Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Chloroprotyksen

Chloroprotyksen – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania

Chloroprotyksen, substancja czynna leków takich jak Chlorprothixen Hasco oraz Chlorprothixen Zentiva, jest lekiem przeciwpsychotycznym z grupy pochodnych tioksantenu. Podczas leczenia tą substancją należy zachować szczególną ostrożność i monitorować pacjentów pod kątem potencjalnych zagrożeń, które omówiono poniżej. ^{1 2}

Złośliwy zespół neuroleptyczny

Podczas stosowania chloroprotyksenu, podobnie jak w przypadku innych leków neuroleptycznych, istnieje ryzyko wystąpienia złośliwego zespołu neuroleptycznego, który charakteryzuje się hipertermią, sztywnością mięśni, zaburzeniami świadomości oraz niestabilnością autonomicznego układu nerwowego. Należy podkreślić, że zgony w przebiegu tego zespołu obserwuje się przede wszystkim u pacjentów z wcześniej istniejącym organicznym zespołem mózgowym, upośledzeniem umysłowym oraz u osób nadużywających opioidów i alkoholu. ^{3 4}

Ryzyko wystąpienia jaskry

U pacjentów z rzadkim schorzeniem płytkiej przedniej komory oka i wąskim kątem przesączania mogą wystąpić napady ostrej jaskry w wyniku rozszerzenia źrenic, które jest działaniem niepożądanym chloroprotyksenu. Fakt ten należy uwzględnić podczas kwalifikacji pacjenta do leczenia tym lekiem. ^{5 6}

Wydłużenie odstępu QT

Chloroprotyksen, podobnie jak inne leki przeciwpsychotyczne, może powodować wydłużenie odstępu QT w zapisie EKG. Utrzymujące się wydłużenie odstępu QT zwiększa ryzyko wystąpienia złośliwych zaburzeń rytmu serca. Z tego powodu należy zachować szczególną ostrożność podczas stosowania chloroprotyksenu u pacjentów z chorobą sercowo-naczyniową w wywiadzie lub wydłużonym odstępem QT w wywiadzie. ^{7 8}

Konieczne jest monitorowanie EKG przed rozpoczęciem leczenia chloroprotyksenem. Lek jest przeciwwskazany, jeśli odstęp QTc wyjściowo przekracza 450 ms u mężczyzn lub 470 ms u kobiet. W trakcie leczenia należy indywidualnie oceniać potrzebę monitorowania EKG. Jeśli u pacjenta podczas leczenia stwierdzi się wydłużenie odstępu QT, należy zredukować dawkę, a w przypadku przekroczenia 500 ms odstępu QTc należy przerwać leczenie. ⁹

Zaleca się okresowe monitorowanie elektrolitów oraz unikanie jednoczesnego stosowania chloroprotyksenu z innymi lekami przeciwpsychotycznymi ze względu na możliwe kumulowanie się działań niepożądanych. ¹⁰

Szczególne grupy pacjentów wymagające ostrożności podczas leczenia

Podobnie jak w przypadku stosowania innych leków neuroleptycznych, należy zachować szczególną ostrożność podczas podawania chloroprotyksenu pacjentom z następującymi schorzeniami: ¹¹

• Organiczne uszkodzenie mózgu
• Padaczka
• Ciężkie zaburzenia czynności wątroby
• Ciężkie zaburzenia czynności nerek
• Ciężkie zaburzenia czynności serca
• Miastenia
• Łagodny rozrost gruczołu krokowego
• Guz chromochłonny
• Nowotwór prolaktynozależny
• Ciężkie niedociśnienie lub hipotonia ortostatyczna
• Choroba Parkinsona (ryzyko nasilenia objawów pozapiramidowych)
• Nadczynność tarczycy
• Zaburzenia mikcji, zatrzymanie moczu
• Zwężenie odźwiernika, niedrożność jelit
• Choroba alkoholowa lub nadużywanie leków o działaniu hamującym ośrodkowy układ nerwowy
• Ciężkie zaburzenia układu oddechowego (np. zapalenie płuc, astma, rozedma płuc)

¹²

Należy zachować szczególną ostrożność podczas stosowania chloroprotyksenu u osób narażonych na działanie skrajnych temperatur oraz w czasie leczenia elektrowstrząsami. ¹³

Wpływ na metabolizm glukozy

Podobnie jak w przypadku innych leków psychotropowych, chloroprotyksen może wpływać na stężenie insuliny i glukozy we krwi, co wymaga korekty leczenia przeciwcukrzycowego u pacjentów chorujących na cukrzycę. ¹⁴

