otrzewnej, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zapaść naczyniowa, zatrzymanie sodu, zespół Cushinga, zespół odstawienia steroidów, zespół rozpadu guza - Leksykon leków
Działania niepożądane – Meprelon 8 mg
Meprelon, zawierający metyloprednizolon, jest kortykosteroidem stosowanym w leczeniu schorzeń zapalnych i autoimmunologicznych. Działania niepożądane leku są zróżnicowane i zależą od dawki oraz czasu terapii. W zakresie hematologicznym obserwuje się leukocytozę, limfopenię, eozynopenię, poliglobulię, trombocytopenię oraz trombocytozę. Metyloprednizolon wykazuje działanie immunosupresyjne, co może maskować infekcje lub nasilać utajone zakażenia. W układzie endokrynologicznym możliwe są niedoczynność kory nadnerczy, zespół Cushinga, zahamowanie wzrostu u dzieci oraz zaburzenia hormonalne, takie jak brak miesiączki, hirsutyzm czy zaburzenia wzwodu. Metabolicznie lek może powodować zespół rozpadu guza, lipomatozę, zaburzenia elektrolitowe (zatrzymanie sodu, zwiększone wydalanie potasu), cukrzycę, hipercholesterolemię i hipertriglicerydemię oraz nasilony katabolizm białek.
centralna retinopatia surowicza, eozynopenia, farmakoterapia, guz chromochłonny, hipercholesterolemia, hipertriglicerydemia, hirsutyzm, immunosupresja, jałowa martwica kości, jaskra, kortykosteroid, leukocytoza, limfopenia, lipomatoza, metyloprednizolon, miastenia, mięsak Kaposiego, niedoczynność kory nadnerczy, osteoporoza, ostra miopatia, poliglobulia, przełom miasteniczny, rozstępy skórne, rzekomy guz mózgu, teleangiektazje, terapia substytucyjna, trądzik steroidowy, trombocytopenia, trombocytoza, twardzina układowa, twardzinowy przełom nerkowy, twarz księżycowata, wybroczyny, zaćma, zapalenie trzustki, zespół Cushinga, zespół rozpadu guza - Leksykon substancji czynnych
Metyldopa – Przeciwwskazania stosowania
Metyldopa, substancja czynna preparatu Dopegyt 250 mg, posiada istotne przeciwwskazania, które należy uwzględnić w terapii nadciśnienia tętniczego. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na metyldopę lub składniki preparatu. Lek jest także przeciwwskazany u pacjentów z aktywną chorobą wątroby, w tym ostrym zapaleniem i marskością, ze względu na ryzyko nasilenia uszkodzenia hepatocytów. Szczególną ostrożność należy zachować u osób z historią choroby wątroby indukowanej metyldopą, gdzie ponowne podanie leku może prowadzić do cięższego uszkodzenia wątroby. Ponadto, stosowanie metyldopy jest przeciwwskazane u pacjentów z guzem chromochłonnym (pheochromocytoma) z uwagi na ryzyko paradoksalnego wzrostu ciśnienia tętniczego.
choroba wątroby, depresja, Dopegyt, epizod depresyjny, farmakoterapia nadciśnienia, guz chromochłonny, inhibitor MAO, inhibitor monoaminooksydazy, kardiologia, lek hipotensyjny, marskość wątroby, metyldopa, nadciśnienie oporne, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość, ostre zapalenie wątroby, pheochromocytoma, przełom nadciśnieniowy, uszkodzenie hepatocytów, wydzielanie katecholamin - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Symbicort Turbuhaler
Symbicort Turbuhaler, zawierający budezonid (kortykosteroid) i formoterol fumaran dwuwodny (długo działający agonista receptorów β2), wymaga stosowania najmniejszej skutecznej dawki zapewniającej kontrolę astmy, z regularną oceną stanu pacjenta i stopniowym zmniejszaniem dawki po uzyskaniu kontroli objawów. Zaleca się, aby pacjenci zawsze mieli przy sobie inhalator doraźny; w terapii podtrzymującej i doraźnej jest to ten sam inhalator, natomiast w leczeniu wyłącznie podtrzymującym konieczny jest oddzielny lek rozszerzający oskrzela. Po inhalacji dawki podtrzymującej należy płukać jamę ustną, aby zmniejszyć ryzyko drożdżakowego zakażenia. Nagłe odstawienie leku jest niewskazane ze względu na ryzyko zaostrzeń i konieczność stopniowego zmniejszania dawki, a w przypadku pogorszenia kontroli astmy lub POChP należy pilnie skonsultować się z lekarzem i rozważyć zwiększenie dawki kortykosteroidów lub antybiotykoterapię.
