cytochrom P-450
Cytochrom P-450 (CYP450) to rodzina enzymów, która odgrywa kluczową rolę w metabolizmie leków i innych substancji obcych dla organizmu. Enzymy te są hemoproteinami zawierającymi w swojej strukturze żelazo, co nadaje im charakterystyczne właściwości spektroskopowe i katalityczne.
System enzymatyczny CYP450 występuje głównie w wątrobie, ale także w jelitach, płucach, nerkach i innych tkankach. Uczestniczy w I fazie biotransformacji ksenobiotyków, katalizując reakcje utleniania, redukcji i hydrolizy, co zwykle prowadzi do zwiększenia hydrofilowości związków i ułatwia ich wydalanie z organizmu.
Izoformy cytochromu P-450 wykazują znaczne zróżnicowanie genetyczne, co może prowadzić do istotnych różnic w metabolizmie leków między pacjentami. Polimorfizmy genów kodujących te enzymy mogą skutkować powstawaniem fenotypów wolnych, pośrednich, szybkich lub ultraszybkich metabolizerów, co ma bezpośrednie przełożenie na skuteczność terapii i ryzyko działań niepożądanych.
Interakcje lekowe na poziomie cytochromu P-450 stanowią istotny problem kliniczny. Leki mogą być inhibitorami, induktorami lub substratami poszczególnych izoform CYP450, co może prowadzić do zmiany stężenia i działania innych jednocześnie stosowanych preparatów. Najważniejsze izoformy z punktu widzenia metabolizmu leków to CYP3A4, CYP2D6, CYP2C9, CYP2C19 i CYP1A2.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Aromek 2,5 mg
Aromek zawiera letrozol w dawce 2,5 mg, będący niesteroidowym inhibitorem aromatazy, stosowanym w terapii nowotworów zależnych od estrogenów, zwłaszcza u kobiet po menopauzie. Letrozol działa poprzez odwracalne wiązanie z cytochromem P-450, hamując enzym aromatazę i tym samym syntezę estrogenów w tkankach obwodowych oraz komórkach nowotworowych. Farmakodynamicznie, pojedyncze dawki 0,1 mg, 0,5 mg i 2,5 mg u zdrowych kobiet po menopauzie powodują redukcję stężenia estronu i estradiolu odpowiednio o 75%, 78% i 78%, z maksymalnym efektem obserwowanym po 48-78 godzinach. W grupie pacjentek z zaawansowanym rakiem piersi, codzienne dawki letrozolu prowadzą do 75-95% obniżenia stężeń estradiolu, estronu i siarczanu estronu, a efekt ten utrzymuje się przez cały okres terapii.
- Leksykon leków
Interakcje leku – Palifren Long 75 mg
Paliperydon (Palifren Long) wykazuje minimalne klinicznie istotne interakcje farmakokinetyczne z lekami metabolizowanymi przez cytochrom P-450, co jest istotne w kontekście politerapii. Należy jednak zachować ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu leków działających na ośrodkowy układ nerwowy (anksjolityki, opioidy, leki nasenne), leków obniżających próg drgawkowy (fenotiazyny, SSRI, tramadol, meflokina) oraz leków obniżających ciśnienie tętnicze, ze względu na ryzyko nasilenia działań niepożądanych, takich jak sedacja, hipotonia ortostatyczna czy napady drgawkowe. Szczególną uwagę należy zwrócić na interakcje farmakodynamiczne z lekami wydłużającymi odstęp QT (np. amiodaron, sotalol, niektóre przeciwpsychotyczne), które mogą zwiększać ryzyko arytmii, co wymaga monitorowania EKG. W przypadku pacjentów z chorobą Parkinsona, antagonizm receptorów dopaminowych paliperydonu może osłabiać skuteczność lewodopy i agonistów dopaminergicznych, dlatego zaleca się stosowanie minimalnych skutecznych dawek obu leków i monitorowanie objawów klinicznych.
agoniści dopaminergiczni, alkohol, antagonista receptorów dopaminowych, butyrofenony, choroba Parkinsona, cytochrom P-450, diwalproinian sodu, działanie sedatywne, farmakokinetyka leku, fenotiazyny, glikoproteina p, hipotonia ortostatyczna, inhibitory CYP, interakcje farmakodynamiczne, interakcje farmakokinetyczne, interakcje lekowe, izoenzymy cytochromu, karbamazepina, leki przeciwarytmiczne, leki przeciwarytmiczne klasy III, leki przeciwhistaminowe, leki przeciwmalaryczne, leki przeciwpsychotyczne, leki psychostymulujące, meflokina, metylofenidat, objawy pozapiramidowe, obniżenie progu drgawkowego, ośrodkowy układ nerwowy, paliperydon, paroksetyna, rysperydon, SSRI, tramadol, trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne, układ sercowo-naczyniowy, walproinian, wydłużenie odstępu QT, zaburzenia motoryczne, zaburzenia poznawcze - Leksykon leków
Interakcje leku – Panzol 40 mg
Pantoprazol, substancja czynna Panzol 40 mg, wykazuje istotne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, głównie poprzez hamowanie wydzielania kwasu solnego i metabolizm wątrobowy przez CYP2C19 oraz CYP3A4. Najważniejsze klinicznie interakcje dotyczą leków, których biodostępność zależy od kwaśnego pH żołądka, takich jak azole przeciwgrzybicze (ketokonazol, itrakonazol, pozakonazol), erlotynib oraz inhibitory proteazy HIV (np. atazanawir). W przypadku inhibitorów proteazy HIV zaleca się nie przekraczać dawki 20 mg pantoprazolu na dobę i ścisłe monitorowanie miana wirusa. Ponadto, pantoprazol może zwiększać wartości INR i czas protrombinowy u pacjentów stosujących warfarynę lub fenprokumon, co wymaga regularnego monitorowania parametrów krzepnięcia. U pacjentów przyjmujących wysokie dawki metotreksatu (np. 300 mg) zaleca się rozważenie czasowego odstawienia pantoprazolu ze względu na ryzyko zwiększenia stężenia metotreksatu.
