Właściwości farmakokinetyczne propranololu

Propranolol chlorowodorek, dostępny w postaci roztworu do wstrzykiwań o stężeniu 1 mg/ml (Propranolol WZF), charakteryzuje się zróżnicowanymi parametrami farmakokinetycznymi zależnymi od drogi podania leku. Poznanie właściwości farmakokinetycznych jest niezbędne dla prawidłowego dawkowania i przewidywania efektów terapeutycznych.¹

Farmakokinetyka po podaniu dożylnym

Po podaniu drogą dożylną propranolol charakteryzuje się krótszym okresem półtrwania wynoszącym około 2 godzin w porównaniu do podania doustnego. Istotną różnicą pomiędzy dożylną a doustną drogą podania jest stosunek metabolitów do substancji macierzystej we krwi – po podaniu dożylnym wartość ta jest znacząco mniejsza. Co szczególnie ważne, po podaniu dożylnym nie wykrywa się 4-hydroksypropranololu, który stanowi główny aktywny metabolit po podaniu doustnym.²

Farmakokinetyka po podaniu doustnym

Dla porównania, w przypadku podawania propranololu doustnie (choć Propranolol WZF 1 mg/ml jest przeznaczony do podania parenteralnego), lek charakteryzuje się następującymi parametrami:

• Wchłanianie – propranolol jest całkowicie absorbowany z przewodu pokarmowego po podaniu doustnym³
• Czas osiągnięcia stężenia maksymalnego – szczytowe stężenie w osoczu u pacjentów na czczo pojawia się po 1-2 godzinach od momentu podania⁴
• Okres półtrwania – w przypadku podania doustnego t₁/₂ wynosi od 3 do 6 godzin, co jest wartością dłuższą niż przy podaniu dożylnym⁵

Metabolizm i dystrybucja

Metabolizm propranololu zachodzi głównie w wątrobie, gdzie ulega przemianie aż około 90% dawki podanej doustnie. Proces ten prowadzi do powstania metabolitów, z których najważniejszym jest wspomniany wcześniej 4-hydroksypropranolol – aktywny metabolit wykrywany po podaniu doustnym, lecz nieobecny po podaniu dożylnym.⁶

Dystrybucja propranololu w organizmie charakteryzuje się szybkim rozprowadzeniem do różnych tkanek i narządów. Lek osiąga szczególnie wysokie stężenia w następujących narządach:

• Płucach
• Wątrobie
• Nerkach
• Mózgu
• Sercu

Powyższy wzorzec dystrybucji jest klinicznie istotny i częściowo odpowiada za działanie propranololu w tych narządach.⁷

Wiązanie z białkami

Propranolol charakteryzuje się wysokim stopniem wiązania z białkami osocza, który wynosi od 80% do 95%. Jest to ważny parametr wpływający na biodostępność wolnej, farmakologicznie aktywnej frakcji leku oraz na ewentualne interakcje z innymi lekami silnie wiążącymi się z białkami.⁸