agonista receptorów beta-2-adrenergicznych, budezonid, centralna chorioretinopatia surowicza, choroba niedokrwienna serca, drożdżyca jamy ustnej, duszność, formoterol, gęstość mineralna kości, gruźlica płuc, guz chromochłonny, hipoglikemia, hipokaliemia, hipotensja, inhibitor CYP3A4, itrakonazol, jadłowstręt, jaskra, kardiomiopatia przerostowa, kortykosteroid wziewny, nadciśnienie tętnicze, nadczynność tarczycy, nadpobudliwość psychoruchowa, niewydolność nadnerczy, niewydolność serca, pleśniawki, pochodne ksantyny, przełom nadnerczowy, rytonawir, skurcz oskrzeli, świsty oskrzelowe, tachyarytmia, tętniak, zaćma, zakażenie dróg oddechowych, zapalenie płuc, zespół Cushinga, zespół wydłużonego QT, zwężenie aorty - Leksykon chorób i schorzeń
Feochromocytoma – Zapobieganie i profilaktyka
Feochromocytoma to rzadki guz chromochłonny rdzenia nadnerczy, wydzielający katecholaminy, występujący sporadycznie w 60-75% przypadków, a w 25-40% na podłożu dziedzicznym (m.in. MEN2, VHL, NF1). Brak skutecznych metod prewencji i wczesnego wykrywania w populacji ogólnej podkreśla znaczenie badań przesiewowych u osób z grup ryzyka genetycznego. Wczesna diagnostyka i leczenie chirurgiczne zmniejszają ryzyko powikłań związanych z nadmiernym wydzielaniem katecholamin, efektem masy guza oraz transformacją złośliwą. Zaleca się prowadzenie leczenia w wyspecjalizowanych ośrodkach z dostępem do badań genetycznych i kompleksowej opieki follow-up.
amlodypina, anafilaksja, badanie przesiewowe, bloker kanału wapniowego, choroba von Hippla-Lindaua, diada Carneya-Stratakisa, dihydropirydyna, doksazosyna, dziedziczny zespół paraganglioma, efekt masy guza, endokrynolog, feochromocytoma, glikokortykosteroid, guz chromochłonny, hipotonia ortostatyczna, katecholaminy, komórki chromochłonne rdzenia nadnerczy, lek alfa-adrenolityczny, metyrozyna, nadmierne wydzielanie katecholamin, neurofibromatoza typu 1, nifedypina, nikardypina, objętość wewnątrznaczyniowa, powikłania okołooperacyjne, prazosyna, przełom katecholaminowy, receptor adrenergiczny, terazosyna, transformacja złośliwa, triada Carneya, urapidil, zespół genetyczny, zespół mnogiej gruczolakowatości wewnątrzwydzielniczej, znieczulenie zewnątrzoponowe - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Virtago 8 mg
Lek Virtago zawiera betahistynę dichlorowodorek w dawkach 8 mg, 16 mg lub 24 mg i posiada istotne przeciwwskazania, które należy uwzględnić przed rozpoczęciem terapii. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na betahistynę lub składniki pomocnicze preparatu. Szczególnie niebezpieczne jest stosowanie u pacjentów z guzem chromochłonnym (pheochromocytoma), gdyż betahistyna może indukować uwalnianie katecholamin, prowadząc do gwałtownego wzrostu ciśnienia tętniczego i ryzyka przełomu nadciśnieniowego, co stanowi zagrożenie życia. Mechanizm ten wynika z farmakodynamicznych właściwości betahistyny jako syntetycznego analogonu histaminy.
adrenalina i noradrenalina, analog histaminy, betahistyny dichlorowodorek, ciśnienie tętnicze krwi, guz chromochłonny, nadciśnienie tętnicze, nadmierna potliwość, nadwrażliwość, napadowy ból głowy, pheochromocytoma, przełom nadciśnieniowy, reakcja nadwrażliwości, tachykardia, uwalnianie katecholamin - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Metajodobenzyloguanidyna 131 I (MIBG- 131 I) do terapii 370-740 MBq/ml
Metajodobenzyloguanidyna znakowana izotopem jodu-131 (MIBG-131I) jest stosowana w terapii izotopowej nowotworów neuroendokrynnych, zwłaszcza tych pochodzących z komórek grzebienia nerwowego. Preparat dostępny jest w formie roztworu do wstrzykiwań o aktywności 370-740 MBq/ml i wykazuje skuteczność w leczeniu złośliwych guzów chromochłonnych, nerwiaka zarodkowego, raka rdzeniastego tarczycy oraz rakowiaka, szczególnie w przypadkach zaawansowanych, przerzutowych lub nieoperacyjnych. Kwalifikacja do terapii wymaga potwierdzenia wychwytu jobenguanu w zmianach nowotworowych za pomocą diagnostycznego badania scyntygraficznego z MIBG znakowanym jodem-123 lub jodem-131 o niższej aktywności.