amoksycylina, atazanawir, azole przeciwgrzybicze, biodostępność leku, choroba nowotworowa, choroba refluksowa przełyku, choroba wrzodowa, CYP1A2, CYP2C19, CYP2C9, CYP2D6, CYP2E1, CYP3A4, cytochrom P-450, czas protrombinowy, diazepam, digoksyna, diklofenak, dziurawiec zwyczajny, erlotynib, etynyloestriadol, fenprokumon, fluwoksamina, glibenklamid, inhibitor pompy protonowej, inhibitor proteazy HIV, INR, itrakonazol, karbamazepina, ketokonazol, klarytromycyna, kofeina, kwas solny, lek przeciwzakrzepowy, lewonorgestrel, łuszczyca, metotreksat, metronidazol, naproksen, nifedypina, P-glikoproteina, pantoprazol, pH żołądka, piroksykam, pochodna kumaryny, pozakonazol, ryfampicyna, środek zobojętniający, teofilina, tetrahydrokanabinol, warfaryna - Leksykon leków
Interakcje leku – Gastrostad 20 mg
Pantoprazol, jako inhibitor pompy protonowej, znacząco podnosi pH żołądka, co wpływa na biodostępność leków zależnych od kwaśnego środowiska, takich jak azolowe leki przeciwgrzybicze (ketokonazol, itrakonazol, pozakonazol) oraz erlotynib. Szczególnie istotne jest unikanie jednoczesnego stosowania pantoprazolu z inhibitorami proteazy HIV (np. atazanawirem) ze względu na ryzyko znacznego obniżenia ich stężenia, co wymaga ograniczenia dawki pantoprazolu do 20 mg i monitorowania miana wirusa. Ponadto, pantoprazol może zwiększać ryzyko wzrostu INR i wydłużenia czasu protrombinowego u pacjentów leczonych warfaryną lub fenprokumonem, co wymaga regularnego monitorowania parametrów krzepnięcia. U pacjentów przyjmujących wysokie dawki metotreksatu (np. 300 mg) zaleca się rozważenie czasowego odstawienia pantoprazolu ze względu na ryzyko zwiększenia stężenia metotreksatu.
amoksycylina, atazanawir, biodostępność leku, choroba wrzodowa, CYP2C19, cytochrom P-450, czas protrombinowy, diazepam, digoksyna, diklofenak, dziurawiec zwyczajny, erlotynib, etanol, etynyloestriadol, fenprokumon, fluwoksamina, glibenklamid, induktor CYP2C19, inhibitor CYP2C19, inhibitor kinazy tyrozynowej, inhibitor pompy protonowej, inhibitor proteazy HIV, itrakonazol, karbamazepina, ketokonazol, klarytromycyna, kofeina, kwas solny, lek przeciwgrzybiczny azolowy, lewonorgestrel, metoprolol, metotreksat, metronidazol, naproksen, nifedypina, pantoprazol, pH żołądka, piroksykam, pozakonazol, refluks żołądkowo-przełykowy, ryfampicyna, środek zobojętniający, teofilina, terapia eradykacyjna H. pylori, warfaryna, wartość INR - Leksykon leków
Interakcje leku – Memorion 5 mg
Donepezyl, metabolizowany głównie przez CYP3A4 i w mniejszym stopniu CYP2D6, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, które mogą wpływać na bezpieczeństwo i skuteczność terapii. Inhibitory CYP3A4 (np. ketokonazol, itrakonazol, erytromycyna) mogą zwiększać stężenie donepezylu o około 30%, natomiast induktory enzymów (ryfampicyna, fenytoina, karbamazepina) obniżają jego poziom, co wymaga monitorowania skuteczności leczenia. Szczególną uwagę należy zwrócić na interakcje z lekami wydłużającymi odstęp QTc (np. chinidyna, amiodaron, sotalol, cytalopram, escytalopram, amitryptylina, pochodne fenotiazyny, klarytromycyna, lewofloksacyna), które mogą prowadzić do torsade de pointes; w takich przypadkach zalecane jest monitorowanie EKG i zachowanie wzmożonej ostrożności.
amiodaron, amitryptylina, chinidyna, chlorowodorek donepezylu, choroba Alzheimera, cymetydyna, CYP2D6, CYP3A4, cytalopram, cytochrom P-450, digoksyna, donepezyl, erytromycyna, escytalopram, fenytoina, fluoksetyna, induktor enzymu, inhibitor enzymu cytochromu P-450, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, itrakonazol, karbamazepina, ketokonazol, klarytromycyna, lek blokujący receptor beta-adrenergiczny, lek przeciwarytmiczny klasy Ia, lek przeciwarytmiczny klasy III, lek przeciwcholinergiczny, lek przeciwdepresyjny, lek przeciwdrgawkowy, lek przeciwgruźliczy, lek przeciwgrzybiczny, lek przeciwpsychotyczny, lek wydłużający odstęp QTc, lewofloksacyna, moksyfloksacyna, pimozyd, pochodna fenotiazyny, ryfampicyna, sertindol, sotalol, środek blokujący połączenie nerwowo-mięśniowe, sukcynylocholina, teofilina, torsade de pointes, warfaryna, wydłużenie odstępu QTc, zaburzenie funkcji poznawczych, zyprazydon - Leksykon leków
Interakcje leku – Pantoprazole Genoptim 40 mg
Pantoprazol, jako inhibitor pompy protonowej, wpływa na farmakokinetykę wielu leków poprzez zmniejszenie kwasowości soku żołądkowego, co prowadzi do obniżenia biodostępności substancji zależnych od kwaśnego środowiska, takich jak azole przeciwgrzybicze (ketokonazol, itrakonazol, pozakonazol) oraz inhibitory proteazy HIV (np. atazanawir). W przypadku tych ostatnich niezalecane jest jednoczesne stosowanie pantoprazolu w dawce przekraczającej 20 mg/dobę ze względu na ryzyko znacznego zmniejszenia ich stężenia i skuteczności terapeutycznej. Ponadto, pantoprazol może zwiększać wartości INR i czas protrombinowy u pacjentów przyjmujących pochodne kumaryny (warfaryna, fenprokumon), co wymaga monitorowania parametrów krzepnięcia. W terapii dużymi dawkami metotreksatu (≥300 mg) obserwuje się wzrost stężenia leku, co może wymagać czasowego odstawienia pantoprazolu. Metabolizm pantoprazolu odbywa się głównie przez CYP2C19 i CYP3A4, a inhibitory tych enzymów (np. fluwoksamina) zwiększają ekspozycję na pantoprazol, natomiast induktory (ryfampicyna, ziele dziurawca) obniżają jego stężenie, co może wpływać na skuteczność leczenia.
