Przeciwwskazania stosowania leku Propranolol WZF. Kiedy i w jakich warunkach odradzić pacjentowi stosowanie tego leku?

Lek Propranolol WZF w postaci roztworu do wstrzykiwań o stężeniu 1 mg/ml posiada szereg przeciwwskazań, które bezwzględnie wykluczają jego zastosowanie. Podczas kwalifikacji pacjenta do terapii tym lekiem należy wnikliwie przeanalizować jego stan kliniczny oraz choroby współistniejące pod kątem bezpieczeństwa stosowania.¹

Nadwrażliwość i stany oskrzelowe

Propranolol WZF jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną (propranololu chlorowodorek) lub którąkolwiek z substancji pomocniczych zawartych w preparacie. U tych pacjentów zastosowanie leku może prowadzić do poważnych reakcji alergicznych.²

Nie należy podawać leku pacjentom z astmą oskrzelową oraz innymi stanami skurczowymi oskrzeli. Działanie blokujące receptory β-adrenergiczne może prowadzić do nasilenia skurczu oskrzeli i znacznego pogorszenia funkcji układu oddechowego.³

Przeciwwskazania kardiologiczne

Propranolol WZF jest przeciwwskazany w następujących stanach kardiologicznych:

• Bradykardia – ze względu na działanie chronotropowo ujemne, lek może nasilać zwolnienie czynności serca, co prowadzi do pogłębienia bradykardii i związanych z nią powikłań⁴
• Wstrząs kardiogenny – zastosowanie beta-adrenolityku w tej sytuacji pogarsza kurczliwość mięśnia sercowego i może nasilać hipotensję, co prowadzi do pogłębienia wstrząsu⁵
• Niekontrolowana niewydolność serca – propranolol, hamując działanie katecholamin, może zmniejszać siłę skurczu mięśnia sercowego, co pogarsza perfuzję tkankową i nasila objawy niewydolności⁶
• Niedociśnienie tętnicze – lek może pogłębiać hipotensję, prowadząc do niedokrwienia ważnych życiowo narządów⁷
• Blok serca II lub III stopnia – propranolol może nasilać zaburzenia przewodnictwa, co zwiększa ryzyko całkowitego bloku przedsionkowo-komorowego⁸
• Dusznica bolesna Prinzmetala – charakteryzująca się napadowym skurczem tętnic wieńcowych, może ulec nasileniu pod wpływem propranololu⁹
• Zespół chorego węzła zatokowego – propranolol może pogłębiać dysfunkcję węzła zatokowego i nasilać bradykardię¹⁰

Zaburzenia metaboliczne i choroby współistniejące

Stosowanie Propranololu WZF jest przeciwwskazane w następujących stanach metabolicznych:

• Kwasica metaboliczna – lek może nasilać zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej¹¹
• Długotrwałe głodzenie – stan ten predysponuje do hipoglikemii, którą propranolol może maskować i nasilać¹²

Zaburzenia ukrwienia obwodowego

Propranolol jest przeciwwskazany u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami krążenia w tętnicach obwodowych. Lek, poprzez blokadę receptorów β, może zmniejszać przepływ obwodowy i nasilać istniejące zaburzenia krążenia, prowadząc do pogorszenia ukrwienia tkanek obwodowych.¹³

Guz chromochłonny

Propranolol WZF jest przeciwwskazany u pacjentów z nieleczonym guzem chromochłonnym. Zastosowanie beta-adrenolityku bez uprzedniej blokady receptorów alfa może prowadzić do paradoksalnego wzrostu ciśnienia tętniczego i nasilenia objawów guza.¹⁴

Ryzyko hipoglikemii

Szczególną grupą pacjentów, u których nie wolno stosować propranololu, są osoby ze skłonnością do hipoglikemii. Dotyczy to w szczególności:

• Pacjentów niedożywionych – z niedoborami kalorycznymi i niskim BMI
• Chorych z przewlekłymi chorobami wątroby – ze względu na zaburzenia metabolizmu glukozy
• Pacjentów z cukrzycą – szczególnie leczonych insuliną lub doustnymi lekami hipoglikemizującymi
• Pacjentów przyjmujących jednocześnie inne leki hamujące reakcję na aminy katecholowe (np. inne β-adrenolityki)

U tych osób propranolol może nie tylko prowadzić do hipoglikemii, ale przede wszystkim maskować jej objawy adrenergiczne (drżenie, tachykardia), co opóźnia rozpoznanie i leczenie tego stanu, prowadząc do poważnych powikłań, w tym neurologicznych.¹⁵