badanie diagnostyczne, guz chromochłonny, jobenguan, kalcytonina, katecholaminy, komórki C tarczycy, leczenie izotopowe, medycyna nuklearna, MIBG-131I, nerwiak zarodkowy, neuroblastoma, nowotwór neuroendokrynny, ochrona radiologiczna, pheochromocytoma, rak rdzeniasty tarczycy, rakowiak, rdzeń nadnerczy, scyntygrafia, terapia radioizotopowa, układ współczulny - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Sunitinib Krka 25 mg
Przedkliniczne badania toksyczności sunitynibu, prowadzone na szczurach i małpach przez okres do 9 miesięcy, wykazały wpływ leku na liczne narządy, w tym przewód pokarmowy (nudności, biegunki), nadnercza (przekrwienie kory, krwotoki, martwica z włóknieniem), układ limfatyczny i krwiotwórczy (zmniejszenie komórek szpiku, zanik tkanki limfoidalnej), trzustkę zewnątrzwydzielniczą (degranulacja i martwica komórek pęcherzykowych), ślinianki (przerost gronek), stawy (zgrubienie płytki wzrostu) oraz układ rozrodczy żeński (zanik macicy, zmniejszenie wzrostu pęcherzyków jajnikowych). Działania te występowały przy klinicznie istotnych stężeniach sunitynibu w osoczu i były w większości odwracalne po 2-6 tygodniach od zakończenia terapii. Dodatkowo odnotowano wydłużenie odstępu QTc, zmniejszenie LVEF, zanik kanalików jądrowych, rozrost komórek mezangium nerek, krwotoki z przewodu pokarmowego i jamy ustnej oraz przerost komórek płata przedniego przysadki. Zmiany w macicy i płytce wzrostowej kości uznano za związane z farmakologicznym działaniem sunitynibu.
aberracja chromosomalna, aplazja szpiku kostnego, atrezja pęcherzyków jajnikowych, degranulacja komórek, działanie klastogenne, frakcja wyrzutowa lewej komory, genotoksyczność, gruczoły Brunnera, guz chromochłonny, poliploidia, przekrwienie kory nadnerczy, przerost przysadki, przewód pokarmowy, rakotwórczość, rozrost mezangium, rozszczep podniebienia, rozszczep wargi, rozwój postnatalny, śródbłoniak krwionośny, toksyczność po wielokrotnym podaniu, utrata ciąży po zagnieżdżeniu, wady rozwojowe szkieletu, właściwości mutagenne, wydłużenie odstępu QTc, zagnieżdżenie zarodka, zanik kanalików jądrowych, zanik tkanki limfoidalnej, zwyrodnienie ciałka żółtego - Leksykon substancji czynnych
Paracetamol – Przeciwwskazania stosowania
Paracetamol, mimo stosunkowo bezpiecznego profilu terapeutycznego, posiada liczne przeciwwskazania, które należy uwzględnić podczas ordynacji. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na paracetamol oraz ciężka niewydolność wątroby (Child-Pugh ≥9) i nerek (klirens kreatyniny <30 ml/min). U pacjentów z wirusowym zapaleniem wątroby, chorobą alkoholową oraz wrodzonymi deficytami enzymatycznymi (niedobór dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej, reduktazy methemoglobinowej) stosowanie paracetamolu zwiększa ryzyko hepatotoksyczności, niedokrwistości hemolitycznej i methemoglobinemii. Dodatkowo, produkty zawierające paracetamol w połączeniu z innymi substancjami (fenylefryna, difenhydramina, ibuprofen, kodeina, chlorfenamina) mają rozszerzone przeciwwskazania, m.in. zaburzenia sercowo-naczyniowe, jaskrę, astmę, niewydolność oddechową, czy wiek poniżej 12-15 lat. W ciąży i laktacji przeciwwskazania zależą od dodatkowych składników, np. fenylefryna i kodeina są przeciwwskazane.