amoksycylina, atazanawir, azol przeciwgrzybiczny, choroba wrzodowa, CYP2C19, CYP3A4, cytochrom P-450, czas protrombinowy, dziurawiec zwyczajny, ekspozycja ogólnoustrojowa, erlotynib, fenprokumon, fluwoksamina, induktor enzymu, inhibitor CYP2C19, inhibitor pompy protonowej, inhibitor proteazy HIV, INR, interakcja farmakokinetyczna, itrakonazol, ketokonazol, klarytromycyna, lek przeciwzakrzepowy, łuszczyca, metotreksat, metronidazol, nowotwór, pantoprazol, pochodna kumaryny, pozakonazol, refluks żołądkowo-przełykowy, ryfampicyna, środek zobojętniający, warfaryna, wchłanianie zależne od pH, wydzielanie soku żołądkowego, zaburzenie czynności wątroby, zapalenie przełyku - Leksykon leków
Interakcje leku – Letrox 125 mikrogramów 125 mcg
Lewotyroksyna sodowa, zawarta w leku Letrox 125 mikrogramów, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne z różnymi grupami leków, które mogą wpływać na jej wchłanianie, wiązanie z białkami surowicy, metabolizm oraz aktywność biologiczną. Substancje takie jak żywice jonowymienne (cholestyramina, kolestypol), inhibitory pompy protonowej, kolesewelam, preparaty zawierające glin, żelazo, wapń, a także produkty sojowe i kawa mogą znacząco obniżać biodostępność lewotyroksyny, co wymaga odpowiedniego odstępu czasowego między podaniem leków (np. Letrox 125 µg podawany 4-5 godzin przed żywicami jonowymiennymi lub kolesewelamem, co najmniej 2 godziny przed preparatami zawierającymi glin, żelazo, wapń). Ponadto, leki indukujące enzymy cytochromu P-450 (ryfampicyna, karbamazepina, fenytoina, barbiturany, dziurawiec) oraz inhibitory kinazy tyrozynowej mogą zwiększać metabolizm lewotyroksyny, obniżając jej stężenie w surowicy i wymagając monitorowania funkcji tarczycy oraz ewentualnej korekty dawki.
amiodaron, antykoncepcja estrogenowa, beta-adrenolityk, biotyna, chlorochina, cytochrom P-450, dikumarol, glikokortykoid, hormon tarczycy, hormonalna terapia zastępcza, imatynib, inhibitor kinazy tyrozynowej, inhibitor pompy protonowej, inhibitor proteazy, kolesewelam, lek przeciwcukrzycowy, lewotyroksyna sodowa, motesanib, nadczynność tarczycy, niedoczynność tarczycy, pochodna kumaryny, propylotiouracyl, salicylan, semaglutyd, sertralina, sewelamer, sorafenib, środek kontrastujący z jodem, sunitynib, węglan lantanu, żywica jonowymienna - Leksykon leków
Interakcje leku – Fibralipid 200 mg
Fenofibrat (200 mg, kapsułki twarde) wykazuje istotne interakcje farmakologiczne, które wymagają szczególnej uwagi podczas terapii skojarzonej. Znacząco nasila działanie doustnych antykoagulantów, co wymaga redukcji dawki leków przeciwzakrzepowych o około 1/3 na początku leczenia oraz regularnego monitorowania INR. Jednoczesne stosowanie fenofibratu z cyklosporyną wiąże się z wysokim ryzykiem odwracalnej niewydolności nerek, co wymaga ścisłej kontroli funkcji nerek i natychmiastowego przerwania fenofibratu przy istotnych odchyleniach laboratoryjnych. Kombinacja fenofibratu z inhibitorami reduktazy HMG-CoA (statynami) lub innymi fibratami zwiększa ryzyko miopatii i rabdomiolizy, wskazując na konieczność monitorowania objawów mięśniowych oraz poziomu kinazy kreatynowej (CK). Ponadto, współstosowanie fenofibratu z glitazonami może prowadzić do paradoksalnego, odwracalnego obniżenia stężenia HDL cholesterolu, co wymaga regularnej kontroli profilu lipidowego.