Monitorowanie podczas leczenia długoterminowego

Pacjenci, u których stosuje się długookresowe leczenie chloroprotyksenem, zwłaszcza dużymi dawkami, powinni być starannie monitorowani i poddawani okresowym badaniom w celu ustalenia, czy możliwe jest zmniejszenie dawki podtrzymującej. ¹⁵

Nadwrażliwość krzyżowa

Należy pamiętać, że nadwrażliwość na pochodne fenotiazyny może jednocześnie oznaczać nadwrażliwość na pochodne tioksantenu, do których należy chloroprotyksen. ¹⁶

Wpływ na wyniki badań laboratoryjnych

Stosowanie chloroprotyksenu może powodować fałszywie dodatnie wyniki immunologicznego testu ciążowego z moczem oraz badania moczu na obecność bilirubiny. ¹⁷

Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa

Podczas stosowania leków przeciwpsychotycznych zgłaszano incydenty żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (VTE). U pacjentów leczonych lekami przeciwpsychotycznymi często występują nabyte czynniki ryzyka zakrzepicy z zatorami w układzie żylnym, dlatego przed rozpoczęciem oraz w trakcie leczenia chloroprotyksenem należy rozpoznać wszystkie możliwe czynniki ryzyka VTE oraz podjąć odpowiednie działania prewencyjne. ¹⁸

Pacjenci w podeszłym wieku

Podczas stosowania niektórych atypowych leków przeciwpsychotycznych w randomizowanych kontrolowanych placebo badaniach klinicznych prowadzonych w populacji pacjentów z otępieniem, zaobserwowano około trzykrotne zwiększenie ryzyka mózgowo-naczyniowych zdarzeń niepożądanych. Mechanizm tego ryzyka jest nieznany. Wystąpienia zwiększonego ryzyka nie można wykluczyć, gdy stosowany jest chloroprotyksen lub inne leki przeciwpsychotyczne, dlatego należy zachować ostrożność podczas stosowania chloroprotyksenu u pacjentów z czynnikami ryzyka wystąpienia udaru. ¹⁹

Pacjenci w podeszłym wieku są szczególnie podatni na niedociśnienie ortostatyczne, co należy uwzględnić podczas terapii chloroprotyksenem w tej grupie wiekowej. ²⁰

Zwiększona śmiertelność u pacjentów w podeszłym wieku z otępieniem

Dane z dwóch dużych badań obserwacyjnych wykazały, że pacjenci w podeszłym wieku z otępieniem, stosujący leki przeciwpsychotyczne, są w grupie o nieznacznie zwiększonym ryzyku zgonu w porównaniu do pacjentów nieprzyjmujących tych leków. Brak wystarczających danych, aby oszacować dokładnie znaczenie tego ryzyka, a przyczyna zwiększonego ryzyka jest nieznana. Należy podkreślić, że chloroprotyksen nie jest przeznaczony do leczenia zaburzeń zachowania związanych z otępieniem. ²¹

Dzieci i młodzież

Nie zaleca się stosowania chloroprotyksenu u dzieci i młodzieży ze względu na brak wystarczających badań dotyczących skuteczności i bezpieczeństwa stosowania leku w tej grupie wiekowej. ²²

Priapizm

Zgłaszano przypadki priapizmu podczas stosowania leków przeciwpsychotycznych wykazujących działanie blokujące na receptory alfa-adrenergiczne. Istnieje prawdopodobieństwo, że chloroprotyksen może również wywołać takie objawy. Ciężkie przypadki priapizmu mogą wymagać interwencji medycznej. ²³

Laktoza i sacharoza w składzie preparatów

Preparaty chloroprotyksenu (Chlorprothixen Hasco i Chlorprothixen Zentiva) zawierają laktozę jednowodną, a Chlorprothixen Zentiva zawiera dodatkowo sacharozę. Pacjenci z rzadkimi dziedzicznymi zaburzeniami związanymi z nietolerancją fruktozy, zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy lub niedoborem sacharazy-izomaltazy nie powinni przyjmować tych produktów leczniczych. Leki nie powinny być również stosowane u pacjentów z występującą dziedziczną nietolerancją galaktozy lub brakiem laktazy. ^{24 25 26}

Barwniki w składzie preparatów

Produkt leczniczy Chlorprothixen Zentiva, 15 mg zawiera żółcień pomarańczową (E 110), która może powodować reakcje alergiczne. Również Chlorprothixen Hasco, 15 mg zawiera żółcień pomarańczową, lak aluminium (E 110), a Chlorprothixen Hasco, 50 mg zawiera czerwień koszenilową, lak aluminium (E 124), co należy uwzględnić u pacjentów z nadwrażliwością na te barwniki. ^{27 28 29}