adenoidektomia, astma oskrzelowa, bezdech śródsenny, choroba alkoholowa, choroba wrzodowa żołądka, enzym CYP2D6, fenyloketonuria, glutation, guz chromochłonny, hepatotoksyczność, inhibitor monoaminooksydazy, jaskra zamkniętego kąta, klirens kreatyniny, lek przeciwdepresyjny trójpierścieniowy, methemoglobinemia, nadciśnienie tętnicze, nadczynność tarczycy, niedobór dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej, niedobór reduktazy methemoglobinowej, niedokrwistość hemolityczna, niewydolność nerek, niewydolność oddechowa, niewydolność wątroby, polipy nosa, porfiria, przerost prostaty, tonsilektomia, zaburzenie sercowo-naczyniowe, zydowudyna - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Sunitinib Glenmark 50 mg
Przedkliniczne badania toksyczności sunitynibu wykazały, że główne narządy docelowe obejmują przewód pokarmowy, nadnercza, układ limfatyczny i krwiotwórczy, trzustkę, ślinianki, stawy oraz układ rozrodczy, przy czym zmiany te występowały przy klinicznie istotnych stężeniach leku. Zaobserwowano m.in. wymioty, biegunki, przekrwienie i krwotoki nadnerczy, zmniejszenie liczby komórek szpiku, degranulację komórek trzustki, przerost gronek ślinianek, zanik macicy i zaburzenia rozwoju pęcherzyków jajnikowych. Dodatkowo odnotowano wydłużenie odstępu QTc, obniżenie LVEF, rozrost komórek mezangium nerek oraz krwotoki z przewodu pokarmowego. Większość zmian była odwracalna po 2-6 tygodniach od zakończenia terapii. Sunitynib nie wykazał mutagenności ani klastogenności in vivo, jednak w limfocytach ludzkich in vitro obserwowano poliploidię. Potencjał rakotwórczy potwierdzono w modelach myszy transgenicznych rasH2 i szczurów, gdzie dawki ≥25 mg/kg mc. (≥7,3-krotna ekspozycja AUC klinicznego) indukowały nowotwory przewodu pokarmowego i rozrosty nadnerczy.
aberracja chromosomalna, atrezja pęcherzykowa, błona śluzowa macicy, działanie klastogenne, działanie mutagenne, embriotoksyczność, frakcja wyrzutowa lewej komory, gruczoł krokowy, guz chromochłonny, hiperplazja błony śluzowej, kanalik jądrowy, komórki mezangium, nadnercze, organogeneza, pęcherzyk nasienny, płytka wzrostowa kości, poliplodia, rdzeń nadnerczy, rozszczep podniebienia, rozszczep wargi, śledziona, szpik kostny, teratogenność, tkanka limfoidalna grasicy, węzeł chłonny, złośliwy śródbłoniak krwionośny, zwyrodnienie ciałka żółtego - Leksykon chorób i schorzeń
Rak nadnerczy – Objawy
Rak nadnerczy (adrenocortical carcinoma, ACC) to rzadki, ale agresywny nowotwór kory nadnerczy, diagnozowany rocznie u około 300-500 osób w USA. Charakteryzuje się szybkim wzrostem i wysoką tendencją do wczesnych przerzutów, najczęściej do wątroby (40-90%), płuc (40-80%) i kości (5-20%). Objawy kliniczne wynikają z nadprodukcji hormonów (kortyzolu, aldosteronu, androgenów, estrogenów) lub efektu masy guza, który średnio ma 10-13 cm w momencie rozpoznania. W około 50% przypadków występuje zespół Cushinga z charakterystycznymi objawami, takimi jak przyrost masy ciała, nadciśnienie tętnicze, hiperglikemia, osteoporoza i zmiany skórne. Guzy produkujące aldosteron manifestują się zespołem Conna z nadciśnieniem i hipokaliemią, natomiast nadmiar hormonów płciowych powoduje wirylizację lub feminizację, szczególnie u dzieci i osób płci przeciwnej do produkowanego hormonu. Guzy niefunkcjonalne często pozostają bezobjawowe do momentu osiągnięcia dużych rozmiarów i ucisku na sąsiednie struktury.