cyklosporyna, CYP1A2, CYP2D6, CYP2E1, cytochrom P-450, czynność nerek, czynność wątroby, doustny antykoagulant, doustny lek przeciwzakrzepowy, dysfagia, działanie hepatotoksyczne, fenofibrat, Fibralipid, fibrat, glitazon, HDL cholesterol, inhibitor CYP2A6, inhibitor CYP2C19, inhibitor CYP2C9, inhibitor reduktazy HMG-CoA, izoenzym CYP3A4, kinaza kreatynowa, kwas fenofibrynowy, mikrosom wątroby, miopatia, niewydolność nerek, odwracalna niewydolność nerek, parametr krzepnięcia krwi, profil lipidowy, rabdomioliza, statyna, stosunek korzyści do ryzyka, terapia wielolekowa, tiazolidynedion, wąski indeks terapeutyczny, wskaźnik INR - Leksykon leków
Interakcje leku – Davercin 250 mg
Cykliczny węglan erytromycyny, substancja czynna Davercinu, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, głównie poprzez hamowanie izoenzymu CYP3A4, co prowadzi do zwiększenia stężenia leków metabolizowanych przez ten enzym. Szczególnie istotne są interakcje z lekami kardiologicznymi, takimi jak terfenadyna, astemizol, cisapryd, hydroksychlorochina i chlorochina, które mogą powodować wydłużenie odstępu QT i groźne zaburzenia rytmu serca. Erytromycyna zwiększa także stężenie digoksyny, co wymaga monitorowania jej poziomu w surowicy. Ponadto, nasila działanie przeciwzakrzepowe doustnych antykoagulantów (np. warfaryny, acenokumarolu, rywaroksabanu), co wiąże się z ryzykiem wydłużenia czasu protrombinowego i krwawień, zwłaszcza u osób starszych. Przeciwwskazane jest jednoczesne stosowanie erytromycyny z lowastatyną i symwastatyną ze względu na ryzyko rabdomiolizy, a także z lomitapidem z powodu ryzyka znacznego wzrostu aktywności aminotransferaz.
alkaloid sporyszu, aminotransferaza, antybiotyk makrolidowy, cholestatyczne zapalenie wątroby, cisapryd, cykliczny węglan erytromycyny, cyklosporyna, cytochrom P-450, czas protrombinowy, digoksyna, ergotamina, fenytoina, hepatotoksyczność, hydroksychlorochina, inhibitor reduktazy HMG-CoA, komorowe zaburzenie rytmu, kortykosteroid, lek przeciwzakrzepowy, lomitapid, lowastatyna, nefrotoksyczność, niewydolność wątroby, rabdomioliza, skurcz naczyń obwodowych, teofilina, terfenadyna, warfaryna, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie rytmu serca, zdarzenie niepożądane - Leksykon leków
Interakcje leku – Panzol Pro 20 mg
Pantoprazol, jako inhibitor pompy protonowej, wpływa na pH żołądka, co może znacząco zmieniać biodostępność leków zależnych od kwaśnego środowiska, takich jak inhibitory proteazy HIV (atazanawir, nelfinawir) oraz ketokonazol i inne leki przeciwgrzybicze. Jednoczesne stosowanie pantoprazolu z inhibitorami proteazy HIV jest przeciwwskazane ze względu na ryzyko znacznego obniżenia skuteczności terapii przeciwwirusowej. W przypadku metotreksatu podawanego w dużych dawkach (np. 300 mg) istnieje ryzyko zwiększenia jego stężenia i toksyczności, co wymaga rozważenia czasowego odstawienia pantoprazolu. Ponadto, u pacjentów leczonych pochodnymi kumaryny (fenprokumon, warfaryna) zaleca się monitorowanie INR podczas rozpoczynania, zakończenia lub nieregularnego stosowania pantoprazolu ze względu na możliwe zmiany wartości protrombinowego czasu krzepnięcia.
atazanawir, choroba wrzodowa, cytochrom P-450, cytostatyk, czas protrombinowy, diazepam, digoksyna, diklofenak, etanol, etynyloestriadol, farmakokinetyka wchłaniania, fenprokumon, fenytoina, glibenklamid, inhibitor pompy protonowej, inhibitor proteazy HIV, INR, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, karbamazepina, ketokonazol, kofeina, lek przeciwgrzybiczny, lewonorgestrel, metoprolol, metotreksat, naproksen, nelfinawir, nifedypina, pantoprazol, piroksykam, pochodna kumaryny, refluks żołądkowo-przełykowy, środek zobojętniający, teofilina, tetrahydrokanabinol, warfaryna - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Clotrimazolum Ziaja 10 mg/g
Klotrymazol, stosowany miejscowo w kremie o stężeniu 10 mg/g (Clotrimazolum Ziaja), wykazuje zdolność penetracji głównie do warstwy rogowej naskórka, gdzie osiąga stężenia 50-500 μg/ml. W głębszych warstwach naskórka (warstwa kolczysta) stężenia wynoszą 3-6 μg/ml, natomiast w skórze właściwej są znacznie niższe i mieszczą się w zakresie 0,5-3 μg/ml. Po aplikacji miejscowej do krwiobiegu przenikają jedynie śladowe ilości klotrymazolu, z maksymalnym stężeniem poniżej 10 ng/ml, co eliminuje ryzyko ogólnoustrojowych działań niepożądanych. Substancja wiąże się w około 50% z albuminami osocza, a jej metabolizm zachodzi głównie w wątrobie przez enzymy cytochromu P-450, prowadząc do powstania nieaktywnych metabolitów, z których głównym jest 2-chlorofenylo-4-hydroksyfenylo-fenylometan.
albuminy osocza, aplikacja miejscowa, badanie farmakokinetyczne, biotransformacja wątrobowa, Clotrimazolum, cytochrom P-450, droga nerkowa, droga żółciowo-kałowa, efekt pierwszego przejścia, induktor enzymatyczny, klotrymazol, opatrunek zamknięty, penetracja naskórka, skóra właściwa, technika radioizotopowa, warstwa kolczysta, warstwa rogowa naskórka, znakowanie izotopowe - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Clotrimazolum Aflofarm 10 mg/g
Klotrymazol, substancja czynna preparatu Clotrimazolum Aflofarm (10 mg/g), jest pochodną imidazolu i triazolu o szerokim spektrum działania przeciwgrzybiczego. Wykazuje efekt grzybostatyczny w stężeniach do 10 µl/ml oraz grzybobójczy powyżej 10 µl/ml, porównywalny z amfoterycyną B, nystatyną i gryzeofulwiną. Skuteczność klotrymazolu potwierdzono in vitro wobec dermatofitów (Epidermophyton floccosum, Microsporum spp., Trichophyton spp., Mallassezia furfur), drożdżaków i pleśni (Candida spp., Cryptococcus neoformans, Aspergillus spp.), grzybów dimorficznych (Blastomyces dermatidis, Coccidioides immitis, Histoplasma capsulatum) oraz promieniowców z rodzaju Nocardia. Ponadto klotrymazol wykazuje działanie przeciwbakteryjne na ziarniaki Gram-dodatnie oraz przeciwpierwotniakowe na Trichomonas spp., co czyni go efektywnym w terapii złożonych zakażeń skóry i błon śluzowych.