efekt masy, ginekomastia, guz chromochłonny, guz nadnercza, guz niefunkcjonalny, hipokaliemia, hirsutyzm, kora nadnerczy, łysienie androgenowe, nadciśnienie napadowe, nadciśnienie tętnicze, nadprodukcja hormonów, osteoporoza, przedwczesne dojrzewanie, przerzut do wątroby, rak nadnerczy, rak przerzutowy, resekcja chirurgiczna, rozpoznanie choroby, stadium zaawansowania, ucisk naczyń krwionośnych, wirylizacja, zaawansowane stadium, zespół Conna, zespół Cushinga, żółtaczka - Leksykon substancji czynnych
Perazyna – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Perazyna, należąca do pochodnych fenotiazyny, wymaga ścisłego nadzoru lekarskiego ze względu na liczne działania niepożądane i interakcje, zwłaszcza u pacjentów w podeszłym wieku oraz z zaburzeniami czynności wątroby i nerek. Zaleca się redukcję dawki o 50% u osób starszych oraz monitorowanie funkcji wątroby (próby czynnościowe na początku terapii i po 6 miesiącach) oraz układu krwiotwórczego (morfologia co 6 miesięcy). Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z zaburzeniami hematologicznymi, sercowo-naczyniowymi, neurologicznymi, okulistycznymi, moczowymi, przewodu pokarmowego, endokrynologicznymi oraz nowotworami sutka. Alkohol jest bezwzględnie przeciwwskazany podczas terapii ze względu na ryzyko nasilenia działań niepożądanych ośrodkowego układu nerwowego.
badanie EKG, choroba Parkinsona, choroba wrzodowa, ciężkie niedociśnienie, ciśnienie tętnicze, delirium, dyskineza, guz chromochłonny, hipotonia ortostatyczna, jaskra z wąskim kątem, kinaza kreatyninowa, krwawienie z nosa, leczenie przeciwparkinsonowskie, leukopenia, miastenia, morfologia krwi, nadczynność tarczycy, nadwrażliwość na światło, napad drgawkowy, napad padaczkowy, niedobór laktazy, niedociśnienie tętnicze, niemiarowość serca, nietolerancja galaktozy, niewydolność krążenia, niewydolność nerek, niewydolność oddechowa, ostra niedokrwistość, parkinsonizm, pochodna fenotiazyny, próg drgawkowy, promieniowanie ultrafioletowe, przerost prostaty, przewlekła choroba wątroby, rozmaz krwi, stężenie glukozy, stężenie mioglobiny, uszkodzenie mięśnia sercowego, uszkodzenie wątroby, wczesna dyskineza, zaburzenie gospodarki wodno-elektrolitowej, zaburzenie hemopoezy, zaburzenie oddawania moczu, zaburzenie układu krwiotwórczego, zaburzenie układu pozapiramidowego, zespół złego wchłaniania, złośliwy zespół neuroleptyczny, zmniejszenie leukocytów, zmniejszenie płytek krwi, zwężenie odźwiernika - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Propranolol WZF
Propranolol WZF, jako beta-adrenolityk, wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z niewydolnością serca, zwłaszcza niekontrolowaną, oraz u osób z zaburzeniami przewodzenia serca, w tym blokiem pierwszego stopnia i bradykardią. Przeciwwskazane jest łączenie propranololu z antagonistami kanału wapniowego o działaniu inotropowo ujemnym (werapamil, diltiazem), ze względu na ryzyko ciężkiego niedociśnienia, bradykardii i niewydolności serca, szczególnie przy podawaniu dożylnym lub w okresie 48 godzin po odstawieniu antagonistów. Lek może nasilać zaburzenia krążenia obwodowego oraz maskować objawy hipoglikemii, zwłaszcza tachykardię, co jest istotne u pacjentów z cukrzycą i grup ryzyka, takich jak noworodki, osoby w podeszłym wieku czy pacjenci z chorobami wątroby i po hemodializie. Odnotowano przypadki ciężkiej hipoglikemii z drgawkami i śpiączką.
adrenalina, alfa-adrenolityk, antagonista kanału wapniowego, beta-adrenolityk, blok serca pierwszego stopnia, bradykardia, choroba niedokrwienna serca, diltiazem, encefalopatia wątrobowa, guz chromochłonny, hipoglikemia, lek hipoglikemizujący, marskość wątroby, nadciśnienie wrotne, niedociśnienie tętnicze, niewydolność lewej komory, niewydolność nerek, niewydolność serca, niewydolność wątroby, okres półtrwania leku, reakcja alergiczna, tyreotoksykoza, werapamil, zaburzenie funkcji tarczycy, zaburzenie krążenia obwodowego - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Noradrenaline hameln 0,2 mg/ml
Noradrenalina (Noradrenaline hameln 0,2 mg/ml) jest silnym lekiem naczynioskurczowym, którego stosowanie jest przeciwwskazane u pacjentów z nadwrażliwością na noradrenalinę lub substancje pomocnicze, nadczynnością tarczycy, guzem chromochłonnym, nadciśnieniem tętniczym, chorobą wieńcową, zmianami miażdżycowymi naczyń, częstoskurczem napadowym, arytmią serca o wysokiej częstości, sercem płucnym, jaskrą wąskiego kąta, gruczolakiem gruczołu krokowego z zaleganiem moczu oraz ciężkimi zaburzeniami czynności nerek. Podanie noradrenaliny u tych pacjentów może prowadzić do poważnych powikłań, takich jak nasilenie niedokrwienia mięśnia sercowego, przełom tarczycowy, gwałtowny wzrost ciśnienia tętniczego, pogorszenie stanu hemodynamicznego, zwiększenie ciśnienia wewnątrzgałkowego, zatrzymanie moczu czy pogłębienie niewydolności nerek. Bezwzględnie przeciwwskazane jest podawanie noradrenaliny drogą dotętniczą ze względu na ryzyko ciężkiego skurczu naczyń, martwicy tkanek i amputacji kończyny.