14-alfa demetylaza, amfoterycyna B, błona komórkowa patogenu, cytochrom P-450, dermatofit, destabilizacja błony komórkowej, drożdżaki, dysfagia, działanie grzybobójcze, działanie grzybostatyczne, działanie przeciwbakteryjne, działanie przeciwpierwotniakowe, gryzeofulwina, grzyb dimorficzny, grzybica międzypalcowa, grzybica stóp, infekcja systemowa, lek przeciwgrzybiczy miejscowy, łupież pstry, nystatyna, oporność krzyżowa, oporność patogenów grzybiczych, oporność pierwotna, oporność wtórna, patogeny grzybicze, pochodna imidazolu, przepuszczalność błony komórkowej, zakażenie grzybicze - Leksykon leków
Interakcje leku – Topotecanum Accord 1 mg/ml
Topotekan (1 mg/ml koncentrat do infuzji) wykazuje ograniczone interakcje farmakokinetyczne, nie hamując enzymów cytochromu P-450, co minimalizuje ryzyko interakcji z lekami metabolizowanymi przez ten układ. Badania wykazały, że leki przeciwwymiotne (granisetron, ondansetron), morfina oraz glikokortykosteroidy nie wpływają istotnie na farmakokinetykę topotekanu. W terapii skojarzonej z innymi cytostatykami, zwłaszcza produktami platyny (cisplatyna, karboplatyna), konieczne jest dostosowanie dawkowania w celu ograniczenia kumulacji działań niepożądanych. Podanie platyny w dniu 1. cyklu wymaga zmniejszenia dawek obu leków, natomiast podanie w dniu 5. pozwala na stosowanie wyższych dawek bez konieczności modyfikacji, mimo niewielkiego wzrostu AUC (o 12%) i Cmax (o 23%) topotekanu.
cisplatyna, cytochrom P-450, cytostatyk, działanie niepożądane, glikokortykosteroid, granisetron, hepatotoksyczność, inhibitor cytochromu P-450, inhibitor topoizomerazy I, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, interakcja lekowa, karboplatyna, lek cytotoksyczny, lek przeciwwymiotny, mielosupresja, nudności i wymioty, odwodnienie, ondansetron, rak jajnika, sedacja, supresja szpiku kostnego, terapia skojarzona, topotekan - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Flucorta 200 mg
Flukonazol, substancja czynna leku Flucorta, jest pochodną triazolu o kodzie ATC J02AC01, wykazującą działanie przeciwgrzybicze poprzez selektywne hamowanie demetylacji 14 alfa-lanosterolu zależnej od cytochromu P-450, co prowadzi do utraty ergosterolu w błonie komórkowej grzybów. W badaniach klinicznych dawki 50 mg/dobę przez 28 dni nie wpływały na stężenia testosteronu u mężczyzn ani steroidów u kobiet, a dawki 200-400 mg/dobę nie zmieniały istotnie poziomów endogennych steroidów ani odpowiedzi na ACTH. Flukonazol wykazuje szerokie spektrum działania in vitro wobec Candida albicans, C. parapsilosis, C. tropicalis, Cryptococcus neoformans, C. gattii oraz endemicznych grzybów pleśniowych, jednak Candida krusei jest oporna, a C. glabrata wykazuje zmienną wrażliwość. Wartość minimalnego stężenia hamującego (MIC) koreluje z efektywnością terapeutyczną, a zależność AUC/dawka jest liniowa, co potwierdza związek między ekspozycją na lek a skutecznością kliniczną w kandydozie jamy ustnej i kandydemii.
14 alfa-lanosterol, ACTH, azolowy lek przeciwgrzybiczny, biosynteza ergosterolu, Blastomyces dermatiditis, blastomykoza, Candida albicans, Candida glabrata, Candida krusei, Candida parapsilosis, Candida tropicalis, Coccidioides immitis, Cryptococcus gattii, Cryptococcus neoformans, cytochrom P-450, cytochrom P450, ergosterol, EUCAST, fenazon, flukonazol, Histoplasma capsulatum, histoplazmoza, hormon adrenokortykotropowy, kandydemia, kandydoza jamy ustnej, kokcydioidomykoza, kryptokokowe zapalenie opon mózgowych, lek przeciwgrzybiczny, minimalne stężenie hamujące, Paracoccidioides brasiliensis, pochodna triazolu, pole pod krzywą stężenia - Leksykon leków
Interakcje leku – Maść przeciw odciskom i zgrubieniom skóry Rekord Łuszczy 200 mg/g
Maść Rekord Łuszczy zawiera kwas salicylowy, który może wchłaniać się przez nieuszkodzony naskórek i wykazywać interakcje farmakokinetyczne z lekami ogólnoustrojowymi. Kwas salicylowy silnie wiąże się z białkami osocza, wypierając inne leki o mniejszym powinowactwie, co może nasilać ich działanie. Szczególnie istotne klinicznie jest zwiększone ryzyko hipoglikemii przy jednoczesnym stosowaniu doustnych pochodnych sulfonylomocznika, wzrost stężenia i toksyczności litu, a także zwiększone ryzyko krwawień przy lekach przeciwzakrzepowych. Ponadto, kwas salicylowy może nasilać działanie fenytoiny i kwasu walproinowego (zwiększone ryzyko działań niepożądanych), a jednocześnie osłabiać skuteczność inhibitorów ACE i leków moczopędnych. Leki metabolizowane przez cytochrom P-450, takie jak cymetydyna, mogą hamować metabolizm kwasu salicylowego, zwiększając jego stężenie w osoczu.
białko osocza, cymetydyna, cytochrom P-450, działanie diuretyczne, działanie keratolityczne, działanie przeciwpadaczkowe, fenytoina, hipoglikemia, inhibitor ACE, inhibitor konwertazy angiotensyny, kwas salicylowy, kwas walproinowy, lek hipoglikemizujący, lek hipotensyjny, lek moczopędny, lek przeciwzakrzepowy, maść przeciw odciskom, pochodna sulfonylomocznika, preparat litu - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Osagrand 3 mg
Kwas ibandronowy charakteryzuje się złożoną farmakokinetyką, z kluczowym mechanizmem działania opartym na szybkim wiązaniu z tkanką kostną (40-50% dawki u kobiet po menopauzie) oraz wydalaniu nerkowym w formie niezmienionej. Po dożylnym podaniu stężenie w osoczu rośnie proporcjonalnie do dawki (0,5–6 mg), a pozorna objętość dystrybucji wynosi ≥90 l, co wskazuje na znaczne przenikanie do tkanek. Lek wiąże się z białkami osocza w 85-87%, co minimalizuje ryzyko interakcji farmakokinetycznych. Kwas ibandronowy nie ulega metabolizmowi, a jego eliminacja odbywa się dwutorowo: przez wbudowanie do kości oraz wydalanie nerkowe, z całkowitym klirensem 84-160 ml/min i klirensem nerkowym około 60 ml/min u zdrowych kobiet po menopauzie. Pozorny okres półtrwania wynosi 10-72 godzin, jednak rzeczywisty może być dłuższy, co jest typowe dla bisfosfonianów.
bisfosfonian, ciężkie zaburzenia czynności nerek, cytochrom P-450, hemodializa, izoenzymy P-450, klirens całkowity, klirens kreatyniny, klirens nerkowy, kwas ibandronowy, objętość dystrybucji, okres półtrwania, roztwór do wstrzykiwań, schyłkowa niewydolność nerek, stężenie w osoczu, tkanka kostna, wiązanie z białkami osocza, wychwyt leku, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby - Leksykon leków
Interakcje leku – Citaxin 20 mg
Cytalopram, składnik preparatu Citaxin, wykazuje liczne interakcje farmakodynamiczne i farmakokinetyczne, które mają istotne znaczenie kliniczne. Najpoważniejszym powikłaniem jest zespół serotoninowy, szczególnie przy jednoczesnym stosowaniu z inhibitorami MAO (np. moklobemid) oraz buspironem. Przeciwwskazane jest także łączenie cytalopramu z lekami wydłużającymi odstęp QT, takimi jak leki przeciwarytmiczne klasy IA i III, pochodne fenotiazyny, pimozyd, trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne, niektóre antybiotyki (sparfloksacyna, moksyfloksacyna, dożylna erytromycyna) oraz leki przeciwmalaryczne (szczególnie halofantryna). Przykładowo, podanie 2 mg pimozydu u pacjentów na cytalopramie 40 mg/dobę powoduje wzrost stężenia pimozydu i wydłużenie odstępu QTc o około 10 ms, co stanowi wysokie ryzyko arytmii. Współistniejące stosowanie leków przeciwzakrzepowych, NLPZ, ASA i innych wpływających na krzepnięcie zwiększa ryzyko krwawień i wymaga monitorowania.
astemizol, biotransformacja, cymetydyna, CYP2C19, cytalopram, cytochrom P-450, demetylocytalopram, działania niepożądane, dziurawiec zwyczajny, erytromycyna, fenotiazyna, fluwoksamina, glikoproteina p, haloperydol, hipertermia, IMAO-A, inhibitory MAO, ketokonazol, klozapina, leki przeciwarytmiczne, leki przeciwdepresyjne, leki przeciwzakrzepowe, metoprolol, odstęp QT, omeprazol, pentamidyna, receptor 5-HT, selegilina, sparfloksacyna, tachykardia, terapia elektrowstrząsowa, warfaryna, zespół serotoninowy - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Terbiderm 10 mg/g
Terbinafina, substancja czynna leku Terbiderm (10 mg/g), jest alliloaminą o szerokim spektrum działania przeciwgrzybiczego, stosowaną miejscowo. Mechanizm jej działania polega na selektywnym hamowaniu epoksydazy skwalenu, enzymu niepowiązanego z układem cytochromu P-450, co eliminuje ryzyko interakcji farmakokinetycznych z hormonami i innymi lekami. Blokada tego enzymu prowadzi do niedoboru ergosterolu w błonie komórkowej grzybów oraz toksycznej kumulacji skwalenu wewnątrzkomórkowo, co skutkuje śmiercią komórek grzybiczych. Terbinafina wykazuje działanie grzybobójcze wobec dermatofitów (Trichophyton, Microsporum, Epidermophyton), pleśni (Aspergillus, Scopulariopsis) oraz niektórych grzybów dimorficznych (Blastomyces, Histoplasma).