amputacja kończyny, arytmia serca, choroba wieńcowa, ciśnienie wewnątrzgałkowe, częstoskurcz napadowy, dieta niskosodowa, gruczolak prostaty, guz chromochłonny, jaskra wąskiego kąta, martwica tkanek, miażdżyca naczyń, nadciśnienie płucne, nadciśnienie tętnicze, nadczynność tarczycy, nadwrażliwość na substancję czynną, niedokrwienie mięśnia sercowego, niewydolność nerek, noradrenaliny winian, podanie dotętnicze, przełom tarczycowy, serce płucne, skurcz naczyń, zaleganie moczu - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – MST Continus
Produkt leczniczy MST Continus, zawierający siarczan morfiny w formie tabletek o zmodyfikowanym uwalnianiu, wymaga szczególnej ostrożności w stosowaniu ze względu na ryzyko depresji ośrodka oddechowego, uzależnienia oraz licznych przeciwwskazań klinicznych. Nie zaleca się podawania leku pacjentom poniżej 12 lat, w okresie okołooperacyjnym (12 godzin przed i 24 godziny po zabiegu), a także osobom z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek, wątroby, układu oddechowego, chorobami neurologicznymi (np. padaczka), czy zaburzeniami psychicznymi. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów w podeszłym wieku oraz dzieci, u których dawki powinny być stopniowo zwiększane. Morfina może wywoływać centralny bezdech senny, hipoksemię, a także ostre reakcje skórne (AGEP) pojawiające się zwykle w ciągu pierwszych 10 dni terapii. W przypadku wystąpienia objawów takich jak przerwy w oddychaniu podczas snu, nocne przebudzenia z dusznością czy nadmierna senność, konieczne jest rozważenie zmniejszenia dawki.
benzodiazepina, centralny bezdech senny, chordotomia, choroba Addisona, ciśnienie śródczaszkowe, delirium tremens, depresja oddechowa, guz chromochłonny, hiperalgezja, hipoksemia, hipowolemii, hormon płciowy, inhibitor MAO, inhibitor P2Y12, kolka nerkowa, kolka żółciowa, niedociśnienie tętnicze, niedoczynność tarczycy, niedokrwistość sierpowatokrwinkowa, niedrożność porażenna jelit, nieswoiste zapalenie jelit, niewydolność nadnerczy, ostra uogólniona osutka krostkowa, ostry zespół klatki piersiowej, padaczka, prolaktyna, przerost gruczołu krokowego, ryfampicyna, serce płucne, siarczan morfiny, skurcz zwieracza Oddiego, tabletka o zmodyfikowanym uwalnianiu, tolerancja, uzależnienie od opioidów, zaburzenia oddychania podczas snu, zaburzenia związane z używaniem opioidów, zapalenie trzustki, zaparcie - Leksykon substancji czynnych
Chloroprotyksen – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Chloroprotyksen, pochodna tioksantenu stosowana jako lek przeciwpsychotyczny, wymaga szczególnej ostrożności podczas terapii ze względu na ryzyko wystąpienia złośliwego zespołu neuroleptycznego, wydłużenia odstępu QT w EKG (przeciwwskazanie przy QTc >450 ms u mężczyzn i >470 ms u kobiet, przerwanie leczenia przy QTc >500 ms), a także napadów ostrej jaskry u pacjentów z wąskim kątem przesączania. Konieczne jest monitorowanie EKG i elektrolitów oraz unikanie łączenia chloroprotyksenu z innymi lekami przeciwpsychotycznymi. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z organicznym uszkodzeniem mózgu, padaczką, ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby, nerek i serca, miastenią, chorobą Parkinsona, nadczynnością tarczycy, chorobą alkoholową, a także u osób narażonych na skrajne temperatury i podczas terapii elektrowstrząsami. Chloroprotyksen może wpływać na metabolizm glukozy i insuliny, co wymaga dostosowania leczenia cukrzycy.
chloroprotyksen, choroba Parkinsona, cukrzyca, elektrowstrząsy, guz chromochłonny, hipertermia, hipotonia ortostatyczna, jaskra, łagodny rozrost gruczołu krokowego, lek przeciwpsychotyczny, miastenia, monitorowanie EKG, nadczynność tarczycy, niedrożność jelit, nowotwór prolaktynozależny, odstęp QTc, organiczne uszkodzenie mózgu, otępienie, padaczka, płytka przednia komora oka, pochodne tioksantenu, priapizm, sztywność mięśni, upośledzenie umysłowe, wydłużenie odstępu QT, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności serca, zaburzenia czynności wątroby, zaburzenia mikcji, zaburzenia rytmu serca, zatrzymanie moczu, złośliwy zespół neuroleptyczny, zwężenie odźwiernika, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon chorób i schorzeń
Nadmierna potliwość (hiperhidroza) – Etiologia i przyczyny
Hiperhidroza to stan charakteryzujący się nadmiernym wydzielaniem potu, przekraczającym fizjologiczne potrzeby termoregulacji, wynikający z nadaktywności gruczołów potowych ekrynowych. Hiperhidroza pierwotna, idiopatyczna, manifestuje się symetrycznym poceniem dłoni, stóp, pach i twarzy, rozpoczynającym się zwykle w dzieciństwie lub okresie dojrzewania, z patofizjologią obejmującą dysregulację układu współczulnego i nadreaktywność na bodźce. Występuje komponent genetyczny, z historią rodzinną w 30-50% przypadków. Hiperhidroza wtórna jest uogólniona, pojawia się w wieku dorosłym i jest związana z chorobami endokrynologicznymi (np. nadczynność tarczycy, pheochromocytoma), neurologicznymi (np. choroba Parkinsona, udar), nowotworowymi, zakaźnymi, kardiologicznymi oraz działaniem leków (np. SSRI, trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne, opioidy). Objawy wtórne mogą obejmować pocenie nocne i asymetryczne, co wymaga szczegółowej diagnostyki różnicowej.
acetylocholinesteraza, autonomiczny układ nerwowy, chłoniak Hodgkina, choroba Parkinsona, erytromelalgia, gruczoł potowy, gruczoł potowy ekrynowy, guz chromochłonny, hiperhidroza, hiperhidroza idiopatyczna, hiperhidroza pierwotna, hiperhidroza uogólniona, hiperhidroza wtórna, hipertyreoza, jontoforeza, nadczynność tarczycy, nadmierna potliwość, pheochromocytoma, selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, sympatektomia endoskopowa piersiowa, sympatektomia piersiowa, toksyna botulinowa, trójpierścieniowy lek przeciwdepresyjny, układ współczulny, uwalnianie acetylocholiny, zespół Frey’a - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Formodual
Produkt leczniczy Formodual, zawierający 200 µg beklometazonu dipropionianu oraz 6 µg formoterolu fumaranu dwuwodnego na dawkę, wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z chorobami układu sercowo-naczyniowego, takimi jak blok przedsionkowo-komorowy III stopnia, tachyarytmie, przerostowa kardiomiopatia z zawężeniem drogi odpływu, ciężka niewydolność serca, nadciśnienie tętnicze oraz u osób z wydłużonym odstępem QTc (>0,44 s). Formoterol może samodzielnie wydłużać QTc, co zwiększa ryzyko arytmii. Przed planowanym znieczuleniem halogenowymi środkami należy odczekać minimum 12 godzin od ostatniej dawki Formodual. Dodatkowo, u pacjentów z tyreotoksykozą, cukrzycą, guzem chromochłonnym oraz niewyrównaną hipokaliemią konieczne jest ścisłe monitorowanie i korekta stanu klinicznego, ze względu na potencjalne nasilenie działań niepożądanych, w tym hiperglikemii i ryzyka ciężkiej hipokaliemii, zwłaszcza przy jednoczesnym stosowaniu teofiliny, steroidów lub leków moczopędnych.