Aspergillus, biosynteza steroli, Blastomyces, Candida, cytochrom P-450, dermatofit, drożdżak, działanie grzybobójcze, działanie grzybostatyczne, działanie przeciwgrzybicze, Epidermophyton, epoksydaza skwalenu, ergosterol, grzyb dimorficzny, Histoplasma, lek przeciwgrzybiczny, Malassezia, Microsporum, pleśń, Scopulariopsis, skwalen, spektrum działania przeciwgrzybiczego, terbinafina, Trichophyton, zakażenie grzybicze - Leksykon leków
Interakcje leku – Ranigast 150 mg
Ranitydyna, stosowana w dawce 150 mg w produkcie Ranigast, może wpływać na farmakokinetykę innych leków poprzez modyfikację ich wchłaniania, metabolizmu oraz wydalania nerkowego. Mechanizmy interakcji obejmują m.in. zmianę pH żołądka, co zwiększa biodostępność leków takich jak triazolam, midazolam i glipizyd, oraz zmniejsza absorpcję ketokonazolu, atazanawiru, delawirydyny i gefitynibu, co wymaga rozważenia alternatywnych terapii lub odstępu czasowego między dawkami. Ranitydyna nie wykazuje istotnego wpływu na metabolizm leków przez układ cytochromu P-450 przy standardowych dawkach, jednak w wysokich dawkach może zmniejszać klirens nerkowy prokainamidu i N-acetyloprokainamidu, prowadząc do wzrostu ich stężenia w osoczu. W przypadku pochodnych kumaryny, takich jak warfaryna, obserwuje się wydłużenie czasu protrombinowego, co wymaga ścisłego monitorowania parametrów krzepnięcia.
amoksycylina, antagonista receptorów H2, atazanawir, biodostępność, błona śluzowa żołądka, choroba wrzodowa, cytochrom P-450, czas protrombinowy, delawirydyna, diazepam, doustny lek przeciwzakrzepowy, enzym wątrobowy, eradykacja Helicobacter pylori, fenytoina, gefitynib, glipizyd, indeks terapeutyczny, interakcja farmakokinetyczna, ketokonazol, klirens nerkowy, kwas solny, lidokaina, metronidazol, midazolam, N-acetyloprokainamid, owrzodzenie, parametr krzepnięcia, pH żołądka, pochodna kumaryny, prokainamid, propranolol, ranitydyna, sukralfat, teofilina, triazolam, warfaryna, wydalanie nerkowe, wydzielanie kanalikowe, zespół Zollingera-Ellisona - Leksykon substancji czynnych
Topotekan – Właściwości farmakokinetyczne
Topotekan, podawany dożylnie w dawkach 0,5-1,5 mg/m² w 30-minutowym wlewie przez 5 dni, charakteryzuje się wysokim klirensem osoczowym około 62 l/h (SD 22), co odpowiada około 2/3 przepływu wątrobowego, oraz dużą objętością dystrybucji wynoszącą 132 l (SD 57), wskazującą na dobrą penetrację do tkanek. Okres półtrwania leku jest stosunkowo krótki i wynosi 2-3 godziny. Wiązanie topotekanu z białkami osocza jest umiarkowane (35%), a metabolizm stanowi mniej niż 10% eliminacji, głównie poprzez hydrolizę pierścienia laktonowego do nieaktywnej pochodnej karboksylowej. Wydalanie odbywa się głównie przez nerki (51% dawki w moczu jako całkowity topotekan) oraz w mniejszym stopniu przez kał (18%). Nie obserwowano istotnej kumulacji ani zmian farmakokinetyki podczas wielokrotnego podawania. Interakcje farmakokinetyczne z cisplatyną mogą prowadzić do zmniejszenia klirensu topotekanu (z 21,3 do 19,1 l/h/m²).
AUC, białaczka, bilirubina w surowicy, cytochrom P-450, eliminacja leku, guz lity, interakcje farmakokinetyczne, klirens kreatyniny, klirens osoczowy, łagodne zaburzenie, mikrosomy wątrobowe, O-glukuronidacja, objętość dystrybucji, okres półtrwania, oksydaza ksantynowa, parametr farmakokinetyczny, pierścień laktonowy, pochodna N-demetylowa, topotekan, umiarkowane zaburzenie, wiązanie z białkami osocza, wodobrzusze, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Interakcje leku – Plerixafor MSN 20 mg/ml
Plerixafor MSN (20 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań) wykazuje ograniczony potencjał do interakcji lekowych, co jest kluczowe dla bezpieczeństwa terapii mobilizacji komórek macierzystych. Badania in vitro potwierdziły, że pleryksafor nie jest metabolizowany przez enzymy cytochromu P-450, ani ich nie indukuje czy hamuje, co minimalizuje ryzyko interakcji z lekami metabolizowanymi przez ten układ. Ponadto, brak wpływu na glikoproteinę P eliminuje ryzyko interakcji związanych z transportem leków. W badaniach klinicznych wykazano, że stosowanie pleryksaforu w połączeniu z G-CSF oraz rytuksymabem u pacjentów z chłoniakiem nieziarniczym nie wpływa negatywnie na bezpieczeństwo ani skuteczność mobilizacji komórek CD34+, co potwierdza niskie ryzyko interakcji terapeutycznych w tym schemacie.
alkohol etylowy, chłoniak nieziarniczy, cytochrom P-450, czynnik stymulujący tworzenie kolonii granulocytów, G-CSF, glikoproteina p, indeks terapeutyczny, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, interakcja lekowa, komórka CD34+, mobilizacja komórek CD34+, mobilizacja komórek macierzystych, pleryksafor, profil interakcji, rytuksymab, terapia skojarzona, transporter błonowy - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Aethylum chloratum Filofarm 70 g
Chlorek etylu, będący substancją czynną preparatu Aethylum Chloratum Filofarm 70 g w formie aerozolu, charakteryzuje się wysoką lipofilnością i zdolnością do przenikania przez nieuszkodzoną skórę, drogi oddechowe oraz przewód pokarmowy. Jego farmakokinetyka umożliwia szybkie wchłanianie i dystrybucję do tkanek układu nerwowego, co jest kluczowe dla miejscowego działania znieczulającego. Preparat wykazuje specyficzne właściwości absorpcji i dystrybucji, które determinują jego efektywność terapeutyczną w zastosowaniach miejscowych.
- Leksykon leków
Interakcje leku – Grofibrat M 267 mg
Fenofibrat mikronizowany, składnik aktywny Grofibratu M, wykazuje liczne interakcje farmakologiczne, które mają istotne znaczenie kliniczne. Nasilenie działania doustnych antykoagulantów (np. warfaryny) wymaga zmniejszenia ich dawki o około 1/3 i regularnego monitorowania INR w celu ograniczenia ryzyka krwawień. Jednoczesne stosowanie fenofibratu z cyklosporyną wiąże się z wysokim ryzykiem odwracalnej niewydolności nerek, co wymaga ścisłej kontroli funkcji nerek i natychmiastowego przerwania fenofibratu przy pogorszeniu parametrów nerkowych. Koedukacja pacjentów i monitorowanie objawów toksyczności mięśniowej są niezbędne podczas łączenia fenofibratu z inhibitorami reduktazy HMG-CoA (statynami) lub innymi fibratami ze względu na zwiększone ryzyko miopatii i rabdomiolizy. Ponadto, fenofibrat może powodować paradoksalne, odwracalne obniżenie stężenia HDL-C podczas terapii skojarzonej z glitazonami, co wymaga regularnej kontroli lipidogramu i ewentualnej modyfikacji leczenia.
cholesterol HDL, cyklosporyna, cytochrom P-450, czynność nerek, doustny lek przeciwcukrzycowy, doustny lek przeciwzakrzepowy, działanie antykoagulacyjne, fenofibrat mikronizowany, fibrat, glitazon, Grofibrat M, hepatotoksyczność, inhibitor reduktazy HMG-CoA, kinaza kreatynowa, kwas fenofibrynowy, niewydolność nerek, profil lipidowy, rabdomioliza, statyna, terapia hipolipemizująca, tiazolidynedion, toksyczność mięśniowa, warfaryna, wskaźnik INR - Leksykon leków
Interakcje leku – Zofran Zydis 8 mg
Ondansetron, aktywny składnik leku Zofran Zydis, wykazuje korzystny profil interakcji farmakologicznych, nie indukując ani nie hamując metabolizmu innych leków. Metabolizm ondansetronu odbywa się głównie przez enzymy cytochromu P-450: CYP3A4, CYP2D6 i CYP1A2, co zapewnia kompensację w przypadku zmniejszonej aktywności jednego z nich, np. w genetycznie uwarunkowanej niewydolności CYP2D6, bez istotnego wpływu na klirens leku i dawkowanie. Należy jednak zachować szczególną ostrożność u pacjentów przyjmujących jednocześnie leki wydłużające odstęp QT (np. antracykliny, trastuzumab, erytromycyna, amiodaron, beta-adrenolityki), ze względu na ryzyko addytywnego wydłużenia QT i groźnych zaburzeń rytmu serca, wymagające ścisłego monitorowania kardiologicznego. Ponadto, stosowanie ondansetronu z lekami serotoninergicznymi (SSRI, SNRI) może wywołać zespół serotoninowy, co wymaga uważnej obserwacji pacjenta.
amiodaron, antracykliny, apomorfina, atenolol, chemioterapia, CYP1A2, CYP2D6, CYP3A4, cytochrom P-450, daunorubicyna, doksorubicyna, EKG, erytromycyna, fenytoina, induktory CYP3A4, interakcje farmakodynamiczne, interakcje farmakokinetyczne, karbamazepina, ketokonazol, leki beta-adrenolityczne, leki kardiotoksyczne, liofilizat doustny, niedociśnienie tętnicze, odstęp QT, ondansetron, radioterapia, ryfampicyna, SNRI, SSRI, tramadol, trastuzumab, tymolol, zaburzenia gospodarki elektrolitowej, zaburzenia rytmu serca, zespół serotoninowy, Zofran Zydis - Leksykon leków
Interakcje leku – Vardenafil Holsten 20 mg
Wardenafil, metabolizowany głównie przez izoformę CYP3A4, wykazuje istotne interakcje farmakokinetyczne z silnymi inhibitorami tego enzymu, takimi jak rytonawir, indynawir, ketokonazol i itrakonazol. Przykładowo, jednoczesne stosowanie wardenafilu (5-10 mg) z rytonawirem (600 mg dwa razy na dobę) powoduje 13-krotne zwiększenie Cmax oraz 49-krotne zwiększenie AUC0-24, a także wydłużenie okresu półtrwania do 25,7 godziny. Podobne, choć nieco mniejsze, zwiększenia ekspozycji obserwuje się przy stosowaniu indynawiru i ketokonazolu. Z tego względu jednoczesne podawanie wardenafilu z tymi lekami jest przeciwwskazane, zwłaszcza u mężczyzn powyżej 75 lat. Umiarkowane inhibitory CYP3A4, takie jak erytromycyna i klarytromycyna, również zwiększają AUC i Cmax wardenafilu (odpowiednio 4- i 3-krotnie), co może wymagać dostosowania dawki.
cytochrom P-450, częstość rytmu serca, działanie hipotensyjne, działanie niepożądane, działanie przeciwpłytkowe, działanie rozszerzające naczynia, ekspozycja ogólnoustrojowa, farmakokinetyka wardenafilu, funkcja erekcyjna, inhibitor CYP3A4, inhibitor cytochromu P-450, inhibitor fosfodiesterazy, inhibitor konwertazy angiotensyny, inhibitor PDE5, inhibitor proteazy HIV, interakcja farmakokinetyczna, izoforma CYP2C9, izoforma CYP3A4, izoforma CYP3A5, lek blokujący receptory α-adrenergiczne, lek moczopędny, lek przeciwcukrzycowy, lek zobojętniający kwas solny, lek β-adrenolityczny, niedociśnienie ortostatyczne, obniżenie ciśnienia tętniczego, okres półtrwania, pochodna sulfonylomocznika, stężenie w osoczu