anoreksja, blok przedsionkowo-komorowy, cechy cushingoidalne, centralna chorioretinopatia surowicza, gruźlica płuc, guz chromochłonny, hipoglikemia, hipokaliemia, jaskra, kandydoza jamy ustnej, kardiomiopatia przerostowa, kortykosteroid wziewny, nadciśnienie tętnicze, napad drgawkowy, niedociśnienie, niedokrwienna choroba serca, niewydolność serca, paradoksalny skurcz oskrzeli, przełom nadnerczowy, tachyarytmia, tyreotoksykoza, wydłużenie odstępu QTc, zaburzenie rytmu serca, zahamowanie czynności nadnerczy, zespół Cushinga, zmniejszenie gęstości mineralnej kości, zwężenie aorty - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Sunitinib Vipharm 50 mg
Przedkliniczne badania sunitynibu wykazały wielonarządową toksyczność przy istotnych klinicznie stężeniach osoczowych, obejmującą zmiany w przewodzie pokarmowym (nudności, biegunki), nadnerczach (przekrwienie, krwotoki, martwica i włóknienie), układzie limfatycznym i krwiotwórczym (zanik tkanki limfoidalnej, zmniejszenie komórek szpiku), trzustce (degranulacja i martwica komórek pęcherzykowych), śliniankach, stawach, macicy i jajnikach. Dodatkowo obserwowano wydłużenie odstępu QTc, zmniejszenie LVEF, zmiany nerkowe oraz przerost komórek przysadki. Większość zmian była odwracalna po 2-6 tygodniach od zakończenia terapii. Badania genotoksyczności nie wykazały mutagenności ani klastogenności in vivo, choć in vitro stwierdzono poliploidię w ludzkich limfocytach. Potencjał rakotwórczy potwierdzono w modelach myszy transgenicznych rasH2 i szczurów, gdzie dawki ≥ 0,9 do 7,8 razy wyższe niż kliniczne AUC indukowały nowotwory żołądka, dwunastnicy, nadnerczy i gruczołów Brunnera.
aberracje chromosomalne, atrezja pęcherzyków jajnikowych, ciałko żółte, działanie klastogenne, działanie rakotwórcze, frakcja wyrzutowa lewej komory, genotoksyczność, gruczoł krokowy, gruczoły Brunnera, guz chromochłonny, kanaliki jądrowe, komórki mezangium, kostnienie kręgów, nadnercza, odstęp QTc, organogeneza, pęcherzyki nasienne, poliploidia, przewód pokarmowy, resorpcja zarodkowa, rozrost rdzenia nadnerczy, rozszczep podniebienia, rozszczep wargi, śmiertelność zarodkowa, sunitynib, szpik kostny, trzustka zewnątrzwydzielnicza, układ krwiotwórczy, wady rozwojowe szkieletu, zanik kanalików jąder - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Propranolol Accord 40 mg
Propranolol Accord w dawkach 10 mg i 40 mg jest nieselektywnym beta-adrenolitykiem o szerokim spektrum zastosowań w kardiologii i neurologii. W leczeniu dławicy piersiowej redukuje zapotrzebowanie mięśnia sercowego na tlen poprzez obniżenie częstości akcji serca, kurczliwości i ciśnienia tętniczego, co zmniejsza częstość i nasilenie epizodów dławicowych. W nadciśnieniu tętniczym obniża ciśnienie poprzez zmniejszenie rzutu serca, hamowanie uwalniania reniny i redukcję aktywności układu współczulnego. W prewencji wtórnej zawału serca zmniejsza ryzyko ponownego incydentu i śmiertelność sercowo-naczyniową. Ponadto jest skuteczny w kardiomiopatii przerostowej zawężającej, nadkomorowych i komorowych zaburzeniach rytmu serca, nadczynności tarczycy, guzie chromochłonnym (w połączeniu z alfa-adrenolitykiem), drżeniu samoistnym, profilaktyce migreny oraz zmniejszaniu ryzyka krwawienia z żylaków przełyku u pacjentów z nadciśnieniem wrotnym.
alfa-adrenolityk, beta-adrenolityk, częstoskurcz nadkomorowy, dławica piersiowa, dławica wysiłkowa, drżenie samoistne, ekstrasystolia komorowa, glikozydy nasercowe, guz chromochłonny, kardiomiopatia przerostowa zawężająca, komorowe zaburzenia rytmu serca, krwawienie z górnego odcinka przewodu pokarmowego, migotanie przedsionków, migrena, nadciśnienie tętnicze, nadciśnienie wrotne, nadczynność tarczycy, nadkomorowe zaburzenia rytmu serca, objawy nadczynności tarczycy, profilaktyka migreny, propranolol, receptory alfa-adrenergiczne, receptory beta-adrenergiczne, trójjodotyronina, trzepotanie przedsionków, tyreotoksykoza, tyroksyna, zawał serca, żylaki przełyku